{"id":4127,"date":"2023-03-10T20:03:42","date_gmt":"2023-03-10T17:03:42","guid":{"rendered":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/?p=4127"},"modified":"2025-07-17T12:00:53","modified_gmt":"2025-07-17T09:00:53","slug":"turk-ceza-hukukunda-parmak-izi-delil-degeri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/turk-ceza-hukukunda-parmak-izi-delil-degeri\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK CEZA HUKUKUNDA PARMAK \u0130Z\u0130 ve ‘D\u0130\u011eER \u0130Z’LER, MOLEK\u00dcLER GENET\u0130K \u0130NCELEME, ATI\u015e MESAFES\u0130, ATI\u015e ARTI\u011eI, BAL\u0130ST\u0130K \u0130NCELEME, GRAFOLOJ\u0130, YAPAY ZEKA ve DEL\u0130L DE\u011eER\u0130"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Delil olma niteliklerine sahip olan e\u015fya, emare, \u015fekil, bask\u0131 ve belirtiler, iz delilleri olu\u015ftururlar. (\u015eAFAK-BI\u00c7AK-KESK\u0130N, age, s.215- \u015eAFAK Ali, Hukuk Terimleri S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, Rehber Y, Ankara, 1992, s.59.)<\/em><\/p>\n

Biyometrik Veri:<\/strong>\u00a0<\/span>Ki\u015fiye ait fiziksel (parmak izi, avu\u00e7 i\u00e7i izi, y\u00fcz, iris, retina, kulak, el damar\u0131, v\u00fccut kokusu veya DNA bilgisi \u015feklinde)<\/em> \u00a0veya davran\u0131\u015fsal (ses, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, imza, klavye tu\u015flar\u0131na basma \u015fekli vb.)<\/em> \u00f6zellikleri tan\u0131yarak ki\u015finin kimli\u011finin belirlenmesini veya do\u011frulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bilgisayar kontroll\u00fc otomatik sistemlerdir.<\/p>\n

Parmak \u0130zi;<\/strong> <\/span>insanlar\u0131n, fiziksel ve biyolojik \u00f6zelliklerini tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan biyometrik \u015fekillerdendir. Parmak u\u00e7lar\u0131nda, birinci bo\u011fumdan itibaren, t\u0131rnak dibine kadar olan b\u00f6lgede, her insanda farkl\u0131 \u015fekillerde bir araya gelen, kabar\u0131k \u00e7izgisel hatlar\u0131n, v\u00fccut\u00e7a salg\u0131lanan biyolojik s\u0131v\u0131n\u0131n cisimler \u00fczerine bula\u015fmas\u0131yla, cisimler \u00fczerinde olu\u015fturdu\u011fu izlere parmak izi denir.(B\u0131\u00e7ak,s.512)<\/em> Parmak izi hamileli\u011fin 4.ay\u0131nda ceninde olu\u015fur. Deri \u00fczerinde tahribata neden olan kaza veya \u015fiddetli deri hastal\u0131klar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6l\u00fcnceye kadar de\u011fi\u015fmez. Parmak izi, ceza muhakemesinde iz delilleri aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zellikleri :<\/strong><\/span><\/p>\n

    \n
  1. De\u011fi\u015fmez ve de\u011fi\u015ftirilemez.<\/strong><\/li>\n
  2. Benzemez ve benzetilemez.<\/strong><\/li>\n
  3. Tasnif edilebilirlik.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

    1.De\u011fi\u015fmezlik:<\/span> <\/strong>Anne rahminde 3-4. aylarda olu\u015fumu tamamlanan parmak izleri hayat boyunca devam eder, \u00f6l\u00fcm ve \u00e7\u00fcr\u00fcme ile kaybolur. Parmak izinin de\u011fi\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi de\u011fi\u015ftirilmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130nsan v\u00fccudu zamanla de\u011fi\u015fmekte ve yenilenmektedir. Ancak DNA kodu, sinir h\u00fccreleri, kemik ve d\u0131\u015f yap\u0131s\u0131, parmak u\u00e7lar\u0131ndaki \u015fekiller (parmak izi) sabit kalmaktad\u0131r. Yanma, s\u0131yr\u0131lma veya a\u015f\u0131nma gibi nedenlerle \u00fcst deri tabakas\u0131 tahrip olsa bile, yeniden meydana gelen \u00fcst deri tabakas\u0131 eski \u015fekline uygun olarak yenilenmektedir. Derin kesikler, parmak izi modelini etkileyebilmekle birlikte, derin olmayan y\u00fczeysel kesikler veya soyulmalar, parmak izi karakterini ge\u00e7ici olarak de\u011fi\u015ftirir. Bu nedenle, deri tabakalar\u0131ndaki bir tahribat nedeniyle parmak izi \u015fekillerinin de\u011fi\u015fmesine imkan yoktur. Ancak alt deri tabakas\u0131 da tahrip oldu\u011fu takdirde parmak izi \u015fekli bozulabilir. Tahrip olan b\u00f6lgede yeni bir parmak izi \u015fekli \u00e7\u0131kmaz. Bir yara izi meydana getirir. (B\u0131\u00e7ak s.513)<\/em> Parmak izi, derinin \u00fcst tabakas\u0131na ait bir iz de\u011fildir. Papil hatlar\u0131n\u0131n k\u00f6kleri derma tabakas\u0131ndad\u0131r. D\u0131\u015f etkenlerle a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lan izlerin yerinde olu\u015fan izler \u00f6ncekinin ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Parmak izinin kopyalar\u0131 yap\u0131lsa da parmak izinin e\u015fya \u00fczerinde b\u0131rakm\u0131\u015f oldu\u011fu ter bulunmad\u0131\u011f\u0131 takdirde parmak izi yine olu\u015fmaz. \u0130ki m\u0131s\u0131r \u00e7ekirde\u011fi ayn\u0131 de\u011fildir. \u0130ki zebran\u0131n \u00e7izgi d\u00fczeni ayn\u0131 de\u011fildir. \u0130ki \u00e7ita da ayn\u0131 leke d\u00fczenine sahip de\u011fildir. Benzer \u015fekilde hi\u00e7 bir parmak izi de birbirinin t\u0131pa t\u0131p ayn\u0131s\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

    2.Benzemezlik ve Benzetilmezlik :<\/span><\/strong> Parmak izinin kriminal biliminde kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze birbirinin t\u0131pa t\u0131p ayn\u0131s\u0131 iki parmak izi tespit edilememi\u015ftir. Galton’un hesab\u0131na g\u00f6re b\u00f6yle bir tespit i\u00e7in, 64 milyar parmak izi incelenmelidir. \u0130kizler de dahil olmak \u00fczere birbirinin ayn\u0131 iki parmak izi bulmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Sahte parmak izi b\u0131rak\u0131lmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Herhangi bir madde ile izleri taklit edilebilir ise de dokunulan cisme parmak u\u00e7lar\u0131ndaki \u00e7izgi ve bo\u011fumlar\u0131n \u015fekline uygun olarak ter tabakas\u0131 b\u0131rakaca\u011f\u0131ndan, \u00fczerinde binlerce ter \u00e7\u0131k\u0131\u015f deli\u011fi bulunan sahte parmak izi b\u0131rakmak teknik olarak imkans\u0131zd\u0131r. Tek yumurta ikizlerinin parmak izleri \u00f6znitelik tabanl\u0131 e\u015fle\u015ftirme sistemlerini kand\u0131rabilecek benzerlikte olmasa da \u00f6znitelik konumlar\u0131, \u00e7ekirdek \u00f6zellikleri ve yap\u0131lar\u0131 g\u00f6rsel olarak ay\u0131rt edilemeyecek benzerliktedir. Baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda ikizlerin y\u00fczleri; sa\u011f d\u00f6ng\u00fc, sol d\u00f6ng\u00fc, sarmal, yay ve \u00e7ad\u0131r yay gibi parmak izi s\u0131n\u0131flar\u0131 ile benzerlik e\u015fle\u015ftirmesinde kullanan tepe say\u0131s\u0131, tepe geni\u015fli\u011fi, tepe derinli\u011fi gibi \u00f6zelliklerin \u00e7ok benzer oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

    3.S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilirlik:<\/span> <\/strong>Bir parmak izi \u00fczerinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilecek yakla\u015f\u0131k 150 ki\u015fisel hat \u00f6zelli\u011fi bulunmaktad\u0131r. \u00d6zellikli noktalar; hat sonu, \u00e7atal, k\u0131sa hat, ada nokta olmak \u00fczere d\u00f6rt \u00e7e\u015fittir. Her parmak izinin bulunma ihtimali 64 milyarda bir olarak hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Bir parmak izinin di\u011fer parmak izine benzerli\u011finin ifade edilebilmesi i\u00e7in asgari, 16 ortak kabartma izinin varl\u0131\u011f\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n

    Parmak \u0130zinin Geli\u015fmesini Etkileyen Fakt\u00f6rler:<\/strong><\/span><\/h3>\n

