{"id":2275,"date":"2016-10-03T12:15:26","date_gmt":"2016-10-03T09:15:26","guid":{"rendered":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/?p=2275"},"modified":"2023-05-04T20:15:55","modified_gmt":"2023-05-04T17:15:55","slug":"cevap-dilekcesi-vermeyen-artik-delil-gosteremez-yargitay-hukuk-genel-kurulu-karari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/cevap-dilekcesi-vermeyen-artik-delil-gosteremez-yargitay-hukuk-genel-kurulu-karari\/","title":{"rendered":"Cevap Dilek\u00e7esi Vermeyen Art\u0131k Delil G\u00f6steremez ; Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu karar\u0131."},"content":{"rendered":"

CEVAP D\u0130LEK\u00c7ES\u0130 VERMEYEN ARTIK DEL\u0130L G\u00d6STEREMEZ<\/strong><\/span><\/h3>\n

YHGK 20.04.2016, E.2014\/2-695 K.2016\/522<\/strong><\/span><\/p>\n

\u201cS\u00fcresinde cevap dilek\u00e7esi vermeyerek delillerini bildirmeyen daval\u0131 taraf\u0131n s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra ger\u00e7ekle\u015fen delil bildirme talebinin reddinin gerekti\u011fine ili\u015fkin direnme karar\u0131 yerindedir.\u201d<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; yasal s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a davac\u0131 taraf\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirip bildiremeyece\u011fi, cevap dilek\u00e7esiyle delil bildirmeyen daval\u0131ya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlenen uyu\u015fmazl\u0131k konusunda delil bildirmesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi, var\u0131lacak sonuca g\u00f6re somut olayda daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre verilerek g\u00f6sterdi\u011fi takdirde delilleri toplanarak has\u0131l olacak sonuca g\u00f6re bir karar verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle 6100 say\u0131l\u0131 HMK\u2019n\u0131n delillerin ibraz\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmlerini de\u011ferlendirmek gereklidir.<\/p>\n

HMK\u2019n\u0131n 119\/1-(f) h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, gerek yaz\u0131l\u0131 gerekse basit yarg\u0131lama usul\u00fcnde, iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin, dava dilek\u00e7esinde belirtilmesi gerekir. Maddenin gerek\u00e7esinde bu gereklili\u011fin, HMK da bir yenilik olarak d\u00fczenlendi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. B\u00f6ylece, \u00f6zellikle ispat konusunda davalar\u0131n usul ekonomisi ilkesine uygun bir bi\u00e7imde, makul bir s\u00fcrede sonu\u00e7lanmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir.<\/p>\n

\n

Dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finde, daval\u0131n\u0131n iki hafta i\u00e7inde davaya cevap verebilece\u011finin ihtar\u0131n\u0131n gerekti\u011fi HMK\u2019n\u0131n 122. maddesinde d\u00fczenlendikten sonra ayn\u0131 s\u00fcreye \u201ccevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 127. maddesinde tekrar yer verilerek \u201cCevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi, dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finden itibaren iki haftad\u0131r\u2026\u201d \u015feklinde d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. HMK\u2019n\u0131n 122. maddesinin gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere cevap s\u00fcresi, Kanun taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f kesin bir s\u00fcre h\u00e2line getirilmi\u015ftir. Bu hakk\u0131n\u0131 kullanmayan, yani s\u00fcresi i\u00e7inde cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmi\u015f say\u0131lacakt\u0131r (HMK. m.128).<\/p>\n<\/blockquote>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK\u2019n\u0131n \u201cCevap dilek\u00e7esinin i\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 129. maddenin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n (e) bendinde savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin cevap dilek\u00e7esinde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Taraflar\u0131n ikinci dilek\u00e7elerini verme usulleri de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015f olup, davac\u0131n\u0131n, cevap dilek\u00e7esinin kendisine tebli\u011finden itibaren iki hafta i\u00e7inde cevaba cevap dilek\u00e7esini; daval\u0131n\u0131n da davac\u0131n\u0131n cevab\u0131n\u0131n kendisine tebli\u011finden itibaren iki hafta i\u00e7inde ikinci cevap dilek\u00e7esini verebilece\u011fi belirlenmi\u015ftir (HMK. m. 136).<\/p>\n

Hemen belirtilmelidir ki, hem dava dilek\u00e7esinde hem de cevap dilek\u00e7esinde g\u00f6sterilen ve taraf\u0131n elinde bulunan belgelerin dilek\u00e7eye eklenerek mahkemeye sunulmas\u0131, ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n dilek\u00e7ede yer almas\u0131 zorunludur (HMK. m. 121, 129\/2).<\/p>\n

\u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir. Bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi h\u00e2linde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir (HMK. m.140\/5). Bu madde metninde vurgulanmas\u0131 gereken husus \u201cdilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri\u201d ibaresinin kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK\u2019n\u0131n 140. maddesinin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u00fczere taraflar, delil olarak dayand\u0131klar\u0131 belgeleri dilek\u00e7elerine ekleyerek vermek ya da ba\u015fka yerden getirilecekse, bunu belirtmek zorundad\u0131rlar. \u015eayet taraflar, bu konuda yapmalar\u0131 gereken i\u015flemleri eksik b\u0131rakm\u0131\u015flarsa, tahkikata ba\u015flamadan \u00f6nce, taraflara son kez k\u0131sa bir s\u00fcre verilerek bu eksiklikleri tamamlamalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Taraflar bu \u015fanslar\u0131n\u0131 da do\u011fru kullanamazlarsa, art\u0131k tahkikat mevcut delillerle y\u00fcr\u00fct\u00fclecek ve taraflar\u0131n o delile dayanmaktan vazge\u00e7tikleri kabul edilecektir.<\/p>\n

\n

Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun sisteminde, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda tayin edilen kesin s\u00fcreye uyulmamas\u0131, vazge\u00e7me yapt\u0131r\u0131m\u0131na ba\u011flanarak, davay\u0131 uzat\u0131c\u0131 bu k\u00f6t\u00fcniyetli davran\u0131\u015flar engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zira, dilek\u00e7elere eklenip sunulmam\u0131\u015f, daha sonra \u00f6n incelemede ek olarak bildirilen s\u00fcre i\u00e7inde de verilmemi\u015f delillere, tahkikat i\u00e7inde kural olarak (m. 145, c. 1) dayan\u0131lamaz.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Tahkikat\u0131n amac\u0131, kural olarak delil toplamak de\u011fil, delilleri incelemek ve de\u011ferlendirmektir; aksi halde tahkikat tamamlanamaz ve yarg\u0131lama uzar. Bu sebeple, 145. maddede belirtilen ve taraf\u0131n etki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00e7ok \u00f6zel durumlar d\u0131\u015f\u0131nda, sonradan delil sunulmas\u0131 halinde bu deliller dikkate al\u0131nmamal\u0131d\u0131r (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku Ders Kitab\u0131, Ankara 2015, 3. Bas\u0131, s. 328, 332).<\/p>\n

Dilek\u00e7elerin teatisi a\u015famalar\u0131 bu \u015fekilde net s\u00fcrelere ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fczenlendikten sonra yasa koyucu, \u201cdelil\u201d bildirmenin \u201cs\u00fcreye\u201d ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu tekrar vurgulayan 145. maddeye yer vermi\u015ftir. An\u0131lan h\u00fck\u00fcm aynen; \u201cTaraflar, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilir.\u201d \u015feklindedir.<\/p>\n

Yukar\u0131da belirtilen h\u00fck\u00fcmlerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere<\/em>\u00a0gerek davac\u0131 gerekse daval\u0131 bak\u0131m\u0131ndan delil g\u00f6sterme ile delil sunma ayr\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f; dava ve cevap dilek\u00e7elerinde iddia edilen vak\u0131alar\u0131n hangi delillerle ispatlanaca\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesi zorunlulu\u011fundan s\u00f6z edildikten sonra, eldeki belgelerin dilek\u00e7elere eklenmesi, elde bulunmayan belgeler i\u00e7in ise nereden getirtilece\u011fi konusunda bilgi verilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. HMK\u2019n\u0131n 140\/5. maddesinde de dilek\u00e7elerde belirtilen ve fakat hen\u00fcz sunulmayan belgelerin s\u00fcresinde sunulmamas\u0131 halinde uygulanacak yapt\u0131r\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\n

Tekrar edilmesinde yarar vard\u0131r ki<\/em>; yasa koyucu, taraflar\u0131n, kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremeyecek olmalar\u0131n\u0131 emredici bir d\u00fczenlemeyle (m.145) benimsedikten sonra, bunun istisnalar\u0131n\u0131 da belirtmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilecektir.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Bu a\u015famada bir di\u011fer istisnai h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereklidir. O da \u201ciddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 141. madde h\u00fckm\u00fc olup, yasa h\u00fckm\u00fc; \u201c(1) Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilek\u00e7eleri ile serbest\u00e7e; \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131nda ise ancak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati ile iddia veya savunmalar\u0131n\u0131 geni\u015fletebilir yahut de\u011fi\u015ftirebilirler. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131na taraflardan biri mazeretsiz olarak gelmezse, gelen taraf onun muvafakati aranmaks\u0131z\u0131n iddia veya savunmas\u0131n\u0131 geni\u015fletebilir yahut de\u011fi\u015ftirebilir. \u00d6n inceleme a\u015famas\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131ndan sonra iddia veya savunma geni\u015fletilemez yahut de\u011fi\u015ftirilemez. (2) \u0130ddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilip de\u011fi\u015ftirilmesi konusunda \u0131slah ve kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.\u201d \u015feklindedir.<\/p>\n

An\u0131lan maddenin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u00fczere; taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dilek\u00e7elerini verdikleri a\u015famada, herhangi bir s\u0131n\u0131rlamaya ba\u011fl\u0131 olmadan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilecekleri kabul edilmi\u015ftir. \u015e\u00fcphesiz bu imkan, sadece cevaba cevap ve ikinci cevap dilek\u00e7esi i\u00e7in s\u00f6z konusudur. \u0130ki\u015fer dilek\u00e7eden sonra, hangi ad alt\u0131nda olursa olsun verilecek dilek\u00e7eler, s\u0131n\u0131rlama ve yasak kapsam\u0131nda kabul edilmelidir. \u00d6n inceleme a\u015famas\u0131nda, ancak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati (veya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131na taraflardan birisinin mazeretsiz gelmemesi) durumunda iddia veya savunmalar\u0131n geni\u015fletilmesi yahut de\u011fi\u015ftirilmesi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Taraflar\u0131n, Kanunda belirtilen bu s\u00fcrelerden sonra delil g\u00f6sterebilmeleri ancak iki yasa maddesinde belirtilen hallerle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Onlar da; iddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesini d\u00fczenleyen 141. madde ile sonradan delil g\u00f6sterilmesinin h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 145. maddedeki durumlard\u0131r.<\/em><\/p>\n

\n

BU DURUMDA; DAVA D\u0130LEK\u00c7ES\u0130N\u0130N DAVALIYA USUL\u00dcNE UYGUN B\u0130R \u015eEK\u0130LDE TEBL\u0130\u011e ED\u0130LMES\u0130NDEN SONRA S\u00dcRES\u0130 \u0130\u00c7ER\u0130S\u0130NDE CEVAP D\u0130LEK\u00c7ES\u0130 VER\u0130LMED\u0130\u011e\u0130NDEN SAVUNMANIN DAYANA\u011eI OLARAK S\u00dcRES\u0130NDE \u0130LER\u0130 S\u00dcR\u00dcLEN B\u0130R DEL\u0130L (HMK. M. 129\/1-E) BULUNMADI\u011eINDAN YEREL MAHKEMEN\u0130N DAVALIYA DEL\u0130L G\u00d6STERMES\u0130 \u0130\u00c7\u0130N S\u00dcRE VERMES\u0130NE YASAL OLARAK \u0130MK\u00c2N BULUNMADI\u011eININ KABUL\u00dc GEREK\u0130R.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Hal b\u00f6yle olunca; s\u00fcresinde cevap dilek\u00e7esi vermeyerek delillerini bildirmeyen daval\u0131 taraf\u0131n yasal s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra delil bildirme talebinin reddinin gerekti\u011fine ili\u015fkin olarak verilen Yerel Mahkeme direnme karar\u0131 yerindedir.<\/em><\/p>\n

G\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler; s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, di\u011fer taraf\u0131n kusurlu oldu\u011funa y\u00f6nelik bir vak\u0131a ileri s\u00fcremez ise de, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a onun ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirebilece\u011fi, aksinin kabul\u00fcn\u00fcn, cevap s\u00fcresini ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f veya davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olan daval\u0131ya savunmas\u0131n\u0131 ispat etme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mamak olaca\u011f\u0131, bunun ise hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f ise de \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan bu g\u00f6r\u00fc\u015fe itibar edilmemi\u015ftir.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2014\/13-856<\/span><\/p>\n

K. 2016\/523<\/span><\/p>\n

T. 20.4.2016<\/span><\/p>\n

\u2022 MENF\u0130 TESP\u0130T DAVASI ( Usul\u00fcne Uygun Tebligata Ra\u011fmen Yasal S\u00fcresi \u0130\u00e7inde Davaya Cevap Vermedi\u011fi Gibi Herhangi Bir Delil de Bildirmeyen Daval\u0131n\u0131n \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Delillerini Bildirmesi ve \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131ndan Sonra da \u0130sim ve Adreslerini Bildirdi\u011fi Tan\u0131klar\u0131n Dinlenilmesinin M\u00fcmk\u00fcn Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 DAVAYA CEVAP VERMEYEN VE DEL\u0130L B\u0130LD\u0130RMEYEN DAVALININ \u00d6N \u0130NCELEME DURU\u015eMASINDAN SONRA TANIK B\u0130LD\u0130RMES\u0130 ( Tan\u0131k Dinletme Talebinin Kanuni S\u00fcreye Riayet Edilmedi\u011finden Reddedilece\u011fi – \u00d6zel Daire Bozma Nedenine G\u00f6re Davan\u0131n Esas\u0131na Y\u00f6nelik Di\u011fer Temyiz \u0130tirazlar\u0131n\u0131n \u0130ncelenmedi\u011fi\/Bu Y\u00f6nde \u0130nceleme Yap\u0131lmak \u00dczere Dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye G\u00f6nderilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 TANIK D\u0130NLETME TALEB\u0130NDE S\u00dcREYE R\u0130AYET ED\u0130LMEMES\u0130 ( Usul\u00fcne Uygun Tebligata Ra\u011fmen Yasal S\u00fcresi \u0130\u00e7inde Davaya Cevap Vermedi\u011fi Gibi Herhangi Bir Delil de Bildirmeyen Daval\u0131n\u0131n \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Delillerini Bildirmesi ve \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131ndan Sonra da \u0130sim ve Adreslerini Bildirdi\u011fi Tan\u0131klar\u0131n Dinlenilmesinin M\u00fcmk\u00fcn Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 \u00d6N \u0130NCELEME DURU\u015eMASINDA DEL\u0130L B\u0130LD\u0130R\u0130LMES\u0130 VE SONRASINDA TANIK \u0130S\u0130MLER\u0130N\u0130 B\u0130LD\u0130REN D\u0130LEK\u00c7E VER\u0130LMES\u0130 ( Daval\u0131n\u0131n Yasal S\u00fcresi \u0130\u00e7inde Davaya Cevap Vermedi\u011fi Gibi Herhangi Bir Delil de Bildirmedi\u011fi – \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Delilerini Beyan Etti\u011fi ve Sonras\u0131nda da Tan\u0131klar\u0131n\u0131n \u0130simlerini Bildiren Dilek\u00e7e Verdi\u011fi\/Daval\u0131n\u0131n \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Delillerini Bildirmesi ve \u0130sim ve Adreslerini Bildirdi\u011fi Tan\u0131klar\u0131n Dinlenilmesinin M\u00fcmk\u00fcn Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

2004\/m. 72<\/p>\n

6100\/m. 119, 121, 141, 203<\/p>\n

\u00d6ZET : <\/b>Dava, menfi tespit davas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; bor\u00e7lu taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan menfi tespit davas\u0131nda usul\u00fcne uygun tebligata ra\u011fmen \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce davaya cevap vermeyen ve delil bildirmeyen, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delil olarak sadece icra dosyas\u0131 ve tan\u0131k deliline dayanan daval\u0131 alacakl\u0131n\u0131n, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda tan\u0131k deliline dayan\u0131p dayanamayaca\u011f\u0131 ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra bildirdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esi daval\u0131ya tebli\u011f edilmi\u015f, daval\u0131 yasal s\u00fcresi i\u00e7inde davaya cevap vermedi\u011fi gibi herhangi bir delil de bildirmemi\u015ftir. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda mahkemece taraflara uyu\u015fmazl\u0131kla ilgili olarak hangi delillere ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131n sorulmas\u0131 \u00fczerine daval\u0131 delilerini beyan etmi\u015f, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra da tan\u0131klar\u0131n\u0131n isimlerini bildiren dilek\u00e7e vermi\u015ftir.<\/p>\n

Usul\u00fcne uygun tebligata ra\u011fmen yasal s\u00fcresi i\u00e7inde davaya cevap vermedi\u011fi gibi herhangi bir delil de bildirmeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delillerini bildirmesi ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra da isim ve adreslerini bildirdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Yerel mahkemenin davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda vaki olan tan\u0131k dinletme talebinin kanuni s\u00fcreye riayet edilmedi\u011finden reddine dair direnme karar\u0131 yerindedir. \u00d6zel Daire bozma nedenine g\u00f6re, davan\u0131n esas\u0131na y\u00f6nelik di\u011fer temyiz itirazlar\u0131 incelenmedi\u011finden, bu y\u00f6nde inceleme yap\u0131lmak \u00fczere dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesi gerekir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki \u201cmenfi tespit\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Uluk\u0131\u015fla Asliye Hukuk Mahkemesince davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen 07.03.2013 g\u00fcn ve 2012\/117 E. 2013\/21 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesinin 10.10.2013 g\u00fcn ve 2013\/11328 E. 2013\/25001 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

(\u2026 Davac\u0131, daval\u0131n\u0131n kendisi aleyhine Uluk\u0131\u015fla \u0130cra M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 2011\/138 esas say\u0131l\u0131 dosyas\u0131 ile icra takibi ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, daval\u0131 ile herhangi bir al\u0131\u015fveri\u015flerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, borcunun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, icra takibi sebebiyle bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti ile k\u00f6t\u00fcniyet tazminat\u0131na h\u00fckmedilmesini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131, babalar\u0131na ait ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n Beyp\u0131nar\u0131 mevkiinde bulunan ta\u015f\u0131nmaz hissesini 15.5.1993 tarihinde 3.500 DM kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendisine satt\u0131\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131 karde\u015finin bedelini almas\u0131na ra\u011fmen hissesini devretmedi\u011fini savunarak davan\u0131n reddini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Mahkemece ispat y\u00fck\u00fc kendisine d\u00fc\u015fen daval\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 ispatlayamad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle davan\u0131n kabul\u00fcne karar verilmi\u015f; h\u00fck\u00fcm, daval\u0131 taraf\u0131ndan temyiz edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Dava, icra takibinden dolay\u0131 menfi tespit istemine ili\u015fkindir. Kural olarak, menfi tespit davalar\u0131nda ispat y\u00fck\u00fc alacakl\u0131dad\u0131r. Daval\u0131 alacakl\u0131, babalar\u0131na ait ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n Beyp\u0131nar\u0131 mevkiinde bulunan ta\u015f\u0131nmaz hissesini 15.5.1993 tarihinde 3.500 DM kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendisine satt\u0131\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131 karde\u015finin bedelini almas\u0131na ra\u011fmen hissesini devretmedi\u011fini savunarak tan\u0131k deliline dayanm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkemece daval\u0131n\u0131n tan\u0131k dinletme talebi HMK.nun 141.maddesi dayanak g\u00f6sterilerek reddedilmi\u015f ise de, somut olayda bu kanun h\u00fckm\u00fc uygulanamaz. Taraflar\u0131n karde\u015f oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde HMK.n\u0131n 203\/1 maddesi gere\u011fince tan\u0131k dinlenebilir. \u00d6yle olunca daval\u0131n\u0131n tan\u0131klar\u0131 celp edilip dinlenmeli ve varsa davac\u0131dan kar\u015f\u0131 delilleri sorulup toplanarak, deliller de\u011ferlendirildikten sonra has\u0131l olacak sonuca uygun bir karar verilmelidir. Mahkemenin bu y\u00f6n\u00fc g\u00f6z ard\u0131 ederek yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirme ve eksik inceleme ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm tesis etmi\u015f olmas\u0131 usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r…),<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle daval\u0131 yarar\u0131na bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle, yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki k\u00e2\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Dava, davac\u0131n\u0131n karde\u015fi olan daval\u0131 taraf\u0131ndan, miras payla\u015f\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda davac\u0131ya d\u00fc\u015fen hissenin haricen kendisine sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sat\u0131\u015f bedelinin \u00f6denmesine ra\u011fmen tapudaki devir i\u015flemlerinin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek \u00f6denen sat\u0131\u015f bedelinin tahsili i\u00e7in yap\u0131lan icra takibi sebebiyle bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti isteminden ibarettir.<\/p>\n

Mahkemece, davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen karar, daval\u0131n\u0131n temyizi \u00fczerine \u00d6zel Dairece, yukarda a\u00e7\u0131klanan sebeplerle daval\u0131 yarar\u0131na bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

Mahkemece, 6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun sistemati\u011fi ve kanun gerek\u00e7esinde a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere Kanun’da belirtilen s\u00fcrelerden sonra davada yeni delil sunulmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011funun kural olarak benimsenmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda; davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda vaki olan tan\u0131k dinletme talebinin kanuni s\u00fcreye riayet edilmedi\u011finden reddinin gerekti\u011fi, ayr\u0131ca daval\u0131 ispat y\u00fck\u00fc kendisine ait olan menfi tespit davas\u0131nda s\u00fcresinde ileri s\u00fcrmedi\u011fi, tan\u0131k delili d\u0131\u015f\u0131nda bir delil sunamayarak takip konusu alaca\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayamad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Direnme karar\u0131n\u0131, daval\u0131 vekili temyize getirmi\u015ftir.<\/p>\n

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; bor\u00e7lu taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan menfi tespit davas\u0131nda usul\u00fcne uygun tebligata ra\u011fmen \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce davaya cevap vermeyen ve delil bildirmeyen, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delil olarak sadece icra dosyas\u0131 ve tan\u0131k deliline dayanan daval\u0131 alacakl\u0131n\u0131n, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda tan\u0131k deliline dayan\u0131p dayanamayaca\u011f\u0131 ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra bildirdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, konu ile ilgili yasal d\u00fczenlenmelerin incelenmesi gerekir.<\/p>\n

Anayasan\u0131n 90. maddesinin be\u015finci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, milletleraras\u0131 andla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin esas al\u0131nacak olmas\u0131 sebebiyle ilk olarak belirtilmesi gerekir ki; Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS)’nin 6. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan bir tanesi de yarg\u0131laman\u0131n \u201cmakul bir s\u00fcre i\u00e7inde\u201d bitirilmesi ilkesidir.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), devletlerin yasal sistemlerini mahkemelerin 6. maddede yer alan \u015fartlara, makul bir s\u00fcrede yarg\u0131lama dahil olmak \u00fczere uyacak \u015fekilde d\u00fczenlemek ile g\u00f6revli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir (A\u0130HM, Zimmerman ve Steiner \u2013\u0130svi\u00e7re, 13 Temmuz 1983, 29. paragraf).<\/p>\n

Bir davaya taraf olan herkesin kar\u015f\u0131 taraf kar\u015f\u0131s\u0131nda kendisini \u00f6nemli bir dezavantajl\u0131 konumda b\u0131rakmayacak \u015fartlarda, iddialar\u0131n\u0131 mahkemeye sunabilmesi i\u00e7in makul bir f\u0131rsata sahip olabilmelidir (A\u0130HM, De Haes ve Gijsels-Bel\u00e7ika, 24 \u015eubat 1997).<\/p>\n

