![\"\"](\"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-content\/uploads\/ip-adres-bulma.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\n\u0130nternet ileti\u015fimi,<\/strong><\/span> bir bili\u015fim sisteminden di\u011ferine bilgi aktar\u0131m\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Bir dosya aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcrekli bir bit blo\u011fu olarak internet \u00fczerinden g\u00f6nderilemez. Dosya paket ad\u0131 verilen par\u00e7alara ayr\u0131l\u0131r ve her paket ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6nderilir. Aktar\u0131m\u0131 toplu olarak bir\u00e7ok farkl\u0131 protokol ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bunlar i\u00e7erisinde en temel olan iki protokol, TCP ve IP ‘ dir. \u0130nternete ba\u011fl\u0131 bili\u015fim sistemleri, toplu olarak TCP\/IP ad\u0131 verilen bir dizi protokol kullanarak ileti\u015fim kurmaktad\u0131r. Ancak internette kullan\u0131lan tek protokol ailesi TCP\/IP de\u011fildir.<\/p>\n<\/blockquote>\n
a-) TCP (Transfer Code Protocol) : <\/strong>Bir telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesine benzer \u015fekilde g\u00fcvenilir, s\u0131ral\u0131 bir \u015fekilde iletimi sa\u011flayan, genellikle sanal devre hizmeti olarak adland\u0131r\u0131lan bir ba\u011flant\u0131 modu hizmetidir. Bu ba\u011flamda TCP, verilerin bir dinleyicide u\u00e7tan uca iletilmesini sa\u011flamaktad\u0131r. TCP, OSI referans modelinin ta\u015f\u0131ma katman\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u00a0 G\u00fcvenilir veri da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 sa\u011flayan \u00e7e\u015fitli veri da\u011f\u0131t\u0131m standartlar\u0131na uyum sa\u011flayabilen ba\u011flant\u0131ya dayal\u0131 bir protokold\u00fcr. TCP ile \u00e7al\u0131\u015fan bir uygulamada herhangi bir veri iletilmeden \u00f6nce TCP hedef u\u00e7 ile ba\u011flant\u0131 kurmaktad\u0131r. Bu y\u00f6nteme \u00fc\u00e7l\u00fc el s\u0131k\u0131\u015fma denmektedir. TCP de hedef u\u00e7, kaynak taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen segmentlerin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 onaylamak zorundad\u0131r. TCP yaln\u0131zca ba\u015fl\u0131klar\u0131 i\u00e7eren ancak dosya bilgisi i\u00e7ermeyen paketler olu\u015fturur.\u00a0 Bir ba\u011flant\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir h\u0131zda paket g\u00f6nderir ve ard\u0131ndan a\u015famal\u0131 olarak artt\u0131r\u0131r.\u00a0 Arabellek ta\u015farsa paketler d\u00fc\u015fer. Paketler d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcrse TCP iletim h\u0131z\u0131n\u0131 azalt\u0131r. <\/span><\/span><\/p>\n
Port numaras\u0131<\/span>,<\/strong> cihaz\u0131n\u0131z\u0131n her uygulamas\u0131na atanan ve bilgisayar a\u011f\u0131 ile uygulama aras\u0131nda veri iletmek i\u00e7in kullan\u0131lan 16 bitlik bir mant\u0131ksal adrestir. Her bir amaca farkl\u0131 bir port numaras\u0131 atanarak ayn\u0131 anda birden \u00e7ok ba\u011flant\u0131ya izin verilecek \u015fekilde ileti\u015fim kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan port, bilgisayarlar aras\u0131 ileti\u015fimin olmazsa olmaz\u0131d\u0131r. Ki\u015fisel bir bilgisayar\u0131n kullan\u0131m\u0131 esnas\u0131nda bir internet sitesinde vakit ge\u00e7irirken yeni e-posta gelip gelmedi\u011fini takip etmek \u00fczere e-posta uygulamas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131labilmesi ve ayn\u0131 anda internet \u00fczerinden bir \u015fark\u0131 yani ses dosyas\u0131 dinlenebilmesine imk\u00e2n sa\u011flayan bu \u00e7al\u0131\u015fma a\u011f\u0131 portlar sayesinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Port, temelde TCP ve UDP olmak \u00fczere iki kategoriye ayr\u0131l\u0131r. Port, OSI paketinin ta\u015f\u0131ma katman\u0131na ait bir kavramd\u0131r. UDP (User Datagram Protocol) ve TCP (Transmission Control Protocol) gibi ta\u015f\u0131ma katman\u0131 protokollerinin ba\u015fl\u0131klar\u0131nda port numaras\u0131n\u0131 belirten bir b\u00f6l\u00fcm vard\u0131r. IP protokol\u00fc ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 gibi a\u011f katman\u0131 protokol\u00fc yaln\u0131zca hedef IP adresini i\u00e7erir, port numaras\u0131n\u0131 i\u00e7ermez. A<\/span><\/span>\u011f \u00fczerindeki bir sunucu programa ba\u011flanmak istenildi\u011finde ba\u011flan\u0131lmak istenen IP numaras\u0131n\u0131n yan\u0131na port numaras\u0131 da eklenir. Bilgisayar\u0131m\u0131zdaki herhangi bir IP adresinin hangi portu kullanarak ba\u011flant\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in komut istemine (Ba\u015flat – \u00c7al\u0131\u015ft\u0131r – cmd ) \u201cnetstat -an\u201d komutu yaz\u0131larak ba\u011flant\u0131lar g\u00f6zlemlenir. TCP gibi veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve kimlik do\u011frulamas\u0131 sorumlulu\u011fu olmamas\u0131ndan dolay\u0131 TCP\u2019ye g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 olan UDP, bu \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 ne kadar h\u0131zl\u0131 olsa da daha az g\u00fcvenilir oldu\u011fu anlam\u0131na geldi\u011finden TCP\u2019ye bir alternatif olarak de\u011ferlendirilir. UDP; a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ses ve video ileti\u015fiminde kullan\u0131lmak \u00fczere geli\u015ftirilmi\u015f bir port t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ve a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 User Datagram Protocol olup T\u00fcrk\u00e7eye Kullan\u0131c\u0131 Veri Blo\u011fu \u0130leti\u015fim Kurallar\u0131 olarak \u00e7evrilebilir.<\/p>\n
BTK’ya m\u00fczekkere yaz\u0131larak IP\/PORT verilerinin temini olanakl\u0131d\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n
T\u00fcm a\u011f protokolleri ileti\u015fim i\u00e7in bir ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 kullanmaz. \u00d6rne\u011fin, ICMP bir ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 kullanmaz. \u00d6te yandan, TCP, UDP, HTTP gibi protokoller ileti\u015fim i\u00e7in bir port kullan\u0131r.<\/p>\n
\n
- Bir bilgisayar a\u011f\u0131nda port, ileti\u015fim i\u00e7in interneti kullanan bilgisayardaki her uygulamaya atanan mant\u0131ksal bir adrestir.<\/li>\n
- Ba\u011flant\u0131 noktas\u0131, 0 ile 65535 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen 16 bitlik i\u015faretsiz bir tam say\u0131 adresidir.<\/li>\n
- Bir port numaras\u0131n\u0131n birincil uygulamas\u0131, bir bilgisayar a\u011f\u0131 ile bir uygulama aras\u0131nda veri iletmektir.<\/li>\n
- Port, bir bilgisayar\u0131n her uygulamas\u0131na atanan benzersiz bir numarad\u0131r.<\/li>\n
- Ancak, i\u015fletim sistemi bilgisayarda \u00e7al\u0131\u015fan uygulamaya otomatik olarak bir port numaras\u0131 atayabilir.<\/li>\n
- Port, bilgisayar\u0131n farkl\u0131 portlara giden e-posta ve farkl\u0131 portlara giden web sayfalar\u0131 gibi gelen t\u00fcm trafi\u011fi ay\u0131rt etmesini sa\u011flar.<\/li>\n