    Kontaminasyon:<\/strong><\/span> Parmak izlerinin b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra cisme \u00e7e\u015fitli maddelerin bula\u015farak kirlenmesi sonucu parmak izi bozulabilmektedir. Parmak izini olu\u015fturan papillerin aras\u0131n\u0131n kir ve partik\u00fcllerle dolu olmas\u0131 da y\u00fczeye b\u0131rak\u0131lan parmak izinin k\u0131smen veyahut tamamen bozulmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

    Meslek:<\/strong> <\/span>\u0130n\u015faat i\u015f\u00e7ileri, bula\u015f\u0131k\u00e7\u0131lar gibi mesleklerle u\u011fra\u015fan ki\u015filerin papil hatlar\u0131 g\u00fcnden g\u00fcne deforme olmaktad\u0131r ve bundan dolay\u0131 da parmak izlerinin geli\u015fimini etkilemektedir. Karakteristik \u00f6zelliklerin azalmas\u0131na yol a\u00e7an bu durum ar\u015fivden parmak izlerinin tespitini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Cinsiyet:<\/span> <\/strong>Cinsiyet fakt\u00f6r\u00fc de latent parmak izlerini etkilemektedir. Bayanlar\u0131n papil hatlar\u0131 erkeklere nazaran daha incedir. Temas edilen y\u00fczey de kaplad\u0131\u011f\u0131 alan ve birim zamanda salg\u0131lad\u0131klar\u0131 s\u0131v\u0131 daha az olup dolay\u0131s\u0131yla temas y\u00fczeyine daha zay\u0131f parmak izi b\u0131rakmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

    \u0130klim ve \u00c7evre:<\/strong><\/span> Nem, ya\u011fmur, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak veya so\u011fuk ortam, kapal\u0131 veya a\u00e7\u0131k ortam gibi durumlarda parmak izi geli\u015fimini etkilemektedir. So\u011fuk yerlerden \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n ter bezleri s\u0131cak yaz aylar\u0131nda fazla salg\u0131lanmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131cak olan ki\u015filerin de so\u011fuk k\u0131\u015f aylar\u0131nda \u00e7ok az parmak izi salg\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Ya\u015f:<\/strong> <\/span>Ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n epidermis tabakalar\u0131n\u0131n gen\u00e7lere nazaran daha d\u00fczelmi\u015f ve elastikiyetini kaybetmi\u015ftir. Sebakus bez say\u0131s\u0131 ya\u015fl\u0131larda daha az, parmak izi s\u0131v\u0131s\u0131ndaki aminoasit miktar\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ve bu nedenle de gen\u00e7lerde parmak izi geli\u015ftirilebilen baz\u0131 reaktifler ya\u015fl\u0131larda ayn\u0131 kalitede geli\u015ftirilememektedir.<\/p>\n

    Hastal\u0131klar:<\/span><\/strong> Baz\u0131 hastal\u0131klara sahip insanlar\u0131n parmak izi s\u0131v\u0131lar\u0131nda, olmas\u0131 gereken baz\u0131 maddelerin olmayabildi\u011fi ya da miktar\u0131n\u0131n \u00e7ok azald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu hastal\u0131klar\u0131n tedavilerinin de, kullan\u0131lan ila\u00e7lar\u0131n parmak izi s\u0131v\u0131lar\u0131n\u0131n i\u00e7eriklerini ve miktarlar\u0131n\u0131 etkileyebilmekte ve bu durumun latent parmak izlerinin cisim \u00fczerinde bozulmadan kalabilme s\u00fcresini etkilemektedir. Ayr\u0131ca parmak izi b\u0131rak\u0131l\u0131rken ki\u015finin ruhsal durumunun da (k\u0131zg\u0131n, heyecanl\u0131 vb.) parmak izi s\u0131v\u0131s\u0131n\u0131 etkileyebilmektedir.<\/p>\n

    Uzman Hatalar\u0131:<\/span> <\/strong>Olay yerinde yap\u0131lan parmak izi tespitlerinde tozlaman\u0131n fazla yap\u0131lmas\u0131, foto\u011fraflama yap\u0131lmamas\u0131, \u00e7\u0131plak elle toplanan bulgular, bulgular\u0131n iyi \u015fekilde paketlenmemesi, laboratuvarda parmak izi geli\u015ftirmesi yapan uzmanlar\u0131n dikkatsizli\u011fi geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan deformasyonlara yol a\u00e7abilmektedir.<\/p>\n

    Y\u00fczey \u00d6zelli\u011fi:<\/strong> <\/span>Parmak izini geli\u015ftiren en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden birisidir y\u00fczey \u00f6zelli\u011fi. Baz\u0131 izler baz\u0131 y\u00fczeylerde \u00e7ok iyi bir \u015fekilde kalmaktad\u0131r. Fakat baz\u0131 y\u00fczeyler vard\u0131r ki bu y\u00fczeylerden parmak izi geli\u015ftirilmesi olduk\u00e7a zordur. P\u00fcr\u00fczl\u00fc y\u00fczeyler parmak izlerinin olu\u015fumunu \u00e7ok fazla etkilemektedir. Bu y\u00fczden b\u00f6yle ortamlardan parmak izi tespitleri \u00e7ok zor olmaktad\u0131r. Metal \u00fczerinden iyi bir parmak izi al\u0131m\u0131 ge\u00e7ekle\u015ftirilirken metalin pasl\u0131 olmas\u0131 parmak izinin geli\u015ftirilmesini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Parmak izi bulunan y\u00fczeye \u00e7ok kez ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan dokunulmas\u0131 da parmak izini etkileyen bir durumdur. Y\u00fczey \u00fczerindeki mevcut kan, ya\u011f, asit vs. \u00e7evresel etkenler de parmak izi olu\u015fumuna etki etmektedir. Y\u00fczeyin cam, metal veya plastik olmas\u0131 da bir etkendir. Cam ve metal y\u00fczeylerde parmak izi genelde, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebilir \u015fekilde kalabilmektedir. Plastik, po\u015fet, naylon ve p\u00fcr\u00fczl\u00fc y\u00fczeylerde g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcnmeyen mevcut parmak izinin ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7e\u015fitli bilimsel y\u00f6ntemler kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Y\u00fczeye Dokunu\u015f \u015eekli:<\/span> <\/strong>\u00d6zellikle y\u00fczeye dokunurken parma\u011f\u0131n kayd\u0131r\u0131lmas\u0131 olu\u015facak olan izi bozmaktad\u0131r. Fakat dikey dokunu\u015flar parmak izi olu\u015fumu i\u00e7in uygun olan dokunu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

    Psikolojik Durum:<\/strong> <\/span>Ki\u015finin o an korku, tela\u015f, heyecan gibi durumlar i\u00e7inde bulunmas\u0131 salg\u0131 sistemini h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan bu ki\u015filerin parmak izlerini ortama b\u0131rakmas\u0131n\u0131 kolay olmaktad\u0131r. Ki\u015finin g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc andaki salg\u0131 durumu ile yenilen yiyeceklerin, giyilen giysilerin v\u00fccutta yaratt\u0131\u011f\u0131 salg\u0131 durumla olduk\u00e7a farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

    Parmak \u0130zinin Ya\u015f\u0131:<\/strong><\/span> Parmak izinin y\u00fczeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ile incelenmesi aras\u0131nda ge\u00e7en s\u00fcresi de parmak izinin geli\u015fimini etkilemektedir. \u00d6zellikle yeni b\u0131rak\u0131lan parmak izlerinin geli\u015fimi daha iyidir. Fakat bu s\u00fcre i\u00e7erisinde yukar\u0131da say\u0131lan t\u00fcm \u00f6zelliklerin etkisi de parmak izinin geli\u015fiminde b\u00fcy\u00fck rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n

    \n

    Taze cesetlerden parmak izi al\u0131nmas\u0131 olanakl\u0131 oldu\u011fu gibi, suda kal\u0131p buru\u015fan cesetlerin parmak izlerinin al\u0131nmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yanm\u0131\u015f veya \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f cesetlerde parmak izi almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Az da olsa papil hatlar\u0131n\u0131n mevcut olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

    D\u00fcz ve emici olmayan e\u015fyalar \u00fczerinde di\u011fer \u015fartlar\u0131n da uygun olmas\u0131 halinde parmak izi uzun y\u0131llar kalabilmektedir. Ka\u011f\u0131tlar \u00fczerine b\u0131rak\u0131lan parmak izleri bir ka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde bozulur. Bunda ka\u011f\u0131d\u0131n emicili\u011fi belirleyicidir. S\u0131cak ve kuru havada parmak izleri \u00e7ok \u00e7abuk kaybolur.\u00a0 Do\u011frudan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na maruz kalan izlerin \u00f6mr\u00fc \u00e7ok daha k\u0131sad\u0131r.<\/p>\n

    Bir canl\u0131ya ait b\u00fct\u00fcn DNA parmak izleri birbirinin e\u015fitidir. \u0130ki ki\u015finin tesad\u00fcfen ayn\u0131 genetik parmak izine sahip olabilme ihtimali, istatistiki olarak milyarda bir ile ifade edilebilecek kadar d\u00fc\u015f\u00fck bir derecededir.<\/p>\n

