{"id":2007,"date":"2016-06-17T19:38:52","date_gmt":"2016-06-17T16:38:52","guid":{"rendered":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/?p=2007"},"modified":"2023-05-04T20:43:27","modified_gmt":"2023-05-04T17:43:27","slug":"2007-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/2007-2\/","title":{"rendered":"HAK\u0130MLER\u0130N MESUL\u0130YET\u0130 ( Memuriyet G\u00f6revini Yapmakta \u0130hmal ve Terahi G\u00f6sterilmesi HUMK’nun 573\/7 Maddesinde D\u00fczenlendi\u011fi – Say\u0131lan Bu Haller \u00d6rnek Niteli\u011finde Olmay\u0131p Say\u0131l\u0131 ve S\u0131n\u0131rl\u0131 Durumlar\u0131 \u0130fade Edece\u011fi )"},"content":{"rendered":"

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2010\/4-352<\/span><\/p>\n

K. 2010\/376<\/span><\/p>\n

T. 14.7.2010<\/span><\/p>\n

\u2022 HAK\u0130MLER\u0130N MESUL\u0130YET\u0130<\/span> ( Memuriyet G\u00f6revini Yapmakta \u0130hmal ve Terahi G\u00f6sterilmesi HUMK’nun 573\/7 Maddesinde D\u00fczenlendi\u011fi – Say\u0131lan Bu Haller \u00d6rnek Niteli\u011finde Olmay\u0131p Say\u0131l\u0131 ve S\u0131n\u0131rl\u0131 Durumlar\u0131 \u0130fade Edece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 HAK\u0130MLER\u0130N G\u00d6REV\u0130 SAVSAMASI<\/span> ( Tutanaklara Ge\u00e7memi\u015f Bir Nedene Dayanmas\u0131 ve Kas\u0131tl\u0131 Hareketle Yasaya ve Adalete Ayk\u0131r\u0131 Karar ya da Kesin Bir Yasa Buyru\u011funa Ayk\u0131r\u0131 Hareketlerinin Bulunmad\u0131\u011f\u0131 – Tazminat Davas\u0131n\u0131n Reddi Gere\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 TAZM\u0130NAT DAVASI<\/span> ( Hakimin \u00c7\u0131kar Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Hareketi \u0130le G\u00f6revini Savsamas\u0131 \u0130se Sonraki Bent Olan HUMK’nun 573\/5. Maddesinde Yer Ald\u0131\u011f\u0131 – Memuriyet G\u00f6revini Yapmakta \u0130hmal ve Terahi G\u00f6sterilmesi HUMK’nun 573\/7 Md.sinde D\u00fczenlendi\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 HAK\u0130MLER\u0130N HAK\u0130ML\u0130K G\u00d6REV\u0130N\u0130 YAPARKEN VERD\u0130KLER\u0130 ZARARLAR <\/span>( Tazminat Davas\u0131 A\u00e7\u0131labilece\u011fi – HUMK’nun 573 ve \u0130zleyen Maddelerine Dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131\/B\u00f6yle Bir Dava \u0130\u00e7in Hakimin Kas\u0131tla Hareket Etmi\u015f Olmas\u0131 ve Verdi\u011fi Karar\u0131n Kanuna ve Adalete Ayk\u0131r\u0131 Bulunmas\u0131 Gerekti\u011fi )<\/span><\/p>\n

1086\/m.573,574,575,576<\/p>\n

\u00d6ZET : Hakimlerin hakimlik g\u00f6revini yaparken “Yarg\u0131sal Faaliyetleri” nedeniyle vermi\u015f olduklar\u0131 zarar i\u00e7in HUMK.nun 573. maddesinde say\u0131lan durumlarda, tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131labilece\u011fi d\u00fczenleme alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Eldeki dava HUMK’nun 573 ve izleyen maddelerine dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle bir dava i\u00e7in hakimin kas\u0131tla hareket etmi\u015f olmas\u0131 ve verdi\u011fi karar\u0131n kanuna ve adalete ayk\u0131r\u0131 bulunmas\u0131 gerekir. 573\/1, 573\/2. maddelerine g\u00f6re ise a\u00e7\u0131k ve kesin olan kanun h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 bir karar sorumlulu\u011fu do\u011furur. HUMK’nun 573\/3 ve 4. maddeleri gere\u011fince, yarg\u0131lama tutana\u011f\u0131nda olmayan bir nedene dayan\u0131lmas\u0131 ya da tutana\u011f\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi sorumlulu\u011fun dayanaklar\u0131d\u0131r. Hakimin \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 hareketi ile g\u00f6revini savsamas\u0131 ise sonraki bent olan HUMK’nun 573\/5. maddesinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Memuriyet g\u00f6revini yapmakta ihmal ve terahi g\u00f6sterilmesi HUMK’nun 573\/7 maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Say\u0131lan bu haller \u00f6rnek niteli\u011finde olmay\u0131p, say\u0131l\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131 durumlar\u0131 ifade eder.<\/p>\n

An\u0131lan bu yasal d\u00fczenlemeye g\u00f6re olaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, daval\u0131 hakimlerin g\u00f6revi savsamas\u0131, tutanaklara ge\u00e7memi\u015f bir nedene dayanmas\u0131, kas\u0131tl\u0131 hareketle yasaya ve adalete ayk\u0131r\u0131 karar ya da kesin bir yasa buyru\u011funa ayk\u0131r\u0131 hareketlerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Davac\u0131n\u0131n iddias\u0131 HUMK’nun 573-576. maddeleri kapsam\u0131nda say\u0131lan nedenlerden de\u011fildir. Bu iddialar ancak temyiz nedeni olarak ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Nitekim karar temyiz edilmi\u015ftir. Dosyadaki t\u00fcm kan\u0131tlara g\u00f6re daval\u0131lar\u0131n yasal s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmadan yarg\u0131lama g\u00f6revlerini yerine getirdikleri anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yleyse davan\u0131n reddine karar vermek gerekmi\u015ftir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki tazminat davas\u0131n\u0131n yap\u0131lan incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay 4.Hukuk Dairesince;<\/p>\n

Davac\u0131 dava dilek\u00e7esinde, kamuoyunda Bilim Ara\u015ft\u0131rma Vakf\u0131 ( BAV ) davas\u0131 olarak bilinen \u0130stanbul 2.A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 2007\/339 Esas say\u0131l\u0131 davan\u0131n san\u0131klar\u0131ndan oldu\u011funu, daval\u0131lar\u0131n ise bu mahkemenin ba\u015fkan ve\u00fcyeleri olduklar\u0131n\u0131, yarg\u0131laman\u0131n 4422 say\u0131l\u0131 yasaya g\u00f6re de\u011fil 765 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 313.maddesine g\u00f6re yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, 4422 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n muadili 5237 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 220.maddesinin uygulama yerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Yarg\u0131tay 5.Ceza Dairesinin bozma karar\u0131n\u0131n da bu y\u00f6nde oldu\u011funu, daval\u0131 hakimlerin 24.11.2005 tarihi itibariyle davay\u0131 zamana\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle reddetmeleri gerekirken haks\u0131z yere davay\u0131 uzatt\u0131klar\u0131n\u0131, 5271 say\u0131l\u0131 CMK’nun 148\/4 maddesine g\u00f6re i\u015fkence ile al\u0131nan ifadesinin h\u00fckme esas al\u0131nmamas\u0131 gerekti\u011fini buna ra\u011fmen emniyette san\u0131klar\u0131n m\u00fcdafisi olmadan bask\u0131 ile al\u0131nan ifadelerin h\u00fckme esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, 01.04.2008 tarihli duru\u015fmada san\u0131klar\u0131n hangi kanun maddesi ile yarg\u0131land\u0131klar\u0131n\u0131n bildirilmesi daval\u0131 hakimlerden istendi\u011fini, daval\u0131lar\u0131n oy birli\u011fi ile bu istek hakk\u0131nda “karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na” karar verdiklerini, oysa Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6\/3a, CMUK’un 147\/1B ve 226\/1 maddelerine g\u00f6re san\u0131klar\u0131n hangi kanun maddesine g\u00f6re yarg\u0131land\u0131klar\u0131n\u0131n bilinmesi gerekti\u011fi temel kural\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini, davac\u0131 ve 4 san\u0131\u011f\u0131n bozma sonras\u0131 beyan\u0131 al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, reddi hakim talebi reddedilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen itiraz olmad\u0131\u011f\u0131 halde \u00fcst mahkemeye g\u00f6nderildi\u011fini, 10 g\u00fcnde 3 celse birden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek daval\u0131lar\u0131n HUMK’nun 573.maddesine uyan eylemleri nedeniyle her bir daval\u0131 i\u00e7in 3.000 YTL ( toplam 9.000 ) manevi tazminat\u0131n tahsili isteminde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Daval\u0131lar\u0131n vekilleri taraf\u0131ndan verilen cevap dilek\u00e7eleri ile davac\u0131 ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n daval\u0131 hakimler hakk\u0131nda 09.05.2008 tarihli nihai karardan \u00f6nce 29 adet dava a\u00e7t\u0131klar\u0131n\u0131, bask\u0131 ve y\u0131ld\u0131rma politikas\u0131 izlendi\u011fini, daval\u0131lar hakk\u0131nda hakaret i\u00e7eren iddialar\u0131n\u0131 hukuk camias\u0131na yayd\u0131klar\u0131 gibi gazetelere ilanlar verildi\u011fini, HUMK’un 573 ve devam\u0131 maddelerindeki \u015fartlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte hen\u00fcz bir karar verilmedi\u011fini, davac\u0131 taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclen nedenlerin temyiz nedeni olabilece\u011fini, davan\u0131n duru\u015fmalar\u0131 ve kararlar\u0131n\u0131n yasalara uygun bulunmas\u0131 nedeniyle davan\u0131n reddine karar verilmesini istemi\u015flerdir.<\/p>\n

Davac\u0131 ve daval\u0131lar a\u00e7\u0131lan davalar\u0131n birle\u015ftirilmesini ve derdest oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f iseler de davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131n ayn\u0131 olmamas\u0131 ve konular\u0131n\u0131n farkl\u0131 bulunmas\u0131 nedeniyle birle\u015ftirme ve derdestlik itirazlar\u0131 kabul edilmemi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131 vekili 31.07.2008 tarihli dilek\u00e7e ile bu dava ile kamuoyunda Ergenekon olarak bilinen dava aras\u0131nda irtibat oldu\u011fu, o dosyadaki bilgi ve belgelerin bu dosyada incelenmesi gerekti\u011fi bildirilmi\u015f ise de dairemizce bu iki dava aras\u0131nda konusu ve taraflar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir ba\u011f g\u00f6r\u00fclemedi\u011finden bu dosyan\u0131n getirtilip incelenmesi iste\u011fi yerinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131 vekili 20.01.2009 tarihli dilek\u00e7e ile davac\u0131n\u0131n yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ceza davas\u0131nda maruz kald\u0131\u011f\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n tamam\u0131n\u0131 bildirmeleri ve bu y\u00f6nde davay\u0131 \u0131slah etmeleri i\u00e7in s\u00fcre istemi\u015f ise de HUMK’nun575.maddesine g\u00f6re hakimlerin g\u00f6revleri nedeniyle haklar\u0131nda a\u00e7\u0131lan davalar i\u00e7in \u00f6zel bir y\u00f6ntem belirlenmi\u015f olup \u015fikayet nedeni olan dava tutana\u011f\u0131 ile s\u00fcbut delillerinin dava dilek\u00e7esine eklenmesi zorunlu bulundu\u011fu, buna g\u00f6re dava sebebinin sonradan \u0131slah dilek\u00e7esi ile geni\u015fletilmesi veya de\u011fi\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan davac\u0131 vekilinin istemi yerinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131lar taraf\u0131ndan ibraz edilen yarg\u0131lama tutana\u011f\u0131 \u00f6rne\u011fi, mahkeme kararlar\u0131 ve t\u00fcm dosya i\u00e7eri\u011findeki bilgiler itibariyle; 11.01.2000 tarihli iddianame ile 35 ki\u015fi hakk\u0131nda “\u00e7\u0131kar ama\u00e7l\u0131 \u00f6rg\u00fct kurmak, tehdit ve menfaat sa\u011flamakve \u00e7\u0131kar ama\u00e7l\u0131 \u00f6rg\u00fcte yard\u0131m etmek” su\u00e7lar\u0131ndan 4422 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 1\/1 , TCK’n\u0131n 192\/ ilk, 313 ve 314 maddeleri gere\u011fince yarg\u0131lanmalar\u0131 i\u00e7in \u0130stanbul 1 nolu DGM’de dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hakimin reddi nedeniyle dosyan\u0131n 3 nolu DGM’ye g\u00f6nderildi\u011fi, 12.09.2003 tarihinde g\u00f6revsizlik karar\u0131yla 2 nolu DGM’ye g\u00f6nderildi\u011fi, g\u00f6rev uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in Yarg\u0131tay 5. Ceza Dairesinin 3 nolu DGM’nin g\u00f6revli oldu\u011funa karar verdi\u011fi, \u0130stanbul 3 nolu DGM’nin 12.09.2003 tarihli kararla iddianame i\u00e7eri\u011fine g\u00f6re at\u0131l\u0131 su\u00e7lar\u0131n 765 say\u0131l\u0131 TCK’nun 313.maddesi kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan g\u00f6revsizlik karar\u0131 vererek dosyay\u0131 \u0130stanbul 7. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine g\u00f6nderdi\u011fi, 19.01.2004 tarihinde su\u00e7 yerinin Bak\u0131rk\u00f6y olmas\u0131 nedeniyle Bak\u0131rk\u00f6y 5.A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine, su\u00e7 yerinin \u00dcsk\u00fcdar olmas\u0131 nedeniyle \u00dcsk\u00fcdar 2.A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine, 07.04.2004 tarihinde ise su\u00e7 yerinin \u0130stanbul olmas\u0131 nedeniyle tekrar yetkisizlik karar\u0131 ile dosyan\u0131n \u0130stanbul 7. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine g\u00f6nderildi\u011fi, olumsuz yetki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Yarg\u0131tay 5.Ceza Dairesi taraf\u0131ndan \u0130stanbul 7.A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin yetkili oldu\u011fu \u015feklinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi\u011fi, bu mahkemenin ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin 28.05.2004 tarihinde davadan \u00e7ekildikleri, \u0130stanbul 8.A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin \u00e7ekilmeyi kabul ederek dosyay\u0131 \u0130stanbul 2.A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine g\u00f6nderdi\u011fi, mahkemenin 24.11.2005 tarih 2004\/337 Esas say\u0131l\u0131 karar ile TCK’nun 313.maddesi gere\u011fince davan\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verdi\u011fi, temyiz \u00fczerine Yarg\u0131tay 8.Ceza Dairesinin 17.05.2007 tarihli karar\u0131yla bir k\u0131s\u0131m san\u0131klar\u0131n eylemlerinin 4422 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 1. ve 5237 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 220.maddesi kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan bozdu\u011fu, \u0130stanbul 2.A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 4422 say\u0131l\u0131 yasa y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirmenin eski DGM ve yeni \u00f6zel yetkili A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesince yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finden g\u00f6revsizlik karar\u0131yla dosyan\u0131n 5.Ceza Dairesine g\u00f6nderildi\u011fi, Yarg\u0131tay 5.Ceza Dairesi taraf\u0131ndan \u00f6nceden 2.A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin g\u00f6revli oldu\u011funa 09.10.2007 tarihinde karar verildi\u011finden bu mahkemeye geri g\u00f6nderdi\u011fi, 2007\/339 Esas say\u0131l\u0131 09.05.2008 tarihli kararla san\u0131k Adnan Oktar’\u0131n \u00e7\u0131kar ama\u00e7l\u0131 \u00f6rg\u00fct kurma ve y\u00f6netme su\u00e7undan 5237 say\u0131l\u0131 TCK’nun 220\/1 maddesi uyar\u0131nca, san\u0131klar U… \u00d6… ve A… U…’nun \u00e7\u0131kar ama\u00e7l\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc y\u00f6netme su\u00e7undan 5237 say\u0131l\u0131 TCK’nun 220\/1 maddeleri uyar\u0131nca cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131na, san\u0131klar H… H… M…, H… B… G…,Kartal \u0130\u015f, T… Y…, K… Y… ve A… T…hakk\u0131ndaki \u00f6rg\u00fct ad\u0131na faaliyette bulunma su\u00e7undan 5237 Say\u0131l\u0131 TCK’nun 220\/7 maddesi yollamas\u0131 ile 220\/2 maddesine g\u00f6re 8 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi doldu\u011fundan davan\u0131n d\u00fc\u015fmesine, san\u0131k Timur Ayan hakk\u0131ndaki g\u00f6revsizlik karar\u0131nda ismi g\u00f6sterilmedi\u011finden usul\u00fc eksikli\u011fin giderilmesi i\u00e7in g\u00f6revsizlik karar\u0131 veren \u0130stanbul 11. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine iadesine, \u00e7\u0131kar ama\u00e7l\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc y\u00f6netme su\u00e7undan bozmaya kar\u015f\u0131 ifadesi al\u0131namayan san\u0131k Meltem Ar\u0131kan y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n tefrikine karar verildi\u011fi vekarar\u0131n temyiz edildi\u011fi hen\u00fcz kesinle\u015fmedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Hakimlerin hakimlik g\u00f6revini yaparken “Yarg\u0131sal Faaliyetleri” nedeniyle vermi\u015f olduklar\u0131 zarar i\u00e7in HUMK.nun 573. maddesinde say\u0131lan durumlarda, 573-576. maddelerindeki h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131labilece\u011fi d\u00fczenleme alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Eldeki dava HUMK’nun 573 ve izleyen maddelerine dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle bir dava i\u00e7in hakimin kas\u0131tla hareket etmi\u015f olmas\u0131 ve verdi\u011fi karar\u0131n kanuna ve adalete ayk\u0131r\u0131 bulunmas\u0131 gerekir. 573\/1, 573\/2. maddelerine g\u00f6re ise a\u00e7\u0131k ve kesin olan kanun h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 bir karar sorumlulu\u011fu do\u011furur. HUMK’nun 573\/3 ve 4. maddeleri gere\u011fince, yarg\u0131lama tutana\u011f\u0131nda olmayan bir nedene dayan\u0131lmas\u0131 ya da tutana\u011f\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesisorumlulu\u011fun dayanaklar\u0131d\u0131r. Hakimin \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 hareketi ile g\u00f6revini savsamas\u0131 ise sonraki bent olan HUMK’nun 573\/5. maddesinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Memuriyet g\u00f6revini yapmakta ihmal ve terahi g\u00f6sterilmesi HUMK’nun 573\/7 maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Say\u0131lan bu haller \u00f6rnek niteli\u011finde olmay\u0131p, say\u0131l\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131 durumlar\u0131 ifade eder.<\/p>\n

An\u0131lan bu yasal d\u00fczenlemeye g\u00f6re olaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, daval\u0131 hakimlerin g\u00f6revi savsamas\u0131, tutanaklara ge\u00e7memi\u015f bir nedene dayanmas\u0131, kas\u0131tl\u0131 hareketle yasaya ve adalete ayk\u0131r\u0131 karar ya da kesin bir yasa buyru\u011funa ayk\u0131r\u0131 hareketlerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Davac\u0131n\u0131n iddias\u0131 HUMK’nun 573-576. maddeleri kapsam\u0131nda say\u0131lan nedenlerden de\u011fildir.<\/p>\n

Bu iddialar ancak temyiz nedeni olarak ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Nitekim karar temyiz edilmi\u015ftir. Dosyadaki t\u00fcm kan\u0131tlara g\u00f6re daval\u0131lar\u0131n yasal s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmadan yarg\u0131lama g\u00f6revlerini yerine getirdikleri anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yleyse davan\u0131n reddine karar vermek gerekmi\u015ftir.<\/p>\n

Dava reddedildi\u011fine g\u00f6re HUMK’nun 576. maddeleri uyar\u0131nca ( daval\u0131lar istemeseler dahi ) daval\u0131lar yarar\u0131na manevi tazminat takdiri gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yasa koyucu hakim aleyhine dava a\u00e7\u0131lmas\u0131yla i\u015fin mahiyeti gere\u011fi kar\u015f\u0131 taraf\u0131n tazminat iste\u011finin bulundu\u011fu varsay\u0131m olarak kabul etmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda davac\u0131lar\u0131n daval\u0131larla ilgili itham\u0131 ve taraflarla ilgili di\u011fer olgular g\u00f6zetildi\u011finde HUMK’nun 576\/2. maddesi uyar\u0131nca her bir daval\u0131 i\u00e7in 500.00 lira olmak \u00fczere toplam 1.500.00 lira manevi tazminat\u0131n davac\u0131dan al\u0131nmas\u0131na karar verilmesi uygun bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan nedenler ve gerek\u00e7eler g\u00f6zetildi\u011finde a\u015fa\u011f\u0131daki h\u00fckm\u00fcn kurulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir sonuca var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yukar\u0131da yaz\u0131l\u0131 bulunan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n

1-HUMK’nun 573. maddesindeki ko\u015fullar olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan davan\u0131n REDD\u0130NE,<\/p>\n

2-Ayn\u0131 yasan\u0131n 576. maddesinde belirtildi\u011fi \u015fekilde her bir daval\u0131 yarar\u0131na takdir edilen 500,00 lira olmak \u00fczere toplam 1.500,00 lira tazminat\u0131n davac\u0131dan al\u0131narak daval\u0131lara verilmesine,<\/p>\n

3-HUMK’nun 576\/2. maddesi gere\u011fince takdiren 500,00 lira idari para cezas\u0131n\u0131n davac\u0131dan al\u0131narak hazineye gelir kaydedilmesine,<\/p>\n