Taraflar\u0131n g\u00f6sterilen t\u00fcm delillerden haberdar olmas\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilmesi de adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda g\u00f6zetilmesi gereken ilke olarak belirtilmi\u015ftir (A\u0130HM, Borgers-Bel\u00e7ika, 30 Ekim 1991).<\/p>\n

Anayasan\u0131n 141. maddesinde de \u201cdavalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revidir\u201d denilmek suretiyle davalar\u0131n makul bir s\u00fcre i\u00e7erisinde bitirilmesi gereklili\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan bu ilkelere paralel olarak 6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 Say\u0131l\u0131 HMK)’nda yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede bitirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu amaca ula\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir katk\u0131 sa\u011flayan delillerin bildirilme zaman\u0131 \u00f6zel olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Delillerin belirli bir zaman dilimi i\u00e7inde g\u00f6sterilip sunulmas\u0131 yarg\u0131lamay\u0131 \u00e7abukla\u015ft\u0131racak olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, taraflara da g\u00f6sterilen delillerden haberdar olarak zaman\u0131nda bunlara kar\u015f\u0131 delil veya g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilme imkan\u0131 tan\u0131yacak, b\u00f6ylece uyu\u015fmazl\u0131klar en k\u0131sa s\u00fcrede adilane \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n delillerin ibraz\u0131yla ilgili \u201cDava Dilek\u00e7esinin \u0130\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 119\/1-e-f maddesine g\u00f6re; davac\u0131, dava dilek\u00e7esinde, iddias\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn vak\u0131alar\u0131n s\u0131ra numaras\u0131 alt\u0131nda a\u00e7\u0131k \u00f6zetlerini ve iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermek zorundad\u0131r.\u201d<\/p>\n

Maddenin gerek\u00e7esinde bu gereklili\u011fin, 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’da bir yenilik olarak d\u00fczenlendi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Davac\u0131n\u0131n genel ifadelerle delillerini belirtmesi yeterli say\u0131lmay\u0131p hangi delillere dayand\u0131\u011f\u0131 dilek\u00e7eden anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Delillerin bildirilmesine dair bu d\u00fczenleme, somutla\u015ft\u0131rma y\u00fck\u00fcn\u00fcn de bir gere\u011fidir (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku Ders Kitab\u0131, Ankara 2015, 3. Bas\u0131, s. 277).<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201cBelgelerin Birlikte Verilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 121\/1. maddesine g\u00f6re; dava dilek\u00e7esinde g\u00f6sterilen ve davac\u0131n\u0131n elinde bulunan belgelerin as\u0131llar\u0131yla birlikte har\u00e7 ve vergiye tabi olmaks\u0131z\u0131n daval\u0131 say\u0131s\u0131ndan bir fazla d\u00fczenlenmi\u015f \u00f6rneklerinin veya sadece \u00f6rneklerinin dilek\u00e7eye eklenerek, mahkemeye verilmesi ve ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n dilek\u00e7ede yer almas\u0131 zorunludur. Ayr\u0131ca, ayn\u0131 Kanunun \u201cCevap Dilek\u00e7esinin \u0130\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 129\/1-d-e. maddelerine g\u00f6re, cevap dilek\u00e7esinde; daval\u0131n\u0131n savunmas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn vak\u0131alar\u0131n s\u0131ra numaras\u0131 alt\u0131nda a\u00e7\u0131k \u00f6zetleri ile savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin bildirilmesi gerekir. \u201cBu husus, daval\u0131n\u0131n savunmas\u0131n\u0131 somutla\u015ft\u0131rma y\u00fck\u00fcn\u00fcn gere\u011fidir. Daval\u0131 da davac\u0131 gibi yaz\u0131l\u0131 delillerini cevap dilek\u00e7esine ekleyerek mahkemeye vermeli ve ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bulunmal\u0131d\u0131r (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, s. 306).<\/p>\n

\u201cS\u00fcresinde Cevap Dilek\u00e7esi Verilmemesinin Sonucu\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 128\/1. maddesine g\u00f6re; s\u00fcresi i\u00e7inde cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmi\u015f say\u0131l\u0131r.\u201d \u201cDavay\u0131 inkar etmi\u015f say\u0131lan daval\u0131, daha sonra ikici cevap dilek\u00e7esi veremez. Zira ikinci cevap dilek\u00e7esi cevaba cevap dilek\u00e7esine kar\u015f\u0131 verilir. Cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131n\u0131n sadece inkar ile yetinmi\u015f oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r ve \u00f6n inceleme ile tahkikat a\u015famas\u0131nda sadece inkar \u00e7er\u00e7evesinde savunma yapabilir ve bu y\u00f6nde ispat faaliyetinde bulunarak delil g\u00f6sterebilir (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Sh. 294-295). \u201cS\u00fcresinde cevap vermedi\u011fi i\u00e7in davay\u0131 inkar etmi\u015f say\u0131lan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde bildirdi\u011fi vak\u0131alar\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (inkar\u0131) ispat i\u00e7in kar\u015f\u0131 delil g\u00f6sterebilir. Daval\u0131, davay\u0131 inkar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 delilini g\u00f6stermek bahanesi ile, yeni vak\u0131alar (mesela zamana\u015f\u0131m\u0131 veya borcu \u00f6dedi\u011fini ileri s\u00fcrerse, bununla savunmas\u0131n\u0131 geni\u015fletmi\u015f olur; bu ise kural olarak yasakt\u0131r. Bu halde mahkeme, davac\u0131n\u0131n iddias\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat i\u00e7in daval\u0131n\u0131n g\u00f6sterece\u011fi delilleri inceleyip, davac\u0131n\u0131n delilleri ile birlikte de\u011ferlendirerek varaca\u011f\u0131 sonuca g\u00f6re h\u00fck\u00fcm vermelidir.\u201d (Baki Kuru, Ramazan Arslan, Ejder Y\u0131lmaz, Medeni Usul Hukuku Ders Kitab\u0131, Ankara, 2014, 25. Bask\u0131, Sh.317)<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201c\u00d6n \u0130ncelemenin Kapsam\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 137\/1. maddesine g\u00f6re; dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinden sonra \u00f6n inceleme yap\u0131l\u0131r. Mahkeme \u00f6n incelemede; dava \u015fartlar\u0131n\u0131 ve ilk itirazlar\u0131 inceler, uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131 tam olarak belirler, haz\u0131rl\u0131k i\u015flemleri ile taraflar\u0131n delillerini sunmalar\u0131 ve delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015flemleri yapar, taraflar\u0131n \u00fczerinde serbest\u00e7e tasarruf edebilece\u011fi davalarda onlar\u0131 sulhe (Ek ibare: 07\/06\/2012-6325 S.K.\/35.md) veya arabuluculu\u011fa te\u015fvik eder ve bu hususlar\u0131 tutana\u011fa ge\u00e7irir.<\/p>\n

\u00a06100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201c\u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 140\/5. maddesine g\u00f6re; \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir. Bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi h\u00e2linde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir. Ayn\u0131 Kanunun 119 ve 121. maddelerinde delillerin g\u00f6sterilmesinden bahsedilmesine ra\u011fmen, 137 ve 140. maddelerinde delillerin sunulmas\u0131ndan ve toplanmas\u0131ndan bahsedilmektedir. Burada vurgulanmas\u0131 gereken husus \u00f6zellikle 140. maddede \u201cdilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri\u201d ibaresinin kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 140. maddesinin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u00fczere taraflar, delil olarak dayand\u0131klar\u0131 belgeleri dilek\u00e7elerine ekleyerek vermek ya da ba\u015fka yerden getirilecekse, bunu belirtmek zorundad\u0131rlar. \u015eayet taraflar, bu konuda yapmalar\u0131 gereken i\u015flemleri eksik b\u0131rakm\u0131\u015flarsa, tahkikata ba\u015flamadan \u00f6nce, taraflara son kez k\u0131sa bir s\u00fcre verilerek bu eksiklikleri tamamlamalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Taraflar bu \u015fanslar\u0131n\u0131 da do\u011fru kullanamazlarsa, art\u0131k tahkikat mevcut delillerle y\u00fcr\u00fct\u00fclecek ve taraflar\u0131n o delile dayanmaktan vazge\u00e7tikleri kabul edilecektir.<\/p>\n

\u00d6zetle; 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 119\/1-f maddesine g\u00f6re; dava dilek\u00e7esinde iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011fi, 129\/1-e maddesine g\u00f6re de, cevap dilek\u00e7esinde; savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin belirtilmesi gerekir. 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 137 ve 140.maddelerinde ise; 119 ve 129.maddelerdeki d\u00fczenlemenin aksine, delillerin belirtilmesinden de\u011fil, taraflar\u0131n delillerini sunmalar\u0131 ve delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015flemleri yapmas\u0131ndan bahsedilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; delillerin dava ve cevap dilek\u00e7elerinde belirtilmesi; dilek\u00e7elerinde belirtikleri delillerin en ge\u00e7 \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda mahkemeye sunulmas\u0131, ba\u015fka bir yerden getirtilecek olmas\u0131 halinde delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gerekli i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Yani dava ve cevap dilek\u00e7elerinin verilmesinden sonra taraflar\u0131n iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 kan\u0131tlay\u0131c\u0131 delil bildirmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Dilek\u00e7elerin teatisi a\u015famalar\u0131 bu \u015fekilde net s\u00fcrelere ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fczenlendikten sonra yasa koyucu, \u201cdelil\u201d bildirmenin \u201cs\u00fcreye\u201d ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu tekrar vurgulayan 145. maddeye yer vermi\u015ftir. 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201cSonradan Delil G\u00f6sterilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 145\/1. maddesine g\u00f6re; taraflar, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilir.<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 145. maddesinin birinci c\u00fcmlesinde de taraflar\u0131n, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremeyecekleri a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. 145. maddenin ikinci c\u00fcmlesinde; birinci c\u00fcmledeki taraflar\u0131n Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremeyeceklerine dair olarak getirilen istisnan\u0131n dava ve cevap dilek\u00e7elerinde hi\u00e7 delil belirtmeyen, \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131nda da delillerini sunmayan veya toplanmas\u0131 i\u00e7in gerekli i\u015flemleri yapmayan taraflar\u0131n tahkikat a\u015famas\u0131nda delil bildirme haklar\u0131n\u0131n oldu\u011fu \u015feklinde anla\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. 145.maddenin gerek\u00e7esinde, \u201cuygulamada, davalar\u0131n uzamas\u0131n\u0131n temel sebeplerinden birinin de gereksiz yere yeni delil sunulmas\u0131 ve bu konuda taraflara verilen s\u00fcrelere uyulmamas\u0131 oldu\u011funun bilindi\u011fi, maddenin ilk f\u0131kras\u0131yla, Kanunda belirtilen s\u00fcrelerden sonra, davada yeni delil sunulmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011funun kural olarak benimsendi\u011fi, fakat iki istisnan\u0131n kabul edildi\u011fi, bunun i\u00e7in; yeni delil sunulmas\u0131 talebinin yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131mamas\u0131 veya delilin s\u00fcresinde sunulmamas\u0131n\u0131n ilgili taraf\u0131n kusuru d\u0131\u015f\u0131nda bir sebebe dayanmas\u0131 halinde, h\u00e2kimin gerek\u00e7esini de belirtmek \u015fart\u0131yla, yeni delil sunulmas\u0131na izin verebilece\u011fi, bu \u015fekilde delil sunma kural\u0131na istisna getirilmesinin hukuki dinlenme hakk\u0131n\u0131n tabii bir sonucu oldu\u011fu\u201d belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Tahkikat\u0131n amac\u0131, kural olarak delil toplamak de\u011fil, delilleri incelemek ve de\u011ferlendirmektir; aksi halde tahkikat tamamlanamaz ve yarg\u0131lama uzar. Bu sebeple 145. maddede belirtilen ve taraf\u0131n etki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00e7ok \u00f6zel durumlar d\u0131\u015f\u0131nda, sonradan delil sunulmas\u0131 halinde bu deliller dikkate al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Keza, taraflar\u0131n 145. madde \u015fartlar\u0131 olu\u015fmadan sonradan delil sunmas\u0131 ya da kanun yoluna ba\u015fvururken bu \u015fekilde delilleri dilek\u00e7esine ekleyip vermeleri kabul edilmemelidir (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, s. 332-333).<\/p>\n

T\u00fcm bu hususlar birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde; 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n sistemati\u011fi i\u00e7inde; tahkikat a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmezden evvel taraflar\u0131n uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ileri s\u00fcrd\u00fckleri delillerin daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda belirlenerek tahkikat\u0131n etkin bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yarg\u0131laman\u0131n etkin ve makul bir s\u00fcre i\u00e7inde bitirilmesi i\u00e7in delil g\u00f6sterilmesi dilek\u00e7elerin teatisi (dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap) a\u015famas\u0131na hasredilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, dilek\u00e7elerin teatisi a\u015famas\u0131nda herhangi bir delil bildirmeyen davac\u0131 veya daval\u0131ya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delillerini bildirmesi i\u00e7in yeni bir s\u00fcre verilmesine imk\u00e2n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Somut olayda; dava dilek\u00e7esi 20.11.2012 tarihinde daval\u0131ya tebli\u011f edilmi\u015f, daval\u0131 yasal s\u00fcresi i\u00e7inde davaya cevap vermedi\u011fi gibi herhangi bir delil de bildirmemi\u015ftir. 28.02.2013 tarihli \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda mahkemece taraflara uyu\u015fmazl\u0131kla ilgili olarak hangi delillere ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131n sorulmas\u0131 \u00fczerine daval\u0131 delilerinin; \u201cUluk\u0131\u015fla \u0130cra M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 2011\/138 Esas say\u0131l\u0131 dosyas\u0131 ve tan\u0131klar\u201d oldu\u011funu beyan etmi\u015f, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra da tan\u0131klar\u0131n\u0131n isimlerini bildiren dilek\u00e7e vermi\u015ftir.<\/p>\n

Yukarda belirtilen yasal d\u00fczenlemeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, usul\u00fcne uygun tebligata ra\u011fmen yasal s\u00fcresi i\u00e7inde davaya cevap vermedi\u011fi gibi herhangi bir delil de bildirmeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delillerini bildirmesi ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra da isim ve adreslerini bildirdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler taraf\u0131ndan; \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yap\u0131lmadan, tensiple taraflara, dilek\u00e7elerinde g\u00f6stermi\u015f olduklar\u0131 ve belge niteli\u011findeki delilleri sunmalar\u0131 veya bulunduklar\u0131 yerlerle ilgili a\u00e7\u0131klamada bulunmalar\u0131 i\u00e7in s\u00fcre verilmesinin sonu\u00e7 do\u011furmayaca\u011f\u0131, delilin, \u00e7eki\u015fmeli vak\u0131alar\u0131n ispat\u0131 i\u00e7in g\u00f6sterilece\u011fi, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yap\u0131lmadan, taraflar\u0131n \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131 ve anla\u015famad\u0131klar\u0131 hususlar belirlenmeden, taraflardan tan\u0131klar\u0131n\u0131n isim ve adreslerini g\u00f6stermelerinin de beklenemeyece\u011fi, bu sebeple \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delilerinin; \u201cUluk\u0131\u015fla \u0130cra M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 2011\/138 Esas say\u0131l\u0131 dosyas\u0131 ve tan\u0131klar\u201d oldu\u011funu beyan eden ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra tan\u0131klar\u0131n\u0131 bildiren daval\u0131n\u0131n tan\u0131klar\u0131n\u0131n dinlenerek sonucunu uygun bir karar verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de, bu g\u00f6r\u00fc\u015f yukarda belirtilen sebeplerle Kurul \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan benimsenmemi\u015ftir.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca, yerel mahkemenin davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda vaki olan tan\u0131k dinletme talebinin kanuni s\u00fcreye riayet edilmedi\u011finden reddine dair direnme karar\u0131 yerindedir.<\/p>\n

Ne var ki, \u00d6zel Daire bozma nedenine g\u00f6re, davan\u0131n esas\u0131na y\u00f6nelik di\u011fer temyiz itirazlar\u0131 incelenmedi\u011finden, bu y\u00f6nde inceleme yap\u0131lmak \u00fczere dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesi gerekir.<\/p>\n

SONU\u00c7 :<\/strong> Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan sebeplerle direnme uygun bulundu\u011fundan, daval\u0131 vekilinin i\u015fin esas\u0131na dair di\u011fer temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n 13. HUKUK DA\u0130RES\u0130NE G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE, 20.04.2016 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2014\/2-695<\/span><\/p>\n

K. 2016\/522<\/span><\/p>\n

T. 20.4.2016<\/span><\/p>\n

\u2022 DAVAYA S\u00dcRES\u0130 \u0130\u00c7ER\u0130S\u0130NDE CEVAP VERMEYEN DAVALIYA DEL\u0130L G\u00d6STERMES\u0130 \u0130\u00c7\u0130N S\u00dcRE VER\u0130LEMEMES\u0130 ( Daval\u0131n\u0131n Davac\u0131n\u0131n Dava Dilek\u00e7esinde \u0130leri S\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Vak\u0131alar\u0131n Tamam\u0131n\u0131 \u0130nkar Etmi\u015f Say\u0131laca\u011f\u0131\/Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Her Bir Vak\u0131an\u0131n Hangi Delillerle \u0130spat Edilece\u011finin Cevap Dilek\u00e7esinde Bulunmas\u0131 Gerekti\u011fi -Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak S\u00fcresinde \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Bir Delil Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/Daval\u0131ya Delil G\u00f6stermesi \u0130\u00e7in S\u00fcre Vermesine Yasal Olarak \u0130mkan Bulunmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 YASAL S\u00dcRE GE\u00c7T\u0130KTEN SONRA DEL\u0130L B\u0130LD\u0130RME TALEB\u0130NDE BULUNULMASI ( Bo\u015fanma Davas\u0131nda Daval\u0131n\u0131n S\u00fcresi \u0130\u00e7erisinde Cevap Dilek\u00e7esi Vermedi\u011fi\/Daval\u0131n\u0131n Davac\u0131n\u0131n Dava Dilek\u00e7esinde \u0130leri S\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Vak\u0131alar\u0131n Tamam\u0131n\u0131 \u0130nkar Etmi\u015f Say\u0131laca\u011fi – Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak S\u00fcresinde \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Bir Delil Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/Daval\u0131ya Delil G\u00f6stermesi \u0130\u00e7in S\u00fcre Verilemeyece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 BO\u015eANMA DAVASI \u0130LE VELAYET NAFAKA VE TAZM\u0130NAT \u0130STEM\u0130 ( Dava Dilek\u00e7esinin Daval\u0131ya Tebli\u011f Edilmesinden Sonra S\u00fcresi \u0130\u00e7erisinde Cevap Dilek\u00e7esi Verilmedi\u011fi – Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak S\u00fcresinde \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Bir Delil Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/Daval\u0131ya Delil G\u00f6stermesi \u0130\u00e7in S\u00fcre Vermesine Yasal Olarak \u0130mkan Bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n G\u00f6zetilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 CEVAP D\u0130LEK\u00c7ES\u0130N\u0130N SUNULMASI ( Cevap Dilek\u00e7esini Verme S\u00fcresinin Dava Dilek\u00e7esinin Daval\u0131ya Tebli\u011finden \u0130tibaren \u0130ki Hafta Oldu\u011fu\/Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Her Bir Vak\u0131an\u0131n Hangi Delillerle \u0130spat Edilece\u011finin Cevap Dilek\u00e7esinde Bulunmas\u0131 Gerekti\u011fi – Cevap Dilek\u00e7esi S\u00fcresi \u0130\u00e7erisinde Verilmedi\u011finden Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak S\u00fcresinde \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Bir Delil Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/Daval\u0131ya Delil G\u00f6stermesi \u0130\u00e7in S\u00fcre Vermesine Yasal Olarak \u0130mkan Bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n Kabul Edilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 \u00d6N \u0130NCELEME DURU\u015eMASI ( \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Taraflara Dilek\u00e7elerinde G\u00f6sterdikleri Ancak Hen\u00fcz Sunmad\u0131klar\u0131 Belgeleri Mahkemeye Sunmalar\u0131 veya Ba\u015fka Yerden Getirtilecek Belgelerin Getirtilebilmesi Amac\u0131yla Gereken A\u00e7\u0131klamay\u0131 Yapmalar\u0131 \u0130\u00e7in \u0130ki Haftal\u0131k Kesin S\u00fcre Verilece\u011fi – Bu Hususlar\u0131n Verilen Kesin S\u00fcre \u0130\u00e7inde Tam Olarak Yerine Getirilmemesi Halinde O Delile Dayanmaktan Vazge\u00e7ilmi\u015f Say\u0131lmas\u0131na Karar Verilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\/m. 6<\/span><\/p>\n

2709\/m. 90,141<\/p>\n

4721\/m. 166<\/p>\n

6100\/m. 119, 122, 127, 128, 141, 145<\/p>\n

\u00d6ZET :<\/b> Dava, bo\u015fanma davas\u0131 ile bo\u015fanman\u0131n fer’isi niteli\u011findeki velayet, nafaka ve tazminat istemlerine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Daval\u0131, davaya cevap vermemi\u015f, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda bo\u015fanmak istemedi\u011fini ifade etmi\u015ftir. Daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi ve delillerini sunmas\u0131 i\u00e7in imkan tan\u0131nmam\u0131\u015f, tahkikat i\u00e7in belirlenen duru\u015fmada davac\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi deliller toplan\u0131p, sonuca gidilmi\u015ftir.<\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131k; yasal s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a davac\u0131 taraf\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirip bildiremeyece\u011fi, cevap dilek\u00e7esiyle delil bildirmeyen daval\u0131ya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlenen uyu\u015fmazl\u0131k konusunda delil bildirmesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Cevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi, dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finden itibaren iki haftad\u0131r. Savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin cevap dilek\u00e7esinde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. S\u00fcresi i\u00e7inde cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmi\u015f say\u0131lacakt\u0131r. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir. Bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi h\u00e2linde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir.<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011f edilmesinden sonra s\u00fcresi i\u00e7erisinde cevap dilek\u00e7esi verilmedi\u011finden savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclen bir delil bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan yerel mahkemenin daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre vermesine yasal olarak imk\u00e2n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

S\u00fcresinde cevap dilek\u00e7esi vermeyerek delillerini bildirmeyen daval\u0131 taraf\u0131n yasal s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra delil bildirme talebinin reddine karar verilmelidir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki \u201cbo\u015fanma ve fer’ileri\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Denizli 2. Aile Mahkemesince davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen 19.12.2012 g\u00fcn ve 2012\/455 E., 2012\/1020 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 2. Hukuk Dairesinin 27.06.2013 g\u00fcn ve 2013\/5480 E., 2013\/18157 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

( … Daval\u0131, davaya cevap vermemi\u015f, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda “bo\u015fanmak istemedi\u011fini” ifade etmi\u015ftir. Mahkemece, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 sonucunda “tahkikata ge\u00e7ilmesine” karar verilip, davac\u0131n\u0131n daha \u00f6nceden g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu delillerin toplanmas\u0131na karar verildi\u011fi halde, daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi ve delillerini sunmas\u0131 i\u00e7in imkan tan\u0131nmam\u0131\u015f, tahkikat i\u00e7in belirlenen duru\u015fmada davac\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi deliller toplan\u0131p, sonuca gidilmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131n\u0131n, davaya cevap vermemi\u015f olmas\u0131, \u00f6n incelemede uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131n belirlenmesinden sonra bu konulara ili\u015fkin delil g\u00f6sterme ve sunma hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n

Davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 inkar etmi\u015f say\u0131l\u0131r. ( HMK.md.128 ) Durum b\u00f6yle olmakla birlikte, s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131, di\u011fer taraf\u0131n kusurlu oldu\u011funa y\u00f6nelik bir vak\u0131a ileri s\u00fcremez ise de, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a onun ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirebilir.<\/p>\n

Bu bak\u0131mdan daval\u0131ya a\u00e7\u0131klanan \u00e7er\u00e7evede kanunda belirtilen s\u00fcre i\u00e7inde olmak \u015fart\u0131yla delil g\u00f6sterme hakk\u0131 tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Aksinin kabul\u00fc, cevap s\u00fcresini bir kez ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f veya davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olan daval\u0131ya savunmas\u0131n\u0131 ispat etme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mamak olur. Bu ise usul hukukunun vazge\u00e7ilmez bir ilkesi olan “hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131” ( HMK.md.27 ) ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n