    Sadece bir damla\u00a0kan,\u00a0idrar,\u00a0t\u00fck\u00fcr\u00fck,\u00a0sperma,\u00a0vajinal s\u0131v\u0131,\u00a0menstr\u00fcasyon\u00a0kan\u0131,\u00a0s\u00fct,\u00a0biyolojik\u00a0bir doku par\u00e7as\u0131, bir adet\u00a0k\u0131l\u00a0veya\u00a0sa\u00e7\u00a0teli ki\u015finin genetik kimli\u011fini belirlemek i\u00e7in yeterlidir. Bir su\u00e7 mahallinde bulunan b\u00f6yle k\u00fc\u00e7\u00fck bir v\u00fccut kal\u0131nt\u0131s\u0131ndan DNA izole edilmekte ve az elde edilen DNA’n\u0131n\u00a0PCR metotlar\u0131yla \u00e7o\u011falt\u0131l\u0131p ASO\u00a0teknolojisiyle\u00a0polimorfik\u00a0genotipi tespit edilebilmektedir.<\/p>\n

    N\u00fckleik veya\u00a0molek\u00fcler\u00a0sondalama denen yeni teknikle; sa\u00e7 teli, bir damla kan, sperma veya biyolojik bir doku par\u00e7as\u0131n\u0131n\u00a0proteininden\u00a0hareket edilerek,\u00a0genetik koddan\u00a0faydalanmak suretiyle, bu proteinin \u00fcretimini sa\u011flam\u0131\u015f olan\u00a0gen\u00a0dizisini bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

    G\u00fcn\u00fcm\u00fczde su\u00e7 failini, b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 genetik parmak izinin incelenmesiyle ortaya \u00e7\u0131karmak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. DNA parmak iziyle\u00a0% 99’un \u00fczerinde bir ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131labilmektedir.<\/p>\n<\/blockquote>\n

    \"\"Genetik parmak izi usul\u00fcyle, bir \u00e7ocu\u011fun babas\u0131 belirlenebildi\u011fi gibi, kal\u0131t\u0131mla ilgili veya bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar da te\u015fhis edilebilmekte ve bir s\u0131\u011f\u0131r\u0131n cinsiyeti \u00f6nceden anla\u015f\u0131labilmektedir. Bu usul sayesinde hayvan yeti\u015ftiricileri iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak erkek veya di\u015fi embriyolar\u0131 ineklere a\u015f\u0131layabileceklerdir. Kad\u0131n ve erkek aras\u0131ndaki farkl\u0131 biyokimyasallardan, fizyolojik ve anatomik farkl\u0131l\u0131klardan dolay\u0131 parmak izi desenlerine g\u00f6re cinsiyet ay\u0131r\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda cinsiyet ay\u0131r\u0131m\u0131 por aral\u0131\u011f\u0131na ve papillerin inceli\u011fine g\u00f6re % 75-80 tespitle do\u011frulanabilmektedir. Bunlarla birlikte ki\u015finin; Kula\u011f\u0131n\u0131n k\u0131k\u0131rdak yap\u0131s\u0131n\u0131n k\u0131vr\u0131mlar\u0131 ve \u00e7izgileri , v\u00fccut kokusu, burundaki g\u00f6zenekler, y\u00fcr\u00fcme tarz\u0131, kafatas\u0131 ve t\u0131rnak k\u0131vr\u0131mlar\u0131ndan da kimlik tespiti y\u00f6ntemleri kullan\u0131labilmektedir. Bir cismin emicilik \u00f6zelli\u011fi artt\u0131k\u00e7a \u00fczerinde parmak izinin kalma s\u00fcresi azal\u0131r. Silah \u00fczerindeki parmak izleri silinmemi\u015fse, su alt\u0131nda 2 hafta bozulmadan kalabilir, ancak sudan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birka\u00e7 dakika i\u00e7erisinde bozulabilmektedir.<\/em> <\/strong>Bu nedenle silah sudan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra sadece havayla kurutulup herhangi bir silme yapmadan parmak izleri ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    2559 sy. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu Md.5 g\u00f6re, Polis:<\/strong><\/span><\/p>\n

      \n
    1. G\u00f6n\u00fcll\u00fc (TCK md.26\/2)<\/strong><\/li>\n
    2. Her \u00e7e\u015fit silah ruhsat\u0131, s\u00fcr\u00fcc\u00fc belgesi, pasaport veya pasaport yerine ge\u00e7en belge i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunan<\/strong><\/li>\n
    3. Ba\u015fta polis olmak \u00fczere, genel veya \u00f6zel kolluk g\u00f6revlisi ya da \u00f6zel g\u00fcvenlik g\u00f6revlisi olarak istihdam edilen<\/strong><\/li>\n
    4. T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuruda bulunan<\/strong><\/li>\n
    5. S\u0131\u011f\u0131nma talebinde bulunan veya gerekli g\u00f6r\u00fclmesi halinde, \u00fclkeye giri\u015f yapan sair yabanc\u0131<\/strong><\/li>\n
    6. G\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan ki\u015filerin, parmak izini al\u0131r.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n
      \n

      Parmak izinin hangi sebeple al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sisteme kaydedilmez. Sisteme kay\u0131tl\u0131 olan parmak izi ve foto\u011fraflar, ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden itibaren\u00a0 10 y\u0131l ve her halde kay\u0131t tarihinden itibaren 80 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra sistemden (APFIS; OTOMAT\u0130K PARMAK \u0130Z\u0130 TE\u015eH\u0130S S\u0130STEM\u0130) <\/em><\/strong><\/span>silinir.<\/p>\n

      \u0130\u015flenmi\u015f bir su\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak tespit edilen parmak izinin kime ait oldu\u011funun ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile kayda alma, kolluk taraf\u0131ndan do\u011frudan yap\u0131lamaz. Adli g\u00f6revle ilgili parmak izi kayd\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in CMK md.160 ta belirtilen genel kural gere\u011fince Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 emir vermi\u015f olmas\u0131 gerekir. CMK md.81 de \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 2 y\u0131l veya daha fazla hapis cezas\u0131n\u0131 gerektiren bir su\u00e7tan dolay\u0131 \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n; kimli\u011finin te\u015fhisi i\u00e7in gerekli olmas\u0131 halinde C.Savc\u0131s\u0131 talimat\u0131yla foto\u011fraf, beden \u00f6l\u00e7\u00fcleri, parmak ve avu\u00e7 i\u00e7i izi, bedeninde yer alm\u0131\u015f olup te\u015fhisini kolayla\u015ft\u0131racak di\u011fer \u00f6zellikleri ile sesi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin kayda al\u0131narak, soru\u015fturma-kovu\u015fturma i\u015flemlerine ili\u015fkin dosyaya konulaca\u011f\u0131, PVSK md.5 gere\u011fince kollu\u011fun da g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar\u0131n parmak izi ve foto\u011fraflar\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. PVSK md.5 su\u00e7 ayr\u0131m\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar\u0131n parmak izinin al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r. Parmak izi ayn\u0131 zamanda ki\u015fisel veridir. Dayanaks\u0131z olarak ki\u015fisel veri<\/strong><\/span> (4.CD.2020\/11581 E.2021\/8890 K.)<\/em> niteli\u011findeki parmak izinin <\/strong><\/span>sisteme kayd\u0131, TCK Md 135\/1 gere\u011fince sorumluluk gerektirir. Parmak izi veri sistemi gizlidir. Su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi ve su\u00e7un ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lamaz. Sistemde yer alan parmak izleri; kimlik belirlenmesi, su\u00e7un \u00f6nlenmesi ya da y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olan soru\u015fturma ve kovu\u015fturma kapsam\u0131nda maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla hakim, savc\u0131 ve kolluk taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir. Parmak izinin aksine; g\u00f6n\u00fcll\u00fc foto\u011fraf tespiti ve kayd\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. APFIS sistemi<\/strong>,<\/span> milyonlarca parmak izi aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapabilmekte, zamandan ve masraftan tasarruf sa\u011flamaktad\u0131r. (T\u00fcrk Ceza Hukukunda Parmak \u0130zi\/Dr.G\u00f6hhan Taneri,s.36,50,17,18,19) <\/em><\/strong>Jandarma b\u00f6lgesinde \u015fah\u0131slardan al\u0131nan parmak izleriyle yabanc\u0131lar kapsam\u0131nda al\u0131nan parmak izlerinin (OPTES) Otomatik Parmak \u0130zi ve Avu\u00e7 \u0130zi Te\u015fhis Sistemi<\/strong><\/span>ne kayd\u0131 ve sorgulamalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n