4-Davac\u0131 aleyhine h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131 i\u00e7in 81,00 lira nisbi ilam harc\u0131 ile davan\u0131n reddi dolay\u0131s\u0131yla al\u0131nmas\u0131 gereken 15,60 lira red karar harc\u0131 olmak \u00fczere toplam 96,60 lira harc\u0131n pe\u015fin al\u0131nan 121,50 lira har\u00e7tan mahsubu ile geri kalan 24,90 liran\u0131n istek halinde davac\u0131ya iadesine,<\/p>\n

5-Daval\u0131lar i\u00e7in takdir olunan 1.250,00 lira avukatl\u0131k \u00fccretinin davac\u0131dan al\u0131n\u0131p daval\u0131lara verilmesine,<\/p>\n

6-Davac\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan yarg\u0131lama giderlerinin \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n

dair oybirli\u011fi ile verilen 20.1.2009 g\u00fcn ve 2008\/11 E. 2009\/11 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n davac\u0131 taraf\u00e7a temyiz edilmesi \u00fczerine karar\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131ndan ve dosyadaki t\u00fcm ka\u011f\u0131tlar\u0131n okunmas\u0131ndan sonra gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesinin h\u00fckm\u00fcne y\u00f6nelik temyiz dilek\u00e7esi incelendi:<\/p>\n

Dosyadaki tutanak ve kan\u0131tlara, bilgi ve belgelere, daire karar\u0131nda a\u00e7\u0131klanan gerektirici nedenlere ve \u00f6zellikle delillerin de\u011ferlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamas\u0131na g\u00f6re, usul ve yasaya uygun oldu\u011fu tespit edilen Yarg\u0131tay 4.Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi karar\u0131n onanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : Davac\u0131 vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddi ile 4.Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi karar\u0131n yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle ONANMASINA, a\u015fa\u011f\u0131da d\u00f6k\u00fcm\u00fc yaz\u0131l\u0131 ( 17,20 ) TL. harc\u0131n temyiz edenden al\u0131nmas\u0131na, 14.07.2010 g\u00fcn\u00fcnde oybirli\u011fi ile karar verildi.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 1998\/4-508<\/span><\/p>\n

K. 1998\/553<\/span><\/p>\n

T. 1.7.1998<\/span><\/p>\n

\u2022 USUL\u00ce KAZANILMI\u015e HAK<\/span> ( 2. Bozma karar\u0131n\u0131n etkisi )<\/span><\/p>\n

\u2022 MADD\u0130 HATAYA DAYALI BOZMA<\/span> ( Usul\u00ee kazan\u0131lm\u0131\u015f hak )<\/span><\/p>\n

\u2022 MANEV\u0130 TAZM\u0130NAT<\/span> ( Yay\u0131n yoluyla hakaret )<\/span><\/p>\n

\u2022 YAYIN YOLUYLA HAKARET<\/span> ( Manevi tazminat )<\/span><\/p>\n

\u2022 BOZMADAN SONRA DEL\u0130L \u0130BRAZI<\/span> ( Savunman\u0131n geni\u015fletilmesi )<\/span><\/p>\n

\u2022 SAVUNMANIN GEN\u0130\u015eLET\u0130LMES\u0130<\/span> ( Bozmadan sonra delil ibraz\u0131 )<\/span><\/p>\n

1086\/m.429<\/p>\n

\u00d6ZET : Daval\u0131lar\u0131n manevi tazminatla y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin yerel mahkemenin ilk karar\u0131 \u00f6zel dairece \u201cdava red edilmek \u00fczere\u201d bozulmu\u015f ve bozmaya uyularak daval\u0131 yarar\u0131na usul\u00ee kazan\u0131lm\u0131\u015f hak olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n

Bozmaya uyularak yeniden karar verilirken usul\u00ee hatalar yap\u0131lmas\u0131 ve bu sebeple \u201cdavan\u0131n reddi ve dair\u201d ikinci karar\u0131n dahi bozulmas\u0131 durumunda; ilk bozmaya uyulmakla olu\u015fan usul\u00ee kazan\u0131lm\u0131\u015f hak ortadan kalkm\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n

DAVA VE KARAR: Taraflar aras\u0131ndaki \u201cmanevi tazminat\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesince davan\u0131n daval\u0131 Ergun G\u00f6ze hakk\u0131nda reddine dair verilen 27.3.1996 g\u00fcn ve1995\/329 E- 1996\/208 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi davac\u0131lar vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine,<\/p>\n

Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi’nin 10.7.1997 g\u00fcn ve 1997\/2388 \u2013 7785 say\u0131l\u0131 ilam\u0131;<\/p>\n

( \u2026Dava, T\u00fcrkiye Gazetesinde ( 20.10.1990 g\u00fcnl\u00fc say\u0131da ) Ergun G\u00f6ze taraf\u0131ndan yaz\u0131l\u0131 \u201cAziz Nesin ve T\u00fcrk Ordusu\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131yla davac\u0131n\u0131n ki\u015filik haklar\u0131na sald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131na dayal\u0131 manevi tazminat istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Yerel mahkemenin 14.7.1992 tarihli ve 1991\/518 esas, 1992\/453 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131 dayal\u0131 T\u00fcrkiye Gazetesi taraf\u0131ndan temyiz edilmemek suretiyle onun y\u00f6n\u00fcnden kesinle\u015fmi\u015ftir. Di\u011fer daval\u0131 yazar Ergun G\u00f6ze’nin temyizi \u00fczerine karar oy\u00e7oklu\u011fuyla ve reddedilmek \u00fczere bozulmu\u015f; ancak mahkemece bozmaya uyularak yeniden verilen kararla dava reddedilmi\u015fse de son oturumda usuli i\u015flemlere ayk\u0131r\u0131 davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 saptand\u0131\u011f\u0131ndan karar oybirli\u011fiyle yeniden bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

Mahkeme bu karara da uyarak usul eksikli\u011fini gidermi\u015ftir. Ne varki, davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan 14.7.1992 tarihli ilk karardan sonra dosyaya sunulan bir \u00e7ok kan\u0131t ve a\u00e7\u0131klamalar, son karar gerek\u00e7esinde tart\u0131\u015f\u0131lmadan, 14.7.1992 tarihi \u00f6ncesi duruma g\u00f6re kara verilmi\u015ftir. Oysa, usul hukukunda kazan\u0131lm\u0131\u015f hak, yaln\u0131z Yarg\u0131tay bozmas\u0131na uyulmakla lehine h\u00fck\u00fcm bozulan yan y\u00f6n\u00fcnden olu\u015fan bir hak de\u011fildir; yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ba\u015fka kazan\u0131lm\u0131\u015f usul haklar\u0131 da vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin s\u00fcresinde yap\u0131lmayan zamana\u015f\u0131m\u0131 def’i daha ileri bir zamanda yap\u0131l\u0131r ve buna di\u011fer yan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmazsa, dava \u00f6teki hususlar durdurularak \u00f6ncelikle zamana\u015f\u0131m\u0131 y\u00f6n\u00fcnden incelenir. Yine iddia ve savunman\u0131ngeni\u015fletilmesi durumlar\u0131nda da b\u00f6yledir.<\/p>\n

Daval\u0131 yan, dosyaya sonradan kan\u0131t olarak sunulan belge ve a\u00e7\u0131klamalara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olmakla, yeniden olu\u015fturulacak karar i\u00e7in bunlar\u0131n da irdelenmesi, tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn hale, hatta zorunlu hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Hal b\u00f6yleyken, mahkemece 14.7.1992 tarihinden sonra dosyada hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik ve kat\u0131lma olmam\u0131\u015fcas\u0131na, bunlar\u0131 g\u00f6zard\u0131 ederek davan\u0131n reddine karar vermesi bozma nedenidir.<\/p>\n

Bu husus temyiz incelemesi s\u0131ras\u0131nda dikkate al\u0131nmaks\u0131z\u0131n \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan karar\u0131n onanmas\u0131 do\u011fru bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan HUMK. 440 \u2013 442. maddeleri uyar\u0131nca karar d\u00fczeltme isteminin kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle davac\u0131 yan\u0131n karar d\u00fczeltme isteminin kabul\u00fcyle dairemizin 17.10.1996 tarihli onama karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131larak yerel mahkeme karar\u0131n\u0131n davac\u0131 yan yarar\u0131na bozulmas\u0131na\u2026 ) gerek\u00e7esiyle bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda: mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

YARGITAY HUKUK GENEL KURULU KARARI:<\/span><\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

Bir mahkemenin Yarg\u0131tay Dairesince verilen bozma karar\u0131na uymas\u0131 sonunda kendisi i\u00e7in o kararda g\u00f6sterilen \u015fekilde inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gere\u011fince h\u00fck\u00fcm verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc meydana gelir. Usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hak olarak tan\u0131mlayaca\u011f\u0131m\u0131z bu durum mahkemeye h\u00fckm\u00fcne uydu\u011fu Yarg\u0131tay bozma karar\u0131ndaki esas \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flem yapma ve h\u00fck\u00fcm kurma zorunlulu\u011fu getirir. ( Bkz. 9.5.1960 T.21\/9 say\u0131l\u0131 Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihat\u0131 Birle\u015ftirme Karar\u0131 ).<\/p>\n

Uzun y\u0131llardan beri Yarg\u0131tay uygulamalar\u0131 ve \u00f6\u011fretide benimsenen usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hak m\u00fcessesesinin usul hukukunun dayand\u0131\u011f\u0131 vazge\u00e7ilmez ana temellerinden biri oldu\u011funda duraksama bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu kural\u0131n uygulanmas\u0131nda baz\u0131 istisnalar \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Bunlar:<\/p>\n

1- Mahkemece Yarg\u0131tay bozma karar\u0131na uyulduktan sonra g\u00f6r\u00fclmekte olan davaya uygulama imkan\u0131 bulunan yeni bir \u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme karar\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131,<\/p>\n

2- Mahkemece bozmaya uyulmas\u0131ndan sonra, o konuda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren ( ge\u00e7mi\u015fe etkili ) yeni bir kanun \u00e7\u0131kmas\u0131,<\/p>\n

3- Bozmaya uyulmas\u0131ndan sonra, o konuda uygulanmas\u0131 gereken Kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn h\u00fck\u00fcm kesinle\u015fmeden \u00f6nce Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi;<\/p>\n

4- 4.2.1959 tarih 13\/5 say\u0131l\u0131 Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme karar\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere h\u00fckm\u00fcne uyulan bozma karar\u0131ndan sonra g\u00f6reve ili\u015fkin yeni bir yasal d\u00fczenlemenin getirilmi\u015f olmas\u0131,<\/p>\n

5- Maddi yan\u0131lg\u0131ya dayal\u0131 bozma karar\u0131na uyulmu\u015f olmas\u0131, gibi say\u0131labilir.<\/p>\n

Maddi yan\u0131lg\u0131ya dayal\u0131 bozma karar\u0131na uyulmu\u015f olmas\u0131 itibariyle kazan\u0131lm\u0131\u015f hakk\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in ancak Yarg\u0131tay Dairesi’nin vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 her t\u00fcrl\u00fc de\u011fer yarg\u0131s\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir suretle ba\u015fka bi\u00e7imde yorumlanam\u0131yacak, tart\u0131\u015fmas\u0131z ve a\u00e7\u0131k bir maddi hata olarak belirlenmesi gerekir. Yine \u00f6zellikle belirtilmelidir ki, bozma karar\u0131nda hukuki y\u00f6nden bir niteleme yap\u0131lm\u0131\u015f veya deliller belli bir do\u011frultuda de\u011ferlendirilerek bozma karar\u0131verilmi\u015fse bu karara uyulmas\u0131 halinde bozmay\u0131 yapan daire hukuki g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fi\u015ftirse ya da delil de\u011ferlendirmesinin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu sonradan benimsese dahi maddi hatadan s\u00f6z edilemez ve usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hakk\u0131n do\u011fdu\u011funun kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

Somut olayda daval\u0131lar\u0131n manevi tazminatla y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin yerel mahkemenin ilk karar\u0131 \u00d6zel Dairece 28.12.1993 g\u00fcnl\u00fc karar reddedilmek\u201d \u00fczere bozulmu\u015ftur. Mahkeme bozma karar\u0131na uymu\u015ftur. Bozma karar\u0131na uyulmakla daval\u0131 yarar\u0131na usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hak olu\u015fmu\u015ftur. Dosya i\u00e7eri\u011fine ve hukuki nitelendirme ve de\u011ferlendirmelere g\u00f6re, bozma karar\u0131n\u0131n maddi yan\u0131lg\u0131ya dayand\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenemez Ger\u00e7ekte de, ilk bozma karar\u0131, hukuki de\u011ferlendirmeye y\u00f6neliktir. Kar\u015f\u0131 oy a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda da hukuksal de\u011ferlendirme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O nedenle bozmaya uymakla mahkeme art\u0131k bozma do\u011frultusunda i\u015flem yapmak zorundad\u0131r. Genel Kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda yerel mahkemenin bozma do\u011frultusunda verdi\u011fi davan\u0131n reddine ili\u015fkin ikinci karar\u0131 16.3.1995 tarihinde \u00d6zel Dairece \u201ctaraflar, bozma karar\u0131na uyulmas\u0131ndan sonra devam edecek yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda yeni iddia ve savunmada bulunabilirler; di\u011fer taraf\u0131n buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131 halinde bu iddia ve savunmalar\u0131n incelenmesi gerekir. En kesin bozmaya ra\u011fmen taraflar iddia ve m\u00fcdafaalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek ( geni\u015fleterek ) bozma ilam\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011finden farkl\u0131 bir h\u00fck\u00fcm verilmesini sa\u011flayabilirler. Bu sebeple uyma hakk\u0131nda karar verildikten sonra taraflara ne diyeceklerini sormadan h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015f olmas\u0131 bozmay\u0131 gerektirir\u201d, denilerek ikinci defa bozulmu\u015f ve yerel mahkemece de bu bozma karar\u0131na da uyulmu\u015f olmas\u0131 olgusu \u00fczerinde de durulmu\u015f bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler az yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan bu bozma karar\u0131n\u0131n birinci bozma karar\u0131na uyulmakla v\u00fccud bulan kazan\u0131lm\u0131\u015f hakk\u0131 bertaraf edece\u011fi esasen bu ikinci bozmaya uyulmakla do\u011fan usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hakka \u00fcst\u00fcnl\u00fck tan\u0131nmas\u0131 gerekece\u011fi \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmi\u015flerse de; \u00e7o\u011funlukca ikinci bozmaya mahkemenin uymas\u0131n\u0131n ilk bozma karar\u0131na uyulmak suretiyle has\u0131l olan ve hukuken ge\u00e7erli ve ayakta duran kazan\u0131lm\u0131\u015f hakk\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Ger\u00e7ekte de ilk bozma karar\u0131na mahkemenin uymas\u0131ndan sonra bu bozma karar\u0131n\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k g\u00fcc\u00fc, hukuki s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve \u00e7er\u00e7evesi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131larak Yarg\u0131tay’ca da bir karar verilemiyece\u011finde ku\u015fku ve duraksama olmamal\u0131d\u0131r. O nedenle a\u00e7\u0131k belirgin kazan\u0131lm\u0131\u015f hak kar\u015f\u0131s\u0131nda daha sonraki yarg\u0131lama ve Yarg\u0131tay i\u015flemlerinin bir hukuki sonu\u00e7 yaratmayaca\u011f\u0131 kural\u0131 alt\u0131ndan yerel mahkemenin direnme karar\u0131 Usul ve Yasa’ya uygun olup onanmas\u0131 gerekmi\u015ftir.<\/p>\n

SONU\u00c7: Davac\u0131lar vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddi ile, direnme karar\u0131n\u0131n yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle ONANMASINA, temyiz ilam harc\u0131 pe\u015fin al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011fundan ba\u015fkaca har\u00e7 al\u0131nmas\u0131na mahal olmad\u0131\u011f\u0131na, oy\u00e7oklu\u011fu ile kararverildi.<\/p>\n

KAR\u015eI OY YAZISI<\/p>\n

Direnme karar\u0131na ili\u015fkin genel kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde, ilk \u00f6nce i\u015fin esas\u0131 de\u011fil, usul y\u00f6n\u00fcn\u00fcn karara ba\u011flanaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 nedeniyle, \u201cKar\u015f\u0131 Oy Yaz\u0131m\u0131z\u201d da, usul sorunu g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yerel mahkemenin 14.7.1992 g\u00fcn ve 518\/453 say\u0131l\u0131 ilk karar\u0131nda; dava kabul edilmi\u015f ve bu karar\u0131 sadece daval\u0131 Ergun G\u00f6ze temyiz etilmi\u015ftir. Bu karar, \u00d6zel Dairenin 28.12.1993 g\u00fcn ve 12361\/15373 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla oy\u00e7oklu\u011fuyla kesin olarak bozulmu\u015ftur. Mahkemece, bu bozmaya uyulmu\u015f ve dava bu kez de red edilmi\u015ftir. Karar\u0131, davac\u0131 taraf temyiz etmi\u015f ve \u00d6zel Dairece mahkeme karar\u0131 16.3.1995 g\u00fcn ve 8654\/2278 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla oybirli\u011fiyle bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

Bu ikinci bozma karar\u0131nda \u00d6zel Daire, \u201c\u2026Prof. Dr. Baki Kuru’nun ( HUMK. Cilt 4. Be\u015finci Bask\u0131, 1991, s. 3437 \u2013 J ) i\u015faret etti\u011fi gibi i\u015fte bu \u015fekilde bozmadan sonra ileri s\u00fcr\u00fclen yeni iddia ve savunma ile hukuki durum de\u011fi\u015fece\u011finden ( de\u011fi\u015febilece\u011finden ) mahkeme usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hakka g\u00f6re de\u011fil, de\u011fi\u015fen yeni hukuki duruma g\u00f6re karar verir. Prof. Dr. Saim \u00dcst\u00fcnda\u011f’\u0131n da ( MYH. Cilt II. 3. Bask\u0131, \u0130stanbul 1977, s. 98 vd ), Usuli m\u00fcktesep hakka getirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc istisna ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki konuya ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 \u015f\u00f6yledir: \u201cEn kesin bozmaya ra\u011fmen taraflar iddia ve m\u00fcdafalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek ( geni\u015fleterek ) \u2026\u2026.. bozma ilam\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011finden farkl\u0131 bir h\u00fck\u00fcmverilmesini sa\u011flayabilirler. De\u011fi\u015fikli\u011fe ra\u011fmen, mahalli mahkeme yine de bozma ilam\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131ktan bahsedemez. Demek ki, taraflar bozma ilam\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na, iddia ve m\u00fcdafaan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi yasa\u011f\u0131n\u0131 vazeden h\u00fck\u00fcmlere uymak suretiyle\u2026\u2026.\u201d \u00c7\u0131kabileceklerini kabul etmi\u015ftir. Mahkemece, \u00d6zel Dairenin bu ikinci bozma karar\u0131na da uyulmu\u015f ve daval\u0131 Ergun G\u00f6ze y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddine ili\u015fkin 27.3.1996 g\u00fcn ve 329\/208 say\u0131l\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc karar\u0131n\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n

Mahkemenin bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc karar\u0131 \u00d6zel Dairece 17.10.1996 g\u00fcn ve 7042\/10061 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla onanm\u0131\u015f ve davac\u0131 taraf\u0131n karar d\u00fczelme istemi \u00d6zel Dairece 10.7.1997 g\u00fcn ve 2388\/7785 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla kabul edilerek, mahkeme karar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez bozulmu\u015ftur. Bundan sonra, yerel mahkeme direnme karar\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n

Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu, mahkemenin direnme karar\u0131n\u0131 usul y\u00f6n\u00fcnden incelemi\u015f ve \u00f6zel olarak, \u00d6zel Dairenin birinci bozmas\u0131 kesin oldu\u011fundan ve bu bozmaya mahkemece uyuldu\u011fu i\u00e7in olu\u015fan usuli m\u00fcktesep hak nedeniyle direnme karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131 gerekti\u011fini kabul etmi\u015ftir. Bu onama, karar\u0131na kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015fu s\u00f6zc\u00fcklerle a\u00e7\u0131klamak istiyoruz.<\/p>\n