\u00d6yleyse, daval\u0131ya yukar\u0131da belirtilen \u00e7er\u00e7evede delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesi, g\u00f6sterdi\u011fi taktirde delillerin toplanmas\u0131 ve t\u00fcm deliller birlikte de\u011ferlendirilerek has\u0131l olacak sonucuna g\u00f6re karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru bulunmam\u0131\u015ft\u0131r… ) ,<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle oy\u00e7oklu\u011fu ile bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki k\u00e2\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Dava, 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 166\/1. maddesi uyar\u0131nca evlilik birli\u011finin sars\u0131lmas\u0131 hukuksal sebebine dayal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131 ile bo\u015fanman\u0131n fer’isi niteli\u011findeki velayet, nafaka ve tazminat istemlerine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Davac\u0131 ( kad\u0131n ) vekili, daval\u0131n\u0131n evlilikleri boyunca m\u00fcvekkiline hakaret etti\u011fini, \u015fiddet uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yaralama eylemleri nedeniyle iki ayr\u0131 ceza davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, taraflar\u0131n bo\u015fanmalar\u0131na, \u00e7ocu\u011fun velayetinin anneye verilmesine, tedbir, i\u015ftirak, yoksulluk nafakas\u0131 ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 asil, cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015ftir. Kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, bo\u015fanmak istemedi\u011fini beyan etmi\u015ftir.<\/p>\n

Yerel Mahkemece, daval\u0131n\u0131n evlilik birli\u011finin devam\u0131 s\u00fcresince davac\u0131ya \u015fiddet uygulad\u0131\u011f\u0131, evinin ge\u00e7im y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmedi\u011fi, en son \u015fiddet uygulamas\u0131 \u00fczerine taraflar\u0131n ayr\u0131 ya\u015famaya ba\u015flad\u0131klar\u0131, bu haliyle daval\u0131n\u0131n tam kusurlu hareketleri nedeniyle evlilik birli\u011finin temelinden sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle taraflar\u0131n bo\u015fanmalar\u0131na ve fer’ilerine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 vekilinin temyizi \u00fczerine karar, \u00d6zel Dairece yukar\u0131da ba\u015fl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00f6sterilen nedenlerle bozulmu\u015f, yerel mahkemece, \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

H\u00fckm\u00fc temyize daval\u0131 vekili getirmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; yasal s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a davac\u0131 taraf\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirip bildiremeyece\u011fi, cevap dilek\u00e7esiyle delil bildirmeyen daval\u0131ya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlenen uyu\u015fmazl\u0131k konusunda delil bildirmesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi, var\u0131lacak sonuca g\u00f6re somut olayda daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre verilerek g\u00f6sterdi\u011fi takdirde delilleri toplanarak has\u0131l olacak sonuca g\u00f6re bir karar verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, uyu\u015fmazl\u0131\u011fa etkili olan hukuk ilkelerinin ve mavzuat\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131nda yarar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Anayasan\u0131n 90. maddesinin be\u015finci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, milletleraras\u0131 antla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin esas al\u0131nacak olmas\u0131 nedeniyle ilk olarak belirtilmesi gerekir ki; Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ( A\u0130HS )’nin 6. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan bir tanesi de yarg\u0131laman\u0131n \u201cmakul bir s\u00fcre i\u00e7inde\u201d bitirilmesi ilkesidir.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi ( A\u0130HM ), devletlerin yarg\u0131sal sistemlerini A\u0130HS’nin 6. maddesinde yer alan \u015fartlara g\u00f6re makul bir s\u00fcrede yarg\u0131lama dahil olmak \u00fczere uyacak \u015fekilde d\u00fczenlemek ile g\u00f6revli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir ( A\u0130HM, Zimmerman ve Steiner \u2013\u0130svi\u00e7re, 13 Temmuz 1983, 29. paragraf ).<\/p>\n

Bir davaya taraf olan herkesin kar\u015f\u0131 taraf kar\u015f\u0131s\u0131nda kendisini \u00f6nemli bir dezavantajl\u0131 konumda b\u0131rakmayacak \u015fartlarda, iddialar\u0131n\u0131 mahkemeye sunabilmesi i\u00e7in makul bir f\u0131rsata sahip olabilmelidir ( A\u0130HM, De Haes ve Gijsels-Bel\u00e7ika, 24 \u015eubat 1997 ).<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde, taraflar\u0131n g\u00f6sterilen t\u00fcm delillerden haberdar olmas\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilmesi de adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda g\u00f6zetilmesi gereken ilke olarak belirtilmi\u015ftir ( A\u0130HM, Borgers-Bel\u00e7ika, 30 Ekim 1991 ).<\/p>\n

Anayasan\u0131n 141. maddesinde de \u201cdavalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revidir\u201d denilmek suretiyle davalar\u0131n makul bir s\u00fcre i\u00e7erisinde bitirilmesi gereklili\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan bu ilkelere paralel olarak 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu ( HMK )’da yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede bitirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu amaca ula\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir katk\u0131 sa\u011flayan delillerin bildirilme zaman\u0131 \u00f6zel olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Delillerin belirli bir zaman dilimi i\u00e7inde g\u00f6sterilip sunulmas\u0131 yarg\u0131lamay\u0131 \u00e7abukla\u015ft\u0131racak olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, taraflara da g\u00f6sterilen delillerden haberdar olarak zaman\u0131nda bunlara kar\u015f\u0131 delil veya g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131yacak, b\u00f6ylece uyu\u015fmazl\u0131klar en k\u0131sa s\u00fcrede adilane \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u015famada, 6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n delillerin ibraz\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmlerini de\u011ferlendirmek gereklidir.<\/p>\n

HMK’n\u0131n 119\/1- ( f ) h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, gerek yaz\u0131l\u0131 gerekse basit yarg\u0131lama usul\u00fcnde, iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin, dava dilek\u00e7esinde belirtilmesi gerekir.<\/p>\n

Maddenin gerek\u00e7esinde bu gereklili\u011fin, 6100 say\u0131l\u0131 HMK’nda bir yenilik olarak d\u00fczenlendi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. B\u00f6ylece, \u00f6zellikle ispat konusunda davalar\u0131n usul ekonomisi ilkesine uygun bir bi\u00e7imde, makul bir s\u00fcrede sonu\u00e7lanmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir.<\/p>\n

Delillerin bildirilmesi hakk\u0131ndaki bu d\u00fczenleme, Kanunumuzda kabul edilen somutla\u015ft\u0131rma y\u00fck\u00fcn\u00fcn de bir gere\u011fidir ( Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku, Ankara 2013, 14. Bas\u0131, s. 506 ).<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finde, daval\u0131n\u0131n iki hafta i\u00e7inde davaya cevap verebilece\u011finin ihtar\u0131n\u0131n gerekti\u011fi HMK’n\u0131n 122. maddesinde d\u00fczenlendikten sonra ayn\u0131 s\u00fcreye \u201ccevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 127. maddesinde tekrar yer verilerek \u201cCevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi, dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finden itibaren iki haftad\u0131r\u2026\u201d \u015feklinde d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u015famada vurgulamak gerekir ki; HMK’n\u0131n 122. maddesinin gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere cevap s\u00fcresi, Kanun taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f kesin bir s\u00fcre h\u00e2line getirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu hakk\u0131n\u0131 kullanmayan, yani s\u00fcresi i\u00e7inde cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmi\u015f say\u0131lacakt\u0131r ( HMK. m.128 ).<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201cCevap dilek\u00e7esinin i\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 129. maddenin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n ( e ) bendinde savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin cevap dilek\u00e7esinde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Taraflar\u0131n ikinci dilek\u00e7elerini verme usulleri de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015f olup, davac\u0131n\u0131n, cevap dilek\u00e7esinin kendisine tebli\u011finden itibaren iki hafta i\u00e7inde cevaba cevap dilek\u00e7esini; daval\u0131n\u0131n da davac\u0131n\u0131n cevab\u0131n\u0131n kendisine tebli\u011finden itibaren iki hafta i\u00e7inde ikinci cevap dilek\u00e7esini verebilece\u011fi belirlenmi\u015ftir ( HMK. m. 136 ).<\/p>\n

Hemen belirtilmelidir ki, hem dava dilek\u00e7esinde hem de cevap dilek\u00e7esinde g\u00f6sterilen ve taraf\u0131n elinde bulunan belgelerin dilek\u00e7eye eklenerek mahkemeye sunulmas\u0131, ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n dilek\u00e7ede yer almas\u0131 zorunludur ( HMK. m. 121, 129\/2 ).<\/p>\n

\u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir. Bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi h\u00e2linde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir ( HMK. m.140\/5 ).<\/p>\n

Bu madde metninde vurgulanmas\u0131 gereken husus \u201cdilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri\u201d ibaresinin kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 140. maddesinin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u00fczere taraflar, delil olarak dayand\u0131klar\u0131 belgeleri dilek\u00e7elerine ekleyerek vermek ya da ba\u015fka yerden getirilecekse, bunu belirtmek zorundad\u0131rlar. \u015eayet taraflar, bu konuda yapmalar\u0131 gereken i\u015flemleri eksik b\u0131rakm\u0131\u015flarsa, tahkikata ba\u015flamadan \u00f6nce, taraflara son kez k\u0131sa bir s\u00fcre verilerek bu eksiklikleri tamamlamalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Taraflar bu \u015fanslar\u0131n\u0131 da do\u011fru kullanamazlarsa, art\u0131k tahkikat mevcut delillerle y\u00fcr\u00fct\u00fclecek ve taraflar\u0131n o delile dayanmaktan vazge\u00e7tikleri kabul edilecektir.<\/p>\n

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun sisteminde, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda tayin edilen kesin s\u00fcreye uyulmamas\u0131, vazge\u00e7me yapt\u0131r\u0131m\u0131na ba\u011flanarak, davay\u0131 uzat\u0131c\u0131 bu k\u00f6t\u00fcniyetli davran\u0131\u015flar engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zira, dilek\u00e7elere eklenip sunulmam\u0131\u015f, daha sonra \u00f6n incelemede ek olarak bildirilen s\u00fcre i\u00e7inde de verilmemi\u015f delillere, tahkikat i\u00e7inde kural olarak ( m. 145, c. 1 ) dayan\u0131lamaz. Tahkikat\u0131n amac\u0131, kural olarak delil toplamak de\u011fil, delilleri incelemek ve de\u011ferlendirmektir; aksi halde tahkikat tamamlanamaz ve yarg\u0131lama uzar. Bu sebeple, 145. maddede belirtilen ve taraf\u0131n etki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00e7ok \u00f6zel durumlar d\u0131\u015f\u0131nda, sonradan delil sunulmas\u0131 halinde bu deliller dikkate al\u0131nmamal\u0131d\u0131r ( Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku Ders Kitab\u0131, Ankara 2015, 3. Bas\u0131, s. 328, 332 ).<\/p>\n

Dilek\u00e7elerin teatisi a\u015famalar\u0131 bu \u015fekilde net s\u00fcrelere ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fczenlendikten sonra yasa koyucu, \u201cdelil\u201d bildirmenin \u201cs\u00fcreye\u201d ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu tekrar vurgulayan 145. maddeye yer vermi\u015ftir. An\u0131lan h\u00fck\u00fcm aynen; \u201cTaraflar, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilir.\u201d \u015feklindedir.<\/p>\n

Yukar\u0131da belirtilen h\u00fck\u00fcmlerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere gerek davac\u0131 gerekse daval\u0131 bak\u0131m\u0131ndan delil g\u00f6sterme ile delil sunma ayr\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f; dava ve cevap dilek\u00e7elerinde iddia edilen vak\u0131alar\u0131n hangi delillerle ispatlanaca\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesi zorunlulu\u011fundan s\u00f6z edildikten sonra, eldeki belgelerin dilek\u00e7elere eklenmesi, elde bulunmayan belgeler i\u00e7in ise nereden getirtilece\u011fi konusunda bilgi verilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. HMK’n\u0131n140\/5. maddesinde de dilek\u00e7elerde belirtilen ve fakat hen\u00fcz sunulmayan belgelerin s\u00fcresinde sunulmamas\u0131 halinde uygulanacak yapt\u0131r\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Tekrar edilmesinde yarar vard\u0131r ki; yasa koyucu, taraflar\u0131n, kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremeyecek olmalar\u0131n\u0131 emredici bir d\u00fczenlemeyle ( m.145 ) benimsedikten sonra, bunun istisnalar\u0131n\u0131 da belirtmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilecektir.<\/p>\n

Bu a\u015famada bir di\u011fer istisnai h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereklidir. O da \u201ciddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 141. madde h\u00fckm\u00fc olup, yasa h\u00fckm\u00fc; \u201c ( 1 ) Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilek\u00e7eleri ile serbest\u00e7e; \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131nda ise ancak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati ile iddia veya savunmalar\u0131n\u0131 geni\u015fletebilir yahut de\u011fi\u015ftirebilirler. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131na taraflardan biri mazeretsiz olarak gelmezse, gelen taraf onun muvafakati aranmaks\u0131z\u0131n iddia veya savunmas\u0131n\u0131 geni\u015fletebilir yahut de\u011fi\u015ftirebilir. \u00d6n inceleme a\u015famas\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131ndan sonra iddia veya savunma geni\u015fletilemez yahut de\u011fi\u015ftirilemez. ( 2 ) \u0130ddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilip de\u011fi\u015ftirilmesi konusunda \u0131slah ve kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.\u201d \u015feklindedir.<\/p>\n

An\u0131lan maddenin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u00fczere; taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dilek\u00e7elerini verdikleri a\u015famada, herhangi bir s\u0131n\u0131rlamaya ba\u011fl\u0131 olmadan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilecekleri kabul edilmi\u015ftir ….\u015f\u00fcphesiz bu imkan, sadece cevaba cevap ve ikinci cevap dilek\u00e7esi i\u00e7in s\u00f6z konusudur. \u0130ki\u015fer dilek\u00e7eden sonra, hangi ad alt\u0131nda olursa olsun verilecek dilek\u00e7eler, s\u0131n\u0131rlama ve yasak kapsam\u0131nda kabul edilmelidir. \u00d6n inceleme a\u015famas\u0131nda, ancak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati ( veya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131na taraflardan birisinin mazeretsiz gelmemesi ) durumunda iddia veya savunmalar\u0131n geni\u015fletilmesi yahut de\u011fi\u015ftirilmesi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, 6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n sistemati\u011fi i\u00e7inde; tahkikat a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmezden evvel taraflar\u0131n uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131n ve bu uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ileri s\u00fcrd\u00fckleri delillerin daha i\u015fin en ba\u015f\u0131nda belirlenerek tahkikat\u0131n etkin bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu itibarla, yukar\u0131da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanan hususlar\u0131n \u00f6zetlenmesi gerekirse; A\u0130HS’nin 6.maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131laman\u0131n etkin ve makul bir s\u00fcre i\u00e7inde bitirilmesi i\u00e7in 6100 say\u0131l\u0131 HMK’da d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015f olup, bu ba\u011flamda delil g\u00f6sterilmesi dilek\u00e7elerin teatisi ( dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap ) a\u015famas\u0131na hasredilmi\u015ftir. Taraflar\u0131n, Kanunda belirtilen bu s\u00fcrelerden sonra delil g\u00f6sterebilmeleri ancak iki yasa maddesinde belirtilen hallerle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Onlar da; iddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesini d\u00fczenleyen 141. madde ile sonradan delil g\u00f6sterilmesinin h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 145. maddedeki durumlard\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131nda somut olay incelendi\u011finde; daval\u0131n\u0131n cevap dilek\u00e7esi vermedi\u011fi hususunda bir tart\u0131\u015fma bulunmamaktad\u0131r. Dava dilek\u00e7esinin usule uygun ihtar i\u00e7erir \u015fekilde tebli\u011finden sonra iki haftal\u0131k s\u00fcre i\u00e7erisinde delillerini bildirmeyen daval\u0131n\u0131n sonradan delil g\u00f6sterebilmesi i\u00e7in HMK’n\u0131n 145. maddesinde belirtilen istisnai hallerin mevcudiyeti de somut olayda ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fildir. \u0130ddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesini d\u00fczenleyen 141. madde ko\u015fullar\u0131 da olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki somut olayda daval\u0131, cevap ve delil bildirmek i\u00e7in mehil talebini 18.09.2012 tarihli \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra tahkikat a\u015famas\u0131nda 02.11.2012 tarihli duru\u015fmada ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Bu durumda; dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya 31.05.2012 tarihinde usul\u00fcne uygun bir \u015fekilde tebli\u011f edilmesinden sonra s\u00fcresi i\u00e7erisinde cevap dilek\u00e7esi verilmedi\u011finden savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclen bir delil ( HMK. M. 129\/1-e ) bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan yerel mahkemenin daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre vermesine yasal olarak imk\u00e2n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u00fcyelerce, dava dilek\u00e7esindeki talepler aras\u0131nda m\u00fc\u015fterek \u00e7ocu\u011fun velayetinin anneye verilmesi isteminin de bulundu\u011fu, kamu d\u00fczenine ili\u015fkin bu talep nedeniyle daval\u0131 delillerinin toplanmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi ifade edilmi\u015f, bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler taraf\u0131ndan ise; s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, di\u011fer taraf\u0131n kusurlu oldu\u011funa y\u00f6nelik bir vak\u0131a ileri s\u00fcremez ise de, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a onun ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirebilece\u011fi, aksinin kabul\u00fcn\u00fcn, cevap s\u00fcresini ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f veya davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olan daval\u0131ya savunmas\u0131n\u0131 ispat etme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mamak olaca\u011f\u0131, bunun ise hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f, baz\u0131 \u00fcyelerce de; uyu\u015fmazl\u0131k \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlendi\u011fi i\u00e7in taraflar\u0131n delillerini g\u00f6stermeleri gereken ( son ) tarihin, dava veya cevapdilek\u00e7esi de\u011fil, hakimin HMK’n\u0131n l40\/5. madde h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca taraflara verece\u011fi iki haftal\u0131k kesin s\u00fcrenin son g\u00fcn\u00fc oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de, Kurul \u00e7o\u011funlu\u011funca bu g\u00f6r\u00fc\u015fler yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle kabul edilmemi\u015ftir.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca; s\u00fcresinde cevap dilek\u00e7esi vermeyerek delillerini bildirmeyen daval\u0131 taraf\u0131n yasal s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra delil bildirme talebinin reddinin gerekti\u011fine ili\u015fkin olarak verilen Yerel Mahkeme direnme karar\u0131 yerindedir.<\/p>\n

Ne var ki, esasa ili\u015fkin temyiz itirazlar\u0131 \u00d6zel Dairece incelenmedi\u011finden, bu konuda inceleme yap\u0131lmak \u00fczere dosya \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmelidir.<\/p>\n

SONU\u00c7 :<\/b> Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle direnme uygun bulundu\u011fundan daval\u0131 vekilinin i\u015fin esas\u0131na y\u00f6nelik di\u011fer temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n 2. Hukuk Dairesine G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE, 20.04.2016 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fu ile karar verildi.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2014\/13-856<\/span><\/p>\n

K. 2016\/523<\/span><\/p>\n

T. 20.4.2016<\/span><\/p>\n

\u2022 MENF\u0130 TESP\u0130T DAVASI ( Usul\u00fcne Uygun Tebligata Ra\u011fmen Yasal S\u00fcresi \u0130\u00e7inde Davaya Cevap Vermedi\u011fi Gibi Herhangi Bir Delil de Bildirmeyen Daval\u0131n\u0131n \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Delillerini Bildirmesi ve\u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131ndan Sonra da \u0130sim ve Adreslerini Bildirdi\u011fi Tan\u0131klar\u0131n Dinlenilmesinin M\u00fcmk\u00fcn Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 DAVAYA CEVAP VERMEYEN VE DEL\u0130L B\u0130LD\u0130RMEYEN DAVALININ \u00d6N \u0130NCELEME DURU\u015eMASINDAN SONRA TANIK B\u0130LD\u0130RMES\u0130 ( Tan\u0131k Dinletme Talebinin Kanuni S\u00fcreye Riayet Edilmedi\u011finden Reddedilece\u011fi – \u00d6zel Daire Bozma Nedenine G\u00f6re Davan\u0131n Esas\u0131na Y\u00f6nelik Di\u011fer Temyiz \u0130tirazlar\u0131n\u0131n \u0130ncelenmedi\u011fi\/Bu Y\u00f6nde \u0130nceleme Yap\u0131lmak \u00dczere Dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye G\u00f6nderilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 TANIK D\u0130NLETME TALEB\u0130NDE S\u00dcREYE R\u0130AYET ED\u0130LMEMES\u0130 ( Usul\u00fcne Uygun Tebligata Ra\u011fmen Yasal S\u00fcresi \u0130\u00e7inde Davaya Cevap Vermedi\u011fi Gibi Herhangi Bir Delil de Bildirmeyen Daval\u0131n\u0131n \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Delillerini Bildirmesi ve \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131ndan Sonra da \u0130sim ve Adreslerini Bildirdi\u011fi Tan\u0131klar\u0131n Dinlenilmesinin M\u00fcmk\u00fcn Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 \u00d6N \u0130NCELEME DURU\u015eMASINDA DEL\u0130L B\u0130LD\u0130R\u0130LMES\u0130 VE SONRASINDA TANIK \u0130S\u0130MLER\u0130N\u0130 B\u0130LD\u0130REN D\u0130LEK\u00c7E VER\u0130LMES\u0130 ( Daval\u0131n\u0131n Yasal S\u00fcresi \u0130\u00e7inde Davaya Cevap Vermedi\u011fi Gibi Herhangi Bir Delil de Bildirmedi\u011fi – \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Delilerini Beyan Etti\u011fi ve Sonras\u0131nda da Tan\u0131klar\u0131n\u0131n \u0130simlerini Bildiren Dilek\u00e7e Verdi\u011fi\/Daval\u0131n\u0131n \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Delillerini Bildirmesi ve \u0130sim ve Adreslerini Bildirdi\u011fi Tan\u0131klar\u0131n Dinlenilmesinin M\u00fcmk\u00fcn Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

2004\/m. 72<\/p>\n

6100\/m. 119, 121, 141, 203<\/p>\n

\u00d6ZET : <\/b>Dava, menfi tespit davas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; bor\u00e7lu taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan menfi tespit davas\u0131nda usul\u00fcne uygun tebligata ra\u011fmen \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce davaya cevap vermeyen ve delil bildirmeyen, \u00f6ninceleme duru\u015fmas\u0131nda delil olarak sadece icra dosyas\u0131 ve tan\u0131k deliline dayanan daval\u0131 alacakl\u0131n\u0131n, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda tan\u0131k deliline dayan\u0131p dayanamayaca\u011f\u0131 ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra bildirdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esi daval\u0131ya tebli\u011f edilmi\u015f, daval\u0131 yasal s\u00fcresi i\u00e7inde davaya cevap vermedi\u011fi gibi herhangi bir delil de bildirmemi\u015ftir. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda mahkemece taraflara uyu\u015fmazl\u0131kla ilgili olarak hangi delillere ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131n sorulmas\u0131 \u00fczerine daval\u0131 delilerini beyan etmi\u015f, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra da tan\u0131klar\u0131n\u0131n isimlerini bildiren dilek\u00e7e vermi\u015ftir.<\/p>\n

Usul\u00fcne uygun tebligata ra\u011fmen yasal s\u00fcresi i\u00e7inde davaya cevap vermedi\u011fi gibi herhangi bir delil de bildirmeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delillerini bildirmesi ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra da isim ve adreslerini bildirdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Yerel mahkemenin davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda vaki olan tan\u0131k dinletme talebinin kanuni s\u00fcreye riayet edilmedi\u011finden reddine dair direnme karar\u0131 yerindedir. \u00d6zel Daire bozma nedenine g\u00f6re, davan\u0131n esas\u0131na y\u00f6nelik di\u011fer temyiz itirazlar\u0131 incelenmedi\u011finden, bu y\u00f6nde inceleme yap\u0131lmak \u00fczere dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesi gerekir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki \u201cmenfi tespit\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Uluk\u0131\u015fla Asliye Hukuk Mahkemesince davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen 07.03.2013 g\u00fcn ve 2012\/117 E. 2013\/21 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesinin 10.10.2013 g\u00fcn ve 2013\/11328 E. 2013\/25001 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