      Biyometri bilimi,<\/strong><\/span> ki\u015fiye ait parmak izi, retina, damar izi, ses izi vb. \u00f6zellikleri inceleyen ve bu \u00f6zelliklerden ki\u015filerin tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bilim dal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zellikler kullan\u0131larak ki\u015filerin tan\u0131nmas\u0131, kimliklendirilmesi, belirlenmesi veya kimliklerinin do\u011frulanmas\u0131, ki\u015filerin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 veya s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi pek \u00e7ok i\u015flem ve uygulama ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Biyometrik \u00f6zellikler; DNA (Deoksiriboz N\u00fckleik Asit), parmak izi, retina izi, damar izi, avu\u00e7 izi, ses tan\u0131ma, el yaz\u0131s\u0131 tan\u0131ma hatta duygu tan\u0131ma gibi farkl\u0131 alanlar\u0131 kapsar.<\/strong> Parmak izi ve y\u00fcz biyometrik verileri ulusal ve uluslararas\u0131 yasalara g\u00f6re delil niteli\u011findedir. Parmak izinden hareket edilerek, E\u015fkal bilgisi (Y\u00fcz Modeli), cinsiyet ve ya\u015f belirlemeye ili\u015fkin bir k\u0131s\u0131m teknolojiler<\/strong> (Mod\u00fcller, Yaz\u0131l\u0131m Programlar\u0131, Yapay Zeka vs.) geli\u015ftirilse de, tam anlam\u0131yla g\u00fcvenilir yeterlilikte olmad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130lerleyen y\u0131llarda parmak izi \u00fczerinden bu verilere ula\u015fabilecek teknolojilerin de geli\u015ftirilebilece\u011fi kanaatindeyiz. Halihaz\u0131rda kolluk birimleri, tan\u0131k beyanlar\u0131 ve bir k\u0131s\u0131m di\u011fer delillerden yola \u00e7\u0131karak \u015f\u00fcphelinin robot resmini \u00e7izmekte (Robot Resim Sentezleme)<\/strong>, bu \u015fekilde e\u015fkal bilgilerini resmetmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

      Yapay zeka;<\/strong> <\/span>bilgisayar ya da bilgisayar kontrol\u00fcnde olan bir robotun zeki canl\u0131lara benzer bir \u015fekilde \u00e7e\u015fitli i\u015f\/g\u00f6rev\/faaliyetleri yerine getirme yetene\u011fidir. \u0130nsan zek\u00e2s\u0131na benzer bir zek\u00e2n\u0131n sim\u00fclasyonu olan yapay zek\u00e2 teknolojisinde ama\u00e7, insan zek\u00e2s\u0131na benzeyen, olaylar\u0131 alg\u0131lay\u0131p nitelendiren, \u00f6\u011frenen, de\u011ferlendirme yapan, tahmin eden, de\u011ferlendirme sonucunda bir karara varan ve vard\u0131\u011f\u0131 karar\u0131 uygulayan makinalar, bilgisayarlar, yaz\u0131l\u0131mlar (Chat GPT vb.)<\/em> gibi robotik bir sistem olu\u015fturmakt\u0131r. Yapay zek\u00e2 bilgisayar bilimi ile do\u011frudan ili\u015fkili ancak yapay zek\u00e2 teknolojileri spor, tar\u0131m, sa\u011fl\u0131k, ekonomi, finans, telekom\u00fcnikasyon, otomotiv gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 sekt\u00f6rde \u00f6nemli bir akt\u00f6r olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Askeri operasyonlar, sanayi sekt\u00f6r\u00fc, hizmet sekt\u00f6r\u00fc, sigorta hizmetleri, t\u0131p ve hukuk d\u00fcnyas\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere neredeyse her alanda yapay zek\u00e2l\u0131 varl\u0131klar yayg\u0131n bir \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Google Translate gibi \u00e7eviri programlar\u0131, Siri gibi ses tan\u0131ma sistemleri, y\u00fcz tan\u0131ma sistemleri, askeri alanda kullan\u0131lan insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131, dava verilerine bakarak hukuki kararlar verebilen yaz\u0131l\u0131mlar yapay zek\u00e2n\u0131n aktif olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlardan sadece baz\u0131lar\u0131d\u0131r \u00d6rne\u011fin, West Midlands Polis Te\u015fkilat\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya ba\u015flanan 3D lazer teknolojisi kapsam\u0131nda olay yerine ait boyutlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc, saniyede on binlerce noktal\u0131k bir h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015fmektedir ve elde edilen verilerden hareketle olay yerinin \u00fc\u00e7 boyutlu modeli olu\u015fturulmaktad\u0131r. Lazerin yakalad\u0131\u011f\u0131 dijital foto\u011fraflardaki renkler sayesinde ger\u00e7ek\u00e7i bir \u00fc\u00e7 boyutlu model olu\u015fturularak polislerin olay yerine gitmeden istedikleri kadar incelemede bulunulmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmaktad\u0131r. UYAP teknolojisinin geli\u015ftirilmesi suretiyle, duru\u015fmalarda taraflar\u0131n konu\u015fmalar\u0131n\u0131, jest-mimiklerini, ses tonunu, tepkilerini ve v\u00fccut hareketlerini kaydederek bir de\u011ferlendirmede bulunan ve bunu bir rapor olarak h\u00e2kime sunan yapay zek\u00e2 program\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 yarg\u0131lama faaliyetine \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayacakt\u0131r. Nitekim Londra Kolej \u00dcniversitesi, Sheffield ve Pennsylvania \u00dcniversitelerinden bir araya gelen bilim insanlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi yapay zek\u00e2 program\u0131 2016 y\u0131l\u0131nda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r ve program, A\u0130HM’de g\u00f6r\u00fclen davalar\u0131n karara nas\u0131l ba\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 % 79 oran\u0131nda do\u011fru tahmin edebilmektedir.<\/strong> G\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 \u00fclkeler hukuk davalar\u0131nda yapay zek\u00e2l\u0131 h\u00e2kim<\/span>lere <\/strong>(Robot Hakim) g\u00f6rev vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> \u00d6rne\u011fin, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin Hangzhou \u0130nternet Mahkemesi\u2019nde g\u00f6rev yapan yapay zekal\u0131 h\u00e2kimler online olarak hizmet vermekte, davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131 dinlemekte, sorular sormakta ve dosyaya ibraz edilen belgelere istinaden karar vermektedir.. Benzer \u015fekilde Estonya\u2019da da yapay zek\u00e2l\u0131 h\u00e2kimlerin 7000 Euro\u2019nun alt\u0131nda olan davalara bakabilecekleri, bu kararlar\u0131n da \u00fcst mahkemede yer alan insan h\u00e2kimler taraf\u0131ndan denetlenebilece\u011fi bir yasal d\u00fczenleme \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Hukukumuzda yapay zekan\u0131n eylemlerinden kaynakl\u0131 sorumlulu\u011fa dair yap\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00fczenleme mevcut de\u011fildir. Avrupa Parlamentosu\u2019nda 16 \u015eubat 2017 tarihinde kabul edilen, \u2018\u2018Civil Law Rules On Robotics\/ Robotik Alan\u0131nda Medeni Hukuk Kurallar\u0131\u2019\u2019 yasal d\u00fczenlemesinin \u2018\u2018Liability\/ Sorumluluk\u2019\u2019 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn AD. maddesi ile bir robotun her ne kadar \u00f6zerk olsa bile mevcut yasal d\u00fczenlemelere g\u00f6re tek ba\u015f\u0131na bir hukuki sorumlulu\u011funun olamayaca\u011f\u0131, ancak; \u00fcreticiler, i\u015fletmeciler, mal sahipleri ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n robotun eylemlerinden sorumlu olabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/strong> (https:\/\/www.europarl.europa.eu\/doceo\/document\/TA-8-2017-0051_EN.pdf, (E.T.:12\/12\/2023), s.5.) <\/em>\u00dcretici-i\u015fletmeci vs. ki\u015filerin kast ve taksirine g\u00f6re cezai sorumluluklar\u0131 da somut olay\u0131n \u00f6zellikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak tespit edilir. Avrupa Parlamentosu\u2019nun, mevcut yasal d\u00fczenlemelere g\u00f6re yapay zekan\u0131n eylemlerinden kaynakl\u0131 zarardan dolay\u0131 yapay zekan\u0131n de\u011fil \u00fcreticilerin, i\u015fletmecilerin, mal sahiplerinin ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sorumlu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne i\u015ftirak edilmektedir. 6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 71. maddesinin 1. ve 2. f\u0131kralar\u0131nda yer verilen \u201c\u00d6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde tehlike arzeden bir i\u015fletmenin faaliyetinden zarar do\u011fdu\u011fu takdirde, bu zarardan i\u015fletme sahibi ve varsa i\u015fleten m\u00fcteselsilen sorumludur.\u201d ve \u201cBir i\u015fletmenin, mahiyeti veya faaliyette kullan\u0131lan malzeme, ara\u00e7lar ya da g\u00fc\u00e7ler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuldu\u011funda, bu i\u015flerde uzman bir ki\u015fiden beklenen t\u00fcm \u00f6zenin g\u00f6sterilmesi durumunda bile s\u0131k\u00e7a veya a\u011f\u0131r zararlar do\u011furmaya elveri\u015fli oldu\u011fu sonucuna var\u0131l\u0131rsa, bunun \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde tehlike arzeden bir i\u015fletme oldu\u011fu kabul edilir.\u201d<\/em> gere\u011fince, yapay zekadan kaynakl\u0131 tazminat sorumlulu\u011fu s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n

      Benzer yapay zek\u00e2 teknolojilerinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlara di\u011fer \u00f6rnekler:<\/em><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