Yerel mahkemenin davan\u0131n kabul\u00fcne ili\u015fkin ilk karar\u0131 kesin olarak bozulmu\u015ftur. Bu bozma karar\u0131na mahkemece uyulmu\u015f ve taraflar y\u00f6n\u00fcnden usuli m\u00fcktesep hak olu\u015fmu\u015ftur. Ancak, davac\u0131 taraf yeni deliller ibraz etmi\u015f ve ayr\u0131ca iddias\u0131n\u0131 geni\u015fletmi\u015ftir. Daval\u0131 taraf, bu hususlara itiraz etmemi\u015ftir. Mahkeme davay\u0131 red etmi\u015f ve \u00d6zel Dairece ikinci kez karar bozulmu\u015ftur. Davac\u0131n\u0131n yeni delillerini incelemek ve geni\u015fletilen iddiay\u0131 de\u011ferlendirmek \u00fczere bozulan ikinci bozmaya da, mahkemece uyulmu\u015ftur. Bu ikinci bozma ile taraflar y\u00f6n\u00fcnden yeni bir usuli m\u00fcktesep hak olu\u015fmu\u015ftur. \u0130\u015fte, bu ikinci m\u00fcktesep hakk\u0131, say\u0131n genel kurul \u00e7o\u011funlu\u011fu benimsememi\u015f ve ilk bozma \u00e7er\u00e7evesinde kararverilmesi gerekti\u011fini kabul etmi\u015ftir. Bu uyu\u015fmazl\u0131kta, \u00d6zel Dairenin iki bozma karar\u0131na uyulmakla ikinci usuli m\u00fcktesep hak olu\u015fmu\u015ftur. Bu iki usuli m\u00fcktesep haktan hangisi tercih edilecektir? Kan\u0131m\u0131zca, ikinci usuli m\u00fcktesep hak tercih edilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, burada kamu d\u00fczeni veya buyurucu kurallar\u0131n ihlali s\u00f6z konusu de\u011fildir. Taraflar aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131k \u00f6zel hukuka ili\u015fkin olmas\u0131 nedeniyle i\u015fbu davada, davac\u0131, davas\u0131ndan feragat edebilece\u011fi gibi, daval\u0131 da, davay\u0131 kabul edebilir ve taraflar sulh de olabilirler. Hatta taraflar, iddialar\u0131n\u0131 ve savunmalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilirler. Ancak, bu de\u011fi\u015fikli\u011fe taraflar kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar veya itiraz ile geni\u015fletmeye izin vermezler ise, yeni iddialar d\u00fczenlemesi etkili olamayaca\u011f\u0131 gibi, \u00d6zel Dairenin kesin bozma karar\u0131n\u0131n etkisiz hale getirilmesi de s\u00f6z konusu de\u011fildir. Olay\u0131n ger\u00e7ek olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve hak s\u00f6z konusu ise, ger\u00e7ek hakk\u0131n tecellisinde her kesin ve \u00f6zellikle kamunun daha \u00e7ok yarar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6te yandan, genel kurulun bu karar\u0131 ilke y\u00f6n\u00fcnden de taraflar\u0131n iradesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Taraflar zaman\u0131nda itiraz etmedikleri takdirde yeni iddia ileri s\u00fcrebilir ve bu iddialara ili\u015fkin delillerini ibraz edebilirler. Genel kurulun \u015fimdiki karar\u0131 ise, bu uygulamay\u0131 \u00f6nliyecek niteliktedir.<\/p>\n

Yukar\u0131dan beri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak de\u011finildi\u011fi \u00fczere, somut olaya ili\u015fkin uyu\u015fmazl\u0131k, Usul Yasas\u0131 ve uygulamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirilmi\u015f ve bozma karar\u0131ndan sonra ibraz edilen yeni delillerin incelenmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. A\u00e7\u0131klanan bu gerek\u00e7elerle, direnme karar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun karar\u0131na kat\u0131lm\u0131yorum.<\/p>\n

G\u00f6nen ER\u0130\u015e
\nYarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n

KAR\u015eI OY A\u00c7IKLAMASI<\/p>\n

Davac\u0131, dava dilek\u00e7esinde daval\u0131n\u0131n, 20.12.1990 tarihli T\u00fcrkiye Gazetesinde, \u201cAziz Nesin ve T\u00fcrk Ordusu\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile yay\u0131nlanan yaz\u0131da G\u00fcney K\u0131br\u0131s ziyaret etmemi neden g\u00f6stererek;<\/p>\n

– Aziz Nesin K\u0131br\u0131s davam\u0131za kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p Yunanl\u0131lar\u0131n sosisine ya\u011f s\u00fcrmeye devam ediyor.<\/p>\n

– \u0130smiyle gayri m\u00fcsemma bu Aziz, bu ve benzeri hainane hareketleri bu a\u00e7\u0131k ve ac\u0131 ger\u00e7eye ra\u011fmen pe\u015fpe\u015fe yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

– Bizim Aziz olmayan Aziz ise bu hareketi, K\u0131br\u0131s Rum Akel Partisinin himayesinde \u00fcstelik bu sosyalist milliyet\u00e7iyim gibi izah\u0131 olmayan bir z\u0131rvay\u0131 savunmaktad\u0131r.<\/p>\n

– Aziz han\u00e7eri sadece T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131na ve K\u0131br\u0131s davas\u0131na saplam\u0131yor onun bir hedefi de T\u00fcrk Ordusudur.<\/p>\n

– Bir cambazhane ibi\u015finin g\u00fcld\u00fcrme yetene\u011fine denk eserleri ile kendini kamufle etmeye \u00e7al\u0131\u015fan Aziz, bir eski ordu mensubudur ve fakat ordudan at\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

– \u0130zinli erlerin istihkak\u0131n\u0131 zimmetine ge\u00e7irmek su\u00e7undan hapis ve ordudan ihrac\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

– Bug\u00fcn milli menfaatlerimize ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde vasillu’nun d\u00fcmen suyuna girmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

– Asl\u0131nda onlar\u0131n ustalar\u0131 Naz\u0131m Hikmet de b\u00f6yle idi. Bulgaristandaki T\u00fcrkleri ve Azerbeycan T\u00fcrklerini K\u0131z\u0131lordu nam\u0131na avlamak sakinle\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131rd\u0131. Koredeki Mehmet\u00e7i’\u011fe \u201cteslim ol mehmet\u201d diyecek kadar, Staline a\u011flayacak kadar, bi\u00e7iminde s\u0131fatlar verdi\u011fini, yak\u0131\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6ylece ki\u015filik haklar\u0131na sald\u0131r\u0131da bulundu\u011funu belirterek 20 milyon lira manevi tazminat isteminde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Daval\u0131 cevab\u0131nda; davac\u0131n\u0131n<\/p>\n

– T\u00fcrk\u00fcn K\u0131br\u0131s davas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131,<\/p>\n

– Kuzey K\u0131br\u0131s\u0131 ziyaret etmek suretiyle b\u00f6lgeye itibar etti\u011fini g\u00f6stermek istedi\u011fini,<\/p>\n

– T\u00fcrk Ordusunun K\u0131br\u0131stan \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini,<\/p>\n

– Bu davran\u0131\u015f\u0131n daval\u0131y\u0131 duyguland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bundan dolay\u0131 yaz\u0131n\u0131n yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131n\u0131,<\/p>\n

– Yaz\u0131lanlar\u0131n ger\u00e7ek oldu\u011funu,<\/p>\n

– \u0130stenen manevi tazminat miktar\u0131n\u0131n da fazla oldu\u011funu belirterek istemin reddini savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Duru\u015fma a\u015famas\u0131nda deliller toplanm\u0131\u015f, taraflarca verilen yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda de\u011ferlendirildikten sonra, yerel mahkemece 14.7.1992 tarihinde verilen ilk kararla, istemin k\u0131smen ( 10 milyon lira ) kabul\u00fcne karar verilmi\u015f, sadece daval\u0131 Ergun G\u00f6ze’nin temyizi \u00fczerine Dairece 28.12.1993 g\u00fcnl\u00fc ilamla;<\/p>\n

-Yaz\u0131n\u0131n ger\u00e7ekleri yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n

– Davac\u0131n\u0131n T\u00fcrk Milletinin manevi de\u011ferlerine ve Ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 davrand\u0131\u011f\u0131, bu nedenlede istemin reddedilmek \u00fczere karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015ftur.<\/p>\n

Yerel mahkemece, bozmaya uyulmu\u015f ve istem 11.5.1994 g\u00fcnl\u00fc kararla reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131n\u0131n temyizi \u00fczerine Dairece:<\/p>\n

– Mahkemece verilen 14.7.1992 g\u00fcnl\u00fc ilk karar\u0131n daval\u0131 ihlas Gazetecilik taraf\u0131ndan temyiz edilmemesi nedeniyle kesinle\u015fti\u011fini bu daval\u0131 hakk\u0131nda da istemin reddine karar verilmi\u015f olmas\u0131,<\/p>\n

– Bozma karar\u0131na uyulduktan sonra yanlar\u0131n yeni delil ve belge sunabileceklerini, bu yeni iddia ve savunmalara di\u011fer yan\u0131n itiraz etmemesi \u00fczerine bunlar\u0131nda toplan\u0131p de\u011ferlendirilmeleri gerekti\u011fini, bu usuli i\u015fleme uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6stererek karar yeniden bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

Bozma \u00fczerine yerel mahkemece bozmaya uyulmu\u015f ancak i\u015fin esas\u0131na girilerek dava yine reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131n\u0131n temyizi \u00fczerine, daire \u00e7o\u011funlu\u011funca daval\u0131 yarar\u0131na usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hak do\u011fdu\u011fu belirtilerek, yerel mahkemenin red karar\u0131 onanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu karara kar\u015f\u0131, karar d\u00fczeltme yoluna gidilmesi \u00fczerine, karar bozulmu\u015ftur. \u0130\u015fte bu bozmaya kar\u015f\u0131, yerel mahkemece verilen direnme karar\u0131 \u00fczerine, Hukuk Genel Kurulunda yap\u0131lan inceleme sonunda ilk karara uyulmakla, usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f haktan s\u00f6z edilerek, direnme karar\u0131 onanm\u0131\u015ft\u0131r. Hukuk Genel Kurulunca verilen ve onamaya ili\u015fkin bulunan karardaki gerek\u00e7elere ve sonucuna kat\u0131lam\u0131yoru. \u015e\u00f6yleki;<\/p>\n

1- USUL\u0130 Y\u00d6NDEN:<\/p>\n

Daire \u00e7o\u011funlu\u011funca, mahkemenin verdi\u011fi ve istemin k\u0131smen kabul\u00fcne ili\u015fkin bulunan ilk karar\u0131n, esastan bozulmas\u0131 \u00fczerine daire karar\u0131na yerel mahkemece uyulmak suretiyle 11.5.1994 g\u00fcnl\u00fc kararla, istem reddedildi\u011fine g\u00f6re, daval\u0131 yarar\u0131na kazan\u0131lm\u0131\u015f hak do\u011fdu\u011fu varsay\u0131mdan hareket edilmi\u015ftir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceden hareketle, daha sonra dairece verilen bozma karar\u0131na uyulmas\u0131n\u0131n, daha \u00f6nce uyulan bozma ilam\u0131 ile daval\u0131 yarar\u0131na kazan\u0131lm\u0131\u015f olan hakk\u0131 ortadan kald\u0131ram\u0131yaca\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u015eu a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, yerel mahkemenin istemin k\u0131smen kabul\u00fcne dair bir ilk karar\u0131 mevcut olup, bu karar esastan bozulmu\u015ftur. Mahkeme ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ifade edilerek, i\u015fin esas\u0131n\u0131n yeniden incelenmesi gerekti\u011fi bi\u00e7iminde ikinci bir bozma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yerel mahkemece 27.3.1996 g\u00fcnl\u00fc oturumda bu bozmaya da uymas\u0131na kar\u015f\u0131n, bozmada yer alan gerekleri yerine getirmeden davay\u0131 reddetmi\u015ftir.<\/p>\n

Dairenin 16.3.1995 tarihinde verdi\u011fi bozma ilam\u0131ndaki gerek\u00e7elerle, yerel mahkeme karar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 \u00fczerine, yerel mahkemenin 27.3.1996 g\u00fcnl\u00fc ara karar\u0131 ile bozmaya uymas\u0131 nedeniyle, daha \u00f6nce verilen bozma ilam\u0131na uyulmas\u0131ndan dolay\u0131 kazan\u0131lm\u0131\u015f bir haktan s\u00f6z edilemiyece\u011fi, b\u00f6yle bir hak do\u011fmu\u015f olsa bile bunun 16.3.1995 g\u00fcnl\u00fc son bozma ilam\u0131na mahkemenin 27.3.1996 g\u00fcnl\u00fc ara karar\u0131 ile uymakla ortadan kalkm\u0131\u015f oldu\u011funun kabul\u00fc gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc dairemiz kurulunca verilen 16.3.1995 tarihli bozma karar\u0131nda belirtildi\u011fi gibi taraflar bozma karar\u0131na uyulmas\u0131ndan sonra devam edecek yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda yeni iddia ve savunmada bulunabilirler. Di\u011fer taraf\u0131n buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131 halinde bu iddia ve savunmalar\u0131n dinlenmesi gerekir. Somut olayda 11.5.1994 tarihli oturumda bozma karar\u0131na uyulurken davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan bir k\u0131s\u0131m kan\u0131tlar ikame edilmi\u015f ve daval\u0131 Ergun G\u00f6ze vekili bunlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Kesin \u015fekildeki bozma kararlar\u0131na ra\u011fmen taraflar\u0131n iddia ve savunmay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeleri ve di\u011fer taraf\u0131n da iddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilemiyece\u011fi itiraz\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmeyip buna a\u00e7\u0131k\u00e7a itiraz etmemesi, yani di\u011fer bir anlat\u0131mla, bozmadan sonra sunulan delillerin incelenmesine de izin verdi\u011fi sonucunu do\u011furur. B\u00f6ylece mahkemenin bozma nedeniyle usul y\u00f6n\u00fcnden kazan\u0131lm\u0131\u015f hak do\u011furdu\u011fu halde vermesi gereken h\u00fck\u00fcmden ba\u015fka bir h\u00fck\u00fcm vermesi daima m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015eu kan\u0131tlara, daval\u0131 vekili kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olup bu surete iddian\u0131n geni\u015fletilmesine izin verdi\u011fi sonucunu do\u011furur. An\u0131lan oturumda sunulan Rauf Denkta\u015f taraf\u0131ndan davac\u0131ya hitaben yaz\u0131lm\u0131\u015f mektup ile baz\u0131 gazete k\u00fcp\u00fcrlerinde yer alan yaz\u0131lar davac\u0131n\u0131n Rauf Denkta\u015f’a cevaben yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektup fotokopisi bulunmaktad\u0131r. Teati edilen bu mektuplar ile sunulan di\u011fer belgeler de\u011ferlendirmeye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda davac\u0131n\u0131n ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n bas\u0131n yolu ile sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

Mevcut hukuk d\u00fczenimize g\u00f6re kural olarak usul\u00fcne ve s\u00fcresi i\u00e7inde sunulan delillerden sonra, ba\u015fka delil sunulmas\u0131na izin verilememektedir. Bunun istisnas\u0131 kar\u015f\u0131 taraf\u0131n sunulan delillere gizli veya a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131 durumunda, bu yeni delillerin de incelenip, de\u011ferlendirmeye al\u0131naca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Bu kural, gerek bozmadan \u00f6nce, veya kesin bozmaya uyulmas\u0131ndan sonra yap\u0131lan yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda ge\u00e7erlidir. Daha do\u011fru bir de\u011ferlendirme ile, an\u0131lan kural\u0131n bozmadan \u00f6nce veya sonraki a\u015famalarda veyahutta, bozman\u0131n niteli\u011fine g\u00f6re, bir de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterece\u011fi konusunda hi\u00e7bir ayr\u0131k durum s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bunu \u015funun i\u00e7in belirtiyorum. Hukuk Genel Kurulundaki tart\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda uyulan bozma karar\u0131n\u0131n kesin olmas\u0131, di\u011fer bir bir anlat\u0131mla, yeni bir ara\u015ft\u0131rma veya de\u011ferlendirmeyi \u00f6ng\u00f6rmemi\u015f bulunmas\u0131 durumunda art\u0131k sunulan yeni delillerin ayr\u0131ca incelenmesine gerek kalmad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imindeki d\u00fc\u015f\u00fcnceye kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7indir. Gerek yasada ve gerekse yarg\u0131sal kararlarda ve teorik d\u00fc\u015f\u00fcncelerde b\u00f6yle bir ayr\u0131m\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fini \u00f6zellikle belirtmek istiyorum. Nitekim, Prof. Dr. Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc adl\u0131 eserinin 4. cildinin 3437. sayfas\u0131nda aynen, \u201cbir taraf, bozmadan sonra yap\u0131lan yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda da ( kar\u015f\u0131 taraf\u0131n muvafakat\u0131 ile ) davas\u0131n\u0131 veya savunmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir veya geni\u015fletebilir. Yani, bozma karar\u0131na uyulmas\u0131ndan sonra yap\u0131lan yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda, taraflar yeni iddia veya savunmada bulunabilirler ve kar\u015f\u0131 taraf\u0131n ( sar\u0131h ve z\u0131mni olarak ) buna muvafakat etmesi halinde bu iddia veya savunma da mahkemece inceleme konusu yap\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte bu \u015fekilde bozmadan sonra ileri s\u00fcr\u00fclen yeni iddia veya savunma ( davan\u0131n veya savunman\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi ) ile hukuki durum ( dava veya savunma ) de\u011fi\u015fece\u011finden, mahkeme, usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hakka g\u00f6re de\u011fil, de\u011fi\u015fen yeni hukuki duruma g\u00f6re karar verir\u201d bi\u00e7imindedir. Yine, Yarg\u0131tay 14. Hukuk Dairesi’nin 14.1.1976 g\u00fcn ve 1976\/4974 \u2013 101 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda ( Yarg\u0131tay Kararlar\u0131 Dergisi 976\/5 say\u0131, Sayfa 712 \u2013 713 )\u2026 her ne kadar Yarg\u0131tay bozmas\u0131na uyulduktan sonra o yolda i\u015flem yapmak veya karar vermek gerekirse de, lehine bozulan taraf i\u00e7in usulen kazan\u0131lm\u0131\u015f hak do\u011farsa da, baz\u0131 hallerde mahkeme, kesin bozmaya ra\u011fmen ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc karar verebilir. \u00d6rne\u011fin, feragat kabul taraflar\u0131n iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeleri ve di\u011fer taraf\u0131n buna a\u00e7\u0131k veya z\u0131mni, muvaffakat\u0131 halinde mahkemenin bozmaya uygun \u015fekilde vermeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmden ba\u015fka bir h\u00fck\u00fcm vermesi m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi\u201d sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Yarg\u0131tay ba\u015fka bir karar\u0131nda da, ( Hukuk Genel Kurulu’nun 5\/12\/1995 g\u00fcn ve 1995\/9-482 \u2013 1585, Yarg\u0131tay Kararlar Dergisi tarih 1976, say\u0131 11. sayfa 1535 V 1537 ) davan\u0131n hangi \u015fafhas\u0131nda olursa olsun, resen g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmas\u0131 gereken bir hususa \u00f6nceki bozma karar\u0131nda de\u011finilmemi\u015f bulunmas\u0131, taraflar lehine usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hak olu\u015fturam\u0131yaca\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m bu teorik ve yarg\u0131sal kararlardaki tesbitler nedeniyle, uyulan bozma karar\u0131n\u0131n kesin veya ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik bir i\u00e7erik ta\u015f\u0131mas\u0131, sonuca etkin g\u00f6r\u00fclmemektedir. Bu nedenlede Hukuk Genel Kurulunda olu\u015fan d\u00fc\u015f\u00fcnce, bu g\u00fcne kadar hi\u00e7bir yerde ileri s\u00fcr\u00fclmemi\u015f ve hi\u00e7bir kararda yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Hen\u00fcz gerek\u00e7esini g\u00f6rmedi\u011fimiz karar\u0131n b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayanmas\u0131 durumunda, hukuki dayana\u011f\u0131n\u0131n ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tm\u0131yaca\u011f\u0131 kanaatini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmek isterim.<\/p>\n

Usul h\u00fck\u00fcmlerine, hukuk mant\u0131\u011f\u0131na ve yarg\u0131laman\u0131n \u00f6zel hukuku ilgilendiren bir konu olmas\u0131na g\u00f6re, yanlar\u0131n itiraz etmedi\u011fi, ileri s\u00fcr\u00fclmesinde ve de\u011ferlendirmeye al\u0131nmas\u0131nda sak\u0131nca g\u00f6rmedi\u011fi bir kan\u0131t\u0131n, \u015fu veya bu nedenle h\u00fck\u00fcm d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Biran i\u00e7in yeni delilin, yarg\u0131lamay\u0131 uzataca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Somut olayda ileri s\u00fcr\u00fclen delil zaten bir yeni delil kabul edilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc davac\u0131 yan, t\u00fcm iddialar\u0131nda ve i\u015fin ba\u015f\u0131ndan beri daval\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131 ile yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmenin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir, sundu\u011fu mektuplar ve davac\u0131y\u0131 oven yaz\u0131lar\u0131 i\u00e7eren gazete k\u00fcp\u00fcrleri de bu iddia \u00e7er\u00e7evesinde al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bunlar daval\u0131ya kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davan\u0131n, ba\u015fka bir hukuki olgu nedeniyle do\u011frulu\u011funu kan\u0131tlayan belgeler olmay\u0131p, ayn\u0131 hukuki ve mant\u0131k \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde itibar edilmesi gereken kan\u0131tlard\u0131r. Biran i\u00e7in, ba\u015fka olgular da olsa, daval\u0131 yan, hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131na o kadar g\u00fcveniyorki, ne sunulursa sunulsun kabul ediyor, incelensin diyor, t\u00fcm bunlara ra\u011fmen ben hakl\u0131y\u0131m, hukuka ayk\u0131r\u0131 davaranmad\u0131m diyor veya demek istiyor. Buna ra\u011fmen yarg\u0131lamay\u0131 yapan mahkemenin kar\u015f\u0131 yandan daha yanl\u0131 davranarak, bunlar\u0131 ben inceleyemem diyebilmesi yarg\u0131lama hukuku bak\u0131m\u0131ndan do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir.<\/p>\n