(\u2026 Davac\u0131, daval\u0131n\u0131n kendisi aleyhine Uluk\u0131\u015fla \u0130cra M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 2011\/138 esas say\u0131l\u0131 dosyas\u0131 ile icra takibi ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, daval\u0131 ile herhangi bir al\u0131\u015fveri\u015flerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, borcunun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, icra takibi sebebiyle bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti ile k\u00f6t\u00fcniyet tazminat\u0131na h\u00fckmedilmesini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131, babalar\u0131na ait ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n Beyp\u0131nar\u0131 mevkiinde bulunan ta\u015f\u0131nmaz hissesini 15.5.1993 tarihinde 3.500 DM kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendisine satt\u0131\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131 karde\u015finin bedelini almas\u0131na ra\u011fmen hissesini devretmedi\u011fini savunarak davan\u0131n reddini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Mahkemece ispat y\u00fck\u00fc kendisine d\u00fc\u015fen daval\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 ispatlayamad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle davan\u0131n kabul\u00fcne karar verilmi\u015f; h\u00fck\u00fcm, daval\u0131 taraf\u0131ndan temyiz edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Dava, icra takibinden dolay\u0131 menfi tespit istemine ili\u015fkindir. Kural olarak, menfi tespit davalar\u0131nda ispat y\u00fck\u00fc alacakl\u0131dad\u0131r. Daval\u0131 alacakl\u0131, babalar\u0131na ait ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n Beyp\u0131nar\u0131 mevkiinde bulunan ta\u015f\u0131nmaz hissesini 15.5.1993 tarihinde 3.500 DM kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendisine satt\u0131\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131 karde\u015finin bedelini almas\u0131na ra\u011fmen hissesini devretmedi\u011fini savunarak tan\u0131k deliline dayanm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkemece daval\u0131n\u0131n tan\u0131k dinletme talebi HMK.nun 141.maddesi dayanak g\u00f6sterilerek reddedilmi\u015f ise de, somut olayda bu kanun h\u00fckm\u00fc uygulanamaz. Taraflar\u0131n karde\u015f oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde HMK.n\u0131n 203\/1 maddesi gere\u011fince tan\u0131k dinlenebilir. \u00d6yle olunca daval\u0131n\u0131n tan\u0131klar\u0131 celp edilip dinlenmeli ve varsa davac\u0131dan kar\u015f\u0131 delilleri sorulup toplanarak, deliller de\u011ferlendirildikten sonra has\u0131l olacak sonuca uygun bir karar verilmelidir. Mahkemenin bu y\u00f6n\u00fc g\u00f6z ard\u0131 ederek yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirme ve eksik inceleme ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm tesis etmi\u015f olmas\u0131 usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r…),<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle daval\u0131 yarar\u0131na bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle, yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki k\u00e2\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR :<\/strong> Dava, davac\u0131n\u0131n karde\u015fi olan daval\u0131 taraf\u0131ndan, miras payla\u015f\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda davac\u0131ya d\u00fc\u015fen hissenin haricen kendisine sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sat\u0131\u015f bedelinin \u00f6denmesine ra\u011fmen tapudaki devir i\u015flemlerinin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek \u00f6denen sat\u0131\u015f bedelinin tahsili i\u00e7in yap\u0131lan icra takibi sebebiyle bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti isteminden ibarettir.<\/p>\n

Mahkemece, davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen karar, daval\u0131n\u0131n temyizi \u00fczerine \u00d6zel Dairece, yukarda a\u00e7\u0131klanan sebeplerle daval\u0131 yarar\u0131na bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

Mahkemece, 6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun sistemati\u011fi ve kanun gerek\u00e7esinde a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere Kanun’da belirtilen s\u00fcrelerden sonra davada yeni delil sunulmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011funun kural olarak benimsenmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda; davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda vaki olan tan\u0131k dinletme talebinin kanuni s\u00fcreye riayet edilmedi\u011finden reddinin gerekti\u011fi, ayr\u0131ca daval\u0131 ispat y\u00fck\u00fc kendisine ait olan menfi tespit davas\u0131nda s\u00fcresinde ileri s\u00fcrmedi\u011fi, tan\u0131k delili d\u0131\u015f\u0131nda bir delil sunamayarak takip konusu alaca\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayamad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Direnme karar\u0131n\u0131, daval\u0131 vekili temyize getirmi\u015ftir.<\/p>\n

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; bor\u00e7lu taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan menfi tespit davas\u0131nda usul\u00fcne uygun tebligata ra\u011fmen \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce davaya cevap vermeyen ve delil bildirmeyen, \u00f6ninceleme duru\u015fmas\u0131nda delil olarak sadece icra dosyas\u0131 ve tan\u0131k deliline dayanan daval\u0131 alacakl\u0131n\u0131n, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda tan\u0131k deliline dayan\u0131p dayanamayaca\u011f\u0131 ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra bildirdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, konu ile ilgili yasal d\u00fczenlenmelerin incelenmesi gerekir.<\/p>\n

Anayasan\u0131n 90. maddesinin be\u015finci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, milletleraras\u0131 andla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin esas al\u0131nacak olmas\u0131 sebebiyle ilk olarak belirtilmesi gerekir ki; Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS)’nin 6. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan bir tanesi de yarg\u0131laman\u0131n \u201cmakul bir s\u00fcre i\u00e7inde\u201d bitirilmesi ilkesidir.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), devletlerin yasal sistemlerini mahkemelerin 6. maddede yer alan \u015fartlara, makul bir s\u00fcrede yarg\u0131lama dahil olmak \u00fczere uyacak \u015fekilde d\u00fczenlemek ile g\u00f6revli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir (A\u0130HM, Zimmerman ve Steiner \u2013\u0130svi\u00e7re, 13 Temmuz 1983, 29. paragraf).<\/p>\n

Bir davaya taraf olan herkesin kar\u015f\u0131 taraf kar\u015f\u0131s\u0131nda kendisini \u00f6nemli bir dezavantajl\u0131 konumda b\u0131rakmayacak \u015fartlarda, iddialar\u0131n\u0131 mahkemeye sunabilmesi i\u00e7in makul bir f\u0131rsata sahip olabilmelidir (A\u0130HM, De Haes ve Gijsels-Bel\u00e7ika, 24 \u015eubat 1997).<\/p>\n

Taraflar\u0131n g\u00f6sterilen t\u00fcm delillerden haberdar olmas\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilmesi de adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda g\u00f6zetilmesi gereken ilke olarak belirtilmi\u015ftir (A\u0130HM, Borgers-Bel\u00e7ika, 30 Ekim 1991).<\/p>\n

Anayasan\u0131n 141. maddesinde de \u201cdavalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revidir\u201d denilmek suretiyle davalar\u0131n makul bir s\u00fcre i\u00e7erisinde bitirilmesi gereklili\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan bu ilkelere paralel olarak 6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 Say\u0131l\u0131 HMK)’nda yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede bitirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu amaca ula\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir katk\u0131 sa\u011flayan delillerin bildirilme zaman\u0131 \u00f6zel olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Delillerin belirli bir zaman dilimi i\u00e7inde g\u00f6sterilip sunulmas\u0131 yarg\u0131lamay\u0131 \u00e7abukla\u015ft\u0131racak olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, taraflara da g\u00f6sterilen delillerden haberdar olarak zaman\u0131nda bunlara kar\u015f\u0131 delil veya g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilme imkan\u0131 tan\u0131yacak, b\u00f6ylece uyu\u015fmazl\u0131klar en k\u0131sa s\u00fcrede adilane \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n delillerin ibraz\u0131yla ilgili \u201cDava Dilek\u00e7esinin \u0130\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 119\/1-e-f maddesine g\u00f6re; davac\u0131, dava dilek\u00e7esinde, iddias\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn vak\u0131alar\u0131n s\u0131ra numaras\u0131 alt\u0131nda a\u00e7\u0131k \u00f6zetlerini ve iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermek zorundad\u0131r.\u201d<\/p>\n

Maddenin gerek\u00e7esinde bu gereklili\u011fin, 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’da bir yenilik olarak d\u00fczenlendi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Davac\u0131n\u0131n genel ifadelerle delillerini belirtmesi yeterli say\u0131lmay\u0131p hangi delillere dayand\u0131\u011f\u0131 dilek\u00e7eden anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Delillerin bildirilmesine dair bu d\u00fczenleme, somutla\u015ft\u0131rma y\u00fck\u00fcn\u00fcn de bir gere\u011fidir (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku Ders Kitab\u0131, Ankara 2015, 3. Bas\u0131, s. 277).<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201cBelgelerin Birlikte Verilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 121\/1. maddesine g\u00f6re; dava dilek\u00e7esinde g\u00f6sterilen ve davac\u0131n\u0131n elinde bulunan belgelerin as\u0131llar\u0131yla birlikte har\u00e7 ve vergiye tabi olmaks\u0131z\u0131n daval\u0131 say\u0131s\u0131ndan bir fazla d\u00fczenlenmi\u015f \u00f6rneklerinin veya sadece \u00f6rneklerinin dilek\u00e7eye eklenerek, mahkemeye verilmesi ve ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n dilek\u00e7ede yer almas\u0131 zorunludur. Ayr\u0131ca, ayn\u0131 Kanunun \u201cCevap Dilek\u00e7esinin \u0130\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 129\/1-d-e. maddelerine g\u00f6re, cevap dilek\u00e7esinde; daval\u0131n\u0131n savunmas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn vak\u0131alar\u0131n s\u0131ra numaras\u0131 alt\u0131nda a\u00e7\u0131k \u00f6zetleri ile savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin bildirilmesi gerekir. \u201cBu husus, daval\u0131n\u0131n savunmas\u0131n\u0131 somutla\u015ft\u0131rma y\u00fck\u00fcn\u00fcn gere\u011fidir. Daval\u0131 da davac\u0131 gibi yaz\u0131l\u0131 delillerini cevap dilek\u00e7esine ekleyerek mahkemeye vermeli ve ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bulunmal\u0131d\u0131r (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, s. 306).<\/p>\n

\u201cS\u00fcresinde Cevap Dilek\u00e7esi Verilmemesinin Sonucu\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 128\/1. maddesine g\u00f6re; s\u00fcresi i\u00e7inde cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmi\u015f say\u0131l\u0131r.\u201d \u201cDavay\u0131 inkar etmi\u015f say\u0131lan daval\u0131, daha sonra ikici cevap dilek\u00e7esi veremez. Zira ikinci cevap dilek\u00e7esi cevaba cevap dilek\u00e7esine kar\u015f\u0131 verilir. Cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131n\u0131n sadece inkar ile yetinmi\u015f oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r ve \u00f6n inceleme ile tahkikat a\u015famas\u0131nda sadece inkar \u00e7er\u00e7evesinde savunma yapabilir ve bu y\u00f6nde ispat faaliyetinde bulunarak delil g\u00f6sterebilir (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Sh. 294-295). \u201cS\u00fcresinde cevap vermedi\u011fi i\u00e7in davay\u0131 inkar etmi\u015f say\u0131lan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde bildirdi\u011fi vak\u0131alar\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (inkar\u0131) ispat i\u00e7in kar\u015f\u0131 delil g\u00f6sterebilir. Daval\u0131, davay\u0131 inkar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 delilini g\u00f6stermek bahanesi ile, yeni vak\u0131alar (mesela zamana\u015f\u0131m\u0131 veya borcu \u00f6dedi\u011fini ileri s\u00fcrerse, bununla savunmas\u0131n\u0131 geni\u015fletmi\u015f olur; bu ise kural olarak yasakt\u0131r. Bu halde mahkeme, davac\u0131n\u0131n iddias\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat i\u00e7in daval\u0131n\u0131n g\u00f6sterece\u011fi delilleri inceleyip, davac\u0131n\u0131n delilleri ile birlikte de\u011ferlendirerek varaca\u011f\u0131 sonuca g\u00f6re h\u00fck\u00fcm vermelidir.\u201d (Baki Kuru, Ramazan Arslan, Ejder Y\u0131lmaz, Medeni Usul Hukuku Ders Kitab\u0131, Ankara, 2014, 25. Bask\u0131, Sh.317)<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201c\u00d6n \u0130ncelemenin Kapsam\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 137\/1. maddesine g\u00f6re; dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinden sonra \u00f6n inceleme yap\u0131l\u0131r. Mahkeme \u00f6n incelemede; dava \u015fartlar\u0131n\u0131 ve ilk itirazlar\u0131 inceler, uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131 tam olarak belirler, haz\u0131rl\u0131k i\u015flemleri ile taraflar\u0131n delillerini sunmalar\u0131 ve delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015flemleri yapar, taraflar\u0131n \u00fczerinde serbest\u00e7e tasarruf edebilece\u011fi davalarda onlar\u0131 sulhe (Ek ibare: 07\/06\/2012-6325 S.K.\/35.md) veya arabuluculu\u011fa te\u015fvik eder ve bu hususlar\u0131 tutana\u011fa ge\u00e7irir.<\/p>\n

\u00a06100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201c\u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 140\/5. maddesine g\u00f6re; \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir. Bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi h\u00e2linde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir. Ayn\u0131 Kanunun 119 ve 121. maddelerinde delillerin g\u00f6sterilmesinden bahsedilmesine ra\u011fmen, 137 ve 140. maddelerinde delillerin sunulmas\u0131ndan ve toplanmas\u0131ndan bahsedilmektedir. Burada vurgulanmas\u0131 gereken husus \u00f6zellikle 140. maddede \u201cdilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri\u201d ibaresinin kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 140. maddesinin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u00fczere taraflar, delil olarak dayand\u0131klar\u0131 belgeleri dilek\u00e7elerine ekleyerek vermek ya da ba\u015fka yerden getirilecekse, bunu belirtmek zorundad\u0131rlar. \u015eayet taraflar, bu konuda yapmalar\u0131 gereken i\u015flemleri eksik b\u0131rakm\u0131\u015flarsa, tahkikata ba\u015flamadan \u00f6nce, taraflara son kez k\u0131sa bir s\u00fcre verilerek bu eksiklikleri tamamlamalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Taraflar bu \u015fanslar\u0131n\u0131 da do\u011fru kullanamazlarsa, art\u0131k tahkikat mevcut delillerle y\u00fcr\u00fct\u00fclecek ve taraflar\u0131n o delile dayanmaktan vazge\u00e7tikleri kabul edilecektir.<\/p>\n

\u00d6zetle; 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 119\/1-f maddesine g\u00f6re; dava dilek\u00e7esinde iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011fi, 129\/1-e maddesine g\u00f6re de, cevap dilek\u00e7esinde; savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin belirtilmesi gerekir. 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 137 ve 140.maddelerinde ise; 119 ve 129.maddelerdeki d\u00fczenlemenin aksine, delillerin belirtilmesinden de\u011fil, taraflar\u0131n delillerini sunmalar\u0131 ve delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015flemleri yapmas\u0131ndan bahsedilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; delillerin dava ve cevap dilek\u00e7elerinde belirtilmesi; dilek\u00e7elerinde belirtikleri delillerin en ge\u00e7 \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda mahkemeye sunulmas\u0131, ba\u015fka bir yerden getirtilecek olmas\u0131 halinde delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gerekli i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Yani dava ve cevap dilek\u00e7elerinin verilmesinden sonra taraflar\u0131n iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 kan\u0131tlay\u0131c\u0131 delil bildirmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Dilek\u00e7elerin teatisi a\u015famalar\u0131 bu \u015fekilde net s\u00fcrelere ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fczenlendikten sonra yasa koyucu, \u201cdelil\u201d bildirmenin \u201cs\u00fcreye\u201d ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu tekrar vurgulayan 145. maddeye yer vermi\u015ftir. 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201cSonradan Delil G\u00f6sterilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 145\/1. maddesine g\u00f6re; taraflar, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilir.<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 145. maddesinin birinci c\u00fcmlesinde de taraflar\u0131n, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremeyecekleri a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. 145. maddenin ikinci c\u00fcmlesinde; birinci c\u00fcmledeki taraflar\u0131n Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremeyeceklerine dair olarak getirilen istisnan\u0131n dava ve cevap dilek\u00e7elerinde hi\u00e7 delil belirtmeyen, \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131nda da delillerini sunmayan veya toplanmas\u0131 i\u00e7in gerekli i\u015flemleri yapmayan taraflar\u0131n tahkikat a\u015famas\u0131nda delil bildirme haklar\u0131n\u0131n oldu\u011fu \u015feklinde anla\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. 145.maddenin gerek\u00e7esinde, \u201cuygulamada, davalar\u0131n uzamas\u0131n\u0131n temel sebeplerinden birinin de gereksiz yere yeni delil sunulmas\u0131 ve bu konuda taraflara verilen s\u00fcrelere uyulmamas\u0131 oldu\u011funun bilindi\u011fi, maddenin ilk f\u0131kras\u0131yla, Kanunda belirtilen s\u00fcrelerden sonra, davada yeni delil sunulmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011funun kural olarak benimsendi\u011fi, fakat iki istisnan\u0131n kabul edildi\u011fi, bunun i\u00e7in; yeni delil sunulmas\u0131 talebinin yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131mamas\u0131 veya delilin s\u00fcresinde sunulmamas\u0131n\u0131n ilgili taraf\u0131n kusuru d\u0131\u015f\u0131nda bir sebebe dayanmas\u0131 halinde, h\u00e2kimin gerek\u00e7esini de belirtmek \u015fart\u0131yla, yeni delil sunulmas\u0131na izin verebilece\u011fi, bu \u015fekilde delil sunma kural\u0131na istisna getirilmesinin hukuki dinlenme hakk\u0131n\u0131n tabii bir sonucu oldu\u011fu\u201d belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Tahkikat\u0131n amac\u0131, kural olarak delil toplamak de\u011fil, delilleri incelemek ve de\u011ferlendirmektir; aksi halde tahkikat tamamlanamaz ve yarg\u0131lama uzar. Bu sebeple 145. maddede belirtilen ve taraf\u0131n etki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00e7ok \u00f6zel durumlar d\u0131\u015f\u0131nda, sonradan delil sunulmas\u0131 halinde bu deliller dikkate al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Keza, taraflar\u0131n 145. madde \u015fartlar\u0131 olu\u015fmadan sonradan delil sunmas\u0131 ya da kanun yoluna ba\u015fvururken bu \u015fekilde delilleri dilek\u00e7esine ekleyip vermeleri kabul edilmemelidir (Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, s. 332-333).<\/p>\n

T\u00fcm bu hususlar birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde; 6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n sistemati\u011fi i\u00e7inde; tahkikat a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmezden evvel taraflar\u0131n uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ileri s\u00fcrd\u00fckleri delillerin daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda belirlenerek tahkikat\u0131n etkin bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yarg\u0131laman\u0131n etkin ve makul bir s\u00fcre i\u00e7inde bitirilmesi i\u00e7in delil g\u00f6sterilmesi dilek\u00e7elerin teatisi (dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap) a\u015famas\u0131na hasredilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, dilek\u00e7elerin teatisi a\u015famas\u0131nda herhangi bir delil bildirmeyen davac\u0131 veya daval\u0131ya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delillerini bildirmesi i\u00e7in yeni bir s\u00fcre verilmesine imk\u00e2n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Somut olayda; dava dilek\u00e7esi 20.11.2012 tarihinde daval\u0131ya tebli\u011f edilmi\u015f, daval\u0131 yasal s\u00fcresi i\u00e7inde davaya cevap vermedi\u011fi gibi herhangi bir delil de bildirmemi\u015ftir. 28.02.2013 tarihli \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda mahkemece taraflara uyu\u015fmazl\u0131kla ilgili olarak hangi delillere ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131n sorulmas\u0131 \u00fczerine daval\u0131 delilerinin; \u201cUluk\u0131\u015fla \u0130cra M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 2011\/138 Esas say\u0131l\u0131 dosyas\u0131 ve tan\u0131klar\u201d oldu\u011funu beyan etmi\u015f, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra da tan\u0131klar\u0131n\u0131n isimlerini bildiren dilek\u00e7e vermi\u015ftir.<\/p>\n

Yukarda belirtilen yasal d\u00fczenlemeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, usul\u00fcne uygun tebligata ra\u011fmen yasal s\u00fcresi i\u00e7inde davaya cevap vermedi\u011fi gibi herhangi bir delil de bildirmeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delillerini bildirmesi ve \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra da isim ve adreslerini bildirdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler taraf\u0131ndan; \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yap\u0131lmadan, tensiple taraflara, dilek\u00e7elerinde g\u00f6stermi\u015f olduklar\u0131 ve belge niteli\u011findeki delilleri sunmalar\u0131 veya bulunduklar\u0131 yerlerle ilgili a\u00e7\u0131klamada bulunmalar\u0131 i\u00e7in s\u00fcre verilmesinin sonu\u00e7 do\u011furmayaca\u011f\u0131, delilin, \u00e7eki\u015fmeli vak\u0131alar\u0131n ispat\u0131 i\u00e7in g\u00f6sterilece\u011fi, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yap\u0131lmadan, taraflar\u0131n \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131 ve anla\u015famad\u0131klar\u0131 hususlar belirlenmeden, taraflardan tan\u0131klar\u0131n\u0131n isim ve adreslerini g\u00f6stermelerinin de beklenemeyece\u011fi, bu sebeple \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delilerinin; \u201cUluk\u0131\u015fla \u0130cra M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 2011\/138 Esas say\u0131l\u0131 dosyas\u0131 ve tan\u0131klar\u201d oldu\u011funu beyan eden ve \u00f6ninceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra tan\u0131klar\u0131n\u0131 bildiren daval\u0131n\u0131n tan\u0131klar\u0131n\u0131n dinlenerek sonucunu uygun bir karar verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de, bu g\u00f6r\u00fc\u015f yukarda belirtilen sebeplerle Kurul \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan benimsenmemi\u015ftir.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca, yerel mahkemenin davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda vaki olan tan\u0131k dinletme talebinin kanuni s\u00fcreye riayet edilmedi\u011finden reddine dair direnme karar\u0131 yerindedir.<\/p>\n

Ne var ki, \u00d6zel Daire bozma nedenine g\u00f6re, davan\u0131n esas\u0131na y\u00f6nelik di\u011fer temyiz itirazlar\u0131 incelenmedi\u011finden, bu y\u00f6nde inceleme yap\u0131lmak \u00fczere dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesi gerekir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : <\/b>Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan sebeplerle direnme uygun bulundu\u011fundan, daval\u0131 vekilinin i\u015fin esas\u0131na dair di\u011fer temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n 13. HUKUK DA\u0130RES\u0130NE G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE, 20.04.2016 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2014\/2-695<\/span><\/p>\n