      Ak\u0131ll\u0131 telefonlar:<\/strong> \u00c7e\u015fitli uygulamalar\u0131n kullan\u0131c\u0131ya \u201cbunu mu demek istemi\u015ftiniz\u201d sorusunu y\u00f6neltmesi, yap\u0131lan yaz\u0131m hatalar\u0131n\u0131n otomatik olarak d\u00fczeltilmesi, harita uygulamalar\u0131nda en k\u0131sa ya da en iyi g\u00fczerg\u00e2h\u0131n \u00f6nerilmesi, trafikte zaman tahmini yap\u0131lmas\u0131 ve sesli asistanlar yapay zek\u00e2n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 alanlar aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n

      Otonom s\u00fcr\u00fc\u015f sistemleri:<\/strong>\u00a0 Ak\u0131ll\u0131 araba \u00fcreticileri, otopilot arabalar\u0131 \u00fcretme konusunda g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha fazla ilerleme kaydediyor.<\/p>\n

      Sosyal medya:<\/strong> Yapay zek\u00e2 sayesinde sosyal medya hesab\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn haber ak\u0131\u015flar\u0131 ya da ald\u0131\u011f\u0131n bildirimler daha \u00f6nce takip etti\u011fin ya da ilgilendi\u011fin konularda geliyor.<\/p>\n

      M\u00fczik ak\u0131\u015f hizmetleri:<\/strong> Youtube, spotify gibi m\u00fczik ak\u0131\u015f sistemleri de yapay zek\u00e2y\u0131 kullan\u0131yor. Yapay zeka, bu kanallarda dinledi\u011fin par\u00e7alar\u0131 baz al\u0131narak sana sevebilece\u011fin yeni par\u00e7alar \u00f6neriyor.<\/p>\n

      Sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fc:<\/strong> Sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcndeki yapay zek\u00e2 \u00f6rnekleri aras\u0131nda hastal\u0131klar\u0131 tespit etmede ya da ara\u015ft\u0131rmalarda kullan\u0131lan ak\u0131ll\u0131 makineler, hastan\u0131n verilerini de\u011ferlendiren ve tedavi s\u00fcre\u00e7lerini daha basit hale getiren sa\u011fl\u0131k bak\u0131m cihazlar\u0131 yer al\u0131yor.<\/p>\n

      \n

      PARMAK \u0130Z\u0130N\u0130N DEL\u0130L DE\u011eER\u0130 :\u00a0<\/strong><\/span>Ceza muhakemesi hukukunda delil serbestisi ilkesi benimsenmi\u015ftir. CMK m. 217\/1 gere\u011fince ispatlanmak istenilen hususun her t\u00fcrl\u00fc delille ispat\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve t\u00fcm deliller ispat g\u00fcc\u00fc bak\u0131m\u0131ndan e\u015fit de\u011ferdedir. Ancak bir hususun her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilmesi serbestisi s\u0131n\u0131rs\u0131z ve keyfi nitelikte de\u011fildir. Bu anlamda delillerin ger\u00e7ek\u00e7i, akla mant\u0131\u011fa uygun, bir olay\u0131 temsil edici, ispat bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli, m\u00fc\u015fterek ve hukuka uygun olmalar\u0131 gerekir. (Centel\/Zafer, s. 248.- Centel\/Zafer, s. 250, 251; Gedik, s. 70 vd.; \u00d6zbek\/Do\u011fan\/Bacaks\u0131z, s. 659, 660; \u00d6zt\u00fcrk\/Tezcan\/Erdem\/Erden T\u00fct\u00fcnc\u00fc\/S\u0131rma Gezer\/Sayg\u0131lar K\u0131r\u0131t\/Alan Ak-can\/\u00d6zayd\u0131n\/Alt\u0131nok Villemin\/Tok, s. 297; \u015eahin\/G\u00f6kt\u00fcrk, s. 23 vd.; Yenisey\/Nuho\u011flu, s. 531 vd.)<\/em><\/p>\n

      \u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n olay s\u0131ras\u0131nda eldiven giymemesi ya da ellerini kaplayan bir ba\u015fka korucu kullanmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e olay mahallinde parmak izi b\u0131rakmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015e\u00fcphelinin, herhangi bir cismi tutmas\u0131 ya da kendisini destekledi\u011fi s\u0131rada parmak izinin kalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ter ya da cilt ya\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131\u011f\u0131 temas y\u00fczeylerinden elde edilebilir. Parmaklara, kan ya da toz gibi maddelerin bula\u015fmas\u0131 halinde de parmak izi tespit edilebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Parmak izinin, belli bir su\u00e7un mutlak bir ki\u015fi taraf\u0131ndan i\u015flendi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde kesin delil oldu\u011funu s\u00f6ylemek olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ancak yarg\u0131lama mercine kanaat olu\u015fturabilir. Silahta tespit edilen bir parmak izinin bu silah\u0131n mutlaka bu ki\u015fi taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeyece\u011fi, ancak bu silah\u0131 eline ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde kesin kanaat olu\u015fturabilece\u011fi s\u00f6ylenebilir. H\u0131rs\u0131zl\u0131k, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k ve uyu\u015fturucu su\u00e7lar\u0131nda su\u00e7un s\u00fcbutu y\u00f6n\u00fcnden s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131labildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak bu olaylarda dahi san\u0131k savunmas\u0131n\u0131n makul surette a\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir. San\u0131\u011f\u0131n savunmas\u0131nda belirtti\u011fi t\u00fcm ihtimallerin yarg\u0131lama merciince g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 zaruridir. Her t\u00fcrl\u00fc \u015f\u00fcpheden uzak, kesin bir kanaate ula\u015f\u0131lamamas\u0131 halinde, \u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesinin g\u00f6zetilmesi gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin yol \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lan bir araca, yoldan ge\u00e7en bir yayan\u0131n araca dokunmas\u0131 suretiyle de ara\u00e7ta parmak izi \u00e7\u0131kabilir. Bu halde salt ara\u00e7 d\u0131\u015f y\u00fczeyinden parmak izinin tespit edilmesine istinaden mahkumiyet tesisi, \u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesinin a\u00e7\u0131k ihlalidir. Parmak izi de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131rken, izin cismin neresinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, cismin nerede b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, izin cisimin fiziki niteli\u011fi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak yok olma s\u00fcresi vb. etkenler bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmelidir. (Polat.s.337-\u00dcnver\/Hakeri\/Yener, Ceza Muhakemesi Hukuku,10.bask\u0131,s.64)<\/em> Su\u00e7 mahallinde bulunan fren izi, parmak izi-ayak izi, sa\u00e7, elbise par\u00e7as\u0131, kan, k\u0131l, t\u00fck\u00fcr\u00fck, meni, kovan birer belirti delili olup, olay\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemlidir. DNA analizine tabi tutulan veya uzman bilirki\u015fisinden rapor ald\u0131r\u0131lan bu t\u00fcrden bir k\u0131s\u0131m veriler, \u00f6nemli delil niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015febilmekte hatta bazen kesin delil niteli\u011fini alabilmektedir. (2.CD.07.05.2013 T.,2012\/24028-2013\/11836)<\/em><\/strong> \u00d6rne\u011fin sigara izmaritine bula\u015fm\u0131\u015f t\u00fck\u00fcr\u00fck \u00f6rne\u011finden elde edilecek DNA profilinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131na, zemin y\u00fczeyinden elde edilen kan \u00f6rne\u011finin genotipik \u00f6zelli\u011fine , ma\u011fdureye ait i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131rda ve sweat t-shirt \u00fczerindeki lekelerde bulunan DNA profiline , Makt\u00fcl\u00fcn t\u0131rnak aras\u0131 svaplar\u0131ndaki kan \u00f6rne\u011fine , BTK-BAZ HTS verilerine dair kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lmak suretiyle, uzman bilirki\u015fisinden veya ilgili ihtisas dairesinden temin edilen raporlar, veriyi belirti olmaktan \u00e7\u0131kararak hakime kanaat verici \u00f6nemli delil niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmektedir. Yarg\u0131lama merci delilleri de\u011ferlendirip sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131rken, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme (Mant\u0131k Kurallar\u0131), Tecr\u00fcbe Kurallar\u0131 ve karineleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduracakt\u0131r. CMK md 217 g\u00f6re (Delilleri Takdir Yetkisi)<\/strong><\/span> ; ” Hakim karar\u0131n\u0131 ancak duru\u015fmaya getirilmi\u015f ve huzurunda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayand\u0131rabilir. Bu deliller hakimin vicdani kanaatiyle serbest\u00e7e takdir edilir. Y\u00fcklenen su\u00e7, hukuka uygun bir \u015fekilde elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilir.”\u00a0<\/em><\/strong> Dolay\u0131s\u0131yla de\u011ferlendirme konusu vas\u0131talar, duru\u015fmada ortaya konulmu\u015f ve tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillerdir. Di\u011fer taraftan hakim, duru\u015fmada ortaya konan ve tart\u0131\u015f\u0131lan delilleri vicdani kanaatine g\u00f6re de\u011ferlendirmekte serbesttir. Ceza yarg\u0131lamas\u0131nda bir delilin h\u00fckme esas al\u0131nabilmesi i\u00e7in sa\u011flam ve di\u011fer delillerle uyum i\u00e7erisinde olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bu delilin hukuka uygun y\u00f6ntemlerle elde edilmesi ve yarg\u0131lamaya getirilmesi gerekir. Yarg\u0131lamay\u0131 yapan hakimin, delil de\u011ferlendirmesinde mant\u0131kla \u00e7eli\u015fki i\u00e7erisinde bulunmamas\u0131 gerekir<\/span>. Ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme (Uslumlama);<\/strong><\/span>\u00a0mant\u0131kla belli bir dizi \u00f6nermeden sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmaya denilir. Ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan mihenk ta\u015f\u0131 da tecr\u00fcbe kural\u0131d\u0131r.(7.CD.18.06.2013, 2012\/18842-2013\/16319, 1.CD.11.05.2011, 2010\/7158-2011\/3028 )<\/em> Tecr\u00fcbe kurallar\u0131;<\/strong><\/span>\u00a0g\u00f6zlemlerinden elde edildikleri olaylardan ba\u011f\u0131ms\u0131z, bunlar \u00fczerinden gelecekteki yeni olaylar i\u00e7in de ge\u00e7erlilik iddia edilen tan\u0131mlamalar, genel i\u00e7erikli varsay\u0131ma dayal\u0131 h\u00fck\u00fcmlerdir. (YCGK,01.01.2001, 2001\/9-145-2001\/152, YCGK, 22.05.2012,2011\/1-480,2012\/207)<\/em> Hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131 kavram\u0131 ile kastedilen tecr\u00fcbe kurallar\u0131d\u0131r.<\/strong> (YCGK, 17.11.2009, 2009\/7-160-2009\/264, 9.CD.13.06.2006, 2006\/3269\/3269-2006\/3336)<\/em> Vicdani kanaat; <\/strong><\/span>maddi uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zmeye yetkili makam\u0131n, son soru\u015fturmada, muhakeme faaliyeti sonucunda, akl\u0131n\u0131 rehber yaparak ve hukukun \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalarak, maddi olay\u0131n olu\u015f bi\u00e7imine dair ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015f\u00fcpheye yer vermeyen bir kanaat olup, maddi olay\u0131n ispat edilmesinin yetkili makam a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr. (Feyzio\u011flu, Vicdani Kanaat, s.109)-(Ceza Muhakemesinde \u0130spat ve \u015e\u00fcphenin San\u0131k Lehine Yorumlanmas\u0131, Do\u011fan Gedik-Mahir Topalo\u011flu, s.234-250, 344.) <\/em><\/strong><\/p>\n