\u00d6te yandan \u00f6zel daire, yerel mahkemenin verdi\u011fi ilk kabul karar\u0131na kar\u015f\u0131,28\/12\/1993 g\u00fcnl\u00fc h\u00fck\u00fcmle mevcut delillere g\u00f6re davay\u0131 reddetmek gerekir, d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile karar\u0131 bozmu\u015ftur. Mahkemenin bu bozmaya uymak suretyileverdi\u011fi 11\/5\/1994 g\u00fcn\u00fc ret karar\u0131, dairenin 16\/3\/1995 g\u00fcnl\u00fc h\u00fckm\u00fcnde, ayr\u0131ca \u201c\u2026bozma karar\u0131na uyulmas\u0131ndan sonra, devam edecek yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda yeni iddia ve savunmada bulunabilirler, di\u011fer taraf\u0131n buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131 halinde, bu iddia ve savunmalar\u0131n incelenmesi gerekir.\u201d D\u00fc\u015f\u00fcncesine yer verilmi\u015ftir. Yerel mahkeme, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye uymakla, art\u0131k yeni kan\u0131tlar\u0131 incelemeyi kabul etmi\u015f say\u0131l\u0131r. Nitekim, bundan sonra verdi\u011fi 27\/3\/1996 g\u00fcnl\u00fc h\u00fck\u00fcmle Hukuk Genel Kurulunca var\u0131lan sonu\u00e7 gibi kazan\u0131lm\u0131\u015f haktan de\u011fil, i\u015fin esas\u0131n\u0131 inceleyerek h\u00fck\u00fcm kurmu\u015ftur. Bu da, kazan\u0131lm\u0131\u015f hakk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131lam\u0131yaca\u011f\u0131 sonucunu do\u011furur. An\u0131lan bu karar\u0131n \u00f6nce onanmas\u0131, daha sonrada karar d\u00fczeltme istemi \u00fczerine 10\/7\/1997 g\u00fcnl\u00fc ilamla bozulmas\u0131 \u00fczerine, en son direnme karar\u0131 ile ilk bozmaya uyulmakla kazan\u0131lm\u0131\u015f hakk\u0131n do\u011fdu\u011funun ileri s\u00fcr\u00fclmesi bir \u00e7eli\u015fkidir. A\u00e7\u0131klanan \u015fu geli\u015fme itibariyle Hukuk Genel Kurulu karar\u0131 ile bir \u00e7\u0131rp\u0131da, gerek yerel mahkemenin ve gerekse \u00f6zel dairenin arada verilen kararlar\u0131na hukuki bir itibar verilmedi\u011fi sonucuna var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yukar\u0131dan beri a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, ortaya \u00e7\u0131kan hukuki tart\u0131\u015fman\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7taki gerek\u00e7e itibariyle, yarg\u0131lama hukukundaki, hak arama ve hakk\u0131n sa\u011flanmas\u0131 y\u00f6ntemine uygun d\u00fc\u015f\u00fcmedi\u011fi, en az\u0131ndan bir netli\u011fi ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. O halde bu gibi durumlarda, uyulmas\u0131 istenen bu \u015fekli kurallar sonunda, hakk\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn kaybolmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in, esas\u0131n \u015fekle feda edilmemesi kural\u0131 uyar\u0131nca, gerek\u00e7e ile kazan\u0131lm\u0131\u015f hak kabul edilse dahi, ba\u015fka bir nedenle ve \u00f6zellikle ilk bozmada maddi hata yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilkesi uyar\u0131nca bozmaya uyman\u0131n kazan\u0131lm\u0131\u015f hakk\u0131 sa\u011flam\u0131yaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. T\u00fcm bu de\u011ferlendirmeler, g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Hukuk Genel Kurulu Karar\u0131 ile var\u0131lan sonucun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyim.<\/p>\n

2- ESAS Y\u00d6NDEN:<\/p>\n

Her ne kadar Genel Kurulca i\u015fin esas\u0131na girilmeden sonuca var\u0131lm\u0131\u015f ise de, i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesi de bizce uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130\u015fin esas\u0131na gelince daval\u0131 yan\u0131nda belirtti\u011fi \u00fczere, bas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcr oldu\u011funun kabul edilmesine ili\u015fkin savunmas\u0131 do\u011frudur. Ancak, \u00f6zg\u00fcr olan bas\u0131n\u0131n, yay\u0131n yaparken ba\u015fta kamu yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmesi ve ki\u015filerin de ki\u015filik haklar\u0131na sald\u0131r\u0131da bulunmamas\u0131 onun temel g\u00f6revleri aras\u0131ndad\u0131r. Bu haklar; ki\u015finin ya\u015fam\u0131, v\u00fccut ve ruh b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile toplum i\u00e7indeki yerini sa\u011flayan ve koruyan haklard\u0131r. Ki\u015fi, ancak bu haklar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ile, toplum i\u00e7indeki sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumu\u015f olur.<\/p>\n

\u015eu a\u00e7\u0131klamadan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, bas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrce yay\u0131n yapma hakk\u0131 ile ki\u015finin ki\u015filik haklar\u0131 zaman zaman \u00e7at\u0131\u015fabilirler. Bu gibi durumlarda bunlardan birinin di\u011ferine \u00fcst\u00fcn tutulup tercih edilmesi, ki\u015filik haklar\u0131 ve kamu yarar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda hukuk d\u00fczeni de, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelen bu iki de\u011feri ayn\u0131 zamanda ve ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde koruma alt\u0131na almam\u0131\u015ft\u0131r. Aksi halde hukuk kendi kurallar\u0131 ile \u00e7at\u0131\u015fm\u0131\u015f olur. Bu nedenle her somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fi g\u00f6zetilerek, soyut nitelikteki bu \u00e7at\u0131\u015fmada birinin di\u011ferine \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131 bir zorunluluk olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fc, hukuka uygunluk ve daha \u00fcst\u00fcn olan yarard\u0131r.<\/p>\n

Buradan hareketle, \u00f6ncelikle yay\u0131n\u0131n hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, incelenecektir. Bundan ama\u00e7 yap\u0131lan yay\u0131nda, kamu yarar\u0131n\u0131n, ger\u00e7ekli\u011fin, g\u00fcncelli\u011fin ve haber ger\u00e7ek olsa bile, olay\u0131n \u00f6z\u00fc ile verili\u015f bi\u00e7imi aras\u0131ndaki dengenin var olup olmamas\u0131d\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcler verilen haberde varsa yay\u0131nla ki\u015filik haklar\u0131 sald\u0131r\u0131ya u\u011fram\u0131\u015fta olsa, art\u0131k o ki\u015finin buna katlanmas\u0131 gerekecektir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan bu ilkeler somut olaya uyarland\u0131\u011f\u0131nda var\u0131lacak sonu\u00e7 \u015f\u00f6yle olmal\u0131d\u0131r. Yukar\u0131da davac\u0131n\u0131n iddias\u0131nda ve yaz\u0131lan yaz\u0131daki olaylar\u0131 s\u0131ras\u0131 ile de ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda daval\u0131;<\/p>\n

a ) Davac\u0131n\u0131n, T\u00fcrklerin K\u0131br\u0131s davas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Yunanl\u0131lar\u0131n sosisine ya\u011f s\u00fcrmeye devam etti\u011fini belirtmi\u015ftir. Neden olarak da davac\u0131n\u0131n K\u0131br\u0131s Rum kesimini ziyaret etmesi ve orada bulunan t\u00fcm \u00fclkelerin silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin adadan \u00e7ekilmesine ili\u015fkin bir konu\u015fma yapmas\u0131d\u0131r. Bu konu\u015fmadan dolay\u0131 daval\u0131 davac\u0131 i\u00e7in, \u201cYunanl\u0131lar\u0131n sosisine ya\u011f s\u00fcrmek\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131klamada bulunmu\u015ftur. B\u00f6yle bir benzetmenin ne denli a\u011f\u0131r bir s\u00f6z oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Daval\u0131 bunun yerine ayn\u0131 anlama gelecek ba\u015fka s\u00f6zc\u00fckler kullanabilirdi. Ayr\u0131ca \u201cdevam ediyor\u201d demek suretiyle de sanki davac\u0131 hep ayn\u0131 davran\u0131\u015flarda bulunuyormu\u015f gibi bir itham alt\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

b ) Davac\u0131ya, bu hareketinden dolay\u0131 \u201chain\u201d demi\u015ftir. Tabii davac\u0131n\u0131n hangi ihanetin ve hainli\u011fin i\u00e7inde oldu\u011funda a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f, ancak g\u00fcney K\u0131br\u0131s\u0131 ziyaret etmekle vatana ve \u00fclkeye ihanet anlam\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Bir kimse \u00fclkesine ihanet ederse, bu a\u011f\u0131r bir su\u00e7tur. Davac\u0131 b\u00f6yle bir su\u00e7tan yarg\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131r ki ihanet su\u00e7unu i\u015flemi\u015f olsun. O halde bu su\u00e7laman\u0131n da ger\u00e7ek olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

c ) Davac\u0131n\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131 Rum Akel Partisi \u201chimayesinde\u201d yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u201csosyalist milliyet\u00e7i oldu\u011funu belirterek z\u0131rvalad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d da yazm\u0131\u015ft\u0131r. Kullan\u0131lan s\u00f6zc\u00fcklerin amac\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Davac\u0131n\u0131n G\u00fcney K\u0131br\u0131sta yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma i\u00e7erik itibariyle T\u00fcrk Ulusu aleyhine de\u011fildir. Konu\u015fmas\u0131nda, K\u0131br\u0131s sorununun \u00e7\u0131kmaza sokuldu\u011fu, T\u00fcrk Askerinin K\u0131br\u0131sa gelmesine Yunan ve Rumlar\u0131n tutumunun neden oldu\u011funu, ancak t\u00fcm askerlerin adadan \u00e7ekilmesinin uygunlu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n

Aziz Nesin bir ayd\u0131nd\u0131r. Bir yazar ve d\u00fc\u015f\u00fcn adam\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir ki\u015finin de Devletin resmi politikas\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmesini bekleyemeyiz. B\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce Devlet politikas\u0131na uygun d\u00fc\u015fm\u00fcyor diye, onun a\u011f\u0131r bi\u00e7imde k\u0131nanmas\u0131 hakl\u0131 g\u00f6sterilemez. Ona hakaret etmeden, ele\u015ftiri s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak suretiyle yan\u0131t vermek her yazar\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcn en do\u011fal hakk\u0131d\u0131r. Hukuka ayk\u0131r\u0131 davranarak, ba\u015fkas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmek ki\u015fiyi sorumluluktan kurtaramaz.<\/p>\n

d ) Davac\u0131n\u0131n, sadece K\u0131br\u0131s davas\u0131na kar\u015f\u0131 olmas\u0131 yetmiyor. T\u00fcrk ordusuna da kar\u015f\u0131 oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131n\u0131n, davac\u0131y\u0131 \u201conun bir hedefi de T\u00fcrk Ordusudur\u201d s\u00f6zleri ile neyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarken, ordudan at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu nedenle de sanki intikam duygusu ile hareket etti\u011fi kan\u0131s\u0131n\u0131 uyand\u0131rmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir de\u011ferlendirmeyi anlamak da sonu derece zordur. Zaten ordudan ihra\u00e7 edilme olay\u0131 da 1940 lara dayanmaktad\u0131r. Elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre \u00f6nceki olay\u0131 hi\u00e7 bir ba\u011flant\u0131 yokken g\u00fcndeme getirmek de g\u00fcncel olarak kabul edilemez.<\/p>\n

e ) Yine Davac\u0131 i\u00e7in \u201ccambazhane ibi\u015fi\u201d s\u0131fat\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Davac\u0131n\u0131n d\u00fcnyaca tan\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 ve \u00f6zellikle bir g\u00fcld\u00fcr\u00fc mizah yazar\u0131 olarak onun \u201ccambazhane ibi\u015fi\u201d olarak nitelendirmesini hakl\u0131 g\u00f6stermez. Belliki daval\u0131 bununla onun sanatsal ki\u015filik haklar\u0131na da sald\u0131r\u0131da bulunmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nitelendirme ile onun sanat\u0131n\u0131, yetene\u011fini k\u00fc\u00e7\u00fcmsemekte ve onunla alay etmektedir. Bu son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r ve olayla bir ilgisi de yoktur. Di\u011fer bir anlat\u0131mla, verilen haberin gereklili\u011fini ve \u00f6z\u00fcn\u00fcde ama\u00e7lamamaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131 da bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn amac\u0131n\u0131 a\u015fan bir haberdir.<\/p>\n

f ) \u0130zinli erlerin yiyece\u011fini zimmetine ge\u00e7irmekten dolay\u0131 hapse mahkum edilmi\u015f ve ordudanda at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu iddia k\u0131smen do\u011frudur. Ancak g\u00fcncel bir olay de\u011fildir. Olay elli y\u0131ldan daha fazla bir s\u00fcre \u00f6nce meydana gelmi\u015ftir. Davac\u0131 zimmet su\u00e7unu subay bulundu\u011fu s\u0131rada, sosyal sorunlar\u0131 olan iki ere \u00fcstlerinden habersiz izin verdi\u011fini, bu izinleri \u00fcstlerinden gizledi\u011fi i\u00e7in onlar\u0131n istihkak\u0131n\u0131n kesilmedi\u011fini, kazandan o erlerin say\u0131s\u0131da g\u00f6zetilerek yemek \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve di\u011fer erlerin payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015fte zimmetin nedenininde bu oldu\u011funu ifade etmi\u015f, aksi de kan\u0131tlanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Daval\u0131 yan\u0131n verdi\u011fi haberin, bu olayla ba\u011flant\u0131s\u0131 ve g\u00fcncelli\u011fi de tart\u0131\u015f\u0131labilir. Ayr\u0131ca somut olay itibariyle davac\u0131n\u0131n zimmetine ge\u00e7en bir \u015feyin bulunmad\u0131\u011f\u0131, bunda bir yarar\u0131n\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

g ) Davac\u0131y\u0131 K\u0131br\u0131s Rub Temsilcisinin d\u00fcmen suyuna girmekle itham etmi\u015ftir.<\/p>\n

Hangi nedenlerden dolay\u0131 b\u00f6yle itham edildi\u011fi a\u00e7\u0131k de\u011fildir. Ancak ziyaretinin milli \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131za ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131 d\u00fcmen suyuna girdi\u011fi s\u00f6ylenmi\u015f olabilir. Bir kimsenin, ba\u015fkas\u0131n\u0131n pe\u015finden gitti\u011fini, onun emir ved\u00fc\u015f\u00fcncelerine g\u00f6re hareket etti\u011fini s\u00f6ylemek, pe\u015finden gidenin kendine \u00f6zg\u00fc bir ki\u015fili\u011fi, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, ancak ba\u015fkalar\u0131na ba\u011f\u0131lm\u0131 olarak ya\u015fayabilen birisi anlam\u0131na gelir ki, bu da a\u011f\u0131r bir sald\u0131r\u0131d\u0131r. Hele d\u00fcmenine girilen ki\u015finin politikas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye \u00e7\u0131karlar\u0131 ile \u00e7at\u0131\u015fan bir kimse oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde, yak\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 daha da \u00f6nem kazan\u0131r.<\/p>\n

h ) Yine davac\u0131y\u0131 kastederek \u201casl\u0131nda onlar\u0131n ustalar\u0131 Naz\u0131m Hikmet’te b\u00f6yle idi\u201d bi\u00e7imindeki ele\u015ftirmenin, olayla ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi yeri ve zaman\u0131da de\u011fildir. Belli ki daval\u0131 bir olay\u0131 veya olguyu de\u011fil, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yarg\u0131lamak istiyor. Ayr\u0131ca, Naz\u0131m Hikmet’in Bulgaristan’da dahil olmak \u00fczere T\u00fcrki Devletlerdeki ordular\u0131n K\u0131z\u0131l orduya kar\u015f\u0131 gelmelerini, Kore’deki Mehmet’ci\u011fe teslim ol \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaktad\u0131r. \u0130\u015fte davac\u0131da \u00f6yledir diyor.<\/p>\n

Dosya i\u00e7inde, Naz\u0131m Hikmet’in b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131na dair bilgi ve belge olamaz. Olsa bile bu bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Bir ayd\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn sava\u015f\u0131 de\u011fil, bar\u0131\u015f\u0131 anons etmesi kadar do\u011fal bir \u015fey olamaz. Bununla bir tarafa sava\u015f\u0131n, di\u011fer tarafa silahlar\u0131 teslim edin anlam\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lamaz. Kendine yak\u0131n sesini duyurabilece\u011fi kimselere seslenmesi do\u011fald\u0131r.<\/p>\n

3- DE\u011eERLEND\u0130RME:<\/p>\n

Yukar\u0131da, daval\u0131n\u0131n davac\u0131 i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131dan b\u00f6l\u00fcmler aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daval\u0131 a\u00e7\u0131klanan bu nitelendirme ve benzetmeleri salt davac\u0131n\u0131n K\u0131br\u0131s Rum Kesimi ziyaret etmesine, orada yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, T\u00fcrk \u2013 Yunan ve bar\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcne mensup t\u00fcm askeri g\u00fc\u00e7lerin adadan \u00e7ekilmesini ve buran\u0131n bir \u201cBar\u0131\u015f Adas\u0131\u201d haline gelmesini istemesi nedeniyle yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hukuka uygun davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131, bas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrce yay\u0131n yapmas\u0131 hakk\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Davac\u0131, bir yazar ve d\u00fcnyaca tan\u0131nan bir ayd\u0131n ki\u015fidir. Ayd\u0131n ki\u015finin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi \u00f6zg\u00fcr olmas\u0131 \u00f6zg\u00fcrce d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinide \u00e7ekinmeden yine \u00f6zg\u00fcrce a\u00e7\u0131klamas\u0131d\u0131r. Bunun ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 ya\u015fam ve d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imi, ulusal politikalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Evrensel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, evrensel s\u00f6ylemlerde bulunur ve \u00f6yle yazar. Aksi halde \u00fcretemez. \u0130nsanlara kar\u015f\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getiremez. Halbuki o kendini bununla sorumlu hisseder. Onun d\u00fc\u015f\u00fcnceleri d\u00fc\u015f\u00fcnen, \u00fcreten ve bu de\u011ferleri kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeden t\u00fcm insanl\u0131\u011fa sunan ki\u015fidir.<\/p>\n

Bir ter\u00f6rist, belli bir amaca varmak i\u00e7in silah kullanabilir. Ancak ayd\u0131n\u0131n silah\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. O bir fikir sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Nas\u0131l ki silah\u0131 olmayan asker sava\u015famazsa, ayd\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n k\u0131nanmas\u0131 ve s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 onun yok olmas\u0131 sonucunu do\u011furur.<\/p>\n

Ayd\u0131n ki\u015fi tam ve ger\u00e7ek anlamda yans\u0131zd\u0131r. Hi\u00e7 bir olgu onu yanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye itemez ve zorlayamaz. Baz\u0131 kesimin ho\u015funa gitsin diye o \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnmez. O inand\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fru bildi\u011fi i\u00e7in a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Birilerini k\u00f6t\u00fclemek birilerine yaranmak i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n

\u0130\u015fte davac\u0131 da bu niteliklere sahip olan bir yazar ve ayd\u0131nd\u0131r. Bu \u00f6zelliklerinden dolay\u0131, y\u0131llard\u0131r gerek ulusal ve gerekse uluslararas\u0131 ortamda T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131yan K\u0131br\u0131s sorununa yararl\u0131 olma d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile K\u0131br\u0131s Rum kesimininin davetini kabul etmi\u015f ve orada kendine \u00f6zg\u00fc olan d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klama gerek ulusal ve gerekse evrensel hukuk kurallar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan su\u00e7 te\u015fkil etmemektedir. Ki\u015finin ilgililere bir mesaj\u0131d\u0131r. Bunu be\u011fenir veyabe\u011fenmezsiniz. Be\u011fenilmiyorsa, nedenleri g\u00f6sterilmek suretiyle ele\u015ftirebilirsiniz. Bu da her ki\u015finin ve bu arada bas\u0131n\u0131n do\u011fal bir g\u00f6revi ve hakk\u0131d\u0131r. Ancak ele\u015ftirirken, o ki\u015finin ki\u015filik haklar\u0131nda sald\u0131r\u0131 hakk\u0131na sahip de\u011filsiniz. Hatta hi\u00e7 ilgisi olmayan, yar\u0131m as\u0131l\u0131k olaylar\u0131 yeniden g\u00fcndeme getirmek do\u011fru de\u011fildir. Ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini sanat\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ele\u015ftiri salt o ki\u015finin ziyaretinin ve ziyaret s\u0131ras\u0131ndaki s\u00f6zleri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Aksi halde ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lm\u0131\u015f ve s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur. Bas\u0131na tan\u0131nan bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ki\u015filik haklar\u0131na yap\u0131lan sald\u0131r\u0131y\u0131 hakl\u0131 k\u0131lmaz. Bas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kadar, sorumlulu\u011fu da vard\u0131r. Bu denge daima g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmal\u0131d\u0131r. Kamunun \u00fcst\u00fcn yarar\u0131 gerektiriyorsa, gerekti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fc ve kapsamda s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131lmadan haber verilmeli ve yorum yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Somut olayda, bu \u00f6l\u00e7\u00fclerin \u00e7ok a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 Olarak; Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan duruma, yarg\u0131laman\u0131n seyrine davac\u0131 yan i\u00e7in kullan\u0131lan s\u00f6zlere ve yap\u0131lan tesbitler itibariyle, davac\u0131n\u0131n ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hukukun varl\u0131k nedenide ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 saptay\u0131p, bozulan dengeyi kurmakt\u0131r. Bu amac\u0131 a\u015f\u0131p, yukar\u0131ya aktard\u0131\u011f\u0131m somut olaydaki yarg\u0131lama s\u00fcrecini, netlik ta\u015f\u0131m\u0131yan, hatta teorideki ve yarg\u0131 kararlar\u0131 ile var\u0131lan sonuca ayk\u0131r\u0131 bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131larak h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Yarg\u0131 kararlar\u0131 ayn\u0131 zamanda, toplumun vicdan\u0131n\u0131 da tatmin etmelidir. Bir karar\u0131n i\u00e7eri\u011finde, kullan\u0131lan s\u00f6zler ile kararla var\u0131lan sonu\u00e7 bir arada yer ald\u0131\u011f\u0131nda vicdanlar\u0131 rahats\u0131z edece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu sonucun \u015fu veya bu nedenle somut olayda \u201ckazan\u0131lm\u0131\u015f hak\u201d ilkesine g\u00f6re sa\u011f duyu sahibi kimselere kabul ettirilmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Hukuk, hakk\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in vard\u0131r. Hakk\u0131 sa\u011flam\u0131yan bi\u00e7imde yap\u0131lan hukuki yorum ve de\u011ferlendirmeler hukuku da zay\u0131flat\u0131r ve etkisizle\u015ftirir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m nedenlerden dolay\u0131, verilen karara ve var\u0131lan sonucuna kat\u0131lam\u0131yorum. Davac\u0131n\u0131n ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmek \u00fczere karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim.<\/p>\n