K. 2016\/522<\/span><\/p>\n

T. 20.4.2016<\/span><\/p>\n

\u2022 DAVAYA S\u00dcRES\u0130 \u0130\u00c7ER\u0130S\u0130NDE CEVAP VERMEYEN DAVALIYA DEL\u0130L G\u00d6STERMES\u0130 \u0130\u00c7\u0130N S\u00dcRE VER\u0130LEMEMES\u0130 ( Daval\u0131n\u0131n Davac\u0131n\u0131n Dava Dilek\u00e7esinde \u0130leri S\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Vak\u0131alar\u0131n Tamam\u0131n\u0131 \u0130nkar Etmi\u015f Say\u0131laca\u011f\u0131\/Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Her Bir Vak\u0131an\u0131n Hangi Delillerle \u0130spat Edilece\u011finin Cevap Dilek\u00e7esinde Bulunmas\u0131 Gerekti\u011fi -Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak S\u00fcresinde \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Bir Delil Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/Daval\u0131ya Delil G\u00f6stermesi \u0130\u00e7in S\u00fcre Vermesine Yasal Olarak \u0130mkan Bulunmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 YASAL S\u00dcRE GE\u00c7T\u0130KTEN SONRA DEL\u0130L B\u0130LD\u0130RME TALEB\u0130NDE BULUNULMASI ( Bo\u015fanma Davas\u0131nda Daval\u0131n\u0131n S\u00fcresi \u0130\u00e7erisinde Cevap Dilek\u00e7esi Vermedi\u011fi\/Daval\u0131n\u0131n Davac\u0131n\u0131n Dava Dilek\u00e7esinde \u0130leri S\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Vak\u0131alar\u0131n Tamam\u0131n\u0131 \u0130nkar Etmi\u015f Say\u0131laca\u011f\u0131 – Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak S\u00fcresinde \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Bir Delil Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/Daval\u0131ya Delil G\u00f6stermesi \u0130\u00e7in S\u00fcre Verilemeyece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 BO\u015eANMA DAVASI \u0130LE VELAYET NAFAKA VE TAZM\u0130NAT \u0130STEM\u0130 ( Dava Dilek\u00e7esinin Daval\u0131ya Tebli\u011f Edilmesinden Sonra S\u00fcresi \u0130\u00e7erisinde Cevap Dilek\u00e7esi Verilmedi\u011fi – Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak S\u00fcresinde \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Bir Delil Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/Daval\u0131ya Delil G\u00f6stermesi \u0130\u00e7in S\u00fcre Vermesine Yasal Olarak \u0130mkan Bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n G\u00f6zetilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 CEVAP D\u0130LEK\u00c7ES\u0130N\u0130N SUNULMASI ( Cevap Dilek\u00e7esini Verme S\u00fcresinin Dava Dilek\u00e7esinin Daval\u0131ya Tebli\u011finden \u0130tibaren \u0130ki Hafta Oldu\u011fu\/Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Her Bir Vak\u0131an\u0131n Hangi Delillerle \u0130spat Edilece\u011finin Cevap Dilek\u00e7esinde Bulunmas\u0131 Gerekti\u011fi – Cevap Dilek\u00e7esi S\u00fcresi \u0130\u00e7erisinde Verilmedi\u011finden Savunman\u0131n Dayana\u011f\u0131 Olarak S\u00fcresinde \u0130leri S\u00fcr\u00fclen Bir Delil Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/Daval\u0131ya Delil G\u00f6stermesi \u0130\u00e7in S\u00fcre Vermesine Yasal Olarak \u0130mkan Bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n Kabul Edilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 \u00d6N \u0130NCELEME DURU\u015eMASI ( \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131nda Taraflara Dilek\u00e7elerinde G\u00f6sterdikleri Ancak Hen\u00fcz Sunmad\u0131klar\u0131 Belgeleri Mahkemeye Sunmalar\u0131 veya Ba\u015fka Yerden Getirtilecek Belgelerin Getirtilebilmesi Amac\u0131yla Gereken A\u00e7\u0131klamay\u0131 Yapmalar\u0131 \u0130\u00e7in \u0130ki Haftal\u0131k Kesin S\u00fcre Verilece\u011fi – Bu Hususlar\u0131n Verilen Kesin S\u00fcre \u0130\u00e7inde Tam Olarak Yerine Getirilmemesi Halinde O Delile Dayanmaktan Vazge\u00e7ilmi\u015f Say\u0131lmas\u0131na Karar Verilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\/m. 6<\/p>\n

2709\/m. 90,141<\/p>\n

4721\/m. 166<\/p>\n

6100\/m. 119, 122, 127, 128, 141, 145<\/p>\n

\u00d6ZET :<\/b> Dava, bo\u015fanma davas\u0131 ile bo\u015fanman\u0131n fer’isi niteli\u011findeki velayet, nafaka ve tazminat istemlerine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Daval\u0131, davaya cevap vermemi\u015f, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda bo\u015fanmak istemedi\u011fini ifade etmi\u015ftir. Daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi ve delillerini sunmas\u0131 i\u00e7in imkan tan\u0131nmam\u0131\u015f, tahkikat i\u00e7in belirlenen duru\u015fmada davac\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi deliller toplan\u0131p, sonuca gidilmi\u015ftir.<\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131k; yasal s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a davac\u0131 taraf\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirip bildiremeyece\u011fi, cevap dilek\u00e7esiyle delil bildirmeyen daval\u0131ya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlenen uyu\u015fmazl\u0131k konusunda delil bildirmesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Cevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi, dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finden itibaren iki haftad\u0131r. Savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin cevap dilek\u00e7esinde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. S\u00fcresi i\u00e7inde cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmi\u015f say\u0131lacakt\u0131r. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir. Bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi h\u00e2linde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir.<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011f edilmesinden sonra s\u00fcresi i\u00e7erisinde cevap dilek\u00e7esi verilmedi\u011finden savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclen bir delil bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan yerel mahkemenin daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre vermesine yasal olarak imk\u00e2n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

S\u00fcresinde cevap dilek\u00e7esi vermeyerek delillerini bildirmeyen daval\u0131 taraf\u0131n yasal s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra delil bildirme talebinin reddine karar verilmelidir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki \u201cbo\u015fanma ve fer’ileri\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Denizli 2. Aile Mahkemesince davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen 19.12.2012 g\u00fcn ve 2012\/455 E., 2012\/1020 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 2. Hukuk Dairesinin 27.06.2013 g\u00fcn ve 2013\/5480 E., 2013\/18157 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

( … Daval\u0131, davaya cevap vermemi\u015f, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda “bo\u015fanmak istemedi\u011fini” ifade etmi\u015ftir. Mahkemece, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 sonucunda “tahkikata ge\u00e7ilmesine” karar verilip, davac\u0131n\u0131n daha \u00f6nceden g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu delillerin toplanmas\u0131na karar verildi\u011fi halde, daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi ve delillerini sunmas\u0131 i\u00e7in imkan tan\u0131nmam\u0131\u015f, tahkikat i\u00e7in belirlenen duru\u015fmada davac\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi deliller toplan\u0131p, sonuca gidilmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131n\u0131n, davaya cevap vermemi\u015f olmas\u0131, \u00f6n incelemede uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131n belirlenmesinden sonra bu konulara ili\u015fkin delil g\u00f6sterme ve sunma hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n

Davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 inkar etmi\u015f say\u0131l\u0131r. ( HMK.md.128 ) Durum b\u00f6yle olmakla birlikte, s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131, di\u011fer taraf\u0131n kusurlu oldu\u011funa y\u00f6nelik bir vak\u0131a ileri s\u00fcremez ise de, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a onun ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirebilir.<\/p>\n

Bu bak\u0131mdan daval\u0131ya a\u00e7\u0131klanan \u00e7er\u00e7evede kanunda belirtilen s\u00fcre i\u00e7inde olmak \u015fart\u0131yla delil g\u00f6sterme hakk\u0131 tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. Aksinin kabul\u00fc, cevap s\u00fcresini bir kez ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f veya davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olan daval\u0131ya savunmas\u0131n\u0131 ispat etme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mamak olur. Bu ise usul hukukunun vazge\u00e7ilmez bir ilkesi olan “hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131” ( HMK.md.27 ) ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n

\u00d6yleyse, daval\u0131ya yukar\u0131da belirtilen \u00e7er\u00e7evede delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesi, g\u00f6sterdi\u011fi taktirde delillerin toplanmas\u0131 ve t\u00fcm deliller birlikte de\u011ferlendirilerek has\u0131l olacak sonucuna g\u00f6re karar verilmesi gerekirken eksikinceleme ile h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru bulunmam\u0131\u015ft\u0131r… ) ,<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle oy\u00e7oklu\u011fu ile bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki k\u00e2\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : <\/strong>Dava, 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 166\/1. maddesi uyar\u0131nca evlilik birli\u011finin sars\u0131lmas\u0131 hukuksal sebebine dayal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131 ile bo\u015fanman\u0131n fer’isi niteli\u011findeki velayet, nafaka ve tazminat istemlerine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Davac\u0131 ( kad\u0131n ) vekili, daval\u0131n\u0131n evlilikleri boyunca m\u00fcvekkiline hakaret etti\u011fini, \u015fiddet uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yaralama eylemleri nedeniyle iki ayr\u0131 ceza davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, taraflar\u0131n bo\u015fanmalar\u0131na, \u00e7ocu\u011fun velayetinin anneye verilmesine, tedbir, i\u015ftirak, yoksulluk nafakas\u0131 ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 asil, cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015ftir. Kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, bo\u015fanmak istemedi\u011fini beyan etmi\u015ftir.<\/p>\n

Yerel Mahkemece, daval\u0131n\u0131n evlilik birli\u011finin devam\u0131 s\u00fcresince davac\u0131ya \u015fiddet uygulad\u0131\u011f\u0131, evinin ge\u00e7im y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmedi\u011fi, en son \u015fiddet uygulamas\u0131 \u00fczerine taraflar\u0131n ayr\u0131 ya\u015famaya ba\u015flad\u0131klar\u0131, bu haliyle daval\u0131n\u0131n tam kusurlu hareketleri nedeniyle evlilik birli\u011finin temelinden sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle taraflar\u0131n bo\u015fanmalar\u0131na ve fer’ilerine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 vekilinin temyizi \u00fczerine karar, \u00d6zel Dairece yukar\u0131da ba\u015fl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00f6sterilen nedenlerle bozulmu\u015f, yerel mahkemece, \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

H\u00fckm\u00fc temyize daval\u0131 vekili getirmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; yasal s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a davac\u0131 taraf\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirip bildiremeyece\u011fi, cevap dilek\u00e7esiyle delil bildirmeyen daval\u0131ya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlenen uyu\u015fmazl\u0131k konusunda delil bildirmesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi, var\u0131lacak sonuca g\u00f6re somut olayda daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre verilerek g\u00f6sterdi\u011fi takdirde delilleri toplanarak has\u0131l olacak sonuca g\u00f6re bir karar verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, uyu\u015fmazl\u0131\u011fa etkili olan hukuk ilkelerinin ve mavzuat\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131nda yarar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Anayasan\u0131n 90. maddesinin be\u015finci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, milletleraras\u0131 antla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin esas al\u0131nacak olmas\u0131 nedeniyle ilk olarak belirtilmesi gerekir ki; Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ( A\u0130HS )’nin 6. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan bir tanesi de yarg\u0131laman\u0131n \u201cmakul bir s\u00fcre i\u00e7inde\u201d bitirilmesi ilkesidir.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi ( A\u0130HM ), devletlerin yarg\u0131sal sistemlerini A\u0130HS’nin 6. maddesinde yer alan \u015fartlara g\u00f6re makul bir s\u00fcrede yarg\u0131lama dahil olmak \u00fczere uyacak \u015fekilde d\u00fczenlemek ile g\u00f6revli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir ( A\u0130HM, Zimmerman ve Steiner \u2013\u0130svi\u00e7re, 13 Temmuz 1983, 29. paragraf ).<\/p>\n

Bir davaya taraf olan herkesin kar\u015f\u0131 taraf kar\u015f\u0131s\u0131nda kendisini \u00f6nemli bir dezavantajl\u0131 konumda b\u0131rakmayacak \u015fartlarda, iddialar\u0131n\u0131 mahkemeye sunabilmesi i\u00e7in makul bir f\u0131rsata sahip olabilmelidir ( A\u0130HM, De Haes ve Gijsels-Bel\u00e7ika, 24 \u015eubat 1997 ).<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde, taraflar\u0131n g\u00f6sterilen t\u00fcm delillerden haberdar olmas\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilmesi de adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda g\u00f6zetilmesi gereken ilke olarak belirtilmi\u015ftir ( A\u0130HM, Borgers-Bel\u00e7ika, 30 Ekim 1991 ).<\/p>\n

Anayasan\u0131n 141. maddesinde de \u201cdavalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revidir\u201d denilmek suretiyle davalar\u0131n makul bir s\u00fcre i\u00e7erisinde bitirilmesi gereklili\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan bu ilkelere paralel olarak 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu ( HMK )’da yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede bitirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu amaca ula\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir katk\u0131 sa\u011flayan delillerin bildirilme zaman\u0131 \u00f6zel olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Delillerin belirli bir zaman dilimi i\u00e7inde g\u00f6sterilip sunulmas\u0131 yarg\u0131lamay\u0131 \u00e7abukla\u015ft\u0131racak olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, taraflara da g\u00f6sterilen delillerden haberdar olarak zaman\u0131nda bunlara kar\u015f\u0131 delil veya g\u00f6r\u00fc\u015f bildirebilme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131yacak, b\u00f6ylece uyu\u015fmazl\u0131klar en k\u0131sa s\u00fcrede adilane \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u015famada, 6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n delillerin ibraz\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmlerini de\u011ferlendirmek gereklidir.<\/p>\n

HMK’n\u0131n 119\/1- ( f ) h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, gerek yaz\u0131l\u0131 gerekse basit yarg\u0131lama usul\u00fcnde, iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin, dava dilek\u00e7esinde belirtilmesi gerekir.<\/p>\n

Maddenin gerek\u00e7esinde bu gereklili\u011fin, 6100 say\u0131l\u0131 HMK’nda bir yenilik olarak d\u00fczenlendi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. B\u00f6ylece, \u00f6zellikle ispat konusunda davalar\u0131n usul ekonomisi ilkesine uygun bir bi\u00e7imde, makul bir s\u00fcrede sonu\u00e7lanmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir.<\/p>\n

Delillerin bildirilmesi hakk\u0131ndaki bu d\u00fczenleme, Kanunumuzda kabul edilen somutla\u015ft\u0131rma y\u00fck\u00fcn\u00fcn de bir gere\u011fidir ( Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku, Ankara 2013, 14. Bas\u0131, s. 506 ).<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finde, daval\u0131n\u0131n iki hafta i\u00e7inde davaya cevap verebilece\u011finin ihtar\u0131n\u0131n gerekti\u011fi HMK’n\u0131n 122. maddesinde d\u00fczenlendikten sonra ayn\u0131 s\u00fcreye \u201ccevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 127. maddesinde tekrar yer verilerek \u201cCevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi, dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finden itibaren iki haftad\u0131r\u2026\u201d \u015feklinde d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u015famada vurgulamak gerekir ki; HMK’n\u0131n 122. maddesinin gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere cevap s\u00fcresi, Kanun taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f kesin bir s\u00fcre h\u00e2line getirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu hakk\u0131n\u0131 kullanmayan, yani s\u00fcresi i\u00e7inde cevap dilek\u00e7esi vermemi\u015f olan daval\u0131, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmi\u015f say\u0131lacakt\u0131r ( HMK. m.128 ).<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u201cCevap dilek\u00e7esinin i\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 129. maddenin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n ( e ) bendinde savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin cevap dilek\u00e7esinde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Taraflar\u0131n ikinci dilek\u00e7elerini verme usulleri de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015f olup, davac\u0131n\u0131n, cevap dilek\u00e7esinin kendisine tebli\u011finden itibaren iki hafta i\u00e7inde cevaba cevap dilek\u00e7esini; daval\u0131n\u0131n da davac\u0131n\u0131n cevab\u0131n\u0131n kendisine tebli\u011finden itibaren iki hafta i\u00e7inde ikinci cevap dilek\u00e7esini verebilece\u011fi belirlenmi\u015ftir ( HMK. m. 136 ).<\/p>\n

Hemen belirtilmelidir ki, hem dava dilek\u00e7esinde hem de cevap dilek\u00e7esinde g\u00f6sterilen ve taraf\u0131n elinde bulunan belgelerin dilek\u00e7eye eklenerek mahkemeye sunulmas\u0131, ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n dilek\u00e7ede yer almas\u0131 zorunludur ( HMK. m. 121, 129\/2 ).<\/p>\n

\u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir. Bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi h\u00e2linde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir ( HMK. m.140\/5 ).<\/p>\n

Bu madde metninde vurgulanmas\u0131 gereken husus \u201cdilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri\u201d ibaresinin kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 140. maddesinin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u00fczere taraflar, delil olarak dayand\u0131klar\u0131 belgeleri dilek\u00e7elerine ekleyerek vermek ya da ba\u015fka yerden getirilecekse, bunu belirtmek zorundad\u0131rlar. \u015eayet taraflar, bu konuda yapmalar\u0131 gereken i\u015flemleri eksik b\u0131rakm\u0131\u015flarsa, tahkikata ba\u015flamadan \u00f6nce, taraflara son kez k\u0131sa bir s\u00fcre verilerek bu eksiklikleri tamamlamalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Taraflar bu \u015fanslar\u0131n\u0131 da do\u011fru kullanamazlarsa, art\u0131k tahkikat mevcut delillerle y\u00fcr\u00fct\u00fclecek ve taraflar\u0131n o delile dayanmaktan vazge\u00e7tikleri kabul edilecektir.<\/p>\n

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun sisteminde, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda tayin edilen kesin s\u00fcreye uyulmamas\u0131, vazge\u00e7me yapt\u0131r\u0131m\u0131na ba\u011flanarak, davay\u0131 uzat\u0131c\u0131 bu k\u00f6t\u00fcniyetli davran\u0131\u015flar engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zira, dilek\u00e7elere eklenip sunulmam\u0131\u015f, daha sonra \u00f6n incelemede ek olarak bildirilen s\u00fcre i\u00e7inde de verilmemi\u015f delillere, tahkikat i\u00e7inde kural olarak ( m. 145, c. 1 ) dayan\u0131lamaz. Tahkikat\u0131n amac\u0131, kural olarak delil toplamak de\u011fil, delilleriincelemek ve de\u011ferlendirmektir; aksi halde tahkikat tamamlanamaz ve yarg\u0131lama uzar. Bu sebeple, 145. maddede belirtilen ve taraf\u0131n etki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00e7ok \u00f6zel durumlar d\u0131\u015f\u0131nda, sonradan delil sunulmas\u0131 halinde bu deliller dikkate al\u0131nmamal\u0131d\u0131r ( Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Muhammet \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku Ders Kitab\u0131, Ankara 2015, 3. Bas\u0131, s. 328, 332 ).<\/p>\n

Dilek\u00e7elerin teatisi a\u015famalar\u0131 bu \u015fekilde net s\u00fcrelere ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fczenlendikten sonra yasa koyucu, \u201cdelil\u201d bildirmenin \u201cs\u00fcreye\u201d ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu tekrar vurgulayan 145. maddeye yer vermi\u015ftir. An\u0131lan h\u00fck\u00fcm aynen; \u201cTaraflar, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilir.\u201d \u015feklindedir.<\/p>\n

Yukar\u0131da belirtilen h\u00fck\u00fcmlerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere gerek davac\u0131 gerekse daval\u0131 bak\u0131m\u0131ndan delil g\u00f6sterme ile delil sunma ayr\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f; dava ve cevap dilek\u00e7elerinde iddia edilen vak\u0131alar\u0131n hangi delillerle ispatlanaca\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesi zorunlulu\u011fundan s\u00f6z edildikten sonra, eldeki belgelerin dilek\u00e7elere eklenmesi, elde bulunmayan belgeler i\u00e7in ise nereden getirtilece\u011fi konusunda bilgi verilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. HMK’n\u0131n140\/5. maddesinde de dilek\u00e7elerde belirtilen ve fakat hen\u00fcz sunulmayan belgelerin s\u00fcresinde sunulmamas\u0131 halinde uygulanacak yapt\u0131r\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Tekrar edilmesinde yarar vard\u0131r ki; yasa koyucu, taraflar\u0131n, kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremeyecek olmalar\u0131n\u0131 emredici bir d\u00fczenlemeyle ( m.145 ) benimsedikten sonra, bunun istisnalar\u0131n\u0131 da belirtmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilecektir.<\/p>\n

Bu a\u015famada bir di\u011fer istisnai h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereklidir. O da \u201ciddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 141. madde h\u00fckm\u00fc olup, yasa h\u00fckm\u00fc; \u201c ( 1 ) Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilek\u00e7eleri ile serbest\u00e7e; \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131nda ise ancak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati ile iddia veya savunmalar\u0131n\u0131 geni\u015fletebilir yahut de\u011fi\u015ftirebilirler. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131na taraflardan biri mazeretsiz olarak gelmezse, gelen taraf onun muvafakati aranmaks\u0131z\u0131n iddia veya savunmas\u0131n\u0131 geni\u015fletebilir yahut de\u011fi\u015ftirebilir. \u00d6n inceleme a\u015famas\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131ndan sonra iddia veya savunma geni\u015fletilemez yahut de\u011fi\u015ftirilemez. ( 2 ) \u0130ddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilip de\u011fi\u015ftirilmesi konusunda \u0131slah ve kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.\u201d \u015feklindedir.<\/p>\n

An\u0131lan maddenin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u00fczere; taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dilek\u00e7elerini verdikleri a\u015famada, herhangi bir s\u0131n\u0131rlamaya ba\u011fl\u0131 olmadan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilecekleri kabul edilmi\u015ftir ….\u015f\u00fcphesiz bu imkan, sadece cevaba cevap ve ikinci cevap dilek\u00e7esi i\u00e7in s\u00f6z konusudur. \u0130ki\u015fer dilek\u00e7eden sonra, hangi ad alt\u0131nda olursa olsun verilecek dilek\u00e7eler, s\u0131n\u0131rlama ve yasak kapsam\u0131nda kabul edilmelidir. \u00d6n\u00a0inceleme a\u015famas\u0131nda, ancak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n a\u00e7\u0131k muvafakati ( veya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131na taraflardan birisinin mazeretsiz gelmemesi ) durumunda iddia veya savunmalar\u0131n geni\u015fletilmesi yahut de\u011fi\u015ftirilmesi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, 6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n sistemati\u011fi i\u00e7inde; tahkikat a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmezden evvel taraflar\u0131n uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131n ve bu uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ileri s\u00fcrd\u00fckleri delillerin daha i\u015fin en ba\u015f\u0131nda belirlenerek tahkikat\u0131n etkin bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu itibarla, yukar\u0131da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanan hususlar\u0131n \u00f6zetlenmesi gerekirse; A\u0130HS’nin 6.maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131laman\u0131n etkin ve makul bir s\u00fcre i\u00e7inde bitirilmesi i\u00e7in 6100 say\u0131l\u0131 HMK’da d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015f olup, bu ba\u011flamda delil g\u00f6sterilmesi dilek\u00e7elerin teatisi ( dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap ) a\u015famas\u0131na hasredilmi\u015ftir. Taraflar\u0131n, Kanunda belirtilen bu s\u00fcrelerden sonra delil g\u00f6sterebilmeleri ancak iki yasa maddesinde belirtilen hallerle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Onlar da; iddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesini d\u00fczenleyen 141. madde ile sonradan delil g\u00f6sterilmesinin h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 145. maddedeki durumlard\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131nda somut olay incelendi\u011finde; daval\u0131n\u0131n cevap dilek\u00e7esi vermedi\u011fi hususunda bir tart\u0131\u015fma bulunmamaktad\u0131r. Dava dilek\u00e7esinin usule uygun ihtar i\u00e7erir \u015fekilde tebli\u011finden sonra iki haftal\u0131k s\u00fcre i\u00e7erisinde delillerini bildirmeyen daval\u0131n\u0131n sonradan delil g\u00f6sterebilmesi i\u00e7in HMK’n\u0131n 145. maddesinde belirtilen istisnai hallerin mevcudiyeti de somut olayda ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fildir. \u0130ddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesini d\u00fczenleyen 141. madde ko\u015fullar\u0131 da olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki somut olayda daval\u0131, cevap ve delil bildirmek i\u00e7in mehil talebini 18.09.2012 tarihli \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan sonra tahkikat a\u015famas\u0131nda 02.11.2012 tarihli duru\u015fmada ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Bu durumda; dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya 31.05.2012 tarihinde usul\u00fcne uygun bir \u015fekilde tebli\u011f edilmesinden sonra s\u00fcresi i\u00e7erisinde cevap dilek\u00e7esi verilmedi\u011finden savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclen bir delil ( HMK. M. 129\/1-e ) bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan yerel mahkemenin daval\u0131ya delil g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre vermesine yasal olarak imk\u00e2n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u00fcyelerce, dava dilek\u00e7esindeki talepler aras\u0131nda m\u00fc\u015fterek \u00e7ocu\u011fun velayetinin anneye verilmesi isteminin de bulundu\u011fu, kamu d\u00fczenine ili\u015fkin bu talep nedeniyle daval\u0131 delillerinin toplanmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi ifade edilmi\u015f, bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler taraf\u0131ndan ise; s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, di\u011fer taraf\u0131n kusurlu oldu\u011funa y\u00f6nelik bir vak\u0131a ileri s\u00fcremez ise de, k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a onun ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye y\u00f6nelik delil bildirebilece\u011fi, aksinin kabul\u00fcn\u00fcn, cevap s\u00fcresini ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f veya davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olan daval\u0131ya savunmas\u0131n\u0131 ispat etme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mamak olaca\u011f\u0131, bunun ise hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f, baz\u0131 \u00fcyelerce de; uyu\u015fmazl\u0131k \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlendi\u011fi i\u00e7in taraflar\u0131n delillerini g\u00f6stermeleri gereken ( son ) tarihin, dava veya cevap dilek\u00e7esi de\u011fil, hakimin HMK’n\u0131n l40\/5. madde h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca taraflara verece\u011fi iki haftal\u0131k kesin s\u00fcrenin son g\u00fcn\u00fc oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de, Kurul \u00e7o\u011funlu\u011funca bu g\u00f6r\u00fc\u015fler yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle kabul edilmemi\u015ftir.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca; s\u00fcresinde cevap dilek\u00e7esi vermeyerek delillerini bildirmeyen daval\u0131 taraf\u0131n yasal s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra delil bildirme talebinin reddinin gerekti\u011fine ili\u015fkin olarak verilen Yerel Mahkeme direnme karar\u0131 yerindedir.<\/p>\n