- 0\u2019dan 1023\u2019e kadar olan portlara iyi bilinen portlar veya sistem portlar\u0131 denir, bu portlar \u00f6zellikle belirli hizmetlerle ili\u015fkilidir.<\/li>\n
- 1024\u2019ten 49151\u2019e kadar olan portlar kay\u0131tl\u0131 portlar olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve bu aral\u0131ktaki portlar belirli bir kullan\u0131m i\u00e7in Internet Assigned Numbers Authority\u2019e kaydedilebilir.<\/li>\n
- 49152\u2019den 65535\u2019e kadar olan portlar dinamik veya ge\u00e7ici portlar olarak adland\u0131r\u0131lan atanmam\u0131\u015f portlard\u0131r ve her t\u00fcrl\u00fc hizmet i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/li>\n<\/ul>\n
\u0130li\u015fkili a\u011f protokolleriyle birlikte yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 numaralar\u0131 vard\u0131r;<\/p>\n
\n
- Port 20 ve 21:<\/strong>\u00a0FTP, Dosya Aktar\u0131m Protokol\u00fc anlam\u0131na gelir ve bir istemci ile bir hizmet aras\u0131nda dosya iletmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. 20 ve 21 numaral\u0131 portlar\u0131 kullan\u0131r.<\/li>\n
- A\u011f Ba\u011flant\u0131 Noktas\u0131 22:\u00a0<\/strong>Secure Shell (SSH)\u00a0Protokol\u00fc 22 numaral\u0131 ba\u011flant\u0131 noktas\u0131n\u0131 kullan\u0131r ve g\u00fcvenli a\u011f ba\u011flant\u0131lar\u0131 olu\u015fturur.<\/li>\n
- Port 25:<\/strong>\u00a0Basit Posta Aktar\u0131m Protokol\u00fc (SMTP) 25 numaral\u0131 portu kullan\u0131r ve posta aktar\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n
- Port 80:<\/strong>\u00a0Hypertext Transfer Protocol (HTTP) World Wide Web \u00fczerinden web sayfalar\u0131na eri\u015fmeyi sa\u011flayan protokold\u00fcr ve 80 numaral\u0131 portu kullan\u0131r.<\/li>\n
- 123 numaral\u0131 port:<\/strong>\u00a0A\u011f Zaman Protokol\u00fc (NTP) 123 numaral\u0131 portu kullan\u0131r ve bilgisayar saatlerinin senkronize edilmesini sa\u011flar. Bu i\u015flem \u015fifreleme i\u015flemi i\u00e7in gereklidir.<\/li>\n
- Port 179:\u00a0<\/strong>Border Gateway Protocol (BGP) 179 numaral\u0131 portu kullan\u0131r ve interneti olu\u015fturan geni\u015f a\u011flar aras\u0131nda verimli rotalar olu\u015fturmak i\u00e7in gereklidir.<\/li>\n
- 443 numaral\u0131 port HTTP Secure anlam\u0131na gelir ve HTTP\u2019nin g\u00fcvenli ve \u015fifrelenmi\u015f s\u00fcr\u00fcm\u00fcd\u00fcr. T\u00fcm HTTPS web trafi\u011fi 443 numaral\u0131 ba\u011flant\u0131 noktas\u0131na gider.<\/li>\n
- Port 500:<\/strong>\u00a0Internet Security Association and Key Management Protocol (ISAKMP) 500 numaral\u0131 portu kullan\u0131r ve g\u00fcvenli IPsec ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 yap\u0131land\u0131rma s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/li>\n
- Port 3389:<\/strong>\u00a0Uzak Masa\u00fcst\u00fc Protokol\u00fc (RDP) 3389 numaral\u0131 ba\u011flant\u0131 noktas\u0131n\u0131 kullan\u0131r ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n masa\u00fcst\u00fc bilgisayarlar\u0131na ve ba\u015fka bir cihaza uzaktan ba\u011flanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n
b-) IP (\u0130nternet Protokol\u00fc-I<\/b>nternet\u00a0P<\/b>rotocol address) :<\/strong><\/span> Verilerin iki d\u00fc\u011f\u00fcm aras\u0131nda nas\u0131l aktar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan protokold\u00fcr. IP, her biri IP \u00fcst bilgisi ile gelen IP paketlerinin arac\u0131n\u0131 kullanarak ileti\u015fim i\u00e7in bu t\u00fcr kurallar\u0131 belirler. IP, ba\u011flant\u0131 gerektirmeyen g\u00fcvenilmez bir veri birimi protokol\u00fc olup, bilgisayarlar aras\u0131nda paketlerin adreslenmesi ve y\u00f6nlendirilmesinden sorumludur. Paketin hangi a\u011fa y\u00f6nlendirilmesi gerekti\u011fine karar vermektedir. U\u00e7 sistemler aras\u0131nda ba\u011flant\u0131s\u0131z bir haberle\u015fme servisi sunmaktad\u0131r. Veri iletimindeki ba\u015far\u0131y\u0131 da garanti etmemektedir. Bu nedenle veriler bozulabilir, paketler bozuk olabilir, yinelenen paketler al\u0131nabilir ve paketler kaybolabilir veya at\u0131labilir. Her pakete bir IP ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 eklenir. Sayfa y\u00fcklendi\u011finde web sitesi genellikle web sayfas\u0131n\u0131 y\u00fckleyen \u0131p adresini de kaydetmi\u015f olmaktad\u0131r. IP adresi verileri; ki\u015fisel veri kapsam\u0131ndad\u0131r.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n
5651 say\u0131l\u0131 Kanunda \u201ctrafik bilgisi\u201d, taraflara ili\u015fkin IP adresi, verilen hizmetin ba\u015flama ve biti\u015f zaman\u0131, yararlan\u0131lan hizmetin t\u00fcr\u00fc, aktar\u0131lan veri miktar\u0131 ve varsa abone kimlik bilgilerini (m. 2\/1-j; \u201ceri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131\u201d, kullan\u0131c\u0131lar\u0131na internet ortam\u0131na eri\u015fim olana\u011f\u0131 sa\u011flayan her t\u00fcrl\u00fc ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015fileri (m.2\/1-e); \u201cyer sa\u011flay\u0131c\u0131\u201d, hizmet ve i\u00e7erikleri bar\u0131nd\u0131ran sistemleri sa\u011flayan veya i\u015fleten ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015fileri (m. 2\/1-m); \u201ctoplu kullan\u0131m sa\u011flay\u0131c\u0131\u201d, ki\u015filere belli bir yerde ve belli bir s\u00fcre internet ortam\u0131 kullan\u0131m olana\u011f\u0131 sa\u011flayan\u0131 (m. 2\/1- i) ifade eder \u015fekilde tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nternet Ortam\u0131nda Yap\u0131lan Yay\u0131nlar\u0131n D\u00fczenlenmesine Dair Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik 3. maddesinde \u201ceri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131 trafik bilgisi\u201dni, \u201c\u0130nternet ortam\u0131nda yap\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc eri\u015fime ili\u015fkin olarak abonenin ad\u0131, kimlik bilgileri, ad\u0131 ve soyad\u0131, adresi, telefon numaras\u0131, sisteme ba\u011flant\u0131 tarih ve saat bilgisi, sistemden \u00e7\u0131k\u0131\u015f tarih ve saat bilgisi, ilgili ba\u011flant\u0131 i\u00e7in verilen IP adresi ve ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131 gibi bilgileri\u201d (m.3\/1-g); \u201cyer sa\u011flay\u0131c\u0131 trafik bilgisi\u201dni, \u201c\u0130nternet ortam\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc yer sa\u011flamaya ili\u015fkin olarak; kaynak IP adresi, hedef IP adresi, ba\u011flant\u0131 tarih ve saat bilgisi, istenen sayfa adresi, i\u015flem bilgisi (GET,POST komut detaylar\u0131) ve sonu\u00e7 bilgileri gibi bilgileri\u201d (m.3\/1-\u015f) ifade eder \u015fekilde tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130nternete ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sizin bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n da bir IP adresi vard\u0131r. ISS\u2019nize telefon numaras\u0131n\u0131 \u00e7evirip ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, asl\u0131nda o ISS\u2019de yer alan bir sunucu bilgisayara ba\u011flan\u0131yorsunuz