Bilal KARTAL <\/em>
\n4.H.D. Ba\u015fkan\u0131<\/em><\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2004\/4-200<\/span><\/p>\n

K. 2004\/227<\/span><\/p>\n

T. 14.4.2004<\/span><\/p>\n

\u2022 MADD\u0130 VE MANEV\u0130 TAZM\u0130NAT<\/span> ( Cismani Zarara Dayanan – K\u0131smi Dava Olarak A\u00e7\u0131lmamas\u0131\/Islah Suretiyle Dava Olunan Miktar\u0131n Art\u0131r\u0131lmas\u0131na Yasaca Olanak Bulunmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 C\u0130SMAN\u0130 ZARARA DAYANAN MADD\u0130 VE MANEV\u0130 TAZM\u0130NAT<\/span> ( K\u0131smi Dava Olarak A\u00e7\u0131lmamas\u0131 – Islah Suretiyle Dava Olunan Miktar\u0131n Art\u0131r\u0131lmas\u0131na Yasaca Olanak Bulunmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 FAZLAYA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N HAKLARIN SAKLI TUTULMAMASI<\/span> ( Davac\u0131n\u0131n Z\u0131mnen Feragat Etmi\u015f Say\u0131laca\u011f\u0131 – Islahla Bu Feragat Veya Ba\u015fka Bir G\u00f6r\u00fc\u015fe G\u00f6re Kesin H\u00fck\u00fcm Sonucunu Ortadan Kald\u0131rabilmenin M\u00fcmk\u00fcn Olmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 KISM\u0130 DAVA<\/span> ( A\u00e7mam\u0131\u015f “Fazlaya \u0130li\u015fkin Haklar\u0131n\u0131 Sakl\u0131 Tutmam\u0131\u015f” Bulunan Davac\u0131n\u0131n Fazlaya \u0130li\u015fkin Haklar\u0131ndan Z\u0131mnen Feragat Etmi\u015f Say\u0131laca\u011f\u0131 – Cismani Zarara Dayanan Tazminat Davas\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 ISLAH<\/span> ( Cismani Zarara Dayanan Tazminat Davas\u0131 – K\u0131smi Dava Olarak A\u00e7\u0131lmamas\u0131\/Islah Suretiyle Dava Olunan Miktar\u0131n Art\u0131r\u0131lmas\u0131na Yasaca Olanak Bulunmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 DAVADAN FERAGAT<\/span> ( Cismani Zarara Dayanan Tazminat Davas\u0131 – K\u0131smi Dava Olarak A\u00e7\u0131lmamas\u0131\/Fazlaya \u0130li\u015fkin Haklar\u0131n\u0131 Sakl\u0131 Tutmam\u0131\u015f Bulunan Davac\u0131n\u0131n Z\u0131mnen Feragat Etmi\u015f Say\u0131laca\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

1086\/m. 83, 87, 91, 185\/2<\/p>\n

818\/m. 46\/II<\/p>\n

\u00d6ZET : Dava; cismani zarara dayanan maddi ve manevi tazminat davas\u0131d\u0131r. Daval\u0131 idareye ait elektrik nakil hatt\u0131n\u0131n y\u00f6netmelik gere\u011fince binadan 2 metre uzakl\u0131kta olmas\u0131 gerekirken, 50 cm uzakl\u0131kta olmas\u0131 nedeniyle davac\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fu Abdulvahap bina dam\u0131nda oynarken 7.3.1999 tarihinde elektrik ak\u0131m\u0131na kap\u0131larak a\u011f\u0131r bi\u00e7imde yaralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Mahkemece kusur konusunda bilirki\u015fi raporu al\u0131nm\u0131\u015f, daval\u0131 TEDA\u015e’\u0131n tam kusurlu oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n

K\u0131smi dava a\u00e7mam\u0131\u015f ( fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmam\u0131\u015f ) bulunan davac\u0131 fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131ndan z\u0131mnen feragat etmi\u015f demektir ve \u0131slahla bu feragat veya ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re kesin h\u00fck\u00fcm sonucunu ortadan kald\u0131rabilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

\u00d6\u011fretiye ve Yarg\u0131tay uygulamas\u0131na ili\u015fkin olarak; ister z\u0131mni feragat, isterse kesin h\u00fck\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayan\u0131ls\u0131n, hem k\u0131smi dava niteli\u011finde oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131na olanak bulunmayan, dolay\u0131s\u0131yla tam dava olarak kabul\u00fc gereken bir davada alaca\u011f\u0131n kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00f6n\u00fcnden alacakl\u0131n\u0131n herhangi bir talepte bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

O halde, davas\u0131nda fazla hak bak\u0131m\u0131ndan ihtirazi kay\u0131t bildirmemi\u015f olan bir alacakl\u0131n\u0131n, HUMK. m. 185\/2 \u00e7er\u00e7evesinde daval\u0131n\u0131n muvafakat etmesi hali d\u0131\u015f\u0131nda, bu alacak b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00f6n\u00fcnden, \u0131slah veya ek dava yoluyla talepte bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

Bu noktada belirtilmelidir ki, \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fc; zarar g\u00f6renin i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, yani beden ve fikir g\u00fcc\u00fcn\u00fcn gelir getirici \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 olup, as\u0131l olan, kazan\u00e7 kayb\u0131 veya azalmas\u0131 de\u011fil, \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131 veya kayb\u0131d\u0131r. Bu kay\u0131p ve azalmadan do\u011fan olumsuz ekonomik sonu\u00e7lar, zarar\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n

Do\u011fal olarak zarar\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenmesi, tazminat\u0131n saptanmas\u0131ndan \u00f6nceki evredir ve de\u011fi\u015fen ekonomik g\u00f6stergeler nedeniyle yarg\u0131laman\u0131n uzamas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, bu tutarda de\u011fi\u015febilecektir. Kald\u0131 ki, Bor\u00e7lar Yasas\u0131 m. 46\/II uyar\u0131nca v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlalinden do\u011fan zarar\u0131n, h\u00fck\u00fcm an\u0131na g\u00f6re belirlenece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a da \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu y\u00f6n\u00fcyle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011fil, tutar\u0131n\u0131n, tazminine kadarki devrede, ekonomik g\u00f6stergelere ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015febilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda usul hukuku davac\u0131ya k\u0131smi dava a\u00e7ma olana\u011f\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Dava; hukuki ili\u015fki konusunda alacak tutar\u0131n\u0131 i\u00e7eren s\u00f6zler y\u00f6n\u00fcnden bir irade aktar\u0131m\u0131d\u0131r. Hakk\u0131n tutar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ihtirazi kay\u0131t olmaks\u0131z\u0131n bu iradenin, ula\u015fmakla yenilik do\u011furan bir durum meydana getirece\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu yeni durum ayn\u0131 zamanda fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n d\u00fc\u015fmesi sonucunu da do\u011furur.<\/p>\n

O halde, tazminat isteminin dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 somut olay y\u00f6n\u00fcnden geli\u015fen durumdan s\u00f6z edilmesine hukuken olanak bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, a\u00e7\u0131lan davan\u0131n belirtilen maddi ve hukuki olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u0131smi dava olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131na ve \u0131slah suretiyle dava olunan miktar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na yasaca olanak yoktur.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki “tazminat” davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Adana 5. Asliye Hukuk Mahkemesince davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen 30. 1 .2003 g\u00fcn ve 2003\/3603-8287 say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesinin 24.6.2003 g\u00fcn ve 3603 8287 say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile, ( …1-Dosyadaki yaz\u0131lara, karar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, \u00f6zellikle delillerin de\u011ferlendirilmesinde bir isabetsizlik g\u00f6r\u00fclmemesine g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki bendin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan temyiz itirazlar\u0131 reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n

2-Di\u011fer temyiz itirazlar\u0131na gelince; Dava, elektrik tellerindeki ak\u0131ma kap\u0131larak yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ili\u015fkindir. Mahkemece, istemin k\u0131smen kabul\u00fcne karar verilmi\u015f, karar daval\u0131 vekilince temyiz edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131 \u00d6.B. k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fu A.B.ye velayeten a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davada, evlerinin balkonunda oynayan \u00e7ocu\u011fu A.B.nin daval\u0131 TEDA\u015e’\u0131n teknik \u015fartname kurallar\u0131na uymadan tesis etti\u011fi y\u00fcksek gerilim teline dokunmak suretiyle yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek ilk davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmadan maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmu\u015ftur. Sonradan 16.1.2003 tarihli dilek\u00e7e ile maddi tazminat istemini miktar y\u00f6n\u00fcnden \u0131slah ederek ek maddi tazminat ve faiz isteminin h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 istemi\u015f, mahkemece ilk dava ve \u0131slah dilek\u00e7esi ile istenilen maddi tazminat\u0131n tamam\u0131na menevi tazminat isteminin k\u0131smen kabul\u00fcne karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Alacakl\u0131, alaca\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc hakk\u0131nda dava a\u00e7mak zorunda olmay\u0131p fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmak kay\u0131t ve \u015fart\u0131yla, alaca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nce bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, sonra kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc talep edebilir. Davac\u0131, 28.7.1999 tarihli dilek\u00e7e ile a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ilk davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmad\u0131\u011f\u0131ndan vesomut olayda geli\u015fen bir durumun varl\u0131\u011f\u0131 iddia ve ispat edilmedi\u011finden, sonradan verilen tazminata ili\u015fkin k\u0131smi \u0131slah dilek\u00e7esi ile talep edilen miktarlara h\u00fckmedilemez. Bu y\u00f6n g\u00f6zetilmeden maddi tazminat isteminin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn kabul\u00fc ile h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 olup, karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir… ) gerek\u00e7esiyle bozularak dosya yerine ger\u0131 \u00e7evrilmekle, yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Dava, maddi ve manevi tazminat istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Davac\u0131 vekili, A.B.nin daval\u0131 idareye ait gerilim hatt\u0131na kap\u0131lmas\u0131 sonucunda uzuv tatili niteli\u011finde sakat kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, olaya daval\u0131 idarenin teknik \u015fartara uymadan \u00e7ekti\u011fi gerilim hatt\u0131n\u0131n neden oldu\u011funu belirterek, 43 milyar maddi, 10 milyar manevi olmak \u00fczere toplam 53 milyar lira tazminat\u0131n, daval\u0131dan tahsiline karar verilmesini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 vekili, daval\u0131 idarenin olayda kusurunun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunarak, davan\u0131n reddine karar verilmesini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131 vekili, 16.1.2003 g\u00fcnl\u00fc dilek\u00e7esinde; Yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda ald\u0131r\u0131lan 13.11.2002 g\u00fcnl\u00fc hesap raporunda, meydana gelen yaralanma sonucu olu\u015fan tam beden g\u00fcc\u00fc kayb\u0131 nedeniyle maddi zarar\u0131n 84.519.034.591-TL olarak saptand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, dava dilek\u00e7esinde 43 milyar olan istemlerini, 41.519.034.519-TL art\u0131rarak, 84.519.034.519-TL olarak \u0131slah ettiklerini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n

Yerel Mahkemenin; Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Yasas\u0131’n\u0131n ( HUMK ) 87 \/son maddesinde yer alan “\u0131slah suretiyle m\u00fcddeabihin art\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131” h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa Mahkemesince iptal edildi\u011fi nedenle, maddi tazminat isteminin kabul\u00fcne, manevi tazminat isteminin ise k\u0131smen kabul\u00fcne dair karar\u0131, daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan temyizi \u00fczerine Y\u00fcksek \u00d6zel Dairece yukar\u0131daki gerek\u00e7eyle bozulmu\u015f, yerel Mahkeme karar gerek\u00e7elerine ilaveten; dava a\u00e7arken ba\u015flang\u0131\u00e7ta hen\u00fcz tam ve net olarak bilinen bir zarar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmad\u0131\u011f\u0131ndan bahisle, ba\u015flang\u0131\u00e7ta dava edilmeyen k\u0131s\u0131mdan z\u0131mnen feragat edildi\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011fi nedenle \u00f6nceki karar\u0131nda direnmi\u015ftir.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fclmekte olan davan\u0131n dilek\u00e7esinde, “fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmam\u0131\u015f oldu\u011fu” \u00e7eki\u015fmesizdir.<\/p>\n

Yerel mahkeme ile Y\u00fcksek \u00d6zel Daire aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131k, a\u00e7\u0131lan davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmamas\u0131 halinde, sonradan \u0131slah yolu ile istem miktar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na usulen olanak bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve zarar\u0131n hangi anda bilinebilir durumda oldu\u011fu noktalar\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc noktas\u0131nda, doktrin ve yarg\u0131sal kararlar dikkate al\u0131narak \u0131slah kavram\u0131 hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr: HUMK 83 ve ard\u0131ndan gelen maddelerde d\u00fczenlenmi\u015f olan \u0131slah; taraflardan birinin usule ili\u015fkin bir i\u015flemini k\u0131smen veya tamamen d\u00fczeltmesine olanak tan\u0131yan bir y\u00f6ntem olup, iddia ile savunman\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131n\u0131n da bir istisnas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

HUMK.nun 87. maddesinin “M\u00fcddei \u0131slah suretiyle m\u00fcddeabbihi tezyit edemez.” \u015feklindeki son c\u00fcmlesi, Anayasa Mahkemesi’nin 07.11.2001 g\u00fcnl\u00fc Resmi Gazete’de yay\u0131mlanan 20.07.1999 tarihli karar\u0131yla iptal edilmi\u015f ve b\u00f6ylece, davada istem sonucunun k\u0131smi \u0131slah yoluyla art\u0131r\u0131lmas\u0131 usulen olanakl\u0131 hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Hemen belirtilmelidir ki, mevcut ( Anayasa Mahkemesi’nin iptal karar\u0131ndan sonraki ) yasal durum itibariyle, k\u0131smi davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmu\u015f olan davac\u0131n\u0131n, dilerse, ek dava a\u00e7mak yerine, sakl\u0131 tuttu\u011fu alacak b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in o ( k\u0131smi ) dava i\u00e7erisinde \u0131slah yoluyla talepte bulunabilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

K\u0131smi davada sakl\u0131 tutulan alacak b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in, gerek k\u0131smi dava karara ba\u011flanmadan \u00f6nce, gerekse daha sonra, ayr\u0131 bir dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 da usulen olanakl\u0131d\u0131r. Uygulamada bu ayr\u0131 davaya ek dava denilmektedir. Yine, k\u0131smi davadan sonra a\u00e7\u0131lan ek davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmu\u015f olmas\u0131 ve davac\u0131n\u0131n hukuki yarar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131n birlikte varl\u0131\u011f\u0131 halinde, hukuki yarar\u0131n bulunmas\u0131 \u015fart\u0131yla birden fazla ek dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 da kural olarak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Bu haliyle k\u0131smi \u0131slah, ek dava yoluyla elde edilebilecek haklara, mevcut dava i\u00e7erisinde, daha basit, daha az masrafla ve daha k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde kavu\u015fma olana\u011f\u0131 tan\u0131yan ve bu y\u00f6n\u00fcyle adeta ek dava a\u00e7ma yoluna alternatif olu\u015fturan bir yap\u0131dad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, k\u0131smi davan\u0131n davac\u0131s\u0131, ek dava a\u00e7mak veya k\u0131smi \u0131slah yoluna gitmek konusunda se\u00e7imlik hakka sahiptir.<\/p>\n

K\u0131smi \u0131slah yoluyla m\u00fcddeabbihin art\u0131r\u0131labilmesi olana\u011f\u0131, bir anlamda, art\u0131r\u0131ma konu k\u0131sm\u0131n ek dava yoluyla istenilmesinin alternatifi niteli\u011finde bulundu\u011fundan; k\u0131smi davadaki \u0131slah ile, bu yola gidilmeyip ek dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 halleri, davac\u0131ya ayn\u0131 hak ve olanaklar\u0131 tan\u0131yan se\u00e7imlik yollar oldu\u011fundan, usul hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n da ayn\u0131 olmas\u0131 gerekir ve beklenir.<\/p>\n

Bir davan\u0131n k\u0131smi dava m\u0131, yoksa tam dava m\u0131 oldu\u011fu, \u00f6zellikle dava dilek\u00e7esinin istem sonucu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, “fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulup tutulmad\u0131\u011f\u0131” ile ilgilidir. Davac\u0131 bu yada benzeri ifadeleri kullanm\u0131\u015fsa, “k\u0131smi dava” a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131l\u0131r. Davac\u0131n\u0131n bu yolda bir beyanda bulunmaks\u0131z\u0131n a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 dava ise bir “tam dava”d\u0131r. Fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmamas\u0131 halinde, geriye kalan haktan z\u0131mnen feragat edilmi\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Islah yoluyla dava konusunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 hususunun, Anayasa Mahkemesinin 20.7.1999 tarih ve 1\/33 say\u0131l\u0131 karar\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan durumun tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na gelince; bilindi\u011fi gibi k\u0131smi dava m\u00fcessesinin hukuk yarg\u0131lama sistemimizde kabul edilen ve \u00f6zellikleri bulunan bir dava \u00e7e\u015fidi oldu\u011fu belirgindir. Yarg\u0131tay uygulamas\u0131na g\u00f6re manevi tazminat davalar\u0131 k\u0131smi dava olarak a\u00e7\u0131lamaz. K\u0131smi davan\u0131n kabul\u00fcne dair karar ek davada kesin delil te\u015fkil eder. Anayasa mahkemesinin an\u0131lan karar\u0131nda k\u0131smi dava ile ilgili herhangi bir a\u00e7\u0131klama yer almamaktad\u0131r. Anayasa mahkemesi karar\u0131ndan sonra “fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmam\u0131\u015f” bulunan yani ek dava a\u00e7ma olana\u011f\u0131 bulunmayan kimseler bak\u0131m\u0131ndan uygulama olana\u011f\u0131 var m\u0131d\u0131r? Buna olumlu yan\u0131t verme olana\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, k\u0131smi dava a\u00e7mam\u0131\u015f ( fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmam\u0131\u015f ) bulunan davac\u0131 fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131ndan z\u0131mnen feragat etmi\u015f demektir ve \u0131slahla bu feragat veya ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re kesin h\u00fck\u00fcm sonucunu ortadan kald\u0131rabilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Anayasa mahkemesi HUMK 87 \/son c\u00fcmleyi iptal ederken yerle\u015fik kurallar\u0131 yani k\u0131smi dava, haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmas\u0131 kurallar\u0131n\u0131 irdelememi\u015f, kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fc sadece “itiraz konusu kural, davac\u0131y\u0131 ikinci kez dava a\u00e7maya zorlamas\u0131 nedeniyle hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in” iptal etmi\u015ftir. HUMK.nun 87 \/son c\u00fcmlesi iptal edilmi\u015f olmakla, dava konusunun \u0131slah yoluyla art\u0131r\u0131labilmesi ancak davac\u0131n\u0131n k\u0131smi dava a\u00e7m\u0131\u015f bulunmas\u0131na ve haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmu\u015f olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yeni olu\u015fan durumda da e\u011fer k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015fsa, \u0131slah yolu ile dava konusunu art\u0131rabilmeye olanak yoktur. ( Bkz. Prof. Dr. Ejder Y\u0131lmaz, Islah Yoluyla Dava Konusunun Artt\u0131r\u0131lmas\u0131, Anayasa Mahkemesinin 20.7.1999 tarihli ve 1\/33 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi Banka ve Ticaret Hukuk Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc, Ozel Hukuk ve Anayasa Mahkemesi Kararlar\u0131 Sempozyumu 11 May\u0131s 2001 s.105 vd, YHGK.nun 8.10.2003 g\u00fcn 2003\/9-510-55 say\u0131l\u0131 karar\u0131 )<\/p>\n

Sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, somut olaydaki gibi, davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmam\u0131\u015f olman\u0131n, alaca\u011f\u0131n\u0131n bu miktarla s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde kabul edilip edilemeyece\u011fi, buna ba\u011fl\u0131 olarak da, fazla alacak miktar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan z\u0131mni bir feragatte bulunmu\u015f say\u0131l\u0131p, say\u0131lamayaca\u011f\u0131 sorusuna do\u011fru yan\u0131t\u0131n verilmesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Bu sorunun cevaplanabilmesi ise, \u00f6ncelikle, bir haktan z\u0131mni feragatin m\u00fcmk\u00fcn bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 sorusunun cevaplanmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n

Bir Usul Hukuku kavram\u0131 olarak davadan feragatin a\u00e7\u0131k, kesin ve ko\u015fulsuz olmas\u0131, yasa gere\u011fidir ( HUMK. m.91 vd. ). Davadan feragatin, kesin h\u00fckm\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011furucu nitelikte olmas\u0131 nedeniyle b\u00fct\u00fcn bu \u00f6zellikleri i\u00e7ermesi zorunludur.<\/p>\n