Ne var ki, esasa ili\u015fkin temyiz itirazlar\u0131 \u00d6zel Dairece incelenmedi\u011finden, bu konuda inceleme yap\u0131lmak \u00fczere dosya \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmelidir.<\/p>\n

SONU\u00c7 :<\/b> Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle direnme uygun bulundu\u011fundan daval\u0131 vekilinin i\u015fin esas\u0131na y\u00f6nelik di\u011fer temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n 2. Hukuk Dairesine G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE, 20.04.2016 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fu ile karar verildi.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2014\/2-433<\/span><\/p>\n

K. 2016\/63<\/span><\/p>\n

T. 22.1.2016<\/span><\/p>\n

\u2022 GENEL BO\u015eANMA \u0130STEM\u0130 ( Mahkemece Taraflar\u0131n Hen\u00fcz Uyu\u015ftuklar\u0131 ve Ayr\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 Hususlar Belirlenmeden Tensip \u0130le Birlikte Kesin S\u00fcre Verilerek Tan\u0131klar\u0131n Bildirilmesinin \u0130stenmesi Do\u011fru Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 S\u0130LAHLARIN E\u015e\u0130TL\u0130\u011e\u0130 \u0130LKES\u0130 ( Bo\u015fanma \u0130stemi – Tensip Tutana\u011f\u0131 \u0130le Verilen Kesin S\u00fcreye Ra\u011fmen Tan\u0131klar\u0131n\u0131 Bildirmeyen Davac\u0131 Tan\u0131klar\u0131n\u0131n Dinlenmesine Karar Verilmesine Kar\u015f\u0131n Daval\u0131 Tan\u0131klar\u0131n\u0131n Bildirilmesi \u0130steminin Reddine Karar Verilmesi Bozma Nedeni Oldu\u011fu )<\/span><\/p>\n

\u2022 TENS\u0130P \u0130LE KES\u0130N S\u00dcRE VER\u0130LEREK TANIK B\u0130LD\u0130R\u0130LMES\u0130 \u0130STENEMEYECE\u011e\u0130 ( Taraflar\u0131n Hen\u00fcz Uyu\u015ftuklar\u0131 ve Ayr\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 Hususlar Belirlenmeden Tan\u0131k Bildirilmesi \u0130stenmesi Bo\u015fanmaya Dair 4721 S. T.M.K.’nun 184. ve 4787 S. Kanunun 7. Md. ve Anayasan\u0131n 41. Md. Yer Verilen Ama\u00e7 G\u00f6zetildi\u011finde Do\u011fru Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

2709\/m.41<\/p>\n

4787\/m.7<\/p>\n

6100\/m.137,138,139,140<\/p>\n

4721\/m.166\/1,184<\/p>\n

\u00d6ZET : <\/b>Dava, evlilik birli\u011finin temelden sars\u0131lmas\u0131 hukuksal sebebine dayal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131 ile bo\u015fanman\u0131n fer’isi niteli\u011findeki velayet, nafaka ve tazminat isteklerine ili\u015fkindir. Mahkemece, taraflar\u0131n hen\u00fcz uyu\u015ftuklar\u0131 ve ayr\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 hususlar belirlenmeden tensip ile birlikte kesin s\u00fcre verilerek tan\u0131klar\u0131n bildirilmesinin evlili\u011fi sonland\u0131ran ve istenmesi kamu d\u00fczenini ilgilendiren bo\u015fanmaya dair 4721 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanununun 184. ve 4787 Say\u0131l\u0131 Aile Mahkemelerinin Kurulu\u015f ve Yarg\u0131lama Usullerine Dair Kanunun 7. maddesinde d\u00fczenlenen usul kurallar\u0131 ve \u00f6zellikle Anayasan\u0131n 41. maddesinde yer verilen ama\u00e7 g\u00f6zetildi\u011finde do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 gibi tensip tutana\u011f\u0131 ile verilen kesin s\u00fcreye ra\u011fmen tan\u0131klar\u0131n\u0131 bildirmeyen davac\u0131 tan\u0131klar\u0131n\u0131n dinlenmesine karar verilmesine kar\u015f\u0131n daval\u0131 tan\u0131klar\u0131n\u0131n bildirilmesi isteminin reddine karar verilmesi silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesi gere\u011fince de do\u011fru bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

DAVA :<\/strong> Taraflar aras\u0131ndaki \u201cbo\u015fanma, nafaka, velayet ve tazminat\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Ankara Bat\u0131 1. Aile ( Kapat\u0131lan Sincan 1.Aile ) Mahkemesince davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne dair verilen 15.01.2013 g\u00fcn ve 2012\/198E., 2013\/27 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 2. Hukuk Dairesinin 03.07.2013 g\u00fcn ve 2013\/6356 E., 2013\/18904 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

( … Mahkemece; ” daval\u0131n\u0131n cevap dilek\u00e7esinde tan\u0131k deliline dayanmad\u0131\u011f\u0131, daha sonra dilek\u00e7eler teatisinde de tan\u0131k ve delil bildirmedi\u011fi” gerek\u00e7esiyle daval\u0131 taraf\u0131n delilleri toplanmadan davac\u0131 delilleri ile sonuca gidilmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131n\u0131n davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olmas\u0131, delil bildirme ve savunmas\u0131n\u0131 ispat etme hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz. Davaya s\u00fcresinde cevap verilmemesinin sonucu, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131n inkar edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r ( HMK. madde 128 ). Bu b\u00f6yle olmakla birlikte s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 145\/1. maddesindeki hal d\u0131\u015f\u0131nda, davac\u0131ya kusur isnat edemez ise de, davac\u0131n\u0131n iddias\u0131n\u0131 dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 vak\u0131alar\u0131n ger\u00e7ekte vukuu bulmad\u0131\u011f\u0131na, di\u011fer bir ifade ile evlilik birli\u011fini temelinden sarsar nitelikte bir hadisenin mevcut olmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik olarak kanunda belirtilen s\u00fcre i\u00e7inde olmak ko\u015fuluyla delil bildirebilir. Aksinin kabul\u00fc, bir kez cevap s\u00fcresini ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f veya davaya cevap vermemi\u015f olan daval\u0131n\u0131n bundan sonra delil bildirememesi sonucunu do\u011furur. Bu ise Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde yer alan hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131 zedeler. Taraflar\u0131n, dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 “belge” niteli\u011findeki delillerini sunmalar\u0131 i\u00e7in \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilmesi yasal olarak m\u00fcmk\u00fcn ( HMK. madde 140\/5 ) iken, uyu\u015ftuklar\u0131 ve ayr\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 hususlar hen\u00fcz belirlenmeden taraflar\u0131n, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce davan\u0131n daha ba\u015f\u0131nda ( tensiple ) ” tan\u0131k bildirmelerini” beklemek do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bu y\u00f6nde tensiple kesin mehil verilse bile, bu hukuki sonu\u00e7 do\u011furmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc delil \u00e7eki\u015fmeli vak\u0131alar i\u00e7in g\u00f6sterilir ( HMK. madde 187\/1 ).Taraflar aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmeli hususlar ise \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlenir ( HMK. madde 140\/1 ). Tahkikat tespit edilen \u00e7eki\u015fmeli hususlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. O halde daval\u0131ya tan\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre verilmeli, g\u00f6sterdi\u011fi takdirde, tan\u0131klar\u0131 savunmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde dinlenmeli ve t\u00fcm deliller birlikte de\u011ferlendirilerek has\u0131l olacak sonucu uyar\u0131nca karar verilmelidir. Bu yap\u0131lmadan eksik inceleme ile h\u00fck\u00fcm tesisi do\u011fru bulunmam\u0131\u015ft\u0131r\u2026 ),<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle, yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Dava, T\u00fcrk Medeni Kanununun 166\/1. maddesi uyar\u0131nca evlilik birli\u011finin temelden sars\u0131lmas\u0131 hukuksal sebebine dayal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131 ile bo\u015fanman\u0131n fer’isi niteli\u011findeki velayet, nafaka ve tazminat isteklerine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Davac\u0131 vekili, e\u015finin \u015fiddet uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ailesini ziyarete g\u00f6ndermedi\u011fini, anne, baba ve karde\u015fleriyle birlikte ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 belirterek evlilik birli\u011finin temelinden sars\u0131lmas\u0131na dayal\u0131 olarak bo\u015fanmalar\u0131na, 1.000,00 TL tedbir ve yoksulluk nafakas\u0131na, \u00e7ocuklar\u0131n velayetlerinin babalar\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131na, 50.000,00’er TL maddi ve manevi tazminata h\u00fckmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 vekili, mahkemenin yetkili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n hasta olan annesini ziyarete geldi\u011fini, onlar\u0131n etkisi ile d\u00f6nmedi\u011fini, ileri s\u00fcr\u00fclen iddialar\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, evine d\u00f6nmesi \u015fart\u0131yla davac\u0131 e\u015fini affetti\u011fini belirterek davan\u0131n reddine karar verilmesi ile Yozgat 2 Asliye Hukuk Mahkemesinde a\u00e7\u0131lan kar\u015f\u0131 davan\u0131n sonucunun beklenilmesi aksi takdirde birle\u015ftirilmesine karar verilmesini, m\u00fc\u015fterek \u00e7ocuklar\u0131n velayetlerinin kendisine b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Yerel Mahkemece, daval\u0131 tarafa 29.03.2012 tarihli tensip ara karar\u0131 ile birlikte davaya dair cevaplar\u0131 ile varsa t\u00fcm delillerinin ibraz\u0131 i\u00e7in s\u00fcre verildi\u011fi, bu s\u00fcre i\u00e7erisinde tan\u0131k deliline dayan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi davan\u0131n uzamas\u0131na sebebiyet vermeyecek \u015fekilde \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131n\u0131n bitimini m\u00fcteakip dinletmek istedikleri tan\u0131klar\u0131 haz\u0131r edilmedi\u011finden ve istenilen s\u00fcre usule uygun olmad\u0131\u011f\u0131ndan reddine karar verildi\u011fi, davac\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6sterilen ve dinlenilen tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131, n\u00fcfus aile kay\u0131t tablosu ile t\u00fcm dosya kapsam\u0131 bir b\u00fct\u00fcn halinde de\u011ferlendirildi\u011finde; evlilik birli\u011finin temelinden sars\u0131lmas\u0131na neden olan hadiselerde Serhat Alt\u0131n’\u0131n tamamen kusurlu olup Sevgi’den kaynaklanan herhangi bir kusurun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispat edilemedi\u011fi, TMK’n\u0131n 166\/1-2 maddesi ko\u015fullar\u0131n\u0131n davac\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi anla\u015f\u0131lmakla taraflar\u0131n bo\u015fanmalar\u0131na, m\u00fc\u015fterek \u00e7ocuklar\u0131n velayetlerinin babaya b\u0131rak\u0131lmas\u0131na, m\u00fc\u015fterek \u00e7ocuklardan Yasin yarar\u0131na dava tarihinden ge\u00e7erli olmak \u00fczere 200,00 TL tedbir nafakas\u0131n\u0131n, h\u00fck\u00fcm kesinle\u015finceye kadar daval\u0131dan al\u0131narak davac\u0131ya verilmesine, davac\u0131 yarar\u0131na dava tarihinden itibaren ge\u00e7erli olmak \u00fczere 250,00 TL tedbir ile h\u00fckm\u00fcn kesinle\u015fmesini m\u00fcteakip 300,00 TL yoksulluk nafakas\u0131n\u0131n daval\u0131dan al\u0131narak davac\u0131ya verilmesine,TMK’n\u0131n 174\/1-2 maddesi gere\u011fince 7.000,00 TL maddi 6.000,00 TL manevi tazminat\u0131n daval\u0131dan al\u0131narak davac\u0131ya verilmesine, fazlaya dair taleplerin reddine dair verilen karar daval\u0131 vekilinin temyizi \u00fczerine; \u00d6zel Dairece yukarda yaz\u0131l\u0131 olan karar ile bozulmu\u015f; mahkemece, \u00f6nceki gerek\u00e7eler tekrar edilip geni\u015fletilerek direnme karar\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Direnme karar\u0131n\u0131 daval\u0131 vekili temyize getirmektedir.<\/p>\n

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yap\u0131lmadan tensip tutana\u011f\u0131 ile daval\u0131n\u0131n delillerini sunmas\u0131 i\u00e7in s\u00fcre verilip verilemeyece\u011fi, cevap dilek\u00e7esinde delil bildirmeyen daval\u0131ya \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda delillerini bildirmesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesinin gerekip gerekmedi\u011fi, mahkemece usul\u00fcne uygun olarak \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131n\u0131n yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, tahkikat a\u015famas\u0131nda daval\u0131ya delillerini bildirme hakk\u0131n\u0131n tan\u0131n\u0131p tan\u0131namayaca\u011f\u0131; var\u0131lacak sonuca g\u00f6re daval\u0131n\u0131n hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hukukumuzda ilk derece yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n be\u015f temel a\u015famadan olu\u015fmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunlar s\u0131ras\u0131 ile; dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesi, \u00f6n inceleme, tahkikat, s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama ve h\u00fck\u00fcmd\u00fcr. Bu a\u015famalar i\u00e7inde yeni olan ise \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Yarg\u0131laman\u0131n gereksiz yere uzamas\u0131n\u0131n engellenmesi; mahkemenin ve taraflar\u0131n yarg\u0131lamada gereken haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 davan\u0131n ba\u015f\u0131nda yapmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile dilek\u00e7elerin verilmesinden sonra ve tahkikat a\u015famas\u0131ndan \u00f6nce gelmek \u00fczere “\u00f6n inceleme” ad\u0131yla yeni bir yarg\u0131lama a\u015famas\u0131 kabul edilmi\u015ftir ( H. Pekcan\u0131tez\/O. Atalay\/ M.\u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku, 11 Bas\u0131, 2011, s.375-376 ).<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 137. maddesinde, \u00f6n incelemenin kapsam\u0131, HMK 138. maddesinde \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131nda dosya \u00fczerinden dava \u015fartlar\u0131 ve ilk itirazlar hakk\u0131nda verilecek kararlar, HMK 139. maddesinde \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131na davet, HMK 140. maddesinde ise yap\u0131lmas\u0131 zorunlu olan \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n \u00f6n incelemenin kapsam\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 137. maddesinde, dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinden sonra \u00f6n inceleme yap\u0131laca\u011f\u0131, 138. madde dikkate al\u0131narak \u00f6ncelikle dava \u015fartlar\u0131 ve ilk itirazlar hakk\u0131nda dosya \u00fczerinden karar verece\u011fi, dava \u015fartlar\u0131 ve ilk itirazlar hakk\u0131nda gerekti\u011fi takdirde karar\u0131n\u0131 vermeden \u00f6nce, bu konuda taraflar\u0131 \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda dinleyebilece\u011fi, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda taraflar\u0131n iddia ve savunmalar\u0131 kapsam\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131 tam olarak belirleyebilece\u011fi, haz\u0131rl\u0131k i\u015flemleri ile taraflar\u0131n delillerini sunmalar\u0131 ve delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015flemleri yapaca\u011f\u0131, taraflar\u0131n \u00fczerinde serbest\u00e7e tasarruf edebilece\u011fi davalarda onlar\u0131 sulhe veya arabuluculu\u011fa te\u015fvik edece\u011fi ve bu hususlar\u0131n tutana\u011fa ge\u00e7irilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda dava \u015fartlar\u0131 ve ilk itirazlar ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u00fczere tan\u0131k dinleme, belge inceleme, bilirki\u015fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc alma, ke\u015fif yapma ve yemin teklif etme gibi i\u015flemler yap\u0131labilir, ancak tahkikata y\u00f6nelik i\u015flemler yap\u0131lamaz.<\/p>\n

HMK’n\u0131n 137. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda ise \u00f6n inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar al\u0131nmadan tahkikata ge\u00e7ilemeyece\u011fi ve tahkikat i\u00e7in duru\u015fma g\u00fcn\u00fc verilemeyece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Gereksiz duru\u015fmalara dair uygulamadaki eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n devam etmesinin kesin olarak \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi amac\u0131yla kanun koyucu, \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131 tamamlanmadan ve bu a\u015famada al\u0131nmas\u0131 gereken kararlar al\u0131nmadan tahkikat a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmesini ve tahkikat i\u00e7in duru\u015fma g\u00fcn\u00fc belirlenmesini kesin bir ifade ile ( emredici nitelikteki bir d\u00fczenlemeyle ) yasaklam\u0131\u015ft\u0131r ( H. Pekcan\u0131tez\/O. Atalay\/M.\u00d6zekes, a.g.e., s.375-376 ).<\/p>\n

T\u00fcm bu hususlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, dilek\u00e7eler a\u015famas\u0131 tamamland\u0131ktan sonra \u00f6ncelikle dosya \u00fczerinden dava \u015fartlar\u0131 ve ilk itirazlar\u0131n incelenmesi; bu konularda olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi, dosya \u00fczerinden karar verilemeyen dava \u015fartlar\u0131 ile ilk itirazlar hakk\u0131nda karar verilmek ve di\u011fer \u00f6n inceleme i\u015flemlerini yapmak \u00fczere taraflar\u0131n \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131na davet edilmesi, 6100 Say\u0131l\u0131 HMK 137 ve 140 maddelerine g\u00f6re \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda gerekli usul i\u015flemleri yap\u0131ld\u0131ktan sonra, tahkikat duru\u015fmas\u0131na ge\u00e7ilmesi gerekir.<\/p>\n

HMK’n\u0131n 145. maddesi;<\/p>\n

\u201c Taraflar, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilir.\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir.<\/p>\n

\u00d6te yandan, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 41. maddesi gere\u011fince toplumu olu\u015fturan en temel kurumlardan biri olan ailenin korunmas\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam\u0131 i\u00e7in aile hukukundan do\u011fan ili\u015fkiler esas itibariyle \u00f6zel hukuka girmesine ra\u011fmen di\u011fer \u00f6zel hukuk dallar\u0131na oranla devletin daha fazla m\u00fcdahalesini gerekmi\u015f bu amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye y\u00f6nelik olarak 4787 Say\u0131l\u0131 Aile Mahkemelerinin Kurulu\u015f ve Yarg\u0131lama Usullerine Dair Kanunun 5133 Say\u0131l\u0131 Kanun ile de\u011fi\u015fik 4\/1. maddesinde; 4721 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131sm\u0131 hari\u00e7 olmak \u00fczere ikinci kitab\u0131ndan ( TMK. madde 118-494 ) do\u011fan b\u00fct\u00fcn dava ve i\u015flere Aile Mahkemesinde bak\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Buna g\u00f6re davaya konu uyu\u015fmazl\u0131k, bo\u015fanma ve fer’ilerine dair olup bu t\u00fcr uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n Aile Mahkemelerinde g\u00f6r\u00fclmesi gerekir.<\/p>\n

An\u0131lan Kanunun Aile Mahkemelerinin g\u00f6revi ve g\u00f6revine giren i\u015flerdeki yarg\u0131lama usul\u00fcne dair 7. maddesi:<\/p>\n

\u201c Aile mahkemeleri, \u00f6nlerine gelen dava ve i\u015flerin \u00f6zelliklerine g\u00f6re, esasa girmeden \u00f6nce, aile i\u00e7indeki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi, sayg\u0131 ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan e\u015flerin ve \u00e7ocuklar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131 sorunlar\u0131 tespit ederek bunlar\u0131n sulh yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc, gerekti\u011finde uzmanlardan da yararlanarak te\u015fvik eder. Sulh sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 takdirde yarg\u0131lamaya devam olunarak esas hakk\u0131nda karar verilir.<\/p>\n

\u00d6zel kanunlardaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla, bu Kanunda h\u00fck\u00fcm bulunmayan konularda T\u00fcrk Medeni Kanununun aile hukukuna dair usul h\u00fck\u00fcmleri ile Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir.<\/p>\n

Di\u011fer taraftan 4721 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanununun \u201cBo\u015fanmada Yarg\u0131lama Usul\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 184. Maddesi ile bo\u015fanma veya ayr\u0131l\u0131k davas\u0131nda hakimin vicdanen kanaat getirmesi gerekti\u011fi, taraflara yemin \u00f6neremeyece\u011fi, taraflar\u0131n ikrar\u0131n\u0131n hakimi ba\u011flamayaca\u011f\u0131, hakimin kan\u0131tlar\u0131 serbest\u00e7e takdir edece\u011fine dair d\u00fczenlemeler i\u00e7ermekte olup madde metni aynen:<\/p>\n

\u201c Bo\u015fanmada yarg\u0131lama, a\u015fa\u011f\u0131daki kurallar sakl\u0131 kalmak \u00fczere Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanununa tabidir:<\/p>\n

1. Hakim, bo\u015fanma veya ayr\u0131l\u0131k davas\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 olgular\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na vicdanen kanaat getirmedik\u00e7e, bunlar\u0131 ispatlanm\u0131\u015f sayamaz.<\/p>\n

2. Hakim, bu olgular hakk\u0131nda gerek resen, gerek istem \u00fczerine taraflara yemin \u00f6neremez.<\/p>\n

3. Taraflar\u0131n bu konudaki her t\u00fcrl\u00fc ikrarlar\u0131 hakimi ba\u011flamaz.<\/p>\n

4. Hakim, kan\u0131tlar\u0131 serbest\u00e7e takdir eder.<\/p>\n

5. Bo\u015fanma veya ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n fer’i sonu\u00e7lar\u0131na dair anla\u015fmalar, hakim taraf\u0131ndan onaylanmad\u0131k\u00e7a ge\u00e7erli olmaz.<\/p>\n

6. Hakim, taraflardan birinin istemi \u00fczerine duru\u015fman\u0131n gizli yap\u0131lmas\u0131na karar verebilir.\u201d \u015feklindedir.<\/p>\n

Yukar\u0131da belirtilen yasal d\u00fczenlemeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olay\u0131n incelenmesinde; dava 6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanununun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi 01.10.2011 tarihinden sonra 27.03.2012 tarihinde a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Mahkemece, 29.03.2012 tarihli tensip tutana\u011f\u0131n\u0131n \u201c \u00c7,D,E\u201d bendi ile daval\u0131ya t\u00fcm delillerini ve varsa tan\u0131klar\u0131n\u0131 bildirmesi i\u00e7in iki hafta s\u00fcre verilmi\u015f, 18.10.2012 tarihli \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131na taraflar\u0131n vekilleri davet edilmi\u015f, daval\u0131 vekilinin mazereti kabul edilmemi\u015ftir.20.12.2012 tarihli oturumda ise davac\u0131 her ne kadar tan\u0131k bildirmemi\u015f ise de haz\u0131r olan tan\u0131klar\u0131n\u0131n dinlenmesini istemi\u015f, daval\u0131 taraf da delillerini bildirmek i\u00e7in s\u00fcre istemi\u015ftir. Mahkemece, davac\u0131 taraf\u0131n tan\u0131klar\u0131 dinlenmi\u015f, tensip tutana\u011f\u0131 ile verilen kesin s\u00fcrede tan\u0131k ve delil bildirmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle daval\u0131 tarafa delillerini bildirmek i\u00e7in talep etti\u011fi s\u00fcre verilmemi\u015ftir.<\/p>\n