demektir. Bu sunucu bilgisayar, ba\u011flant\u0131 s\u0131ras\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z kullan\u0131c\u0131 ismi ve \u015fifrenize g\u00f6re elindeki bo\u015f adreslerden birini (\u00f6rne\u011fin 212.172.xxx.xxx gibi) \u0130nternet Protokol\u00fc (IP) numaras\u0131n\u0131 bilgisayar\u0131n\u0131za atar. Bu y\u00fczden her ba\u011flant\u0131da IP adresinizin son numaras\u0131 de\u011fi\u015fir. Ancak IP numaran\u0131z de\u011fi\u015fse bile sunucudaki LOG kay\u0131tlar\u0131nda hangi tarihte ve saatte hangi IP adresinin hangi telefon numaras\u0131na tahsis edildi\u011fi saklan\u0131r. Art\u0131k internette dola\u015f\u0131rken sizin kimli\u011finiz ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z IP numaran\u0131zd\u0131r. Siz de Web sitelerine, e-posta kutular\u0131na ba\u011flan\u0131rken size atanm\u0131\u015f olan bu IP adresini kullan\u0131rs\u0131n\u0131z. Baz\u0131 IP adresleri ise sabittir (static IP), yani IP adresleri hi\u00e7 de\u011fi\u015fmez. Bir Web sitesinin adresi her yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bulunabilmesi i\u00e7in IP adresi genellikle sabittir.<\/p>\n
\u0130p adresi teknik olarak internete ya da di\u011fer herhangi bir paket anahtarlamal\u0131 a\u011fa ba\u011fl\u0131 cihazlar\u0131n, a\u011f \u00fczerinden birbirlerine veri yollamak i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 adrestir. Yani bir internete ba\u011flanan cihaz\u0131n internetle ba\u011flant\u0131s\u0131 esnas\u0131nda kullan\u0131lan bir nevi kimlik gibi onu tan\u0131dan adrestir. \u0130nternete ba\u011flanan her cihaza (Telefon, Tablet, Bilgisayar, Ak\u0131ll\u0131 Saat, Televizyon gibi) \u0130nternet Servis Sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan bir ip adresi atanmaktad\u0131r. \u0130p adresi atanma i\u015flemi yaln\u0131zca internet a\u011f\u0131nda veya sadece \u00e7ok b\u00fcy\u00fck a\u011flarda ge\u00e7erli de\u011fildir. K\u00fc\u00e7\u00fck a\u011flarda, hatta iki bilgisayar\u0131n birbirine ba\u011flant\u0131s\u0131 s\u0131ras\u0131nda da her bilgisayara bir ip adresi atanmaktad\u0131r. \u0130p adresi ara\u00e7 plakas\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Trafi\u011fe \u00e7\u0131kan her arac\u0131n plakas\u0131 olmas\u0131 gerekliyken internetle veya ba\u015fka bir cihaz ile ba\u011flant\u0131 kuran cihazlar\u0131nda birer ip adresi olmaktad\u0131r. \u00dclkemizde internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 (\u0130SS) taraf\u0131ndan IPv4 ile ip atamas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. IPv4 ismi verilen a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 \u0130nternet Protokol\u00fc S\u00fcr\u00fcm 4 olan sistemdir. Bu sistem 4 adet 8 bitlik olmak \u00fczere toplam 32 bitlik bir ip adresi bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. T\u00fcm d\u00fcnyada da g\u00fcncel olarak en \u00e7ok IPv4 sisteminde ip adresi kullan\u0131lmaktad\u0131r. IPv4 sisteminde verilen ip adresinde 4 ayr\u0131 blokta 8 bitlik veri bulunmaktad\u0131r. \u0130nternet Protokol\u00fc S\u00fcr\u00fcm 6 (IPv6) ise IPv4\u2019e g\u00f6re yeni bir s\u00fcr\u00fcm olmakla birlikte hen\u00fcz yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r nadiren de olsa kullan\u0131lmaktad\u0131r. IPv6 IPv4 \u00fcn geni\u015fletilmi\u015fidir. IPv4 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, IPv6 n\u0131n en \u00f6nemli avantaj\u0131 \u00e7ok daha fazla ip adresi \u00fcretilebilme durumuna sahip olmas\u0131d\u0131r. IP numaras\u0131, servis sa\u011flay\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan bo\u015fta olan bir numaran\u0131n verilmesi suretiyle her ba\u011flant\u0131da de\u011fi\u015febilece\u011fi gibi, eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan, ADSL abonelerine verilenlerde oldu\u011fu \u015fekliyle statik de olabilir. Bu nedenle IP adresleri kendi i\u00e7inde statik ve dinamik olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. IP adresi belirlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, zaman bilgilerine (tarih, saat, dakika, saniye) ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndan temin edilecekse saat fark\u0131na da dikkat edilmelidir. Yanl\u0131\u015f bildirilen bir IP numaras\u0131, soru\u015fturman\u0131n seyrini de\u011fi\u015ftirebildi\u011fi gibi olayla ilgisi olmayan ki\u015fi\/ki\u015filerin \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k olmas\u0131n\u0131 da sonu\u00e7layabilmektedir. Dijital bir\u00e7ok veri gibi (ister statik atanm\u0131\u015f olsun ister dinamik olsun) IP adreslerinin de \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemlerle (\u00f6rne\u011fin Proxy vas\u0131tas\u0131yla ger\u00e7e\u011fi gizlenerek veya ba\u015fka kullan\u0131c\u0131ya ait IP numaras\u0131 kopyalanarak) de\u011fi\u015ftirilebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olup bu t\u00fcr durumlarda faile ula\u015fmak da o kadar g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Di\u011fer yandan IP adresi, teknik a\u00e7\u0131dan \u00e7o\u011fu zaman do\u011frudan bir bilgisayar\u0131 veya bir ki\u015fiyi g\u00f6stermekten ziyade, yaln\u0131zca bir internet aboneli\u011fini g\u00f6sterebilir. Abonelik ise bir ki\u015fiyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamayacak olup, internete ba\u011flanma hakk\u0131 olan hesaba eri\u015fimi olan herkesi i\u015faret etmektedir. Bu nedenle yukar\u0131da izah edilen kolayc\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131n yerine tespit edilen IP\u2019nin di\u011fer teknik verilerle, s\u00f6z gelimi ki\u015fiye ait bilgisayar, cep telefonu gibi elektronik cihazlar\u0131n adli i\u00e7erik incelemesi ile MAC adresinin tespitiyle desteklenmesi gerekir. Su\u00e7un kesin \u015fekilde ispatlanabilmesi i\u00e7in adreste arama yap\u0131lmas\u0131; bilgisayar veya bilgisayar \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan tablet, ak\u0131ll\u0131 telefon ve hatta smart tv gibi cihazlar tespit edilip, CMK\u2019n\u0131n 134. maddesi gere\u011fince bu cihazlarda i\u00e7erik aramas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve di\u011fital inceleme raporu gerekebilir.<\/p>\n
\u201c\u00d6ncelikle, nereye veya kime ait oldu\u011fu bilinmeyen bir IP numaras\u0131 i\u00e7in \u201cWhois\u201d sorgulamas\u0131 yap\u0131l\u0131r. \u201cWhois\u201d sorgulamas\u0131 sonucunda s\u00f6z konusu IP\u2019nin kullan\u0131c\u0131lara tahsis i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftiren organizasyona yani servis sa\u011flay\u0131c\u0131ya ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur. Bu a\u015famaya kadar herkes genel bir tespit yapabilir. Yani bir IP\u2019nin hangi \u00fclkeden, hangi \u015fehirden ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 yukar\u0131daki gibi basit bir i\u015flemle tespit edilebilir. Ancak o IP numaras\u0131n\u0131n kim taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti isteniyorsa, bu bilgi yasal yollardan elde edilmesi gereken ve yarg\u0131 makamlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lacak bir tespitle verilebilen bir bilgidir.<\/p>\n