Ne var ki, feragat kavram\u0131, sadece, usul hukuku anlam\u0131nda bir davadan ya da bir dava i\u00e7erisinde o davaya konu taleplerden bir veya birka\u00e7\u0131ndan feragat edilmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir i\u00e7erikte de\u011fildir: Dava konusu edilmemi\u015f bir haktan, do\u011fal olarak dava d\u0131\u015f\u0131 bir yolla, a\u00e7\u0131k bir feragat iradesi ortaya konulmaks\u0131z\u0131n ( z\u0131mnen ) feragat edilmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla, bir haktan feragat iradesinin, hak sahibince, hem dava d\u0131\u015f\u0131 olarak, hem de z\u0131mni \u015fekilde ortaya konulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve b\u00f6yle durumlarda, ortada bir dava bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, sadece davadan feragati d\u00fczenleyen HUMK. m. 91 ve ard\u0131ndan gelen maddelerine uygunluk ko\u015fulunun aranmas\u0131 s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n

Feragat iradesi ister z\u0131mni, isterse a\u00e7\u0131k \u015fekilde ortaya konulmu\u015f olsun, feragat edilmi\u015f bir hak, dava yoluyla tekrar talep edilemeyecektir. Dava yoluyla bir hak talebinde bulunulabilmesi i\u00e7in, o hakk\u0131n maddi hukuk bak\u0131m\u0131ndan mevcut olmas\u0131 gerekir; hi\u00e7 var olmayan veya ba\u015flang\u0131\u00e7ta var olmakla birlikte z\u0131mni de olsa feragat nedeniyle bizzat hak sahibi taraf\u0131ndan ortadan kald\u0131r\u0131lan ( b\u00f6ylece, bor\u00e7lu y\u00f6n\u00fcnden s\u00f6nd\u00fcr\u00fclen ) bir hak i\u00e7in, usul hukukunun kurum ve kurallar\u0131 kullan\u0131larak talepte bulunulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Nitekim, alacak miktar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekte oldu\u011fundan daha az bildiren ve fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n\u0131 da sakl\u0131 tutmayan alacakl\u0131n\u0131n, bu \u015fekilde, alaca\u011f\u0131n\u0131 bu az miktarla s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla da, fazla k\u0131s\u0131m y\u00f6n\u00fcnden z\u0131mni bir feragatte bulunmu\u015f oldu\u011fu, \u00f6\u011fretide ve Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda kabul edilmektedir ( Prof. Dr. Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc, 6. Bask\u0131, C:2, s. 1530 vd. Prof. Dr. Hakan Pekcan\u0131tez, Medeni Usul Hukuku, Ankara 2000, sayfa: 233; Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.03.1986 g\u00fcn ve Esas:l984\/4-797, Karar: 1986\/299; ayr\u0131ca, 15.11.1989 g\u00fcn ve Esas: 1989\/4-415, Karar: 1989\/587 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ).<\/p>\n

Yine, fazlaya ili\u015fkin haklar sakl\u0131 tutulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u0131smi dava olarak nitelendirilmesine olanak bulunmayan, o nedenle de tam dava olarak kabul\u00fc gereken bir davadan sonra, alaca\u011f\u0131n kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in ayr\u0131 ( ek ) bir dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 durumunda, \u00f6nceki ( tam ) davada mahkemenin alaca\u011f\u0131n tamam\u0131 hakk\u0131nda karar vermi\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, kesin h\u00fck\u00fcm nedeniyle ek davan\u0131n reddi gerekece\u011fi, Alman ve \u0130svi\u00e7re Federal Mahkemesi Kararlar\u0131nda ve bir k\u0131s\u0131m Alman Hukuk\u00e7ular\u0131 taraf\u0131ndan benimsendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Alman Federal Mahkemesi BGHZ 34. sh: 337 vd, BGHZ 34 sh. 367-368, \u0130svi\u00e7re Federal Mahkemesinin SJZ 28 sh: 325 ( Baki Kuru, age sh:1538 dip not 255 ve 256 ).<\/p>\n

Baz\u0131 hallerde, gerek z\u0131mni feragat ve gerekse kesin h\u00fck\u00fcm olgusuna dayal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ayn\u0131 sonuca varmaktad\u0131r. Nitekim, Yarg\u0131tay uygulamas\u0131nda da, bazen her iki g\u00f6r\u00fc\u015fe birden yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. ( \u00d6rne\u011fin: Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.03.1986 g\u00fcn ve Esas: 1986\/4-797, Karar: 1986\/299 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ). Ancak, kesin h\u00fck\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, sadece, \u00f6nceki davada verilen h\u00fckm\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra ek dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 ( ya da, ek dava devam ederken ilk davadaki karar\u0131n kesinle\u015fmesi ) hali i\u00e7in ge\u00e7erlilik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, buna kar\u015f\u0131n, \u00f6nceki dava s\u00fcrerken a\u00e7\u0131lan ek davan\u0131n reddi i\u00e7in yetersiz kald\u0131\u011f\u0131, hatta, ilk davada, alacak miktar\u0131n\u0131n daval\u0131n\u0131n muvafakati ile art\u0131r\u0131lmas\u0131na engel olamad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir ( Kuru, age. s.1540 ).<\/p>\n

\u00d6\u011fretiye ve Yarg\u0131tay uygulamas\u0131na ili\u015fkin olarak yap\u0131lan bu a\u00e7\u0131klamalar; ister z\u0131mni feragat, isterse kesin h\u00fck\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayan\u0131ls\u0131n, hem k\u0131smi dava niteli\u011finde oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131na olanak bulunmayan, dolay\u0131s\u0131yla tam dava olarak kabul\u00fc gereken bir davada alaca\u011f\u0131n kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00f6n\u00fcnden alacakl\u0131n\u0131n herhangi bir talepte bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

O halde, davas\u0131nda fazla hak bak\u0131m\u0131ndan ihtirazi kay\u0131t bildirmemi\u015f olan bir alacakl\u0131n\u0131n, HUMK. m. 185\/2 \u00e7er\u00e7evesinde daval\u0131n\u0131n muvafakat etmesi hali d\u0131\u015f\u0131nda, bu alacak b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00f6n\u00fcnden, \u0131slah veya ek dava yoluyla talepte bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n

Yerel Mahkemenin, dava a\u00e7\u0131l\u0131rken zarar\u0131n tam ve bilinebilir olmad\u0131\u011f\u0131, bu nedenle de fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bir haktan s\u00f6zedilemeyece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki gerek\u00e7eye gelince, bu noktada \u00f6ncelikle zarar kavram\u0131 \u00fczerinde k\u0131saca durulmas\u0131nda yarar bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n

En basit tan\u0131m\u0131yla zarar, ki\u015finin malvarl\u0131\u011f\u0131nda veya manevi varl\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan eksilme olup, baz\u0131 nitelikler ta\u015f\u0131r. Bunlardan biriside zarar\u0131n kesinlik ( belirlilik ) niteli\u011fidir. Kesin zarar, belirli yada belirlenebilir zarard\u0131r.<\/p>\n

Do\u011fald\u0131r ki; kayna\u011f\u0131na, sebebine, zarar veren ile zarar g\u00f6ren aras\u0131ndaki hukuki ili\u015fkiye ve her somut olayda farkl\u0131 \u015fekillerde g\u00fcndeme gelebilecek benzeri \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re, zarar\u0131n nitelik ve kapsam\u0131 her olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde, de\u011fi\u015fen bir \u00f6zellik g\u00f6sterecektir.<\/p>\n

Somut olay bak\u0131m\u0131ndan zarar, v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali olmay\u0131p, bu ihlal sonucunda meydana gelen ekonomik sonu\u00e7lar, maddi ve manevi eksilmelerdir. V\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali zarar\u0131n sebebini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Zarar verici i\u015flem veya eylemin niteli\u011fine ve do\u011fan zarar\u0131n yap\u0131s\u0131na g\u00f6re e\u011fer, i\u015flem veya eylem sonucunda do\u011fan zarar, \u00fczerinden ge\u00e7en zaman i\u00e7erisinde ilk do\u011fdu\u011fu \u015fekliyle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorsa, zarar g\u00f6renin salt bu zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f olmas\u0131, ona dayal\u0131 tazminat isteme hakk\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131 sonucunu do\u011furacakt\u0131r. Bu anlamda zarar g\u00f6ren, tazminat alaca\u011f\u0131na zarar\u0131n do\u011fdu\u011fu an hak kazanmaktad\u0131r. Davac\u0131, ayn\u0131 g\u00fcn zarar\u0131 kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131, \u00f6denmesi gereken tazminattan mahrum kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in dava a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, niteli\u011fi ve esasl\u0131 unsurlar\u0131 hakk\u0131nda bir dava a\u00e7maya, o davay\u0131 ciddi ve objektif bir \u015fekilde desteklemeye, gerek\u00e7elerini g\u00f6stermeye elveri\u015fli yeterli hal ve \u015fartlar\u0131n \u00f6\u011frenilmesi, zarar\u0131n \u00f6\u011frenilmi\u015f say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, ortaya \u00e7\u0131kan zarar, kendi \u00f6zel yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde, sonradan de\u011fi\u015fme e\u011filimi g\u00f6steriyor, k\u0131saca, zarar\u0131 do\u011furan eylem veya i\u015flemin do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7larda ( zarar\u0131n nitelik veya kapsam\u0131nda ) bir de\u011fi\u015fiklik ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ise, art\u0131k, “geli\u015fen durum” ve dolay\u0131s\u0131yla, geli\u015fen bu durumun zarar\u0131n nitelik ve kapsam\u0131 \u00fczerinde ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklikler ( zarardaki de\u011fi\u015fme ) s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. B\u00f6yle hallerde, zarar\u0131n kapsam\u0131n\u0131 belirleyecek husus, geli\u015fmekte olan bir durumdur ve bu geli\u015fme sona ermedik\u00e7e zarar hen\u00fcz tamamen ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmayacakt\u0131r. Geli\u015fen durum kavram\u0131, do\u011fan zarar\u0131n kapsam\u0131n\u0131n zarar g\u00f6rence tam olarak \u00f6\u011frenilmesinin her hangi bir nedenle gecikti\u011fi durumlara ili\u015fkin olan, b\u00f6ylesi bir durumu ifade eden bir kavram de\u011fildir. Geli\u015fen durum kavram\u0131, salt zarar do\u011furan i\u015flem ya da eylemin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n geli\u015fmesini ve bu nedenle zarar g\u00f6renin bu konularda bilgi sahibi olabilmesinin zorunlu olarak bu geli\u015fmenin tamamlanaca\u011f\u0131 ana kadar gecikmesini ifade eder.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalar \u00e7er\u00e7evesinde somut olaya d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde; meydana gelen yaralanman\u0131n t\u00fcm t\u0131bbi sonu\u00e7lar\u0131 davadan \u00f6nce al\u0131nm\u0131\u015f \u00c7ukurova Universitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Plastik ve Rekonsruktif Cerrahi Anabilim Dal\u0131n\u0131n 03.05.1999 g\u00fcn ve 24-478 say\u0131l\u0131 sa\u011fl\u0131k raporunda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bulgular ile ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fc kayb\u0131, yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda d\u00fczenletilen ve ilgili Y\u00f6netmeli\u011fin Ortopedi ve Travmatoloji ar\u0131zalar b\u00f6l\u00fcm\u00fcne g\u00f6re hesaplan\u0131p, Balthazard form\u00fcl\u00fc uygulanarak saptanmas\u0131na y\u00f6nelik 19.1.2000 g\u00fcn ve B.302. ck0\/03 01\/1 say\u0131l\u0131 kons\u00fcltasyon raporunda a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Raporun, bu niteli\u011fi ve yukar\u0131da ifade edilen olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda geli\u015fen bir durumun yada m\u00fcstakbel ( ger\u00e7ekle\u015fecek-gelecek ) bir zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Bu noktada belirtilmelidir ki, \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fc; zarar g\u00f6renin i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, yani beden ve fikir g\u00fcc\u00fcn\u00fcn gelir getirici \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 olup, as\u0131l olan, kazan\u00e7 kayb\u0131 veya azalmas\u0131 de\u011fil, \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131 veya kayb\u0131d\u0131r. Bu kay\u0131p ve azalmadan do\u011fan olumsuz ekonomik sonu\u00e7lar, zarar\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n

Do\u011fal olarak zarar\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenmesi, tazminat\u0131n saptanmas\u0131ndan \u00f6nceki evredir ve de\u011fi\u015fen ekonomik g\u00f6stergeler nedeniyle yarg\u0131laman\u0131n uzamas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, bu tutarda de\u011fi\u015febilecektir. Kald\u0131 ki, Bor\u00e7lar Yasas\u0131 m. 46\/II uyar\u0131nca v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlalinden do\u011fan zarar\u0131n, h\u00fck\u00fcm an\u0131na g\u00f6re belirlenece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a da \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu y\u00f6n\u00fcyle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011fil, tutar\u0131n\u0131n, tazminine kadarki devrede, ekonomik g\u00f6stergelere ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015febilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda usul hukuku davac\u0131ya k\u0131smi dava a\u00e7ma olana\u011f\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Dava; hukuki ili\u015fki konusunda alacak tutar\u0131n\u0131 i\u00e7eren s\u00f6zler y\u00f6n\u00fcnden bir irade aktar\u0131m\u0131d\u0131r. Hakk\u0131n tutar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ihtirazi kay\u0131t olmaks\u0131z\u0131n bu iradenin, ula\u015fmakla yenilik do\u011furan bir durum meydana getirece\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu yeni durum ayn\u0131 zamanda fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n d\u00fc\u015fmesi sonucunu da do\u011furur.<\/p>\n

O halde, tazminat isteminin dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 somut olay y\u00f6n\u00fcnden geli\u015fen durumdan s\u00f6z edilmesine hukuken olanak bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, a\u00e7\u0131lan davan\u0131n belirtilen maddi ve hukuki olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u0131smi dava olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131na ve \u0131slah suretiyle dava olunan miktar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na yasaca olanak yoktur.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca, yerel mahkemece, ayn\u0131 y\u00f6nlere i\u015faret eden \u00d6zel Daire bozma karar\u0131na uyularak sonradan verilen tazminata ili\u015fkin dilek\u00e7e ile talep edilen miktarlar y\u00f6n\u00fcnden istemin reddine karar verilmesi gerekirken, direnme h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131 usule ve yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Direnme karar\u0131 bu nedenle bozulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

SONU\u00c7 : Daval\u0131 vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile, direnme karar\u0131n\u0131n yukar\u0131da ve \u00d6zel Daire bozma karar\u0131nda g\u00f6sterilen nedenlerden dolay\u0131 H.U.M.K.nun 429. maddesi gere\u011fince BOZULMASINA, 14.4.2004 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan 2.g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fu ile karar verildi.<\/p>\n

KAR\u015eI OY YAZISI :<\/p>\n

Dava; cismani zarara dayanan maddi ve manevi tazminat davas\u0131d\u0131r. Daval\u0131 idareye ait elektrik nakil hatt\u0131n\u0131n y\u00f6netmelik gere\u011fince binadan 2 metre uzakl\u0131kta olmas\u0131 gerekirken, 50 cm uzakl\u0131kta olmas\u0131 nedeniyle davac\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fu Abdulvahap bina dam\u0131nda oynarken 7.3.1999 tarihinde elektrik ak\u0131m\u0131na kap\u0131larak a\u011f\u0131r bi\u00e7imde yaralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yaralanan \u00e7ocu\u011fun annesi hakk\u0131nda \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131nda gerekli \u00f6zeni g\u00f6stermedi\u011fi i\u00e7in, dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu yaralanmaya sebep olmaktan dolay\u0131 a\u00e7\u0131lan kamu davas\u0131 4616 say\u0131l\u0131 Yasa uyar\u0131nca ertelenmi\u015ftir.<\/p>\n

Mahkemece kusur konusunda bilirki\u015fi raporu al\u0131nm\u0131\u015f, daval\u0131 TEDA\u015e’\u0131n tam kusurlu oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Yaral\u0131 \u00e7ocuk olaydan sonra, \u00c7ukurova \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Plastik ve Rekonstr\u00fcktif Cerrahi Ana Bilim Dal\u0131nda tedaviye al\u0131nm\u0131\u015f 14.4.1999 tarihinde taburcu edilmi\u015ftir. 3.5.1999 tarihli raporda yaralanma bulgular\u0131 say\u0131lm\u0131\u015f, yan\u0131klar\u0131n 3. derece oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. \u0130\u015f ve g\u00fc\u00e7ten kalma vemaluliyet konusunda bir bilgi ve a\u00e7\u0131klamada bulunulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

11.5.1999 g\u00fcnl\u00fc Adli T\u0131p Uzman\u0131nca verilen sa\u011fl\u0131k raporunda, \u015fahs\u0131n meydana gelen ar\u0131zas\u0131 nedeniyle hayati tehlikeye maruz kald\u0131\u011f\u0131, 60 g\u00fcn s\u00fcreyle mutad i\u015ftigaline engel te\u015fkil edece\u011fi, ar\u0131zan\u0131n uzuv tatili niteli\u011finde oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda mahkemenin kendili\u011finden verdi\u011fi ara karar\u0131yla \u00e7ocu\u011fun \u00c7ukurova \u00dcniversitesi Adli T\u0131p Anabilim Dal\u0131na sevki \u00fczerine d\u00fczenlenen 19\/1\/2000 tarihli kons\u00fcltasyon raporunda;<\/p>\n

“…sa\u011f omuz dezartikulasyonu i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fc kayb\u0131n\u0131n %60 oldu\u011fu, bununda sa\u011f \u00fcst ekstremite i\u00e7in uzuv tatili niteli\u011finde oldu\u011fu,<\/p>\n

Sol dirsek alt\u0131 amputasyonu i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fc kay\u0131p oran\u0131n\u0131n %50 oldu\u011fu, bununda sol \u00fcst ekstremite i\u00e7in uzuv tatili niteli\u011finde oldu\u011fu, bu lezyonlar i\u00e7in Balthazard form\u00fcl\u00fc uyguland\u0131\u011f\u0131nda, genel beden g\u00fcc\u00fcnden kay\u0131p oran\u0131n\u0131n %100 oldu\u011fu” belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131 Abdulvahap Berkta\u015f’a velayeten \u00d6mer Berkta\u015f vekili, 28\/7\/1999 g\u00fcnl\u00fc dava dilek\u00e7esiyle yaralanma sonucu \u00e7ocu\u011fun sakat kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, kusurun teknik \u015fartlara uymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daval\u0131 TEDA\u015e’ta oldu\u011funu belirterek 43 milyar TL maddi, 10 milyar TL manevi tazminat olmak \u00fczere 53 milyar TL tazminat\u0131n daval\u0131dan yasal faizi ile al\u0131nmas\u0131n\u0131 dava etmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 TEDA\u015e vekili, olayda \u015firketin kusurunun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Adli T\u0131p Anabilim Dal\u0131ndan al\u0131nan rapora g\u00f6re, \u00e7ocu\u011fun cismani zarar\u0131 ile ilgili olarak hesap bilirki\u015fisinden rapor al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bilirki\u015fi 13.11.2002 g\u00fcnl\u00fc raporunda, \u00e7ocu\u011fun yaralanma nedeniyle genel v\u00fccut \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fcn\u00fc tamemen kaybetmesi sonucu olu\u015fan cismani zarar\u0131n 84:519.034.591 TL oldu\u011funu hesaplam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Davac\u0131 vekili, 16.1.2003 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esiyle, bilirki\u015fi raporuyla belirlenen maddi zarar miktar\u0131na g\u00f6re belirlenen zarar\u0131n fark\u0131 olan, 41.519.034.519 TL’n\u0131n da daval\u0131dan al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in, maddi zarar istemini ( davan\u0131n m\u00fcddeabihini ) artt\u0131rarak 84.519.034.591 TL’na \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Daval\u0131 vekili, davac\u0131n\u0131n ilk davas\u0131n\u0131 a\u00e7arken fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmam\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle \u0131slah dilek\u00e7esini kabul etmediklerini savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Mahkemece; \u00c7.\u00dc. Adli T\u0131p Anabilim Dal\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fcnce d\u00fczenlenmi\u015f 19\/1\/2000 g\u00fcnl\u00fc rapora g\u00f6re \u00e7ocu\u011fun %100 oran\u0131ndaki v\u00fccut \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fc\u00e7 kayb\u0131na g\u00f6re olu\u015fan daimi i\u015fg\u00f6remezlik zarar\u0131n\u0131n 84.519.034.591 TL oldu\u011fu, dava miktar\u0131n\u0131n \u0131slah yolu ile artt\u0131r\u0131lmas\u0131nda, Anayasa Mahkemesi’nin 20\/7\/1999 tarih ve 1999\/1-33 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile “\u0131slah suretiyle m\u00fcddeabihin artt\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131” h\u00fckm\u00fcn\u00fcn iptal edilmi\u015f olmas\u0131na g\u00f6re, yasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek 84.519.034.591 TL maddi ve 7.000.000.000 TL manevi tazminat\u0131n dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte daval\u0131 TEDA\u015e’tan al\u0131nmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Karar\u0131n daval\u0131 \u015firket vekili taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesince; “…davac\u0131 28.7.1999 tarihl\u0131 dilek\u00e7e ile a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ilk davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmad\u0131\u011f\u0131ndan ve somut olayda geli\u015fen bir durumun varl\u0131\u011f\u0131 iddia ve ispat edilmedi\u011finden, sonradan verilen tazminat\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin k\u0131smi \u0131slah dilek\u00e7esi ile talep edilen miktarlara h\u00fckmedilemez. Bu y\u00f6n g\u00f6zetilmeden tazminat isteminin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn kabul\u00fc ile h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan, mahkeme karar\u0131n\u0131n oy \u00e7oklu\u011fu ile bozulmas\u0131na” karar verilmi\u015ftir. ( Daire Ba\u015fkan\u0131 ile bir \u00fcye ise, zarar\u0131n \u00f6\u011frenilmesi tarihine g\u00f6re, fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n sakl\u0131 tutulmamas\u0131n\u0131n sonuca etkili olmad\u0131\u011f\u0131, zarar miktar\u0131n\u0131n tam olarak daha sonra \u00f6\u011frenilmi\u015f olmas\u0131na g\u00f6re, bilinmeyen bir zarar\u0131n sakl\u0131 tutulmas\u0131na gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle, mahkeme karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmi\u015flerdir ).<\/p>\n