Mahkemece, taraflar\u0131n hen\u00fcz uyu\u015ftuklar\u0131 ve ayr\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 hususlar belirlenmeden tensip ile birlikte kesin s\u00fcre verilerek tan\u0131klar\u0131n bildirilmesinin evlili\u011fi sonland\u0131ran ve istenmesi kamu d\u00fczenini ilgilendiren bo\u015fanmaya dair 4721 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanununun 184. ve 4787 Say\u0131l\u0131 Aile Mahkemelerinin Kurulu\u015f ve Yarg\u0131lama Usullerine Dair Kanunun 7. maddesinde d\u00fczenlenen usul kurallar\u0131 ve \u00f6zellikle Anayasan\u0131n 41. maddesinde yer verilen ama\u00e7 g\u00f6zetildi\u011finde do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 gibi tensip tutana\u011f\u0131 ile verilen kesin s\u00fcreye ra\u011fmen tan\u0131klar\u0131n\u0131 bildirmeyen davac\u0131 tan\u0131klar\u0131n\u0131n dinlenmesine karar verilmesine kar\u015f\u0131n daval\u0131 tan\u0131klar\u0131n\u0131n bildirilmesi isteminin reddine karar verilmesi silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesi gere\u011fince de do\u011fru bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler taraf\u0131ndan, delil g\u00f6sterme ve sunma zaman\u0131 ile ilgili Hukuk Muhakemeleri Kanunundan ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren bo\u015fanma davalar\u0131na \u00f6zg\u00fc bir bo\u015fluktan s\u00f6z edilemeyece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmi\u015f ise de bu g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan benimsenmemi\u015ftir.<\/p>\n

O halde \u00d6zel Daire bozma ilam\u0131nda ve yukar\u0131daki belirtilen ilave gerek\u00e7elerle Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen \u00d6zel Daire bozma karar\u0131na uyulmas\u0131 gerekirken \u00f6nceki kararda direnilmesi usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu sebeple direnme karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : Daval\u0131 vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile, direnme karar\u0131n\u0131n yukarda belirtilen ilave gerek\u00e7e ve \u00d6zel Daire bozma karar\u0131nda g\u00f6sterilen nedenlerden dolay\u0131 BOZULMASINA, istenmesi halinde temyiz pe\u015fin harc\u0131n yat\u0131rana iadesine, 22.01.2016 g\u00fcn\u00fcnde oy\u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.<\/p>\n

KAR\u015eI OY :<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00d6zel Daire ile mahkeme aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131k bo\u015fanma davas\u0131nda cevap dilek\u00e7esinde delillerini g\u00f6stermeyen daval\u0131n\u0131n daha sonra sundu\u011fu delillerin de\u011ferlendirilip de\u011ferlendirilemeyece\u011fidir.<\/p>\n

Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan bir tanesi de \u201cyarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcre i\u00e7erisinde bitirilmesi\u201d ilkesidir.<\/p>\n

Anayasa’n\u0131n 141. maddesinde \u201cDavalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revidir\u201d denilmek suretiyle davalar\u0131n makul bir s\u00fcre i\u00e7erisinde bitirilmesi gereklili\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda usul hukuku, \u00e7abuk, basit ve ucuz yarg\u0131lamay\u0131 ama\u00e7 edinmi\u015ftir. Delillerin belirli bir zaman dilimi i\u00e7inde g\u00f6sterilip sunulmas\u0131, sonradan yeni delil bildirme imk\u00e2n\u0131n\u0131n tan\u0131nmamas\u0131 yarg\u0131lamay\u0131 \u00e7abukla\u015ft\u0131racak ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu, yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede bitirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla h\u00e2kimi, yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcre i\u00e7inde ve d\u00fczenli bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc tutmu\u015f; dava ve cevap dilek\u00e7esinin i\u00e7eri\u011fi ve \u00f6zellikle delillerin bildirilme zaman\u0131n\u0131 \u00f6zel olarak d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n

HMK.m.30’a g\u00f6re \u201cH\u00e2kim, yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcre i\u00e7inde ve d\u00fczenli bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini ve gereksiz gider yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr\u201d.<\/p>\n

HMK.m.119\/1-f h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, gerek yaz\u0131l\u0131 gerekse basit yarg\u0131lama usul\u00fcnde, iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin, dava dilek\u00e7esinde belirtilmesi gerekir.<\/p>\n

\u201cBelgelerin birlikte verilmesi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 121. maddeye g\u00f6re \u201cDava dilek\u00e7esinde g\u00f6sterilen ve davac\u0131n\u0131n elinde bulunan belgelerin as\u0131llar\u0131yla birlikte har\u00e7 ve vergiye tabi olmaks\u0131z\u0131n daval\u0131 say\u0131s\u0131ndan bir fazla d\u00fczenlenmi\u015f \u00f6rneklerinin veya sadece \u00f6rneklerinin dilek\u00e7eye eklenerek, mahkemeye verilmesi ve ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n dilek\u00e7ede yer almas\u0131 zorunludur.\u201d<\/p>\n

\u201cCevap dilek\u00e7esinin i\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 129.maddenin ( e ) bendinde savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin cevap dilek\u00e7esinde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015f; 2.f\u0131krada \u201c121. madde h\u00fckm\u00fc cevap dilek\u00e7esi hakk\u0131nda da uygulan\u0131r\u201d denilerek delillerin g\u00f6sterilme zaman\u0131 bak\u0131m\u0131ndan dava dilek\u00e7esi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen zorunlulu\u011fun cevap dilek\u00e7esi i\u00e7in de aranaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

HMK’n\u0131n 140\/5. maddesi uyar\u0131nca: \u201c\u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir. Bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi halinde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir.\u201d<\/p>\n

Yukar\u0131da belirtilen h\u00fck\u00fcmlerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere gerek davac\u0131 gerekse daval\u0131 bak\u0131m\u0131ndan delil g\u00f6sterme ile delil sunma ayr\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f; dava ve cevap dilek\u00e7elerinde iddia edilen vak\u0131alar\u0131n hangi delillerle ispatlanaca\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesi zorunlulu\u011fundan s\u00f6z edildikten sonra, eldeki belgelerin dilek\u00e7elere eklenmesi, elde bulunmayan belgeler i\u00e7in ise nereden getirtilece\u011fi konusunda bilgi verilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. HMK.m.140\/5 dilek\u00e7elerde belirtilen ve fakat hen\u00fcz sunulmayan belgelerin s\u00fcresinde sunulmamas\u0131 halinde uygulanacak yapt\u0131r\u0131m\u0131 da d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n

HMK.m.145 \u201cTaraflar, kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremezler\u201d \u015feklinde emredici bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6rd\u00fckten sonra bunun istisnalar\u0131n\u0131 da belirtmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u201c\u2026Ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilir.\u201d<\/p>\n

Somut olayda, daval\u0131n\u0131n cevap dilek\u00e7esinde delillerini belirtmedi\u011fi tart\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Sonradan delil g\u00f6sterilmesi i\u00e7in HMK.m.145’te belirtilen istisnai hallerin mevcudiyeti ileri s\u00fcr\u00fclmedi\u011fine g\u00f6re mahkemece daval\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi tan\u0131klar\u0131n dinlenmemesi usule uygundur. Belirtmek gerekir ki, davac\u0131 taraf da s\u00fcresi i\u00e7inde tan\u0131k deliline dayanmad\u0131\u011f\u0131 halde mahkemece davac\u0131 tan\u0131klar\u0131n\u0131n dinlenmi\u015f olmas\u0131 da usule ayk\u0131r\u0131 olmakla birlikte, bu yanl\u0131\u015fl\u0131k o tan\u0131klar\u0131n beyanlar\u0131n\u0131n h\u00fckme esas al\u0131nmamas\u0131 ile giderilebilir. Daval\u0131 tarafa da usule ayk\u0131r\u0131 olarak ayn\u0131 imk\u00e2n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ile yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi do\u011fru olmaz. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, \u201ciki yanl\u0131\u015f bir do\u011fru etmez\u201d.<\/p>\n

Bo\u015fanma davalar\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fi sebebiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun delil g\u00f6sterme s\u00fcresini s\u0131n\u0131rlayan h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015fe de kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

4721 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu”nun \u201cBo\u015fanmada yarg\u0131lama usul\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 TMK.m. 184’te \u201cBo\u015fanmada yarg\u0131lama, a\u015fa\u011f\u0131daki kurallar sakl\u0131 kalmak \u00fczere Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanununa t\u00e2bidir\u201d denildikten sonra bo\u015fanma davalar\u0131na \u00f6zg\u00fc alt usul kural\u0131na yer verilmi\u015ftir. Belirtilen istisnai kurallar aras\u0131nda delillerin g\u00f6sterilme ve sunulma zaman\u0131 ile ilgili Hukuk Muhakemeleri Kanunu ilkelerinden ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bo\u015fanma davalar\u0131 devam ederken iddia ve savunmay\u0131 geni\u015fletme yasa\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yeni vak\u0131alar\u0131n ileri s\u00fcr\u00fclebilmesine imk\u00e2n veren uygulamalar dahi HMK.n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ilkelerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmez. Yeni vak\u0131alar i\u00e7in delil g\u00f6sterilmesine izin verilebilirse de somut olayda yeni bir vak\u0131an\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fildir. Dava tarihinden \u00f6nceki vak\u0131alar i\u00e7in s\u00fcresinde g\u00f6sterilmeyen delillin dikkate al\u0131nmas\u0131 ancak HMK.m.145 \u015fartlar\u0131nda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Delil g\u00f6sterme ve sunma zaman\u0131 ile ilgili Hukuk Muhakemeleri Kanunu h\u00fck\u00fcmleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olup, bu konuda bir bo\u015fluktan da s\u00f6ze edilemez. Belirtmek gerekir ki, Anayasam\u0131z\u0131n 142.maddesinde mahkemelerin yarg\u0131lama usullerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fi belirtilmekle, h\u00e2kime bu hususta inisiyatif b\u0131rak\u0131lmak istenmemi\u015f; her h\u00e2kimin ayr\u0131 bir usul icat etmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmek istenmi\u015f, adeta \u201coyunun kural\u0131 \u00f6nceden belli olmal\u0131\u201d denilmi\u015ftir. Kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a izin vermedi\u011fi durumlarda usul kurallar\u0131 de\u011fi\u015ftirilemez.<\/p>\n

Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle mahkemenin direnme karar\u0131n\u0131n usul ve yasaya uygun oldu\u011fu, direnme karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131 gerekti\u011fi kanaati ile Say\u0131n \u00c7o\u011funlu\u011fun bozma y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lam\u0131yorum.<\/p>\n

KAR\u015eI OY :<\/span><\/p>\n

Davac\u0131 ile daval\u0131 aras\u0131ndaki 4721 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 166\/1. maddesindeki evlilik birli\u011finin sars\u0131lmas\u0131 hukuksal sebebine dayal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131 ile bo\u015fanman\u0131n fer’isi niteli\u011findeki velayet, nafaka ve tazminat istemine dair davada, davan\u0131n kabul\u00fcne dair ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n \u00f6zel dairece temyiz incelemesi sonucu, daval\u0131n\u0131n davaya s\u00fcresinde cevap vermemi\u015f olmas\u0131n\u0131n delil bildirme ve savunmas\u0131n\u0131 ispat etme hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmayaca\u011f\u0131, davaya s\u00fcresinde cevap verilmemesinin sonucunun, davac\u0131n\u0131n dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131alar\u0131n tamam\u0131n\u0131n inkar edilmesi olup s\u00fcresinde davaya cevap vermeyen daval\u0131n\u0131n, 6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 145\/1. maddesindeki hal d\u0131\u015f\u0131nda, davac\u0131ya kusur isnat edemez ise de, davac\u0131n\u0131n iddias\u0131n\u0131 dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 vak\u0131alar\u0131n ger\u00e7ekte meydana gelmedi\u011fine y\u00f6nelik olarak kanunda belirtilen s\u00fcre i\u00e7inde olmak \u015fart\u0131yla delil bildirebilece\u011fi, aksinin kabul\u00fc halinde, bir kez cevap s\u00fcresini ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f veya davaya cevap vermemi\u015f olan daval\u0131n\u0131n bundan sonra delil bildirmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 sonucunu do\u011furaca\u011f\u0131, bu durumun 6100 Say\u0131l\u0131 Kanun’un 27. maddesinde yer alan hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131 zedeleyece\u011fi, taraflar\u0131n, dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 “belge” niteli\u011findeki delillerini sunmalar\u0131 i\u00e7in \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilmesinin kanuni olarak m\u00fcmk\u00fcn iken, anla\u015ft\u0131klar\u0131 ve anla\u015famad\u0131klar\u0131 konular hen\u00fcz belirlenmeden taraflardan, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131ndan \u00f6nce davan\u0131n daha ba\u015f\u0131nda ( tensiple ) ” tan\u0131k bildirmelerini” beklemenin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 gibi bu y\u00f6nde tensiple kesin s\u00fcre verilse bile, hukuki sonu\u00e7 do\u011furmayaca\u011f\u0131,\u00e7\u00fcnk\u00fc delilin \u00e7eki\u015fmeli vak\u0131alar i\u00e7in g\u00f6sterilece\u011fi, taraflar aras\u0131ndaki \u00e7eki\u015fmeli hususlar\u0131n ise \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda belirlenece\u011fi, tahkikat\u0131n tespit edilen \u00e7eki\u015fmeli hususlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi, daval\u0131ya tan\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi i\u00e7in s\u00fcre verilmesi, g\u00f6sterdi\u011fi takdirde, tan\u0131klar\u0131 savunmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde dinlenmesi ve t\u00fcm deliller birlikte de\u011ferlendirilerek karar verilmesi gerekti\u011fi belirtilerek bozma karar\u0131 verilmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n

\u0130lk derece mahkemesince, daval\u0131n\u0131n savunmas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn vak\u0131alar\u0131n s\u0131ra numaras\u0131 alt\u0131nda a\u00e7\u0131k \u00f6zetleri, savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011finin cevap dilek\u00e7esinde yer almas\u0131 gerekti\u011fi, cevap dilek\u00e7esinde savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn vakalar\u0131 g\u00f6stermedi\u011fi gibi bunlar\u0131 hangi delille ( tan\u0131k ) ispat edece\u011fini de yazmad\u0131\u011f\u0131, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, h\u00e2kimin, iki taraftan birinin s\u00f6ylemedi\u011fi \u015feyi veya vak\u0131alar\u0131 kendili\u011finden dikkate alamayaca\u011f\u0131 ve onlar\u0131 hat\u0131rlatabilecek davran\u0131\u015flarda dahi bulunamayaca\u011f\u0131, kanunla belirtilen durumlar d\u0131\u015f\u0131nda, h\u00e2kimin, kendili\u011finden delil toplayamayaca\u011f\u0131 taraflar\u0131n, Kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremeyece\u011fi, taraflarca getirilme ilkesi ile 6100 Say\u0131l\u0131 Kanun’un 145. maddesi birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde daval\u0131n\u0131n 4721 Say\u0131l\u0131 Kanun’un 2. maddesinde yer alan d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 i\u00e7erisinde davranmad\u0131\u011f\u0131, cevap dilek\u00e7esi ile delil bildirebilece\u011fi en az\u0131ndan tan\u0131k delilinin mevcut oldu\u011funu belirtip isim yazmamas\u0131 halinde istenen s\u00fcrenin verilebilece\u011fi, \u00f6zellikle bo\u015fanma davalar\u0131nda davay\u0131 uzatarak bo\u015fanman\u0131n ferileri bak\u0131m\u0131ndan vazge\u00e7me yolu ile sonu\u00e7lanmas\u0131 i\u00e7in usul h\u00fck\u00fcmlerini hi\u00e7e sayacak \u015fekilde yarg\u0131lamay\u0131 uzatmaya y\u00f6nelik istek ve taleplerin savunma hakk\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011fi, tan\u0131k deliline s\u00fcresi i\u00e7erisinde dayan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 sonradan getirilen bu savunman\u0131n da davay\u0131 uzatmaya y\u00f6nelik hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 niteli\u011finde oldu\u011fu gerek\u00e7eleri ile \u00f6nceki h\u00fck\u00fcmde direnilmesi ve davan\u0131n kabul\u00fc karar\u0131 verilmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n

6100 Say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun \u201cDava dilek\u00e7esinin i\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 119. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n f bendindeki iddia edilen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011fi, \u201cBelgelerin birlikte verilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 121. maddesindeki dava dilek\u00e7esinde g\u00f6sterilen ve davac\u0131n\u0131n elinde bulunan belgelerin as\u0131llar\u0131yla birlikte har\u00e7 ve vergiye tabi olmaks\u0131z\u0131n daval\u0131 say\u0131s\u0131ndan bir fazla d\u00fczenlenmi\u015f \u00f6rneklerinin veya sadece \u00f6rneklerinin dilek\u00e7eye eklenerek, mahkemeye verilmesi ve ba\u015fka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar i\u00e7in de bunlar\u0131n bulunabilmesini sa\u011flay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n dilek\u00e7ede yer almas\u0131 zorunlulu\u011fu, \u201cCevap dilek\u00e7esinin i\u00e7eri\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 129. maddesinin e bendindeki savunman\u0131n dayana\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclen her bir vak\u0131an\u0131n hangi delillerle ispat edilece\u011fi, \u201cTaraflar\u0131n ikinci dilek\u00e7eleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 136. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131ndaki davac\u0131n\u0131n cevaba cevap, daval\u0131n\u0131n da ikinci cevap dilek\u00e7esi hakk\u0131nda, dava ve cevap dilek\u00e7elerine dair h\u00fck\u00fcmler, niteli\u011fine ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece k\u0131yasen uygulanaca\u011f\u0131na dair h\u00fck\u00fcm, \u201c\u00d6n incelemenin kapsam\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 137. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131ndaki dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinden sonra \u00f6n inceleme yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6n incelemede, dava \u015fartlar\u0131n\u0131 ile ilk itirazlar\u0131n incelenip, uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131n tam olarak belirlenerek, haz\u0131rl\u0131k i\u015flemleri ve taraflar\u0131n delillerini sunmalar\u0131 ve delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015flemleri yapar, taraflar\u0131n \u00fczerinde serbest\u00e7e tasarruf edebilece\u011fi davalarda onlar\u0131 sulhe veya arabuluculu\u011fa te\u015fvik eder ve bu hususlar\u0131 tutana\u011fa ge\u00e7irir, \u201c\u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 140. maddesinin 5. f\u0131kras\u0131ndaki \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131nda, taraflara dilek\u00e7elerinde g\u00f6sterdikleri, ancak hen\u00fcz sunmad\u0131klar\u0131 belgeleri mahkemeye sunmalar\u0131 veya ba\u015fka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amac\u0131yla gereken a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilir, bu hususlar\u0131n verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde tam olarak yerine getirilmemesi h\u00e2linde, o delile dayanmaktan vazge\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilir, \u201cSonradan delil g\u00f6sterilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 145. maddesinde taraflar, kanunda belirtilen s\u00fcreden sonra delil g\u00f6steremezler, ancak bir delilin sonradan ileri s\u00fcr\u00fclmesi yarg\u0131lamay\u0131 geciktirme amac\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa veya s\u00fcresinde ileri s\u00fcr\u00fclememesi ilgili taraf\u0131n kusurundan kaynaklanm\u0131yorsa, mahkeme o delilin sonradan g\u00f6sterilmesine izin verebilir, \u201c\u0130spat hakk\u0131 ve kar\u015f\u0131 ispat\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 189. ve 191. maddelerinde taraflar, kanunda belirtilen s\u00fcre ve usule uygun olarak ispat hakk\u0131na sahiptir, di\u011fer taraf, ispat y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan taraf\u0131n iddias\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda delil sunabilir, \u201cSomutla\u015ft\u0131rma y\u00fck\u00fc ve delillerin g\u00f6sterilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 194. maddesinde taraflar, dayand\u0131klar\u0131 vak\u0131alar\u0131, ispata elveri\u015fli \u015fekilde somutla\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131rlar, dayand\u0131klar\u0131 delilleri ve hangi delilin hangi vak\u0131an\u0131n ispat\u0131 i\u00e7in g\u00f6sterildi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmeleri zorunludur, \u201cTan\u0131k g\u00f6sterme \u015fekli\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 240. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131ndaki ve 243. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131ndaki tan\u0131k g\u00f6steren taraf, tan\u0131k dinletmek istedi\u011fi vak\u0131ay\u0131 ve dinlenilmesi istenen tan\u0131klar\u0131n ad\u0131 ve soyad\u0131 ile tebli\u011fe elveri\u015fli adreslerini i\u00e7eren listeyi mahkemeye sunar, bu listede g\u00f6sterilmemi\u015f olan kimseler tan\u0131k olarak dinlenemez ve ikinci bir liste verilemez, tan\u0131k davetiye ile \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r, ancak, davetiye g\u00f6nderilmeden taraflarca haz\u0131r bulundurulan tan\u0131k da dinlenir, \u015fu kadar ki, tan\u0131k listesi i\u00e7in kesin s\u00fcre verildi\u011fi ve dinlenme g\u00fcn\u00fcn\u00fcn belirlendi\u011fi h\u00e2llerde, liste verilmemi\u015f olsa dahi taraf, o duru\u015fmada haz\u0131r bulundurursa tan\u0131klar dinlenir, bi\u00e7imindeki h\u00fck\u00fcmler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, dosya kapsam\u0131na g\u00f6re, taraflar aras\u0131ndaki bo\u015fanma davas\u0131n\u0131n yarg\u0131lamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda davaya cevap veren daval\u0131n\u0131n cevap dilek\u00e7esinde yetki itiraz\u0131nda bulunarak davac\u0131n\u0131n iddialar\u0131n\u0131 inkara y\u00f6nelik a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131\u011f\u0131, ancak dava ile ilgili herhangi bir delil bildirmedi\u011fi, mahkemece dosya kapsam\u0131ndaki mevcut delillere g\u00f6re davac\u0131 davas\u0131n\u0131 ispatlad\u0131\u011f\u0131ndan davan\u0131n kabul\u00fcne karar verildi\u011fi, yukarda a\u00e7\u0131klanan 6100 Say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmlerinin de\u011ferlendirmesinden mahkemece ula\u015f\u0131lan kabul h\u00fckm\u00fc yerinde oldu\u011fundan say\u0131n \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yorum. \u0130lk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim.<\/em><\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

2. HUKUK DA\u0130RES\u0130<\/span><\/p>\n

E. 2015\/10925<\/span><\/p>\n

K. 2016\/567<\/span><\/p>\n

T. 13.1.2016<\/span><\/p>\n

\u2022 BO\u015eANMA DAVASI ( Daval\u0131ya Dava Dilek\u00e7esi Tebli\u011f Olunmadan ve Usul\u00fcnce \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131 Yap\u0131lmadan Davan\u0131n Esas\u0131 Hakk\u0131nda H\u00fck\u00fcm Kurulamayaca\u011f\u0131 – Daval\u0131n\u0131n Hukuki Dinlenilme Hakk\u0131na Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Olu\u015fturaca\u011f\u0131 )<\/p>\n

\u2022 HUKUK\u0130 D\u0130NLEN\u0130LME HAKKI ( Bo\u015fanma Davas\u0131 – Daval\u0131ya Dava Dilek\u00e7esi Tebli\u011f Olunmadan ve Usul\u00fcnce \u00d6n \u0130nceleme Duru\u015fmas\u0131 Yap\u0131lmadan Davan\u0131n Esas\u0131 Hakk\u0131nda H\u00fck\u00fcm Kurulamayaca\u011f\u0131 – Daval\u0131n\u0131n Hukuki Dinlenilme Hakk\u0131na Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131n G\u00f6zetilece\u011fi )<\/p>\n