      Bu noktada \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Yarg\u0131tay 6.Ceza Dairesinin karar\u0131n\u0131 aktaral\u0131m: \u201cYarg\u0131lanacak her uyu\u015fmazl\u0131kta; \u015f\u00fcphelilik, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n somut olmas\u0131 ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u015feklinde \u00f6zellikler vard\u0131r. O halde \u00f6nce olay \u00f6\u011frenilmelidir. Yani s\u00fcbut konusunda bir h\u00fckme var\u0131l\u0131r. S\u00fcbut (veya ispat) meselesi maddi mesele olup, bu konu ge\u00e7mi\u015fteki olay\u0131 zihnimizde yeniden yaratmak, yani nas\u0131l meydana geldi\u011fini belirlemektir. Olay belirlendikten sonra, olaya uygulanacak hukuki norm ve bunun olay\u0131n tipine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Maddi durumun tespiti, hukuki durumun tespitidir. Hakim bug\u00fcne dayanarak d\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenir. D\u00fcn hakk\u0131ndaki \u015f\u00fcphesini deliller sayesinde yener. \u015e\u00fcphenin yenilmesi yerini belirlili\u011fe terk eder.<\/strong> Delillerin g\u00f6sterdi\u011fi, objektif bak\u0131m\u0131ndan bir (ihtimal) dir. Buna ra\u011fmen ihtimal belli bir dereceye gelince kanaat (kan\u0131) olacakt\u0131r. <\/strong>\u015e\u00fcphe yerini kanaate b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131nda ispatta aranan belirlilik ortaya \u00e7\u0131kar<\/strong>. Her olayda lehe ve aleyhe deliller vard\u0131r. Kanaati meydana getiren delillerin tek tek de\u011ferlendirili\u015fi kadar hep birlikte de\u011ferlendirilmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Deliller b\u00fct\u00fcnl\u00fck te\u015fkil ediyorsa, bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn birbiri ile uyu\u015fan ve birbirini tamamlayan par\u00e7alar\u0131 ise, bu hakiki delildir. \u0130spat konusu, ger\u00e7e\u011fin bir par\u00e7as\u0131 olan olay hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermektir. Ger\u00e7ekten Hakim ge\u00e7mi\u015fte ne oldu\u011funu ve nas\u0131l oldu\u011funu bilmeye mecburdur, elindeki imkan, bu g\u00fcnd\u00fcr.<\/strong> Bu g\u00fcnden maksat da, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duygular\u0131m\u0131zla \u00f6\u011frendi\u011fimiz \u015feylerdir. \u0130\u015fte \u201cdelil; budur. CMK.217\/2.maddesi gere\u011fince san\u0131\u011fa y\u00fcklenen su\u00e7un hukuka uygun olarak elde edilmi\u015f, her t\u00fcrl\u00fc delille ispat\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mant\u0131\u011fa, bilimsel verilere, fizik kurallar\u0131na, herkes\u00e7e bilinen somut duruma, hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde g\u00fcndelik ya\u015famda edinilen karine niteli\u011findeki bilgilere ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 ya da tan\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemedi\u011finin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 gibi reddi i\u00e7in hakl\u0131 makul ve kabul edilebilir hukuki gerek\u00e7eler g\u00f6sterilmesi zorunludur.<\/strong> Delillerin bu g\u00fcn\u00fcn ak\u0131lc\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re, Hakimin kanaati, ispat edilmesi istenen olaylar\u0131n tahlil ve tetkiki ile lehe ve aleyhe b\u00fct\u00fcn \u015fartlar\u0131 tenkit ve de\u011ferlendirmesinin mahsul\u00fc olacakt\u0131r.<\/strong> \u0130spat edilmesi gereken \u015f\u00fcpheli oland\u0131r. Delil maddi veriler oldu\u011fu gibi delillerden biri de tan\u0131kt\u0131r. B\u00fct\u00fcn ispat ara\u00e7lar\u0131 delildir.<\/strong> Tan\u0131k taraflardan olmayan, fakat olay hakk\u0131nda g\u00f6rg\u00fc ve bilgisi olmu\u015f bir ki\u015finin, o olay hakk\u0131nda be\u015f duyusu ile edindi\u011fi s\u00fcbut konusunda karar verecek mahkeme veya Hakim huzurundaki s\u00f6zl\u00fc beyan\u0131d\u0131r. San\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda herkesin bu konumda ele al\u0131nabilece\u011fi dikkate al\u0131narak, de\u011ferlendirme yap\u0131lacakt\u0131r. Soyut olarak delil e\u015fit de\u011ferdedir. Su\u00e7 konusu veya aleti olay\u0131n bir par\u00e7as\u0131 iken, tan\u0131k ki\u015finin beyan\u0131 ise olay\u0131 yans\u0131tan bir delil olup, olay yerinde kalan her t\u00fcrl\u00fc iz ve eserde belirti delil olup olay\u0131 temsil eden dolayl\u0131 delildir. As\u0131l olan bu delilin g\u00fcvenirli\u011fidir<\/strong>. Hal b\u00f6yle olunca soru\u015fturma ve kovu\u015fturmada toplanm\u0131\u015f bulunan t\u00fcm deliller tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p, bunun sonucu filin faili oldu\u011fu saptanan san\u0131\u011f\u0131n mahkum edilece\u011fi muhakkakt\u0131r.”<\/em> (<\/strong>6.CD.21.01.2014, 2011\/16588-2014\/1054)<\/strong><\/p>\n

      Kan, K\u0131l, T\u00fck\u00fcr\u00fck, Burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, balgam, kusmuk, s\u00fcm\u00fck, Ter, Meni (sperm), \u0130drar, Vajinal Svap-s\u0131v\u0131, Anal svap, doku par\u00e7as\u0131, Kemik, Di\u015f, T\u0131rnaklar, Gaita (D\u0131\u015fk\u0131)<\/em>, v\u00fccutsal lekeler, Kepek ve Deri d\u00f6k\u00fcnt\u00fcleri, <\/strong><\/span>v\u00fccutta DNA bulunan numuneler olup, DNA analizi yap\u0131larak \u00e7\u0131kan profil i\u00e7in mukayesede, Biyolojik delil<\/span> olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Fiziksel deliller<\/span>\u00a0;\u00a0Silah, mermi \u00e7ekirdekleri, kovan, kartu\u015flar, olayla ilgili belge niteli\u011findeki deliller, lifler, cam veya cam k\u0131r\u0131klar\u0131, paralar ve kalpazanl\u0131k ara\u00e7lar\u0131, giyecekler, su\u00e7ta kullan\u0131lan di\u011fer ara\u00e7 ve gere\u00e7lerdir.<\/strong> \u0130z Delilleri <\/span>ise kendi aras\u0131nda; a- Parmak izleri, b- Ayak izleri, c-Ayakkab\u0131 izleri , d-Avu\u00e7 izleri, e-Kulak izleri, f-Di\u015f izleri, g- Alet izleri, h-Oto lastik izleri<\/strong> olarak ayr\u0131l\u0131r. \u0130zlerin muhafaza alt\u0131na al\u0131nabilmesi i\u00e7in izlerin emniyete al\u0131narak korunmas\u0131 gereklidir. Her iz yerinde etiketlenmelidir. Su\u00e7 mahallinde \u00f6ncelikle hi\u00e7bir \u015feye dokunmadan \u00f6l\u00e7eklerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, su\u00e7 mahallinin genel ve m\u00fcteakiben de delillerin ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri foto\u011fraflan\u0131r ve\/veya kamerayla tespit edilir. Tekni\u011fine uygun olarak kroki ya da plan \u00e7izilir. Bu krokide kan\u0131t niteli\u011fi ta\u015f\u0131yacak t\u00fcm materyal ile su\u00e7 mahalline ait \u00f6zelliklerin belirtilmesi gerekmektedir. Su\u00e7 mahallindeki izlerin tan\u0131t\u0131mlar\u0131n\u0131n da yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 su\u00e7 mahalli tespit tutana\u011f\u0131 d\u00fczenlenerek, delillerin tutanakla da tespiti sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n