Mahkemece, \u00f6nceki kararda direnilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu’nca; “fazlaya ili\u015fkin hak sakl\u0131 tutulmad\u0131\u011f\u0131” i\u00e7in dava miktar\u0131n\u0131n \u0131slah yolu ile artt\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 belirtilerek yerel mahkemenin direnme karar\u0131 bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

Bozma karar\u0131na, a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle kat\u0131lma olana\u011f\u0131 yoktur. 1-Davac\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fu Abdulvahap, daval\u0131 \u015firkete ait teknik ve y\u00f6netmeli\u011fe ayk\u0131r\u0131 olarak kurulmu\u015f elektrik ak\u0131m\u0131na kap\u0131larak yaralanmas\u0131ndan sonra, 7.3.1999’dan 14.4.1999 tarihine kadar \u00c7.\u00dc. T\u0131p Fak\u00fcltesi Plastik Cerrahi B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tedavi edilmi\u015ftir. 3.5.1999 tarihli raporda, t\u0131bbi bulgular say\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ocu\u011fun ne kadar s\u00fcre ile i\u015f g\u00fc\u00e7ten kalacak derecede yaraland\u0131\u011f\u0131, v\u00fccut \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fc\u00e7 kayb\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, varsa oran\u0131 konusunda bir bilgi yoktur. 11.5.1999 tarihli Adli T\u0131p uzman\u0131 raporunda ise, \u00e7ocu\u011fun hayati tehlike ge\u00e7irdi\u011fi 60 g\u00fcn i\u015f ve g\u00fc\u00e7ten kald\u0131\u011f\u0131, ar\u0131zan\u0131n uzuv tatili niteli\u011finde oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi her iki raporda, bu yaralanma nedeniyle \u00e7ocu\u011fun beden g\u00fc\u00e7 kayb\u0131 oran\u0131na dair bilgi yoktur. ( Adli T\u0131p Kurumu Kanunu’nun 16. maddesine g\u00f6re, i\u015f ve g\u00fc\u00e7ten kalma s\u00fcresi ile genel beden g\u00fc\u00e7 kayb\u0131 oran\u0131n\u0131n, Sosyal Sigortalar Sa\u011fl\u0131k \u0130\u015flemleri T\u00fcz\u00fcg\u00fcne g\u00f6re belirlenmesi gerekir ).<\/p>\n

Yaral\u0131 \u00e7ocu\u011fun mahkemece, kesin rapor d\u00fczenlenmek \u00fczere, \u00c7.\u00dc. T\u0131p Fak\u00fcltesi Adli T\u0131p Ana Bilim Dal\u0131na sevkedilmesi sonucu, 19.1.2000 tarihli rapor ile \u00e7ocu\u011fun yaralanma durumu kesin olarak belirlenmi\u015ftir. ( Genel beden g\u00fcc\u00fc kay\u0131p oran\u0131n\u0131n %100 oldu\u011fu. ) Davac\u0131 zarar\u0131n\u0131 kesin olarak, bu rapor ile \u00f6\u011frenmi\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Haks\u0131z eylemlerde dava a\u00e7ma hakk\u0131; haks\u0131z eylemi i\u015fleyeni ( tazminat sorumlusunu ) ve zarar\u0131 \u00f6\u011frenmekle ba\u015flar. Zarar\u0131n \u00f6\u011frenilmesi ise; zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, mahiyeti ( \u00f6zellikleri ) ve esasl\u0131 unsurlar\u0131 hakk\u0131nda dava a\u00e7mak ve gerek\u00e7elerini g\u00f6stermek i\u00e7in gerekli olan b\u00fct\u00fcn hal ve ko\u015fullar\u0131n \u00f6\u011frenilmesi ile olur. Bu \u00f6gelere ek olarak, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdaki teknolojik geli\u015fmelerin boyutu, \u00fcretim ve t\u00fcketim ili\u015fkilerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 tehlikeler ile zararl\u0131 sonu\u00e7lar nedeniyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan “zarar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ko\u015fulu” kavram\u0131n\u0131 da eklememiz gerekmektedir.<\/p>\n

Hukuka ayk\u0131r\u0131 eylemin varl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131n, zarar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, miktar\u0131n belli ya da belirlenebilir olmas\u0131, zarar\u0131n tazminat olarak istenebilir bir duruma gelmi\u015f bulunmas\u0131 gerekir. Zarar, dava konusu edilebilir t\u00fcr ve kapsamda bir zarar haline gelmedik\u00e7e, zarar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme ko\u015fulu tamamlanm\u0131\u015f say\u0131lmaz. Haks\u0131z eylemin i\u015flendi\u011fi tarihte, zarar\u0131n mahiyet ve esasl\u0131 unsurlar\u0131 tam olarak ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f ise, zarar\u0131n \u00f6\u011frenildi\u011finden s\u00f6z edilemez.<\/p>\n

Davan\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in gerekli olan kal\u0131c\u0131 sakatl\u0131k derecesi belirlenerek, dava a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in gerekli t\u00fcm bilgilerin edinilmesi sonucu zarar “dava edilebilir” hale gelmi\u015f olur ( Zarar\u0131n ne oldu\u011fu, kapsam\u0131 ve dava edilebilir hale geldi\u011fi belirlenmeden, ni\u00e7in dava konusu edilmedi\u011fi sorulamaz ).<\/p>\n

“…\u00d6nemli olan, zarar g\u00f6ren davac\u0131n\u0131n yasan\u0131n arad\u0131\u011f\u0131 anlamda, zarar veren olay\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131, gidi\u015fat\u0131n\u0131, kesinle\u015fen durumunu de\u011ferlendirebilecek bilgiye sahip olmas\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re, davac\u0131n\u0131n “zarara \u0131tt\u0131la” di\u011fer bir antal\u0131mla “zarar\u0131 \u00f6\u011frenme” tarihinin bu raporun d\u00fczenlendi\u011fi … tarih oldu\u011funu kabul etmek gerekir.” ( YHGK. 1999\/4-983 E. 995 K. )<\/p>\n

“Davac\u0131n\u0131n 18.10.1990 tarihinde %79 olarak kabul edilen beden g\u00fcc\u00fc kay\u0131p oran\u0131 daha sonra A.\u00dc. T\u0131p Fak\u00fcltesi Adli T\u0131p Ana Bilim Dal\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 3 ki\u015filik kurul raporu ile %100 olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131n\u0131n beden g\u00fcc\u00fc kayb\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 oldu\u011fu iddia edilince, Adli T\u0131p Kurumundan g\u00f6r\u00fc\u015f sorulmu\u015f. Kurum davac\u0131n\u0131n son ve kesin durumunu 22.9.1999 tarihinde %46.2 beden g\u00fcc\u00fc kay\u0131p oran\u0131 olarak saptam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fte davac\u0131 c\u0131rtaya \u00e7\u0131kan bu yeni ve kesin olguya dayal\u0131 olarak istemde bulundu\u011funa g\u00f6re, davan\u0131n s\u00fcresinde a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek gerekir.” Y.H. G. K. nu n 2000\/21- I 609 E, 1 699 K.<\/p>\n

Davac\u0131, hen\u00fcz \u00e7ocukla ilgili kesin bir rapor yok iken, 28.7.1999 tarihinde davas\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu tarihte zarar miktar\u0131n\u0131 tam olarak bildi\u011fi ya da bilebilecek durumda oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Dava dilek\u00e7esinde yaralanmadan s\u00f6z edilmi\u015f, mal\u00fcliyet durumu ve oran\u0131ndan ise s\u00f6z edilmemi\u015ftir. Maluliyet durumu ise, daha sonra 19.1.2000 tarihli raporla kesin olarak belirlenmi\u015ftir. Bu nedenle davac\u0131dan ilk davay\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 28.7.1999 tarihinde hen\u00fcz bilmedi\u011fi bir zarar\u0131 sakl\u0131 tutmas\u0131 istenemez.<\/p>\n

2-Kald\u0131 ki; HUMY’n\u0131n 87 \/son c\u00fcmlesinin iptal edilmi\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ilk davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmas\u0131na da gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

HUMY’n\u0131n 87. maddesindeki “m\u00fcddei \u0131slah suretiyle m\u00fcddeabihi tezyid edemez” h\u00fckm\u00fc, Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmi\u015f oldu\u011fundan davac\u0131 dava konusunu ( miktar\u0131n\u0131 ) \u0131slah yolu ile artt\u0131rabilir. Taraflardan her biri usule ili\u015fkin olarak, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemleri tamamen ya da k\u0131smen \u0131slah edebilir ( HUMY. m.83 ). Davan\u0131n karara ba\u011flanmas\u0131na kadar ( yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda ) davan\u0131n \u0131slah\u0131 olana\u011f\u0131 vard\u0131r ( HUMY. m.84 ). Islah i\u00e7in di\u011fer taraf\u0131n iznine ve mahkemenin onam\u0131na gerek yoktur. Islah ile, dava miktar\u0131n\u0131n ayn\u0131 dava dosyas\u0131 \u00fczerinden artt\u0131r\u0131lmas\u0131 bir usul i\u015flemidir. Islah, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu ve gereksinimin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Islah, davay\u0131 a\u00e7arken bir hata ( yanl\u0131\u015fl\u0131k ) yapan ya da davas\u0131n\u0131 ( ya da savunmas\u0131n\u0131 ) eksik b\u0131rakan tarafa bunlar\u0131 d\u00fczeltmesi i\u00e7in verilmi\u015f bir hak oldu\u011fundan, ek dava a\u00e7ma yolunu kapatm\u0131\u015f de\u011fildir. Islah ile, dava miktar\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 yeni bir dava olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, ek dava da de\u011fildir ( K\u0131smi \u0131slah ile, ek dava kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r ).<\/p>\n

HUMY’n\u0131n 87 \/son c\u00fcmlesinin iptalinden \u00f6nce; a-davan\u0131n taraflar\u0131, davan\u0131n konusu ( miktar\u0131 ) \u0131slah yolu ile de\u011fi\u015ftirilemiyordu. Islah ile davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131r\u0131 de\u011fi\u015ftirilemeyece\u011fi Y\u0130BK’nun 4\/5\/1978 g\u00fcn ve 4\/5 say\u0131l\u0131 i\u00e7tihad\u0131 ile kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Davan\u0131n konusunun ( miktar\u0131n\u0131n ) artt\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin usul h\u00fckm\u00fc iptal edilmi\u015f oldu\u011funa g\u00f6re, davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi d\u0131\u015f\u0131nda \u0131slah yolu ile d\u00fczeltilemeyecek ( de\u011fi\u015ftirilemeyecek ) bir usul i\u015flemi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, \u0131slah yolu ile davan\u0131n miktar\u0131n\u0131 artt\u0131rmay\u0131 engelleyen usul h\u00fckm\u00fc iptal edilerek ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k ba\u015fka bir ko\u015ful aranmadan, davan\u0131n k\u0131smi dava olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n dava miktar\u0131 \u0131slah yoluyla artt\u0131r\u0131labilmelidir.<\/p>\n

An\u0131lan h\u00fckm\u00fcn iptali ile ortaya \u00e7\u0131kan durum bu olmakla birlikte Yarg\u0131tay, dava miktar\u0131n\u0131n \u0131slah yolu ile ayn\u0131 dava \u00fczerinden artt\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in “fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n sakl\u0131 tutulmu\u015f olmas\u0131n\u0131” gerekli g\u00f6rmektedir. ( Islah yolu ile dava miktar\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131, ek dava.a\u00e7mak ile e\u015f tutulmaktad\u0131r. )<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi, bir dava a\u00e7\u0131l\u0131rken fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmas\u0131n\u0131 gerektiren bir yasa h\u00fckm\u00fc yoktur. \u0130lk dava ( k\u0131smi ) a\u00e7\u0131l\u0131rken dava konusu edilmeyen, hen\u00fcz bilinmeyen, yarg\u0131lama ile belirlenebilecek olan ger\u00e7ek hak miktar\u0131n\u0131n ( alacak ya da zarar\u0131n ) sakl\u0131 tutulmas\u0131n\u0131 gerektiren bir neden de yoktur. Fazlaya ili\u015fkin hak sakl\u0131 tutulmaz ise; fazla haktan z\u0131mnen feragat edildi\u011fi ve ilk davan\u0131n kesin h\u00fck\u00fcm olu\u015fturdu\u011fu kabul edilerek Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131yla bu durum uygulamaya girmi\u015ftir.<\/p>\n

“…fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n sakl\u0131 tutulmamas\u0131, fazlaya ili\u015fkin k\u0131s\u0131mdan z\u0131mnen feragat edildi\u011fi anlam\u0131n\u0131 do\u011furaca\u011f\u0131 gibi, \u00f6nceki dava k\u0131smi dava de\u011fil tam dava say\u0131l\u0131r ve ilk dava ile olu\u015fan kesin h\u00fck\u00fcm ayn\u0131 alacak hakk\u0131nda ikinci bir dava a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler.” ( HGK’nun 26\/3\/1986 g\u00fcn, 86\/4-797 E, 299 K ) Yarg\u0131tay’\u0131n y\u0131llard\u0131r kabul etti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f budur.<\/p>\n

Fazlaya ili\u015fkin hak sakl\u0131 tutulmaz ise, kesin h\u00fck\u00fcm nas\u0131l olu\u015fur? Mahkemenin bir karar vererek davadan elini \u00e7ekmesiyle olu\u015fan karara nihai karar denir. Kanun yollar\u0131ndan ge\u00e7mekle ( ya da kanun yoluna ba\u015fvurulamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in verildi\u011fi anda kesin olan ) nihai kararlar kesin h\u00fck\u00fcm haline gelir. Kesin h\u00fckm\u00fcn unsurlar\u0131 ise; davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131n, konusunun ve dayand\u0131klar\u0131 hukuki sebebinin ayn\u0131 olmas\u0131d\u0131r ( HUMY. m.237 ). Islah, s\u00fcrmekte ( g\u00f6r\u00fclmekte=derdest ) olan bir davada yap\u0131labilir. Usul yasas\u0131 “davan\u0131n \u0131slah\u0131” demektedir. Ka rar\u0131n ( h\u00fckm\u00fcn ) \u0131slah\u0131 diye bir usul i\u015flemi yoktur ( h\u00fckm\u00fcn tavzihi ise, \u0131slah de\u011fildir ). Bir davada kesin h\u00fck\u00fcm olu\u015fabilmesi i\u00e7in, o davan\u0131n karara ba\u011flan<\/p>\n

mas\u0131 gerekir. \u0130lk a\u00e7\u0131lan ( k\u0131smi ) dava, karara ba\u011fland\u0131ktan sonra o dava \u0131slah edilemeyece\u011finden, bir kesin h\u00fck\u00fcm olu\u015fmas\u0131ndan da s\u00f6z edilemez.<\/p>\n

Dava a\u00e7\u0131l\u0131rken fazlaya ili\u015fkin hak sakl\u0131 tutulmaz ise, o haktan z\u0131mni olarak feragat edildi\u011fini davan\u0131n \u0131slah\u0131 ba\u011flam\u0131nda kabul etmenin yasal, hakl\u0131 ve mant\u0131kl\u0131 bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 yoktur. Feragat, taraflardan birinin neticei talebinden ( o davadaki isteminden ) vazge\u00e7mesidir ( HUMY. m.91 ). Feragat, ya feragat iradesini a\u00e7\u0131klayan bir dilek\u00e7e ile, ya da yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda s\u00f6zl\u00fc beyan ile yap\u0131l\u0131r ( HUMY. m.93 ). Feragat\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 yasada duraksamaya yer vermeyecek bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, yorum ile z\u0131mni bi\u00e7imde feragat yap\u0131labilece\u011fi kabul edilemez. Hakk\u0131n kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fc ( k\u0131sm\u0131 ) i\u00e7in hen\u00fcz a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir dava olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, HUMY’n\u0131n 91. maddesi anlam\u0131nda ( davadan ) feragat edildi\u011finden s\u00f6z edilemez. “…a\u00e7\u0131k bir irade beyan\u0131 olmadan dava konusu edilmi\u015f haktan feragat edildi\u011fi sonucuna var\u0131lmas\u0131 kabul edilemez.” ( Y\u0130BK’nun, 22\/5\/1987 g\u00fcn ve4\/5 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ) Dava a\u00e7\u0131l\u0131rken, hakk\u0131n dava konusu edilmeyen b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden feragat edildi\u011fi pe\u015fin olarak kabul edilecekse, \u0131slah ile davan\u0131n miktar\u0131 nas\u0131l artt\u0131r\u0131lacakt\u0131r?<\/p>\n

Anayasa Mahkemesi’nin ( HUMY’n\u0131n 87 son c\u00fcmlesini ) iptal karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinde an\u0131lan h\u00fckm\u00fcn, Anayasa’n\u0131n “hukuk devleti”, “temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere dokunulamayaca\u011f\u0131”, “herkesin yasal yollardan davac\u0131 ve daval\u0131 olma, sav ve savunmada bulunma” ve “davalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131laca\u011f\u0131” ilkelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in iptaline karar verildi\u011fi belirtilmi\u015ftir. Karar gerek\u00e7esinde “hak arama” \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ok genel ve a\u00e7\u0131k olarak vurguland\u0131\u011f\u0131 halde, k\u0131smi dava konusunda bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, o konuda bir de\u011fi\u015fiklik olmam\u0131\u015ft\u0131r sonucuna varamay\u0131z. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, Anayasa Mahkemesi’nin fazlaya ili\u015fkin haklar sakl\u0131 tutulmaz ise, ikinci davan\u0131n a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 yolundaki Yarg\u0131tay i\u00e7tihad\u0131n\u0131 benimsedi\u011fi kabul edilemez. Sakl\u0131 tutmama halinde davadan feragat edildi\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131 yasal temeli olmayan bir k\u0131s\u0131tlamad\u0131r. Yasal bir neden ve gerek\u00e7e olmadan bir hak kayb\u0131na neden olunamaz.<\/p>\n

K\u0131smi dava a\u00e7\u0131l\u0131rken dava konusu edilmeyen b\u00f6l\u00fcm ile ilgili olarak, daha sonra \u0131slah yolu ile istemde bulunulmas\u0131 ( miktar\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 ) halinde, zamana\u015f\u0131m\u0131 def ini kullanma olana\u011f\u0131 varken “sakl\u0131 tutulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in” bu haktan feragat edildi\u011fini varsaymak, hakk\u0131n istenmesinin \u00f6n\u00fcne ikinci bir engel daha koymakt\u0131r.<\/p>\n

Bu nedenlerle, yerel mahkemenin direnme karar\u0131 usul ve yasaya uygun olup, onanmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde oldu\u011fumdan, say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun bozma karar\u0131na kat\u0131lam\u0131yorum.<\/p>\n

Mustafa KICALIO\u011eLU Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi \u00dcyesi<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2005\/4-342<\/span><\/p>\n

K. 2005\/433<\/span><\/p>\n

T. 6.7.2005<\/span><\/p>\n

\u2022 TAZM\u0130NAT TALEB\u0130<\/span> ( Hakimlerin Hukuki Sorumlulu\u011funa Dayanan – \u00d6zel Dairenin \u0130lk Derece Mahkemesi Olarak Verdi\u011fi Karar\u0131n Temyizi \u00dczerine Hukuk Genel Kurulu’nun Duru\u015fmal\u0131 \u0130nceleme Yapamayaca\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 HAK\u0130MLER\u0130N HUKUK\u0130 SORUMLULU\u011eUNA DAYALI TAZM\u0130NAT TALEB\u0130<\/span> ( \u00d6zel Dairenin \u0130lk Derece Mahkemesi Olarak Verdi\u011fi Karar\u0131n Temyizi \u00dczerine Hukuk Genel Kurulu’nun Duru\u015fmal\u0131 \u0130nceleme Yapamayaca\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 DURU\u015eMALI \u0130NCELEME YAPILAMAMASI<\/span> ( Hakimlerin Hukuki Sorumlulu\u011funa Dayal\u0131 Tazminat Davas\u0131nda Yarg\u0131tay \u00d6zel Dairesince \u0130lk Derece Mahkemesi S\u0131fat\u0131yla Verilen Karar\u0131n Temyiz \u0130ncelemesinde )<\/span><\/p>\n

\u2022 HUKUK GENEL KURULU’NCA TEMY\u0130Z MERC\u0130\u0130 OLARAK \u0130NCELENEN \u0130\u015eLER<\/span> ( Duru\u015fma Yap\u0131lamamas\u0131 – Hakimlere Kar\u015f\u0131 A\u00e7\u0131lan Tazminat Davas\u0131 )<\/span><\/p>\n