\n
- Sabit IP Adresi :<\/strong><\/span> De\u011fi\u015fken olmayan, s\u00fcrekli ayn\u0131 olan IP adreslerini ifade etmektedir. Belirli bir bilgisayara uzun s\u00fcreli ve manuel olarak atan\u0131r. \u0130nternete her ba\u011flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ayn\u0131 IP adresi kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/li>\n
- Dinamik IP Adresi :<\/span> <\/strong>Sabit IP adresinin aksine, internet eri\u015fimi i\u00e7in rasgele atanan ve genellikle belirli bir s\u00fcre i\u00e7inde de\u011fi\u015ftirilebilen IP adresidir. Kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sebebi IPv4 \u00fcn internet eri\u015fimi i\u00e7in yeterli say\u0131da sabit IP adresi sa\u011flayamamas\u0131d\u0131r. Maksat, ayn\u0131 IP adresi ile birden \u00e7ok internet kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakt\u0131r. \u0130nternete eri\u015fim halindeyken bile dinamik IP adresleri otomatik olarak ba\u011flant\u0131 kesilmeden ISS taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilebilir. DHCP , a\u011fa ba\u011flanan her cihaza adres havuzundan bir adres atamaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n
Kablosuz modem belli bir abone ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 IP adresi \u00fczerinden hizmet vermektedir. E\u011fer modem \u015fifrelenmemi\u015f veya uygulamadaki tabiriyle \u015fifresi k\u0131r\u0131lm\u0131\u015fsa, sinyalinin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 her yerden internete ba\u011flanmak m\u00fcmk\u00fcn hale gelmektedir.<\/p>\n
\n\u0130SPAT DE\u011eER\u0130 :<\/span> IP adresi (numaras\u0131) kural olarak, adres sahibi taraf\u0131ndan su\u00e7un i\u015flendi\u011fini do\u011frudan g\u00f6stermez. Bu nedenle IP adresi soru\u015fturma i\u00e7in bir sonu\u00e7 de\u011fil, ancak ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131\/emare\/ipucu olarak kabul edilebilir. Ceza muhakemesinde \u00f6nemli bir delildir. Tek ba\u015f\u0131na IP adreslerinin her zaman kesin bir konumu veya bireyi spesifik olarak belirleyecek kadar g\u00fcvenilir olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmelidir.\u00a0 Ancak bazen, beyan veya yan delillerle desteklenince kesin delil olabilmektedirler. <\/strong>(Statik IP, \u0130krar vs.)<\/em> IP adresleri tek ba\u015f\u0131na yaln\u0131zca bir belirti niteli\u011finde olup ki\u015fi hakk\u0131nda dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli \u015f\u00fcpheyi olu\u015fturacak bir delil de\u011fildir. Basit ve makul \u015f\u00fcphenin bulunmas\u0131 hallerinde iddianame tanzim edilmemelidir. Somut olgu ve emare\/ipucu niteli\u011finde olan salt IP adresi, ancak makul \u015f\u00fcpheyi bar\u0131nd\u0131rabilir. Yeterli \u015f\u00fcpheden s\u00f6z edebilmek i\u00e7in, yarg\u0131lama dosyas\u0131ndaki delillerle \u015f\u00fcpheli\/san\u0131\u011f\u0131n mahk\u00fbm olma ihtimalinin, beraat etme ihtimalinden daha y\u00fcksek olmas\u0131 gerekir. Soru\u015fturma dosyas\u0131ndaki delillerin de\u011ferlendirmesi ile san\u0131\u011f\u0131n mahk\u00fbm olma ihtimali kuvvetle muhtemel ise bu durumda kuvvetli \u015f\u00fcphe kavram\u0131 g\u00fcndeme gelecektir. IP numaras\u0131 kullan\u0131larak tespit edilen adreste sadece internet abonesi ya\u015fasa dahi o ki\u015fi ikrarda bulunmad\u0131k\u00e7a veya di\u011fer delillerle desteklenmedik\u00e7e, sadece IP numaras\u0131 esas al\u0131narak o ki\u015fi hakk\u0131nda mahkumiyet h\u00fckm\u00fc verilmesi do\u011fru de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla IP adresi, tek ba\u015f\u0131na mahk\u00fbmiyeti gerektiren bir delil niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayacak, ancak ikrar veya ba\u015fkaca destekleyici yan deliller de varsa mahkumiyet karar\u0131 verilebilecektir. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 da bu y\u00f6ndedir. IP y\u00f6nlendirme, NAT teknolojilerinin kullan\u0131lmas\u0131, CGNAT teknolojilerinin kullan\u0131lmas\u0131, Dinamik IP adresi kullan\u0131m\u0131, Anonim vekil sunucu kullan\u0131m\u0131, Truva at\u0131 veya sair k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 program kullan\u0131m\u0131, Farkl\u0131 IP adresi yap\u0131land\u0131rma, IP sahtecili\u011fi, sahte kullan\u0131c\u0131 bilgileriyle internet eri\u015fimi, wifi temelli sorunlar; \u0130P adresi \u00fczerinden \u015f\u00fcpheli kimli\u011finin tespitinde sorunlar yaratmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n
c-) OSI Katmanlar\u0131 :<\/strong> <\/span>A\u011f fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131na sahip olan cihazlarda uygulamalar\u0131n birbirleriyle ne \u015fekilde ileti\u015fim kuracaklar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak \u00fczere OSI modeli geli\u015ftirilmi\u015ftir. OSI modelinin a\u011f katman\u0131, hem ba\u011flant\u0131s\u0131z a\u011f hizmetleri hem de ba\u011flant\u0131 odakl\u0131 hizmetler sa\u011flar. TCP\/IP modelinin internet katman\u0131n\u0131n protokollerini kapsar. TCP\/IP nin internet katman\u0131ndan daha geni\u015ftir.<\/p>\n
World Wide Web :<\/strong> <\/span>K\u0131sa ad\u0131yla www ya da Web olarak da bilinen World Wide Web\u00a0 (D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda A\u011f) , yerel ve genel a\u011flar \u00fczerinden verilere ula\u015fmay\u0131 ve bu verileri payla\u015fmay\u0131 sa\u011flayan bir y\u00f6ntemdir. Web, k\u00fcresel ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ortam olup internetteki bilgilere (metin,\u015fekil,ses,video, hesap servisleri ve di\u011fer multimedya \u00f6geleri)<\/em> standart adland\u0131rma ve eri\u015fim anla\u015fmalar\u0131 kullanarak ula\u015fmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan bir \u00e7oklu hiper ortam sistemi ve internet teknolojisidir. Kullan\u0131c\u0131lar sayfalar\u0131, yerel makinede \u00e7al\u0131\u015fan bir taray\u0131c\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemektedir. Webde her sayfan\u0131n bir adresi bulunmaktad\u0131r. Bu adreslere URL denir. Web yaln\u0131zca internet \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan bir servistir. Co\u011frafi bak\u0131mdan a\u011flar genellikle LAN,MAN ve WAN olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kategoride ele al\u0131nmaktad\u0131r. LAN; ayn\u0131 yerde veya nispeten k\u0131sa bir mesafe i\u00e7erisinde bulunan bili\u015fim sistemlerini a\u011f arabirim kart\u0131yla ya da kablosuz olarak birbirine ba\u011flayan ve aralar\u0131nda veri al\u0131\u015fveri\u015fini sa\u011flayan a\u011f\u0131 ifade etmektedir. Ayn\u0131 a\u011fda bulunan cihazlar\u0131n her biri ayr\u0131 bir yerel a\u011f IP adresine sahiptir. MAN; birbirinden uzak LAN’lar\u0131n birle\u015ftirilmesiyle olu\u015fan b\u00fcy\u00fck a\u011flard\u0131r. WAN; co\u011frafi olarak uzak mesafelerdeki bilgisayarlar\u0131 birbirlerine ba\u011flamak i\u00e7in kullan\u0131lan sistemi ifade eder. Com ticari kurulu\u015flar\u0131, org sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131, edu e\u011fitim kurulu\u015flar\u0131n\u0131, ac akademik kurulu\u015flar\u0131, gov h\u00fck\u00fcmet kurulu\u015flar\u0131n\u0131, int uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131, mil askeri kurulu\u015flar\u0131 temsil etmektedir.<\/p>\n