\u2022 CEVAP D\u0130LEK\u00c7ES\u0130 ( Dava Dilek\u00e7esinin Mahkeme Taraf\u0131ndan Daval\u0131ya Tebli\u011f Edilece\u011fi\/Daval\u0131n\u0131n \u0130ki Hafta \u0130\u00e7inde Davaya Cevap Verebilece\u011finin Tebli\u011f Zarf\u0131nda G\u00f6sterilece\u011fi – Cevap Dilek\u00e7esini Verme S\u00fcresinin Dava Dilek\u00e7esinin Daval\u0131ya Tebli\u011finden \u0130tibaren \u0130ki Hafta Oldu\u011fu\/Dilek\u00e7elerin Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 Verilmesinden Sonra \u00d6n \u0130nceleme Yap\u0131laca\u011f\u0131 )<\/p>\n

\u2022 \u00d6N \u0130NCELEME DURU\u015eMASI ( \u00d6n \u0130ncelemede Dava \u015eartlar\u0131n\u0131n ve \u0130lk \u0130tirazlar\u0131n \u0130ncelenece\u011fi\/Uyu\u015fmazl\u0131k Konular\u0131n\u0131n Tam Olarak Belirlenece\u011fi ve Haz\u0131rl\u0131k \u0130\u015flemleri \u0130le Taraflar\u0131n Delillerini Sunmalar\u0131 ve Delillerin Toplanmas\u0131 \u0130\u00e7in Gereken \u0130\u015flemlerin Yap\u0131laca\u011f\u0131 – Taraflar\u0131n \u00dczerinde Serbest\u00e7e Tasarruf Edebilece\u011fi Davalarda Onlar\u0131 Sulhe veya Arabuluculu\u011fa Tev\u015fik Ederce\u011fi\/\u00d6n \u0130nceleme Tamamlanmadan ve Gerekli Kararlar Al\u0131nmadan Tahkikata Ge\u00e7ilemeyece\u011fi ve Tahkikat \u0130\u00e7in Duru\u015fma G\u00fcn\u00fc Verilemeyece\u011fi )<\/p>\n

6100\/m. 27, 122, 127, 137<\/p>\n

\u00d6ZET : <\/b>Dava, bo\u015fanma davas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esi, mahkeme taraf\u0131ndan daval\u0131ya tebli\u011f edilir. Daval\u0131n\u0131n iki hafta i\u00e7inde davaya cevap verebilece\u011fi tebli\u011f zarf\u0131nda g\u00f6sterilir. Cevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi, dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finden itibaren iki haftad\u0131r. Dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinden sonra \u00f6n inceleme yap\u0131l\u0131r. Mahkeme \u00f6n incelemede; dava \u015fartlar\u0131n\u0131 ve ilk itirazlar\u0131 inceler, uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131 tam olarak belirler, haz\u0131rl\u0131k i\u015flemleri ile taraflar\u0131n delillerini sunmalar\u0131 ve delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015flemleri yapar, taraflar\u0131n \u00fczerinde serbest\u00e7e tasarruf edebilece\u011fi davalarda onlar\u0131 sulhe veya arabuluculu\u011fa tev\u015fik eder ve bu hususlar\u0131 tutana\u011fa ge\u00e7irir. \u00d6n inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar al\u0131nmadan tahkikata ge\u00e7ilemez ve tahkikat i\u00e7in duru\u015fma g\u00fcn\u00fc verilemez. Dava dilek\u00e7esi ile verilmesi halinde cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilek\u00e7elerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak usul\u00fcne uygun \u015fekilde tebli\u011f olunmas\u0131, bu a\u015famada tamamland\u0131ktan sonra \u00f6n inceleme duru\u015fma g\u00fcn\u00fcn\u00fcn belirlenmesi zorunlu olup, bu yasal zorunlulu\u011fun gere\u011fi yap\u0131l\u0131p, daval\u0131ya dava dilek\u00e7esi tebli\u011f olunmadan ve usul\u00fcnce \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yap\u0131lmadan davan\u0131n esas\u0131 hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131, daval\u0131n\u0131n hukuki dinlenilme hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

DAVA : <\/b>Taraflar aras\u0131ndaki davan\u0131n yap\u0131lan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarda tarihi ve numaras\u0131 g\u00f6sterilen h\u00fck\u00fcm daval\u0131 erkek taraf\u0131ndan temyiz edilmekle, evrak okunup gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : <\/b>Daval\u0131ya dava dilek\u00e7esinin tebli\u011fi bila ikmal iade olmu\u015f, daval\u0131ya dava dilek\u00e7esi tebli\u011f edilmeden yarg\u0131lamaya devam edilerek karar verilmi\u015ftir. Dava dilek\u00e7esi usul\u00fcne uygun olarak tebli\u011f edilmeden ve yasal cevap\u00a0s\u00fcresi beklenmeden icra edilen \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 da usul\u00fcne uygun say\u0131lamaz.<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esi, mahkeme taraf\u0131ndan daval\u0131ya tebli\u011f edilir. Daval\u0131n\u0131n iki hafta i\u00e7inde davaya cevap verebilece\u011fi tebli\u011f zarf\u0131nda g\u00f6sterilir (HMK.m.122). Cevap dilek\u00e7esini verme s\u00fcresi, dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011finden itibaren iki haftad\u0131r (HMK.m.127). Dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinden sonra \u00f6n inceleme yap\u0131l\u0131r. Mahkeme \u00f6n incelemede; dava \u015fartlar\u0131n\u0131 ve ilk itirazlar\u0131 inceler, uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131 tam olarak belirler, haz\u0131rl\u0131k i\u015flemleri ile taraflar\u0131n delillerini sunmalar\u0131 ve delillerin toplanmas\u0131 i\u00e7in gereken i\u015flemleri yapar, taraflar\u0131n \u00fczerinde serbest\u00e7e tasarruf edebilece\u011fi davalarda onlar\u0131 sulhe veya arabuluculu\u011fa tev\u015fik eder ve bu hususlar\u0131 tutana\u011fa ge\u00e7irir. \u00d6n inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar al\u0131nmadan tahkikata ge\u00e7ilemez ve tahkikat i\u00e7in duru\u015fma g\u00fcn\u00fc verilemez (HMK.m.137). Yasal gerek\u00e7esi a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, dava dilek\u00e7esi ile verilmesi halinde cevap, cevaba cevap ve ikinci\u00a0cevap dilek\u00e7elerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak usul\u00fcne uygun \u015fekilde tebli\u011f olunmas\u0131, bu a\u015famada tamamland\u0131ktan sonra \u00f6n inceleme duru\u015fma g\u00fcn\u00fcn\u00fcn belirlenmesi zorunlu olup, bu yasal zorunlulu\u011fun gere\u011fi yap\u0131l\u0131p, daval\u0131ya dava dilek\u00e7esi\u00a0tebli\u011f olunmadan ve usul\u00fcnce \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yap\u0131lmadan davan\u0131n esas\u0131 hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131, daval\u0131n\u0131n hukuki dinlenilme hakk\u0131na (HMK.md.27) ayk\u0131r\u0131 olup, bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : <\/b>Temyiz edilen h\u00fckm\u00fcn yukarda g\u00f6sterilen sebeple BOZULMASINA, bozma sebebine g\u00f6re sair y\u00f6nden incelenmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na, temyiz pe\u015fin harc\u0131n\u0131n istenmesi halinde yat\u0131rana iadesine, i\u015fbu karar\u0131n tebli\u011finden itibaren 15 g\u00fcn i\u00e7inde karar d\u00fczeltme yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere, 13.01.2016 tarihinde oybirli\u011fiyle karar verildi<\/p>\n

T.C.
\nYARGITAY<\/strong>
\n9. HUKUK DA\u0130RES\u0130
\nE. 2017\/6865
\nK. 2018\/9804
\nT. 3.5.2018<\/strong><\/span><\/p>\n

*\u00a0FAZLA MESA\u0130 ALACA\u011eI<\/strong><\/strong>(\u00a0Bilirki\u015fi Raporunda Soyut ve Varsay\u0131msal De\u011ferlendirmeler Yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 – Mahkemece Dosyada Mevcut \u00c7al\u0131\u015fma \u00c7izelgelerini Dikkate Alarak Davac\u0131n\u0131n \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Tarihlerdeki G\u00fcn Do\u011fumu ve G\u00fcn Bat\u0131m\u0131 Saatleri Tespit Edilerek Yine \u00c7al\u0131\u015fma \u00c7izelgelerini Esas Alarak Haftal\u0131k \u00c7al\u0131\u015fma S\u00fcrelerini Yasal Ara Dinlenmeleri D\u00fc\u015ferek Ortaya Koymak ve Haftal\u0131k 5,2 Saatlik Fazla \u00c7al\u0131\u015fma S\u00fcresini \u0130spatlanan Fazla \u00c7al\u0131\u015fmalardan \u0130ndirerek Davac\u0131n\u0131n Fazla \u00c7al\u0131\u015fma Yap\u0131p Yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Denetime Elveri\u015fli Bilirki\u015fi Raporu \u0130le Belirlenmesi Gere\u011fi )<\/p>\n

* FAZLA \u00c7ALI\u015eMA YAPTI\u011eINI \u0130DD\u0130A EDEN \u0130\u015e\u00c7\u0130N\u0130N BU \u0130DD\u0130ASINI \u0130SPATLA Y\u00dcK\u00dcML\u00dc OLDU\u011eU\u00a0<\/strong>( \u0130\u015f\u00e7inin \u0130mzas\u0131n\u0131 Ta\u015f\u0131yan Bordro Sahteli\u011fi \u0130spat Edilinceye Kadar Kesin Delil Niteli\u011finde Olup Bordronun Sahteli\u011fi \u0130leri S\u00fcr\u00fcl\u00fcp Kan\u0131tlanmad\u0131k\u00e7a \u0130mzal\u0131 Bordroda G\u00f6r\u00fcnen Fazla \u00c7al\u0131\u015fma Alaca\u011f\u0131n\u0131n \u00d6dendi\u011fi Varsay\u0131laca\u011f\u0131 – Fazla \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u0130spat\u0131 Konusunda \u0130\u015fyeri Kay\u0131tlar\u0131 \u00d6zellikle \u0130\u015fyerine Giri\u015f \u00c7\u0131k\u0131\u015f\u0131 G\u00f6steren Belgeler \u0130\u015fyeri \u0130\u00e7 Yaz\u0131\u015fmalar\u0131 Delil Niteli\u011finde Olup Yaz\u0131l\u0131 Belgelerle Kan\u0131tlanamamas\u0131 Durumunda Tan\u0131k Beyanlar\u0131 \u0130le Sonuca Gidilece\u011fi )<\/p>\n

* \u0130MZALI \u00dcCRET BORDROLARINDA FAZLA \u00c7ALI\u015eMA \u00dcCRET\u0130 \u00d6DEND\u0130\u011e\u0130N\u0130N ANLA\u015eILMASI<\/strong>\u00a0( \u0130\u015f\u00e7i Taraf\u0131ndan Ger\u00e7ekte Daha Fazla \u00c7al\u0131\u015fma Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0130leri S\u00fcr\u00fclemeyece\u011fi – Ancak \u0130\u015f\u00e7inin Fazla \u00c7al\u0131\u015fma Alaca\u011f\u0131n\u0131n Daha Fazla Oldu\u011fu Y\u00f6n\u00fcndeki \u0130htirazi Kayd\u0131n\u0131n Bulunmas\u0131 Halinde Bordroda G\u00f6r\u00fcnenden Daha Fazla \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u0130spat\u0131n\u0131n Her T\u00fcrl\u00fc Delille Yap\u0131labilece\u011fi\/Bordrolar\u0131n \u0130mzal\u0131 ve \u0130htirazi Kay\u0131ts\u0131z Olmas\u0131 Durumunda \u0130\u015f\u00e7inin Bordroda Belirtilenden Daha Fazla \u00c7al\u0131\u015fmay\u0131 Yaz\u0131l\u0131 Belge \u0130le Kan\u0131tlamas\u0131 Gere\u011fi )<\/p>\n

4857\/m.68<\/p>\n

\u00d6ZET :<\/strong> Davac\u0131 i\u015f\u00e7inin fazla \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131 konusunda taraflar aras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k bulunmaktad\u0131r. Davac\u0131n\u0131n i\u015fyerinde acil t\u0131p teknisyeni ve yard\u0131mc\u0131 personel olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, taraflar aras\u0131nda yap\u0131lan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinde davac\u0131n\u0131n \u201cg\u00fcn do\u011fumu ve g\u00fcn bat\u0131m\u0131\u201d esas\u0131na g\u00f6re n\u00f6bet usul\u00fc \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131n belirtildi\u011fi ve fazla \u00e7al\u0131\u015fma \u00fccretinin ayl\u0131k \u00fccrete dahil oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde h\u00fckme yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemece h\u00fckme esas al\u0131nan bilirki\u015fi raporunda, davac\u0131n\u0131n fazla \u00e7al\u0131\u015fma talebi konusunda soyut ve varsay\u0131msal de\u011ferlendirmeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, somut ve denetime elveri\u015fli \u015fekilde bir hesaplamaya gidilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkemece yap\u0131lacak i\u015f; dosyada mevcut \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7izelgelerini dikkate alarak davac\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tarihlerdeki g\u00fcn do\u011fumu ve g\u00fcn bat\u0131m\u0131 saatlerini tespit etmek, yine \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7izelgelerini esas alarak haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerini yasal ara dinlenmeleri d\u00fc\u015ferek ortaya koymak ve haftal\u0131k 5,2 saatlik fazla \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini ispatlanan fazla \u00e7al\u0131\u015fmalardan indirerek davac\u0131n\u0131n fazla \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetime elveri\u015fli bilirki\u015fi raporu ile belirlemek, \u00e7\u0131kacak sonuca g\u00f6re bir de\u011ferlendirme yapmakt\u0131r.<\/p>\n

\n
DAVA :<\/strong>\u00a0Taraflar aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen dava sonucunda verilen karar\u0131n, temyizen incelenmesi davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan istenilmekle, temyiz talebinin s\u00fcresinde oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Dava dosyas\u0131 i\u00e7in Tetkik Hakimi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gere\u011fi konu\u015fulup d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/div>\n<\/div>\n

KARAR :\u00a0<\/strong>Davac\u0131 vekili, m\u00fcvekkilinin i\u015f akdinde daval\u0131 \u015firkette 12.08.2013-31.07.2017 tarihleri aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131n, an\u0131lan s\u00f6zle\u015fmenin imza tarihinden itibaren 4 y\u0131l s\u00fcreli oldu\u011funun verilecek \u00fccretin ve \u00f6deme tarihlerinin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011funu, bu s\u00f6zle\u015fme gere\u011fi m\u00fcvekkilinin daval\u0131 \u015firkette acil t\u0131p teknisyeni ve yard\u0131mc\u0131 … personeli olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, mobbing uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 buna ra\u011fmen \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etti\u011fini, bunun \u00fczerine farkl\u0131 bir mobbing olarak s\u00f6zle\u015fmede her ay 15 g\u00fcn n\u00f6bet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendisine 1500 TL \u00f6denece\u011finin belirtilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen 2013 senesi kas\u0131m ay\u0131nda 7 n\u00f6bet, aral\u0131k ay\u0131nda 2 n\u00f6bet \u00e7izelgesi haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kadar \u00f6deme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bunun \u00fczerine daval\u0131 \u015firkete ihtarname g\u00f6ndererek i\u015f akdinin hakl\u0131 sebeple feshedildi\u011fini ileri s\u00fcrerek, \u00fccret, fazla mesai \u00fccreti, ulusal bayram genel tatil \u00fccreti, hafta tatili \u00fccreti ve bakiye s\u00fcre \u00fccreti alacaklar\u0131n\u0131n daval\u0131dan tahsilini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 vekili, davac\u0131n\u0131n \u00fccretinin \u00e7eki\u015fmeli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu sebeple k\u0131smi dava a\u00e7amayaca\u011f\u0131n\u0131, dava dilek\u00e7esindeki talebe g\u00f6re harc\u0131n eksik yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, harc\u0131n tamamlanmas\u0131 i\u00e7in kesin s\u00fcre verilmesini s\u00fcresinde yat\u0131r\u0131lmazsa davan\u0131n reddini talep ettiklerini, davac\u0131n\u0131n ayl\u0131k sabit bir \u00fccreti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma esas\u0131na g\u00f6re \u00fccret alaca\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n \u00fccret alaca\u011f\u0131 banka hesab\u0131na \u00f6dendi\u011fini ve davac\u0131n\u0131n herhangi bir ihtirazi kay\u0131t olmaks\u0131z\u0131n \u00f6demeleri ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu y\u00fczden \u00f6denenden daha fazla alaca\u011f\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131nda bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n fazla \u00e7al\u0131\u015fma alaca\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 olsa bile bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n y\u0131ll\u0131k maa\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7ine dahil oldu\u011funu, davac\u0131n\u0131n resmi ve ulusal bayram \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 olduysa da kendisine \u00f6demesinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, hafta sonu ve genel tatil \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 var ise de kendisine \u00f6demesinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunarak, davan\u0131n reddini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirki\u015fi raporuna dayan\u0131larak, davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Karar\u0131 davac\u0131 vekili temyiz etmi\u015ftir.<\/p>\n

1-)Dosyadaki yaz\u0131lara, toplanan delillerle karar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kanuni gerektirici sebeplere g\u00f6re, davac\u0131 vekilinin a\u015fa\u011f\u0131daki bendin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan temyiz itirazlar\u0131 yerinde de\u011fildir.<\/p>\n

2-)Davac\u0131 i\u015f\u00e7inin fazla \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131 konusunda taraflar aras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Fazla \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden i\u015f\u00e7i bu iddias\u0131n\u0131 ispatla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u00dccret bordrolar\u0131na dair kurallar burada da ge\u00e7erlidir. \u0130\u015f\u00e7inin imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bordro sahteli\u011fi ispat edilinceye kadar kesin delil niteli\u011findedir. Bir ba\u015fka anlat\u0131mla bordronun sahteli\u011fi ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcp kan\u0131tlanmad\u0131k\u00e7a, imzal\u0131 bordroda g\u00f6r\u00fcnen fazla \u00e7al\u0131\u015fma alaca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6dendi\u011fi varsay\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Fazla \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ispat\u0131 konusunda i\u015fyeri kay\u0131tlar\u0131, \u00f6zellikle i\u015fyerine giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 g\u00f6steren belgeler, i\u015fyeri i\u00e7 yaz\u0131\u015fmalar\u0131 delil niteli\u011findedir. Ancak, fazla \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yaz\u0131l\u0131 belgelerle kan\u0131tlanamamas\u0131 durumunda taraflar\u0131n, tan\u0131k beyanlar\u0131 ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda herkes\u00e7e bilinen genel baz\u0131 vak\u0131alar da bu noktada g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nabilir. \u0130\u015f\u00e7inin fiilen yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin niteli\u011fi ve yo\u011funlu\u011funa g\u00f6re de fazla \u00e7al\u0131\u015fma olup olmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130mzal\u0131 \u00fccret bordrolar\u0131nda fazla \u00e7al\u0131\u015fma \u00fccreti \u00f6dendi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yorsa, i\u015f\u00e7i taraf\u0131ndan ger\u00e7ekte daha fazla \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n ileri s\u00fcr\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak, i\u015f\u00e7inin fazla \u00e7al\u0131\u015fma alaca\u011f\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki ihtirazi kayd\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 halinde, bordroda g\u00f6r\u00fcnenden daha fazla \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ispat\u0131 her t\u00fcrl\u00fc delille yap\u0131labilir. Bordrolar\u0131n imzal\u0131 ve ihtirazi kay\u0131ts\u0131z olmas\u0131 durumunda, i\u015f\u00e7inin bordroda belirtilenden daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yaz\u0131l\u0131 belge ile kan\u0131tlamas\u0131 gerekir. \u0130\u015f\u00e7iye bordro imzalat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 halde, fazla \u00e7al\u0131\u015fma \u00fccreti tahakkuklar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren her ay de\u011fi\u015fik miktarlarda \u00fccret \u00f6demelerinin banka kanal\u0131yla yap\u0131lmas\u0131 durumunda, ihtirazi kay\u0131t ileri s\u00fcr\u00fclmemi\u015f olmas\u0131, \u00f6denenin \u00fczerinde fazla \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 delille ispatlanmas\u0131 gerekti\u011fi sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinde fazla \u00e7al\u0131\u015fma \u00fccretinin ayl\u0131k \u00fccrete dahil oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde kurallara s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak de\u011fer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmlerin ge\u00e7erli oldu\u011funu kabul etmektedir.<\/p>\n

G\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin onbir saati a\u015famayaca\u011f\u0131 Kanunda emredici \u015fekilde d\u00fczenlendi\u011fine g\u00f6re, bu s\u00fcreyi a\u015fan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n denkle\u015ftirmeye tabi tutulamayaca\u011f\u0131, zaml\u0131 \u00fccret \u00f6demesi veya serbest zaman kullan\u0131m\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131 kabul edilmelidir.<\/p>\n

Fazla \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n belirlenmesinde, 4857 Say\u0131l\u0131 Kanun’un 68. maddesi uyar\u0131nca ara dinlenme s\u00fcrelerinin de dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Somut uyu\u015fmazl\u0131kta; davac\u0131n\u0131n i\u015fyerinde acil t\u0131p teknisyeni ve yard\u0131mc\u0131 … personeli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, taraflar aras\u0131nda yap\u0131lan i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinde davac\u0131n\u0131n \u201cg\u00fcn do\u011fumu ve g\u00fcn bat\u0131m\u0131\u201d esas\u0131na g\u00f6re n\u00f6bet usul\u00fc \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131n belirtildi\u011fi ve fazla \u00e7al\u0131\u015fma \u00fccretinin ayl\u0131k \u00fccrete dahil oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde h\u00fckme yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Mahkemece h\u00fckme esas al\u0131nan bilirki\u015fi raporunda, davac\u0131n\u0131n fazla \u00e7al\u0131\u015fma talebi konusunda soyut ve varsay\u0131msal de\u011ferlendirmeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, somut ve denetime elveri\u015fli \u015fekilde bir hesaplamaya gidilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Mahkemece yap\u0131lacak i\u015f; dosyada mevcut \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7izelgelerini dikkate alarak davac\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tarihlerdeki g\u00fcn do\u011fumu ve g\u00fcn bat\u0131m\u0131 saatlerini tespit etmek, yine \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7izelgelerini esas alarak haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerini yasal ara dinlenmeleri d\u00fc\u015ferek ortaya koymak ve haftal\u0131k 5,2 saatlik fazla \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini ispatlanan fazla \u00e7al\u0131\u015fmalardan indirerek davac\u0131n\u0131n fazla \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetime elveri\u015fli bilirki\u015fi raporu ile belirlemek, \u00e7\u0131kacak sonuca g\u00f6re bir de\u011ferlendirme yapmakt\u0131r.<\/p>\n

Eksik inceleme ve ara\u015ft\u0131rma ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde karar verilmesi hatal\u0131 olup, bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n

SONU\u00c7 :<\/strong>\u00a0Temyiz olunan karar\u0131n, yukarda yaz\u0131l\u0131 sebepten dolay\u0131 BOZULMASINA, pe\u015fin al\u0131nan temyiz harc\u0131n\u0131n istenmesi halinde ilgiliye iadesine, 03.05.2018 tarihinde oybirli\u011fiyle karar verildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

CEVAP D\u0130LEK\u00c7ES\u0130 VERMEYEN ARTIK DEL\u0130L G\u00d6STEREMEZ YHGK 20.04.2016, E.2014\/2-695 K.2016\/522 \u201cS\u00fcresinde cevap dilek\u00e7esi vermeyerek delillerini bildirmeyen daval\u0131 taraf\u0131n s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra ger\u00e7ekle\u015fen delil bildirme talebinin reddinin [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":234,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-2275","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2275"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4507,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2275\/revisions\/4507"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/media\/234"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}