      Ate\u015fli silahlarda, <\/span><\/strong>Ate\u015fleme i\u011fnesinin fi\u015fe\u011fin dip tablas\u0131nda bulunan kaps\u00fcle darbe yapmas\u0131 ile patlayan fi\u015fe\u011fin kaps\u00fcl\u00fcnde ate\u015fleme i\u011fnesi izi<\/strong> olu\u015fur. Namlu i\u00e7erisinde ilerleyen \u00e7ekirde\u011fin namlu i\u00e7erisinde bulunan yiv ve setlere temas etmesi, kovandan ayr\u0131lan \u00e7ekirde\u011fin namlu i\u00e7inde bulunan yiv-setlerin etkisiyle yiv-setlerin d\u00f6n\u00fc\u015f y\u00f6n\u00fcne d\u00f6nmesi ve \u00e7ekirdek \u00e7ap\u0131n\u0131n namlu \u00e7ap\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 nedeniyle, \u00e7ekirdek \u00fczerinde namludaki setlerin olu\u015fturdu\u011fu ama bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yiv izi<\/strong> izlenimi veren ve rayy\u00fcr<\/strong> ad\u0131 verilen izler de meydana gelir. Doktrinde, namlunun hedefe temas\u0131 ya da en fazla 2 cm.ye kadar uzaktaki at\u0131\u015flara biti\u015fik at\u0131\u015f <\/strong><\/span>denir. At\u0131\u015f sonras\u0131nda meydana gelen duman, is, yan\u0131k ve barut tanelerinin cilt \u00fczerinde kalabildi\u011fi mesafeden yap\u0131lan at\u0131\u015flara yak\u0131n at\u0131\u015f (k\u0131sa mesafeden at\u0131\u015f)<\/strong><\/span> denir. Yak\u0131ndan at\u0131\u015f mesafeleri, dumans\u0131z barutla yap\u0131lan at\u0131\u015flarda 2-40 cm. aras\u0131nda ve dumanl\u0131 barutla yap\u0131lan at\u0131\u015flarda 2-75 ila 100 cm. aras\u0131nda de\u011fi\u015fir. (G\u00d6K-SE\u00c7K\u0130N-KOLUSAYIN, agm, s.192)<\/em>. Barut yan\u0131nca ortaya \u00e7\u0131kan elemanlar\u0131n cilt \u00fczerine ula\u015famayaca\u011f\u0131 kadar uzak mesafeden yap\u0131lan at\u0131\u015flara ise uzak at\u0131\u015f <\/strong>(uzak mesafeden at\u0131\u015f)<\/strong><\/span> denir. Dumans\u0131z barutlarda, 40 cm.\u2019den sonras\u0131, dumanl\u0131 barutlarda, 100 cm.\u2019den \u00f6tesi uzak mesafe olarak kabul edilir. (G\u00d6K, age, s.220. ) <\/em>Kriminal Polis Laboratuvar\u0131 M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinin adli dosyalara g\u00f6nderdikleri ekspertiz raporlar\u0131na g\u00f6re; namlu s\u0131n\u0131f\u0131na g\u00f6re muhtemel at\u0131\u015f uzakl\u0131klar\u0131n\u0131n k\u0131sa namlulu silahlar i\u00e7in biti\u015fik at\u0131\u015f\u0131n 0-3 cm, yak\u0131n at\u0131\u015f\u0131n 3-70 cm, uzak at\u0131\u015f\u0131n 70 cm \u00fczeri; uzun namlulu silahlar i\u00e7in biti\u015fik at\u0131\u015f\u0131n 0-5 cm, yak\u0131n at\u0131\u015f\u0131n 5-180 cm ve uzak at\u0131\u015f\u0131n 180 cm \u00fczeri oldu\u011fu, ancak ba\u015fta namlu uzunlu\u011fu ve kullan\u0131lan fi\u015fek tipi olmak \u00fczere hava ko\u015fullar\u0131, barutun tipi ve miktar\u0131, kaps\u00fcl\u00fcn tipi, namlu hedef a\u00e7\u0131s\u0131, hedefin kanl\u0131 veya \u0131slak olmas\u0131, ate\u015flenen silah\u0131n durumu, \u00e7ekirdek yap\u0131s\u0131 ve hedef \u00fczerinde toplanan at\u0131\u015f art\u0131klar\u0131n\u0131n miktar\u0131 ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ile b\u0131rakaca\u011f\u0131 izleri art\u0131r\u0131c\u0131 veya azalt\u0131c\u0131 y\u00f6nde etkiledi\u011fi belirtilmekte, yak\u0131n veya biti\u015fik at\u0131\u015flarda, ate\u015f edilen \u00fczerinde at\u0131\u015f art\u0131klar\u0131n\u0131n kalaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir. At\u0131\u015f mesafesinin tespiti i\u00e7in,<\/span> kriminal polis laboratuvar\u0131 m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden veya ilgili Adli T\u0131p ihtisas dairesinden g\u00f6r\u00fc\u015f sorularak rapor temin edilmelidir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

      Maddi Delil :<\/strong><\/span> Maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan, meydana gelen bir olay\u0131n su\u00e7 olup olmad\u0131\u011f\u0131na, fail, ma\u011fdur ve olay yeri aras\u0131ndaki ili\u015fkinin ispat\u0131na ve failin tespitine yarayan, soru\u015fturma ve kovu\u015fturma evresinde delil olarak kullan\u0131labilecek nitelikteki maddi yap\u0131ya sahip fiziksel bulgulard\u0131r. Bunlar;<\/p>\n

        \n
      1. Biyolojik Deliller<\/strong> (Kan, k\u0131l, t\u00fck\u00fcr\u00fck, cinsel s\u0131v\u0131 , anne s\u00fct\u00fc vs.)<\/em><\/li>\n
      2. Kimyasal Deliller<\/strong> (Barut art\u0131klar\u0131, boya, yan\u0131c\u0131-yak\u0131c\u0131 maddeler, yang\u0131n art\u0131klar\u0131, toksik maddeler, uyu\u015fturucu, ila\u00e7 vs.)<\/em><\/li>\n
      3. Fiziksel Deliller<\/strong> ( Her t\u00fcrl\u00fc fiziki yap\u0131ya sahip bulgular, su\u00e7 aleti, tabanca, kovan, b\u0131\u00e7ak)<\/em><\/li>\n
      4. \u0130z Delilleri<\/strong> ( Parmak izi, ayakkab\u0131 izi, di\u015f izi vs.)<\/em> ‘dir.<\/li>\n<\/ol>\n