d-) CGNAT Sistemi\/<\/span><\/strong>Grade Network Address Translation :<\/strong><\/span> ISS firmalar\u0131 artan talebi ellerindeki s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynak olan ip adresleriyle kar\u015f\u0131layabilmek ad\u0131na \u00f6ncelikle NAT (Network Address Translation yani A\u011f Adres Y\u00f6nlendiricisi)<\/em> teknolojisi ile birden fazla cihaz\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yerel a\u011f \u00fczerinden tek bir ip adresi ile internet ortam\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan sistemi kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. NAT sayesinde evimizde bulunan ve internete ba\u011flanan b\u00fct\u00fcn cihazlar i\u00e7in ayr\u0131 birer Genel ip adresine ihtiyac\u0131m\u0131z kalmaz. Evdeki cihazlar (cep telefonu, bilgisayar, televizyon, vb)<\/em> modem i\u00e7inde dahili bulunan Wireless Router taraf\u0131ndan olu\u015fturulan \u00f6zel bir a\u011fa dahil olarak a\u011fdan birer \u00f6zel ip (genellikle 192.168.1.x veya 192.168.0.x) al\u0131rlar. Modem i\u00e7erisinde dahili bulunan Wireless Router\u2019\u0131n bir baca\u011f\u0131 internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n internet a\u011f\u0131na di\u011fer baca\u011f\u0131 da ev i\u00e7erisinde kurulan \u00f6zel a\u011fa ba\u011fl\u0131d\u0131r ve bu iki a\u011f aras\u0131nda paketlerin ge\u00e7i\u015fini sa\u011flar ve kullan\u0131c\u0131y\u0131 internete ba\u011flar.\u00a0 NAT sistemi telefon hatlar\u0131ndaki dahili hat sistemine benzetilmektedir. NAT teknolojisinden sonra \u00f6zellikle ba\u015flang\u0131\u00e7ta mobil cihazlar\u0131n internet ba\u011flant\u0131lar\u0131nda daha sonralar\u0131 ise ADSL ve F\u0130BER internet hizmetlerinde uygulanmaya ba\u015flayan CGNAT (Carrier Grade Nat yani Geni\u015f \u00d6l\u00e7ekli A\u011f Adresi D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme)<\/em> sistemi sayesinde tek bir Genel ip adresinden birden \u00e7ok internet abonesinin internete eri\u015fimi sa\u011flanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. CGNAT sistemi NAT\u2019\u0131n daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015f halidir. Bu sistemde ISS\u2019ler taraf\u0131ndan birden \u00e7ok internet abonesi (\u00f6rne\u011fin 100 farkl\u0131 internet abonesi) bir kapal\u0131 yani yerel a\u011f i\u00e7erisinde grupland\u0131r\u0131l\u0131r, bu yerel a\u011fa bir ip adresi atan\u0131r ve port atama y\u00f6ntemi ile 100 farkl\u0131 kullan\u0131c\u0131 ayn\u0131 anda internete bir adet ip adresi ile ba\u011flanabilir. Bu nedenle birbirinden haberi olmayan y\u00fczlerce kullan\u0131c\u0131n\u0131n internette ba\u011fland\u0131klar\u0131 internet sitelerine ayn\u0131 ip adresi \u00fczerinden ba\u011flan\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnebilmektedir. Ancak bu esnada ISS hangi internet abonesine hangi portu atad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilgisinin kayd\u0131n\u0131 tutmaktad\u0131r<\/em><\/strong>. CGNAT sisteminin do\u011furmu\u015f oldu\u011fu en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131 yarg\u0131lama esnas\u0131nda ip adresinin asl\u0131nda hangi internet abonesine ait oldu\u011fu hususunun net bir \u015fekilde tespit edilememesi noktas\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/em><\/strong> Gerek \u00fclkemizde gerekse yurtd\u0131\u015f\u0131nda bili\u015fim su\u00e7lar\u0131 kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen yarg\u0131lamalarda internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n do\u011fru kay\u0131t tutmamalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bir\u00e7ok masum insan\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirmedikleri eylemlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ele\u015ftirilmektedir. ISS taraf\u0131ndan CGNAT sisteminin kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131 durumunda dosya kapsam\u0131nda elde edilen ip adresi delilinin g\u00fcvenilirli\u011finin tam olarak sa\u011flanmas\u0131 bu sebeple detayl\u0131 kayd\u0131n\u0131n ISS taraf\u0131ndan tutulmas\u0131 gerekmektedir. Port atama i\u015fleminin mutlaka kayd\u0131n\u0131n ISS taraf\u0131nda bulunuyor olmas\u0131 ve yarg\u0131lama esnas\u0131nda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 ISS\u2019nin CGNAT kullan\u0131yor ise su\u00e7a konu eylemin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi tarih ve saatte hangi porta ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bilgisinin dosya i\u00e7erisinde yer almas\u0131 gerekmektedir.<\/strong><\/em> Nitekim CGNAT kullan\u0131lan bir ISS ba\u011flant\u0131s\u0131nda salt ip adresi delili ile (Port bilgisi ve CGNAT kay\u0131tlar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n) ger\u00e7ek fail bulunamayacakt\u0131r. Kay\u0131tlarda Zaman Damgas\u0131 tutulmas\u0131n\u0131n ve sunucu saat dilimlerinin do\u011fru ve zamanlar\u0131n\u0131n senkronize olmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fini olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/em><\/strong><\/p>\n
\nCGNAT, her t\u00fcketicinin tek bir genel adrese sahip olmas\u0131 yerine, \u00e7ok say\u0131da t\u00fcketicinin bir adresi payla\u015fmas\u0131na izin verir. Bu nedenle birbirinden haberdar olmayan y\u00fczlerce kullan\u0131c\u0131 internette eri\u015ftikleri servise ayn\u0131 IP adresi \u00fczerinden ba\u011flan\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnebilmektedir. Birden fazla m\u00fc\u015fterinin ortak bir IP adresini payla\u015fmas\u0131na olanak tan\u0131maktad\u0131r. CGNAT sistemi, telefon santralleri gibi \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Telefon santrali olan bir binada 10 tane normal telefon numaras\u0131, 100 tane de dahili telefon numaras\u0131 olabilir. D\u0131\u015far\u0131y\u0131 aramak isteyen birisi ahizeyi kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda santral o ki\u015fiye bir hat verir.Telefon kapand\u0131\u011f\u0131nda hat serbest kal\u0131r. Sonra bir ba\u015fkas\u0131 arad\u0131\u011f\u0131nda o ki\u015fiye ayn\u0131 hat verilebilir. Telefon kapand\u0131\u011f\u0131nda hat yine serbest kal\u0131r. Telefon santrali olan bir binadan d\u0131\u015far\u0131s\u0131 arand\u0131\u011f\u0131 zaman arayan\u0131n bilinmesi i\u00e7in iki \u015fey gereklidir. Bunlardan biri dahili arama kay\u0131tlar\u0131n\u0131 kaydeden bir sistem iken di\u011feri ise arama zaman\u0131n\u0131n tam ve do\u011fru olarak tespitidir. CGNAT sistemi i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fartlar gereklidir. CGNAT i\u00e7in harici telefon numaras\u0131 genel IP adresi ile, dahili telefon numaras\u0131 ise \u00f6zel IP adresi ile \u00f6zde\u015f say\u0131labilir. CGNAT sistemi hem d\u0131\u015f hatt\u0131n (genel IP) hem de dahili hatt\u0131n (\u00f6zel IP) her giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015fta de\u011fi\u015fti\u011fi bir telefon santraline benzetilebilir.<\/p>\n
\u0130SPAT DE\u011eER\u0130 :<\/strong><\/span>CGNAT kay\u0131tlar\u0131, y\u00fcksek mahkeme taraf\u0131ndan \u00f6nemli emare olarak kabul edilmektedir. Dosyada ba\u015fkaca delilin olmamas\u0131 halinde tek ba\u015f\u0131na mahkumiyet i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclmemektedirler. Bilinmelidir ki; orjinal CGNAT kay\u0131tlar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde IMEI numaras\u0131, telefon numaras\u0131, baz istasyonu, IMSI gibi veriler bulunmaz. CGNAT sistemi i\u015flevleri, IP adresleri ve port bilgileriyle ilgilidir. Bu verilerle birlikte CGNAT kay\u0131tlar\u0131n\u0131n g\u00f6nderilmesi durumunda, eklemeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. IMEI numaras\u0131 \u00fczerinden IP adresine ula\u015f\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n
NAT teknolojileri, \u0130nternet Servis Sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan herhangi bir anda internete ba\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fc\u015fterilere verilecek mevcut IPv4 adreslerinin kademeli olarak yoklu\u011funu telafi etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. CGNAT kay\u0131tlar\u0131, aboneleri IP adresi, Port numaras\u0131 ve zaman damgas\u0131 ile tekil olarak birbirinden ay\u0131rt edebilecek niteliktedir. Bu abonelerin belirli bir IP adresine eri\u015fimleri\/eri\u015fim talepleri, ISP\u2019 nin Hedef IP ve Hedef Port bilgisini de kay\u0131t alt\u0131na almalar\u0131 sayesinde tespit edilebilir bir veridir. Ancak bu abonenin Hedef IP \u00fczerinde yaln\u0131zca tek bir uygulamay\u0131 kullanabilir olmalar\u0131 durumunda abonenin bu uygulamay\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespiti sa\u011flayacakt\u0131r. E\u011fer sunucu taraf\u0131nda ayn\u0131 IP adresi \u00fczerinden birden fazla uygulama bulunuyor ise, bu durumda ISP\u2019nin CGNAT kay\u0131tlar\u0131 abonenin Hedef IP \u00fczerindeki belirli bir uygulamay\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131na dair kesin bir tespitin yap\u0131lamamas\u0131na neden olacakt\u0131r.<\/p>\n
BTK tan\u0131mlar\u0131, \u201cTan\u0131mlar\u201d yan ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tan\u0131mlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
\n
- MSISDN:<\/strong> Internete eri\u015fen GSM numaras\u0131d\u0131r.<\/li>\n
- \u00d6zel IP:<\/strong> Yerel a\u011flarda (LAN) kullan\u0131lan, tahsis edildi\u011fi an itibariyle her cihaz i\u00e7in tekil olan, internete eri\u015fimi olmayan IP adresleridir.<\/li>\n
- Port (\u00d6zel\/Genel):<\/strong> TCP\/UDP protokollerinde noktadan noktaya ileti\u015fim amac\u0131yla kullan\u0131lan 0-65535 aral\u0131\u011f\u0131ndaki numaralard\u0131r. IP adresinin a\u011fa ba\u011flanabilmesi bak\u0131m\u0131ndan gerekli olan ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Her bir IP adresinin portlara yani sanal veri yollar\u0131na b\u00f6l\u00fcnmesi sayesinde ayn\u0131 IP adresinden farkl\u0131 programlara eri\u015fim sa\u011flama imkan\u0131 bulunmaktad\u0131r. Birden fazla kullan\u0131c\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na sunulan genel IP adresinin hangi kullan\u0131c\u0131ya tahsis edildi\u011finin belirlenmesinde port bilgisi b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. A\u011f \u00fczerindeki bir sunucu programa ba\u011flanmak istenildi\u011finde ba\u011flan\u0131lmak istenen IP adresinin yan\u0131na port numaras\u0131 da eklenmektedir. Port bilgileri trafik bilgisi i\u00e7erisinde 5651 sy kanun gere\u011fi zorunlu olarak saklanmaktad\u0131r.<\/li>\n
- Genel IP:<\/strong> Genel a\u011flarda (WAN) kullan\u0131lan, farkl\u0131 portlar \u00fczerinden birden fazla cihaza atanabilen (NAT y\u00f6ntemi ile) IP adresidir. Ayn\u0131 Genel IP adresinin, ayn\u0131 anda ka\u00e7 farkl\u0131 cihaza atanaca\u011f\u0131 operat\u00f6rler aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilmektedir.<\/li>\n
- Hedef IP:<\/strong> Internet eri\u015fiminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sunucunun IP adresidir.<\/li>\n
- Hedef Port:<\/strong> Internet eri\u015fimi yap\u0131lan sunucunun, eri\u015filen port numaras\u0131d\u0131r.<\/li>\n
- IMEI (International Mobile Equipment Identity): IMEI numaras\u0131 en az 14 karakterli olmal\u0131d\u0131r. IMEI numaras\u0131n\u0131n ilk 14 karakteri telefon cihazlar\u0131na ait tekil bir numaray\u0131 ifade etmektedir. 15. karakter, ilk 14 numaradan baz\u0131 aritmetik hesaplarla \u00fcretilen do\u011frulama numaras\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 IMEI numaras\u0131n\u0131n 15. karakteri baz\u0131 GSM i\u015fletmecileri kay\u0131tlar\u0131nda 0 (s\u0131f\u0131r) olarak baz\u0131lar\u0131nda ise farkl\u0131 bir numara olarak tutulabilmektedir. Bu nedenle IMEI numaralar\u0131na ait d\u00f6k\u00fcmler olu\u015fturulurken ilk 14 karakteri uyan kay\u0131tlar dikkate al\u0131nmaktad\u0131r.<\/li>\n
- IMSI<\/strong> (International Mobile Subscriber Identity): Bir GSM hatt\u0131n\u0131n d\u00fcnyadaki tekil numaras\u0131d\u0131r. Ilk 3 karakter \u00fclkeyi, sonraki 2 karakter GSM operat\u00f6r\u00fcn\u00fc tan\u0131mlar.<\/li>\n
- BAZ:<\/strong> Internet trafi\u011finin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 baz istasyonunun adresidir.<\/li>\n<\/ol>\n
BTK taraf\u0131ndan sa\u011flanan CGNAT kay\u0131tlar\u0131 i\u00e7erisinde yer alan \u00d6zel IP, \u00d6zel Port bilgileri abonenin ISP taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ve ayn\u0131 IPv4 adresini payla\u015fan aboneler grubu i\u00e7erisinde belirlenebilmesini sa\u011flarken, Genel IP ve Genel Port bilgileri ise aboneler taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan IPv4 adresini ve bu IP adresi i\u00e7erisinde aboneye tahsis edilen ileti\u015fim portunun belirlenebilmesini sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n