        El Svab\u0131 (At\u0131\u015f Art\u0131klar\u0131n\u0131n Tespiti)<\/strong><\/span> da bir kimyasal delildir. Bir ki\u015finin ate\u015fli silah kullan\u0131p kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek amac\u0131yla ki\u015finin ellerinde at\u0131\u015f art\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.\u00a0 Ate\u015fli silah yaras\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgelerde de svap alma i\u015flemi uygulanmaktad\u0131r. Buralarda rastlanan barut partik\u00fclleri ayn\u0131 zamanda at\u0131\u015f mesafesinin (ne kadar uzakl\u0131kta ate\u015f edildi\u011fi) tayinin de uzmanlara yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r.\u00a0(Dr. O\u011fuz Karaku\u015f, Kriminalistik, sy.23,24,25,26) <\/em>Yanm\u0131\u015f ve yanmam\u0131\u015f barut art\u0131klar\u0131 ile antimon, baryum, kur\u015fun gibi metal taneciklerini de ihtiva eden toz bulutuna at\u0131\u015f art\u0131klar\u0131<\/span><\/strong> (Gunshot Residues)<\/em> denir. Ate\u015f eden ki\u015fi de, Pb, Ba ve Sb. elde edilmelidir, antimon i\u00e7in 0.035 ppm, baryum i\u00e7in 0.150 ppm. ve kur\u015fun i\u00e7in 0.850 ppm. seviyelerindeki tespit \u00f6nemli bir olgudur. Antimon de\u011ferlerinin grafiklerde 0.001 ppm.\u2019den 0.01 ppm.\u2019e kadar olan de\u011ferleri \u00f6nemsiz kabul edilmekte, dikkate al\u0131nmamaktad\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n \u00e7evresel fakt\u00f6rlerle olu\u015fabilece\u011fi kabul edilmektedir. Barut art\u0131klar\u0131n\u0131n ve di\u011fer art\u0131klar\u0131n kur\u015fun deli\u011fi etraf\u0131nda da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, ate\u015flenen tabanca ya da t\u00fcfekten mesafeyi tayine izin verir.<\/strong> Silah ate\u015fleme barut art\u0131klar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca hedefe do\u011fru sevk etmez, barut ve birincil art\u0131klar geriye at\u0131c\u0131ya do\u011fru da da\u011f\u0131l\u0131r. Sonu\u00e7ta, bu art\u0131k zerrecikleri genelde at\u0131c\u0131n\u0131n ate\u015f eden eli \u00fczerinde birikir ve bunlar\u0131n ke\u015ffedilmesi bir \u015fahs\u0131n son zamanlarda bir silahla ate\u015f edip-etmedi\u011fi hakk\u0131nda de\u011ferli bir bilgi sa\u011flayabilir. \u0130ncelemeciler, bir ki\u015finin silahla ate\u015f edip-etmedi\u011fini, bir silaha dokunup-dokunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da bu ate\u015fli silah\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda bulunup-bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak i\u00e7in, \u015f\u00fcpheli ki\u015finin elleri ya da bu elementlerin bula\u015fabilece\u011fi di\u011fer k\u0131s\u0131mlarda baryum ve antimon miktar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7erler. (SAFERSTEIN, age, s.449\u2013450)<\/em> Bir silah ile ate\u015f edildi\u011finde namludan huni \u015feklinde \u00e7\u0131kan barut art\u0131klar\u0131 ve di\u011fer art\u0131klar mermi deli\u011fi ve etraf\u0131nda toplan\u0131r ki bu \u00fcr\u00fcnler mermi deli\u011fi tespitinde ve at\u0131\u015f mesafesinin tayininde<\/strong> faydal\u0131 olur. Askerler taraf\u0131ndan kullan\u0131lan gizleme kuma\u015f\u0131na ve alt\u0131na yerle\u015ftirilen beyaz pamuklu kuma\u015fa tam temas (0), 2,5, 5, 10, 20, 30, 45 ve 60 cm mesafeden ve her bir mesafeden be\u015fer at\u0131\u015f olmak \u00fczere toplam 40 at\u0131\u015f yap\u0131l\u0131p daha sonra giri\u015f deli\u011fi \u00e7evresindeki kuma\u015f par\u00e7alar\u0131na Sodyum Rodizonat Testi uyguland\u0131\u011f\u0131nda; Kamuflaj kuma\u015f\u0131nda 60 cm mesafeden yap\u0131lan at\u0131\u015flar d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm at\u0131\u015flarda at\u0131\u015f art\u0131klar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 tespit edilebilmi\u015ftir. Beyaz pamuklu kuma\u015f par\u00e7alar\u0131nda 0 cm mesafeden yap\u0131lan at\u0131\u015flarda at\u0131\u015f art\u0131klar\u0131 tespit edilirken di\u011fer mesafelerden yap\u0131lan at\u0131\u015flarda at\u0131\u015f art\u0131klar\u0131na rastlan\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. (TU\u011eCU Harun- \u00dcNER H.B\u00fclent – \u015eAM B\u00fclent – YORULMAZ Co\u015fkun, MKEK Yap\u0131m\u0131 9 mm. Parabellum Mermilerle Yap\u0131lan Deneysel At\u0131\u015flarda Sodyum Rodizonat Testi \u0130le Giysilerde At\u0131\u015f Art\u0131klar\u0131n\u0131n Ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00d6nemi, Adli T\u0131p D, C. 16, s. 2\u20134, 2002, s.63.)<\/em> At\u0131\u015f art\u0131klar\u0131 ate\u015f eden \u015fahs\u0131n eli veya giysileri \u00fczerine bula\u015fmaktad\u0131r<\/strong>. Ayr\u0131ca at\u0131\u015f art\u0131\u011f\u0131, \u015f\u00fcpheli ki\u015finin en d\u0131\u015ftaki giysisinin her iki kol a\u011fz\u0131ndan 15-20 cm. uzunlu\u011funda bir par\u00e7a kesilerek de ara\u015ft\u0131r\u0131labilir. At\u0131\u015f art\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi o ki\u015finin mutlak surette silah\u0131 kullanan ve ate\u015f eden kimse oldu\u011funu g\u00f6stermez. Ancak ate\u015f etti\u011fine dair \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclebilir bir karinedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, ate\u015f edilen silaha dokunulmu\u015f olmas\u0131, ate\u015f eden veya edilen kimse ile bo\u011fu\u015fulmas\u0131-bu ki\u015filere temas edilmesi,<\/strong> ate\u015fin edildi\u011fi b\u00f6lgedeki edevatlara olan temaslarla da at\u0131\u015f art\u0131\u011f\u0131 bula\u015fabilir.\u00a0 Bu ihtimallerin varl\u0131\u011f\u0131 da, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/strong>Benzer y\u00f6nde YCGK “”at\u0131\u015f art\u0131\u011f\u0131n\u0131n sadece san\u0131\u011f\u0131n elinde de\u011fil y\u00fcz\u00fcnde de bulundu\u011fu ve san\u0131\u011f\u0131n kafas\u0131ndan ve baca\u011f\u0131ndan yaraland\u0131\u011f\u0131 hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131dan gelen at\u0131\u015f sonucunda bu svablar\u0131n y\u00fcz\u00fcne bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, san\u0131\u011f\u0131n olay s\u0131ras\u0131nda \u015fuursuz oldu\u011fu ve ac\u0131n\u0131n verdi\u011fi etkiyle yaralar \u00fczerine elini s\u00fcr\u00fcp bu \u015fekilde elinde svap olu\u015fabilece\u011fini” <\/strong>belirtmektedir. (YCGK 2018\/435 E.2022\/634 K.) <\/em>Yine olay saati ile \u015f\u00fcphelinin teslim olma\/yakalanma saati aras\u0131ndaki yeterli aral\u0131kta svap izlerini yok edebilme ihtimalinin de de\u011ferlendirilmesi gerekir. Bu a\u00e7\u0131dan svab izi tespit edilemeyen \u015f\u00fcphelinin ate\u015f etmedi\u011fi sonucu \u00e7\u0131kar\u0131lamaz.<\/strong><\/p>\n

        \n

        V\u00fccuda \u015fiddetli temas sonucu olu\u015fan yaralarda normalde is ve barut yara izinin i\u00e7ine girerken, kuma\u015f is ve barutun\u00a0 kuma\u015f tabakalar\u0131 aras\u0131nda veya yaran\u0131n etraf\u0131ndaki derinin \u00fczerinde da\u011f\u0131l\u0131ma ve b\u00f6ylece yaran\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fcn kuvvetli temas yaralanmas\u0131ndan hafif temas g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fmesine neden olur.\u00a0 Barutun kuma\u015fta delikler olu\u015fturarak deride iz b\u0131rakmas\u0131 kuma\u015f\u0131n malzemesine, tabaka say\u0131s\u0131na ve barutun fiziksel formuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. K\u00fcre \u015fekilli barut, bir ve hatta iki kat kuma\u015f\u0131 kolayca delerek alttaki deride iz b\u0131rak\u0131r. Baz\u0131 istisnai durumlarda 3 kat giyece\u011fi bile delerek ge\u00e7er. 4 kat pek delinmez. Pul pul plakams\u0131 (flake) barut ise, at\u0131\u015f mesafesi \u00e7ok a\u015f\u0131r\u0131 yak\u0131n de\u011filse bir kat kuma\u015f\u0131 bile delemez. At\u0131\u015f art\u0131klar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m ve yo\u011funlu\u011fundan yola \u00e7\u0131k\u0131larak at\u0131\u015f mesafesi belirlenebilir.<\/strong> Kur\u015funlu muhimmatlar genelde antimon-baryum<\/strong> i\u00e7erir. Kur\u015funsuz sintox muhimmatlarda ate\u015f art\u0131\u011f\u0131 partik\u00fcller k\u00fcresel olup ba\u015fl\u0131ca titanyum ve \u00e7inko i\u00e7erir.<\/strong> Test sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re tabanca ile ate\u015f etmi\u015f \u015fah\u0131slar\u0131n %90 n\u0131nda art\u0131klar tespit edilirken, bu oran t\u00fcfek ve \u00e7ifte kullananlarda %50 dir. Ate\u015fleme \u00fczerinden 12 saat ge\u00e7mesine ra\u011fmen at\u0131\u015f art\u0131klar\u0131n\u0131n tespit edilebildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Partik\u00fcllerin ate\u015f art\u0131\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 SEM-EDX ile kesin olarak belirlenebilmektedir.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

        At\u0131\u015f Art\u0131klar\u0131n\u0131n, Ate\u015f Eden Elde Kalmas\u0131n\u0131 Etkileyen Fakt\u00f6rler \u015eunlard\u0131r:<\/strong><\/p>\n