e-) Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00c7\u0131kt\u0131s\u0131 :<\/strong> <\/span>Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sergileme arac\u0131 olan monit\u00f6r\/ekran vas\u0131tas\u0131yla bireylere ula\u015fan \u0131\u015f\u0131k demeti yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Ekrandaki bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn siber ortamda say\u0131sal olarak anl\u0131k birebir n\u00fcshas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u015flemine ise \u201cekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc almak\/yakalamak\u201d (=printscreen, screenshot)<\/em> denmektedir. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc dijital\/say\u0131sal \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 ge\u00e7ici olduklar\u0131ndan ve o an itibariyle ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn videoya kaydedilmesi veya ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn yakalamas\u0131 yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece tekrar edilebilir nitelikte de\u011filler. Bu nedenle de ceza muhakemesinde ispat arac\u0131 olmak i\u00e7in zay\u0131ft\u0131rlar. Bir di\u011fer ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00e7\u0131kt\u0131 t\u00fcr\u00fc ise \u201cekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc fiziki\/yaz\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131\u201dd\u0131r. Bunlar, ekrandaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn yakalanmas\u0131 ve foto\u011fraf\u0131n\u0131n \u00e7ekilmesi sonras\u0131nda bir yaz\u0131c\u0131 yard\u0131m\u0131yla g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn ka\u011f\u0131t vb. materyal \u00fczerine yazd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bazen bu \u00e7\u0131kt\u0131 bir web sitesinin o andaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olabilmektedir. Bir web taray\u0131c\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131kken do\u011frudan fiziki \u00e7\u0131kt\u0131 al\u0131nmas\u0131 halinde URL linki ve \u00e7\u0131kt\u0131 tarihi, fiziki \u00e7\u0131kt\u0131 \u00fczerinde yazmaktad\u0131r. Fakat bu bilgilerin fiziki \u00e7\u0131kt\u0131 \u00fczerinde yer almas\u0131 yeterli de\u011fildir; ek deliller ile URL linkinin ve URL linkine ba\u011fl\u0131 adreste bulunan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn do\u011frulanmas\u0131 gerekmektedir. Dijital delillerde delil niteli\u011finde olan ekrandan veya yaz\u0131c\u0131dan al\u0131nabilen \u00e7\u0131kt\u0131 de\u011fil, bizzat dijital ortamdaki verinin kendisidir. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 orjinalinden t\u00fcretilen delil (t\u00fcrev) niteli\u011finde olup, mutlak \u015fekilde do\u011frulanmas\u0131 ve kabul edilebilirli\u011finin ispatlanmas\u0131 gerekmektedir<\/strong>. Daha do\u011frusu delilin kabul edilebilir olmas\u0131 i\u00e7in do\u011frulanabilir olmas\u0131, do\u011frulanabilirlik i\u00e7in de; 1) ekranda o an i\u00e7in asl\u0131nda ne vard\u0131? 2) ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc do\u011frulayan do\u011frudan bir delil veya tan\u0131k ifadesi var m\u0131? 3) ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc internet ortam\u0131nda ise web site sahibi\/ i\u00e7erik, yer, servis veya eri\u015fim sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan o andaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fc do\u011frulan\u0131yor mu?, \u015feklinde k\u0131staslara ve duruma g\u00f6re ek k\u0131staslara ba\u015fvurulmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc say\u0131sal veya fiziki de\u011ferlendirilmesi uzman ki\u015filerce yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\n\u0130SPAT DE\u011eER\u0130 :<\/span> Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 manip\u00fclasyona a\u00e7\u0131kt\u0131r ve %100 g\u00fcvenilir de\u011fildir<\/strong>. Bu nedenle ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc dijital\/ fiziki \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131, ba\u015fka delillerle desteklenmedi\u011fi ve dijital do\u011frulama yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e, tek ba\u015f\u0131na h\u00fckme esas al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.<\/strong> Bu \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n delil kabul edilebilmesi i\u00e7in hem do\u011frulanabilir hem de kabul edilebilir olmas\u0131 gerekir.\u00a0 \u00d6ncelikle bu t\u00fcr \u00e7\u0131kt\u0131lara ihtiyatla yakla\u015fmak gerekmektedir; zira \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n kendisi \u00fczerinde ekleme, \u00e7\u0131karma \u015feklinde tahrifat yapmak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu gibi \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00f6rne\u011fin (A) ad\u0131na olan hesab\u0131n da sahte olma veya var olan bir hesab\u0131n ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilme ihtimali bulunmaktad\u0131r.<\/strong> Nitekim uygulamada bir ba\u015fkas\u0131 ad\u0131na ve hatta bir yerden foto\u011fraf\u0131n\u0131 bulup kullanarak sosyal payla\u015f\u0131m sitelerinde hesap (profil) a\u00e7mak veya ba\u015fkas\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irip bu hesap \u00fczerinden su\u00e7 i\u015flemek s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclen y\u00f6ntemlerdir. Uzman teknik bilirki\u015fiden rapor temin edilmesi yerinde olacakt\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde kolluk birimleri ve adli mercilerce g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin fiziken ger\u00e7ekte var oldu\u011funa dair g\u00f6r\u00fcld\u00fcs\u00fcn\u00fcn yap\u0131larak tutanak tutulmas\u0131 gerekmektedir. Uygulamada su\u00e7 ihtiva eden mesaj d\u00f6k\u00fcmlerinin \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131n al\u0131narak dosyalara eklendi\u011fi ancak fiziken telefonda mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131na dair yetkili birimlerce g\u00f6r\u00fcld\u00fcs\u00fc yap\u0131larak tutanak tutulmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu i\u015fg\u00fczarl\u0131k ise, delilin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenirli\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a zedelemektedir.<\/strong>\u00a0(Yar. 12. CD, E.2014\/10722, K.2014\/25542, 15.12.2014,-Gaziantep BAM, E.2017\/2691, K.2018\/2260, 22.11.2018, -55 Yar. 2. HD, E.2013\/19577, K.2014\/19269, 05.02.2014- Yar. HGK, E.2011\/2-703, K.2012\/70,15.02.2012,-Yar. 3. HD, E.2016\/14742, K.2017\/2577, 7.3.2017.) <\/em>Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yaz\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131n bilirki\u015fiye incelettirilmesi ancak orijinal g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn siber ortamdaki versiyonun bilirki\u015fiye tevdii ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<\/strong> \u00c7\u00fcnk\u00fc bir ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yaz\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 \u00fczerinden sahihli\u011fin tespiti teknik olarak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/strong> Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn yaz\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 olmas\u0131 durumunda, siber ortamda yer alan ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn ile beraber saklanan verinin verisi olarak tan\u0131mlanan \u00fcst verileri g\u00f6rmek art\u0131k m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Bilirki\u015fi ancak ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc say\u0131sal \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 inceleyerek bir raporlama yapabilecektir. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc say\u0131sal \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 hallerde pek tabi yaz\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 \u00fczerindeki delil ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilecek verilerin tespiti, bilirki\u015fi taraf\u0131ndan yap\u0131labilecektir. \u00d6rne\u011fin yaz\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda URL linkinin bulunmas\u0131 veya sistem bilgilerinin bir pencerede a\u00e7\u0131k unutulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 gibi, bkz. \u00d6zkan, \u201cEkran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc,\u201d 281.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n
\u00d6\u011fretide, delillerin \u00e7e\u015fitli tasniflere tabi tutularak incelendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmekle birlikte, yayg\u0131n olarak \u201cbeyan\u201d, \u201cbelge\u201d ve \u201cbelirti\u201d \u015feklinde bir ayr\u0131ma tutuldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Yine \u00f6\u011fretide bu delillerin, somut olaya m\u00fcnhas\u0131r deliller ve genel mahiyette temsili deliller \u015feklinde tasnifi de yap\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan beyan ve belge \u015feklindeki deliller, \u00f6rne\u011fin olay\u0131 g\u00f6ren tan\u0131\u011f\u0131n beyan\u0131nda oldu\u011fu gibi ge\u00e7mi\u015fte kalan olay\u0131 do\u011frudan do\u011fruya ispat edebilme niteli\u011fine sahip oldu\u011fundan somut olaya m\u00fcnhas\u0131r deliller; buna kar\u015f\u0131l\u0131k belirtiler, maktul\u00fcn g\u00f6mle\u011finde bir ba\u015fkas\u0131na ait sa\u00e7 teli bulunmas\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu \u00fczere somut olay\u0131n da dahil oldu\u011fu geni\u015f bir ger\u00e7ekli\u011fin ispat\u0131na yarad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in genel mahiyette temsili delil olarak kabul edilmektedir. Bu ba\u011flamda ispat edilecek olay\u0131n dolayl\u0131 olarak ispat\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan vak\u0131alara ve izlere belirti denmektedir. Belirti, ispat edilmeye muhta\u00e7 olaydan geriye kalan her t\u00fcrl\u00fc iz ve eserlerdir. Vicdani delil sisteminde, hukuka uygun ve olay\u0131 temsil etme, akla vs. uygun olma gibi di\u011fer \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131mak kayd\u0131yla belirti de bir ispat arac\u0131d\u0131r ve di\u011fer deliller gibi h\u00e2kim taraf\u0131ndan de\u011ferlendirmeye tabi tutulaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Ancak olay\u0131 do\u011frudan do\u011fruya ispat etmediklerinden, tek ba\u015f\u0131na her zaman yeterli olmayabilir, ba\u015fka delillerle desteklenmesi \u00e7o\u011funlukla gerekebilir. Belirtinin \u00f6nemli bir i\u015flevi de, somut olaya m\u00fcnhas\u0131r delillerin de\u011ferlendirmesinde kendini g\u00f6stermesidir. H\u00e2kim, maddi sorunu \u00e7\u00f6zerken do\u011frudan deliller gibi belirtilerden de yararlanarak bir sonuca ula\u015facakt\u0131r. Belirtiler ve ispat g\u00fc\u00e7leri hakk\u0131nda, bkz. Gedik, Ceza Muhakemesinde \u0130spat, 93ff.\u00a0<\/em><\/p>\n
f-) Log Kayd\u0131 :<\/strong><\/span> Log kayd\u0131 ya da di\u011fer ad\u0131yla eri\u015fim kayd\u0131 elektronik cihazlar \u00fczerinde yap\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc i\u015flem ve eylemlerin kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 demektir. Veri ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n iz kay\u0131tlar\u0131 olup, objektiftir,<\/strong> insan m\u00fcdahalesi olmadan sistem taraf\u0131ndan kaydedilirler.<\/strong> Hukuki a\u00e7\u0131dan ise log kayd\u0131ndan anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken 5651 Say\u0131l\u0131 \u0130nternet Ortam\u0131nda Yap\u0131lan Yay\u0131nlar\u0131n D\u00fczenlenmesi ve Bu Yay\u0131nlar Yoluyla \u0130\u015flenen Su\u00e7larla M\u00fccadele Edilmesi Hakk\u0131nda Kanun\u2019unun 2\/j. maddesinde trafik bilgisi ad\u0131 alt\u0131nda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lgili madde h\u00fckm\u00fc \u201cTaraflara ili\u015fkin IP adresi, port bilgisi, verilen hizmetin ba\u015flama ve biti\u015f zaman\u0131, yararlan\u0131lan hizmetin t\u00fcr\u00fc, aktar\u0131lan veri miktar\u0131 ve varsa abone kimlik bilgilerini\u201d ifade etmektedir. Ayr\u0131ca 5651 say\u0131l\u0131 kanunun uygulanmas\u0131na ili\u015fkin y\u00f6netmeli\u011fe g\u00f6re bu kay\u0131tlar\u0131 tutmak ve en az iki y\u0131l saklamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bili\u015fim sistemleri \u00fczerinde kullan\u0131c\u0131 i\u015flemlerinin detay ve zaman bilgileriyle birlikte otomatik \u015fekilde kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 sonucu olu\u015fan elektronik veriler log kayd\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrk\u00e7ede g\u00fcnl\u00fck kay\u0131tlar\u0131, kay\u0131t k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc, olay tarih\u00e7esi terimleriyle de ifade edilmektedir. Her i\u015flemin aktivite kay\u0131tlar\u0131n\u0131n tutuldu\u011fu dosyalard\u0131r.<\/p>\n
\n\u0130SPAT DE\u011eER\u0130 :<\/span> LOG kay\u0131tlar\u0131ndaki veriler de; IP adresi ve CGNAT verilerinde oldu\u011fu gibi tek ba\u015f\u0131na mahkumiyete elveri\u015fli de\u011fildir. Log kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ceza yarg\u0131lamas\u0131nda h\u00fckme esas al\u0131nabilmesi i\u00e7in, HTS, GPRS, BAZ bilgileri, CGNAT, IP ve di\u011fer yan delillerle birlikte bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmesi gerekmekte olup, verilerin e\u015fle\u015fmesi durumunda \u015f\u00fcphenin yenildi\u011fi kabul edilmelidir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n
Log dosyalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Windows i\u015fletim sistemi de ayr\u0131ca bir dizi log kayd\u0131 tutar. Log dosyalar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki veriler bulunmaktad\u0131r;<\/p>\n
\n
- Kay\u0131tl\u0131 kullan\u0131c\u0131 ise, kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 soyad\u0131, takma ad\u0131, kurum sicil numaras\u0131<\/li>\n
- Ba\u011flant\u0131 zaman\u0131 (g\u00fcn ay y\u0131l saat dakika saniye, GMT bilgisi)<\/li>\n
- Ba\u011flant\u0131 yap\u0131lan IP adresi, port numaras\u0131<\/li>\n
- Ba\u011flant\u0131 yap\u0131lan internet taray\u0131c\u0131s\u0131 bilgisi, i\u015fletim sistemi bilgisi<\/li>\n
- Ba\u011flant\u0131 i\u00e7in parola gerekli ise ba\u015far\u0131l\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131z ba\u011flant\u0131 bilgisi<\/li>\n
- Yap\u0131lan i\u015flem t\u00fcr\u00fc (okuma, veri giri\u015fi, silme vb.)<\/li>\n
- \u0130\u015flem yap\u0131lan ba\u011flant\u0131 adresi.<\/li>\n<\/ul>\n