1086\/m.438,573<\/p>\n

\u00d6ZET : 1- Hakimlerin sorumlulu\u011funu d\u00fczenleyen 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devam\u0131 maddeleri gere\u011fi dairelerin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla karar verdi\u011fi ve temyiz incelemesini Hukuk Genel Kurulunun yapt\u0131\u011f\u0131 bu i\u015flerde duru\u015fma yap\u0131labilece\u011fi konusunda a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme yer almamaktad\u0131r. Bu davalar, kar\u015f\u0131 dava gerekmeksizin daval\u0131 lehine tazminat\u0131 ve para cezas\u0131n\u0131 i\u00e7eren kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunan dava t\u00fcrleridir. Bu nitelikleri gere\u011fi ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde temyiz incelemelerinin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda bir d\u00fczenleme yer almad\u0131\u011f\u0131 gibi Yarg\u0131tay Kanunu’nda da bu i\u015flerin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda a\u00e7\u0131k bir h\u00fckme yer verilmemi\u015ftir.<\/p>\n

\u015eu durumda, Hukuk Genel Kurulunun a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 i\u015fini olu\u015fturan direnme kararlar\u0131n\u0131n dahi temyiz incelemelerinin a\u00e7\u0131klanan nedenlerle duru\u015fmal\u0131 yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fken, di\u011fer i\u015flerinin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 kabule olanakverecek yasal bir d\u00fczenleme ve gereklilik bulunmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle Hukuk Genel Kurulunun incelemesine tabi i\u015flerde ayr\u0131k ve a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece duru\u015fmal\u0131 inceleme yap\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 g\u00f6r\u00fclmemektedir. Bu nedenle davac\u0131 taraf\u0131n duru\u015fma iste\u011finin reddi gerekir.<\/p>\n

2- Dava, hakimlerin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 maddi ve manevi tazminat talebine ili\u015fkindir. Daval\u0131lar\u0131n 2,5 y\u0131ll\u0131k yarg\u0131lama s\u00fcresince t\u00fcm oturumlarda bizzat g\u00f6rev almad\u0131klar\u0131, ancak bir\u00e7ok oturumda yarg\u0131\u00e7 olarak bulunduklar\u0131, usul hukukuna uygun olarak yarg\u0131lama i\u015flemlerini gerek\u00e7eli ve nedenlerini a\u00e7\u0131klayarak ara kararlar\u0131 bi\u00e7iminde h\u00fckme ba\u011flad\u0131klar\u0131, esas hakk\u0131nda m\u00fctalaan\u0131n verilmesinden sonra reddi hakim istemleriyle birlikte olarak daha evvelki yarg\u0131lama d\u00f6nemine ili\u015fkin bulunan ancak o d\u00f6nemde herhangi bir dava veya hukuki i\u015fleme konu edilmeyen olaylar ve hatta haz\u0131rl\u0131k tahkikat\u0131na kadar uzanan hukuki konular da eklenmek suretiyle dava dilek\u00e7elerinde a\u00e7\u0131klanan iddialarla eldeki davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yukar\u0131da \u00f6zetlenen s\u00fcre\u00e7 g\u00f6zetilerek dava konusu edilen olaylarda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar bulundu\u011fu iddias\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ise de, zamanlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclen iddialar\u0131n esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa ile san\u0131klar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n istenmesinden sonraya tekab\u00fcl etti\u011fi, kamu davas\u0131n\u0131n hen\u00fcz sonu\u00e7lanmad\u0131\u011f\u0131 ve ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n s\u00fcrmekte bulundu\u011fu, ancak bu davalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 nedeniyle daval\u0131 yarg\u0131\u00e7lar\u0131n 20\/09\/2002 tarihli oturumda \u00e7ekilme karar\u0131 verdikleri, dava konusu iddialarla ilgili olarak davac\u0131lar\u0131n kendi \u015fah\u0131slar\u0131yla ilgili iddialar yan\u0131nda ayn\u0131 davadaki ba\u015fka san\u0131klar taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclebilecek konular\u0131 da dava nedeni yapt\u0131klar\u0131 ve bu ba\u011flamda ayn\u0131 kamu davas\u0131yla ilgili olarak haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ismi ge\u00e7en bir \u00e7ok ki\u015fiyi ve kamu davas\u0131nda yarg\u0131lanan baz\u0131 san\u0131klar\u0131 ve o davada g\u00f6rev yapan avukatlar\u0131 tan\u0131k olarak dinlettikleri ve bir bi\u00e7imde yarg\u0131lamaya i\u015ftirak etmi\u015f olan ki\u015filerin tan\u0131k olarak anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn de\u011fil, davac\u0131n\u0131n \u015fahs\u0131yla ilgili olan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bu davada de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi, bu ba\u011flamda yap\u0131lan de\u011ferlendirme sonucunda daval\u0131lar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015f veya i\u015flemleri olmad\u0131\u011f\u0131 gibi HUMK’nun 573. maddesinde s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lan sorumluluk ko\u015ful ve nedenlerinin de bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 ve kanaatine var\u0131larak davan\u0131n reddedilmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki “tazminat” davas\u0131n\u0131n yap\u0131lan incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesince;<\/p>\n

( … Daval\u0131 yarg\u0131\u00e7lar taraf\u0131ndan yarg\u0131lamas\u0131 yap\u0131lan \u0130stanbul 1 Nolu Devlet G\u00fcvenlik Mahkemesinin 2000\/18 Esas say\u0131l\u0131 kamu davas\u0131yla ilgili olarak dairemize verilen dava dilek\u00e7elerinde ve yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda sunulan di\u011fer dilek\u00e7elerde dava nedenleri olarak \u00f6zetle;<\/p>\n

Davac\u0131lardan Y.B.’nin: Kamu tan\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu, yarg\u0131lamaya \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen sonradan dinlenilmesinden vazge\u00e7ildi\u011fini belirterek yarg\u0131lama konusu olaylarla ilgili bilgilerini dilek\u00e7e ile mahkemeye bildirdi\u011fini, ancak daval\u0131 yarg\u0131\u00e7lar\u0131n kendisi ( ve ba\u015fka \u015fah\u0131slar ) hakk\u0131nda Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na su\u00e7 duyurusunda bulundu\u011funu, bildiklerini mahkemeye yaz\u0131l\u0131 olarak bildirmesinde yasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayr\u0131ca kendisine ait ta\u015f\u0131nmazdaki yap\u0131da emniyet taraf\u0131ndan zapt edilen g\u00fcvenlik kameralar\u0131n\u0131n gizli kamera ve disket s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn de disket silici olarak tutanak alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yine bu yap\u0131 ve zapt edilen e\u015fyalar hakk\u0131ndaki iddialar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131 hakk\u0131ndaki tedbir karar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve medyada yap\u0131lan yay\u0131nlara g\u00f6z yumuldu\u011funu, t\u00fcm bu hususlar\u0131n HUMK’nun 573\/1 ve 7. bentlerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturdu\u011funu;<\/p>\n

Davac\u0131lardan F. C. E.’nin: Olay g\u00fcn\u00fc bir\u00e7ok evle birlikte kendi evinin de arand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve evinin \u00f6rg\u00fct evi olarak nitelendirildi\u011fini, evde bulunan ve kendisine ait olan ziynet, nakit para, hisse senedi, bilgisayar, d\u00f6viz gibi e\u015fyalar\u0131n\u0131n zaptedildi\u011fini, bu e\u015fyalarla ilgili olarak kamu davas\u0131na m\u00fcdahil olma iste\u011finin kabul edilmedi\u011fini, bu e\u015fyalar\u0131n de\u011ferini koruyucu \u00f6nlem al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendisine iade edilmedi\u011fini, oturumlarda bulunmas\u0131na izin verilmedi\u011fini vemahkemeye verdi\u011fi dilek\u00e7eler nedeniyle savc\u0131l\u0131\u011fa su\u00e7 duyurusunda bulunuldu\u011funu anlatarak, bu hususlar\u0131n HUMK’nun 573\/1 ve di\u011fer bentlerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturdu\u011funu;<\/p>\n

Davac\u0131lar H. H. M., A. M. B. ve T. A.’n\u0131n: Kamu davas\u0131nda san\u0131k olarak yarg\u0131land\u0131klar\u0131n\u0131; g\u00f6zalt\u0131 s\u00fcresince fena muamele g\u00f6rd\u00fcklerini ve adil yarg\u0131lanma haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini belirterek, savunma delillerinin daval\u0131lar taraf\u0131ndan toplanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131nda ve iddianamede su\u00e7 aleti olduklar\u0131 belirtilen s\u0131radan e\u015fyalar\u0131n ger\u00e7ek mahiyetinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fcdahil avukat\u0131 ile daval\u0131 N. A.’n\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 nedeniyle yap\u0131lan reddi hakim isteminin reddedildi\u011fini, reddi hakim isteminin m\u00fczakeresine Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131n\u0131n da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, daval\u0131lar hakk\u0131nda soru\u015fturma bulundu\u011funu, mahkemeye dilek\u00e7e ve mektup g\u00f6nderenler ve baz\u0131 san\u0131klar hakk\u0131nda garez ve nefs saiki ile su\u00e7 duyurusunda bulunuldu\u011funu, daval\u0131lar\u0131n menfaat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ara kararlar\u0131 vermi\u015f olmalar\u0131 \u015f\u00fcphe ve ihtimalinin bulundu\u011funu, keyfi ve tarafl\u0131 davrand\u0131klar\u0131n\u0131, yarg\u0131lama konusu baz\u0131 su\u00e7lar\u0131n 4616 say\u0131l\u0131 Yasa gere\u011fince erteleme kapsam\u0131na girmesine ra\u011fmen bu y\u00f6n\u00fcn g\u00f6zetilmedi\u011fini, medyada yap\u0131lan yarg\u0131lama ile ilgili yay\u0131nlar hakk\u0131nda yay\u0131n yasa\u011f\u0131 karar\u0131 verilmedi\u011fini, tutuklu san\u0131klar\u0131n bulunmas\u0131na ra\u011fmen duru\u015fmalar\u0131n otuz g\u00fcnden fazla s\u00fcrelerle ertelendi\u011fini ve tutukluluk halinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, 08\/12\/2000 tarihli oturumda daval\u0131lardan N. A.’n\u0131n “sizin m\u00fcvekkillerinize bunlar nas\u0131l adam diyor muyuz” bi\u00e7iminde konu\u015ftu\u011funu, yine yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda bir savunma avukat\u0131na kar\u015f\u0131 “konu\u015fmazsan hat\u0131r\u0131m kal\u0131r” s\u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u00f6ylendi\u011fini, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesine ayk\u0131r\u0131l\u0131klar bulundu\u011funu; ileri s\u00fcrerek HUMK’nun 573. maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131klar nedeniyle \u00e7e\u015fitli miktarlarda manevi tazminatlar istedikleri, kamu davas\u0131n\u0131n getirtilerek incelenmesini ve sonucunun beklenmesini, bilirki\u015fi incelemesi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ettikleri, hukuki m\u00fctalaalar sunduklar\u0131, baz\u0131 dava nedenlerinin di\u011fer davac\u0131lar taraf\u0131ndan da dava konusu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Daval\u0131lar ve vekilleri gerek cevap dilek\u00e7elerinde ve gerekse yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda verdikleri di\u011fer dilek\u00e7elerde: Bu davalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 nedeniyle 20\/09\/2002 tarihli oturumda davadan \u00e7ekildiklerini belirterek bu s\u00fcreye kadar yap\u0131lan yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda usul ve yasa h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak ve tarafs\u0131zl\u0131kla yarg\u0131laman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, esas hakk\u0131nda m\u00fctalaan\u0131n verilmesinden sonra mahkeme heyeti \u00fczerinde bir bask\u0131 olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu davan\u0131n da ayn\u0131 niyetin g\u00f6stergesi oldu\u011funu, dava hakk\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, DGM.lerdeki yarg\u0131lama ve zapt-m\u00fcsadere usul\u00fcn\u00fcn di\u011fer mahkemelerden farkl\u0131 oldu\u011funu, savunma taleplerinin kabul veya reddedilmesinin yarg\u0131lama g\u00f6reviyle ilgili bulundu\u011funu, duru\u015fma inzibat\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, su\u00e7 duyurusunda bulunulmas\u0131, yay\u0131n yasa\u011f\u0131, duru\u015fman\u0131n erteleme s\u00fcresi gibi konular\u0131n mahkemenin takdirinde bulunan hukuki konular oldu\u011funu, reddi hakim m\u00fczakeresi s\u0131ras\u0131nda duru\u015fma salonundan Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n m\u00fczakereye savc\u0131n\u0131n da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fini, binadaki yerle\u015fim zorunlulu\u011fu nedeniyle savc\u0131n\u0131n duru\u015fma salonunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 davac\u0131lar\u0131n sonradan sunduklar\u0131 dilek\u00e7elerin iddian\u0131n geni\u015fletilmesi ve dava konusu vak\u0131alar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi niteli\u011finde olmas\u0131 nedeniyle buna muvafakat edilmedi\u011fini, ceza mahkemesinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenecek hukuki olgular\u0131n bu davada ileri s\u00fcr\u00fclemeyece\u011fini, s\u00f6ylendi\u011fi iddia edilen s\u00f6zlerin manevi tazminat gerektirmedi\u011fini, kamu davas\u0131nda taraf durumunda bulunmayan ve mahkemeye dilek\u00e7e g\u00f6nderen \u015fah\u0131slar hakk\u0131nda “bu dilek\u00e7elerin hukuki de\u011ferlendirilmesi yap\u0131larak” mahkemeye etki ve telkin amac\u0131 bulunmas\u0131 nedeniyle su\u00e7 duyurusunda bulunduklar\u0131n\u0131, \u015fahsi bir husumet s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fcdahil avukat\u0131n daval\u0131lardan N. A. ile Hakkari’de \u00e7ekilen bir toplu veda foto\u011fraf\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131lan soru\u015fturma sonucunda bakanl\u0131k taraf\u0131ndan daval\u0131lar hakk\u0131nda i\u015flem yap\u0131lmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verildi\u011fini, muhtemel zarar\u0131n dava konusu edilemeyece\u011fini, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek davan\u0131n reddedilmesini savunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Davac\u0131lar taraf\u0131ndan dairemize ayr\u0131 ayr\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bulunan tazminat davalar\u0131n\u0131n daval\u0131lar\u0131n\u0131n ayn\u0131 yarg\u0131\u00e7lar olmalar\u0131 ve ayn\u0131 kamu davas\u0131n\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131na ili\u015fkin dava nedenlerinin ileri s\u00fcr\u00fclmesi, dava edilen baz\u0131 maddi vak\u0131alar\u0131n benzerlik ta\u015f\u0131mas\u0131 g\u00f6zetilerek 2002\/9383 say\u0131l\u0131 dava dosyas\u0131nda birle\u015ftirilmesine 25\/03\/2003 tarihinde karar verildi\u011fi, dava konusu iddialarla ilgili olarak taraf kan\u0131tlar\u0131n\u0131n topland\u0131\u011f\u0131, davac\u0131 tan\u0131klar\u0131n\u0131n gerek dairemizde ve gerekse istinabe yoluyla dinlendi\u011fi, dava “ilgili tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi, bilirki\u015fi incelemesi yap\u0131lmas\u0131na gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131, halen derdest oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan kamu davas\u0131” dosyas\u0131n\u0131n getirtilip incelenme isteminin dairemizce uygun g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Davac\u0131lar taraf\u0131ndan dava dilek\u00e7esine ekli olarak sunulan belgeler, ilgili mahkemeden getirtilen iddianame ve yarg\u0131lama tutana\u011f\u0131 \u00f6rnekleri ve t\u00fcm dosya i\u00e7eri\u011findeki bilgiler itibariyle: haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131ndan sonra DGM. Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen 11\/01\/2000 tarihli iddianame ile bir k\u0131sm\u0131 tutuklu olmak \u00fczere otuzalt\u0131 san\u0131k hakk\u0131nda kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ( davac\u0131lardan T. A. hakk\u0131nda dava a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra tutuklanarak ekiddianame ile dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ), iddia edilen su\u00e7lar\u0131n \u00e7\u0131kar ama\u00e7l\u0131 su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fc kurmak, bu \u00f6rg\u00fcte yard\u0131m etmek ve tehdit ile menfaat sa\u011flamak su\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu ve san\u0131klar\u0131n 4422 say\u0131l\u0131 Yasa’n\u0131n 1\/1, TCK’nun 192\/ilk, 313, 314. maddeleri gere\u011fince cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n istendi\u011fi, davan\u0131n tensip i\u015fleminin 24\/01\/2000 tarihinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve daval\u0131lar\u0131n davadan \u00e7ekildikleri 20\/09\/2002 tarihli oturuma kadar on\u00fc\u00e7 farkl\u0131 g\u00fcnde duru\u015fmalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, oturumlarda daval\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka yarg\u0131\u00e7lar\u0131n da g\u00f6rev yapt\u0131klar\u0131, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak daval\u0131lar\u0131n yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri kamu davas\u0131n\u0131n hen\u00fcz sonu\u00e7lanmad\u0131\u011f\u0131, davaya konu edilen yarg\u0131lama d\u00f6neminin yakla\u015f\u0131k 2,5 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve yap\u0131lan oturumlarda san\u0131klar\u0131n savunmalar\u0131, m\u00fc\u015ftekilerin anlat\u0131mlar\u0131, tan\u0131klar\u0131n bilgilerinin belirlendi\u011fi, 19\/03\/2002 tarihli oturumda verilen esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa ile san\u0131klar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n istendi\u011fi ve bunu izleyen iki oturumda daval\u0131 yarg\u0131\u00e7lar\u0131n reddi y\u00f6n\u00fcnde san\u0131klar\u0131n istemleri bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yarg\u0131laman\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oturumu olan 04\/08\/2000 tarihinde g\u0131yabi tutuklular d\u0131\u015f\u0131nda fiilen tutuklu san\u0131k kalmad\u0131\u011f\u0131, bu oturumdan evvel yap\u0131lan iki oturumda ve tensipte otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre a\u015f\u0131larak duru\u015fma g\u00fcn\u00fc belirlenmi\u015fse de bunun defter durumu nedeniyle zorunluluktan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n tensip ve oturum tutanaklar\u0131na yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu zaruretin 2485 say\u0131l\u0131 DGM. Yarg\u0131lama Usul\u00fc Yasas\u0131’n\u0131n 20\/3. maddesindeki ko\u015fullara uygun bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda C. Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine \u00e7\u0131kar ama\u00e7l\u0131 \u00f6rg\u00fct kurmak ve \u00f6rg\u00fcte \u00fcye olmak su\u00e7u nedeniyle 4422 say\u0131l\u0131 Yasa kapsam\u0131ndaki fiillerden elde edildi\u011fi hakk\u0131nda kuvvetli \u015f\u00fcphe bulundu\u011fu belirtilerek baz\u0131 ta\u015f\u0131nmazlara 4422 say\u0131l\u0131 Yasa’n\u0131n 6. maddesi gere\u011fince el konulmas\u0131n\u0131n istenmesi \u00fczerine dava d\u0131\u015f\u0131 DGM hakimi taraf\u0131ndan 24\/11\/1999 tarihinde el koyma karar\u0131 verildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dava a\u00e7\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin iddianamede Silivri’deki \u00f6rg\u00fcte ait \u00e7iftli\u011fin bulundu\u011fu arsa parselleri \u00fczerine al\u0131nan bu tedbir karar\u0131n\u0131n tapu kay\u0131tlar\u0131na i\u015flendi\u011fi ve yine \u00f6rg\u00fcte ait oldu\u011fu iddia edilen tak\u0131lar, paralar ve k\u0131ymetli evraklar\u0131n emanete al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Davac\u0131lardan F. C. E.’nin haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda san\u0131k s\u0131fat\u0131yla hakk\u0131nda inceleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve DGM. C. Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 11\/01\/2000 tarihli ve 1999\/2525 haz\u0131rl\u0131k say\u0131l\u0131 ek takipsizlik karar\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bendinde bu davac\u0131n\u0131n evinde \u00f6rg\u00fctle ba\u011flant\u0131l\u0131 olan oniki bayan\u0131 bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f ise de, o bayanlar hakk\u0131nda takipsizlik karar\u0131 verildi\u011finden ve davac\u0131n\u0131n k\u0131z karde\u015fi nedeniyle \u00f6rg\u00fcte yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu ve yard\u0131m amac\u0131yla hareket etti\u011fine dair yeterli delil olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek takipsizlik karar\u0131 verildi\u011fi, yine ayn\u0131 karar\u0131n birinci bendinde davac\u0131lardan Y. B. hakk\u0131nda da ayn\u0131 \u00f6rg\u00fctle do\u011frudan ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015fsa da kamu yarar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 takipsizlik karar\u0131verildi\u011fi, yarg\u0131lama sonucunda d\u00fczenlenen 19\/03\/2002 tarihli esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaada ise baz\u0131 san\u0131klara ait ta\u015f\u0131nmaz hisselerinin 4422 say\u0131l\u0131 Yasa’n\u0131n 6 \/son maddesi gere\u011fince devlete intikalinin istendi\u011fi, di\u011fer hisseler \u00fczerindeki tedbirin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fctalaa olundu\u011fu, ayr\u0131ca baz\u0131 san\u0131klara ait olduklar\u0131 belirtilerek d\u00f6viz, nakit para, Alman Mark\u0131ndan T\u00fcrk Liras\u0131na \u00e7evrilen nakit para, ticari senetler, ziynet e\u015fyalar\u0131, bilgisayarlar ve donan\u0131mlar\u0131n\u0131n devlete intikaline karar verilmesinin istendi\u011fi, di\u011fer e\u015fyalar\u0131n ise baz\u0131 san\u0131klara iadesinin talep olundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Davac\u0131lardan F. C. E.’nin 28\/09\/2000 tarihli d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oturuma kat\u0131larak m\u00fcdahale ve e\u015fyalar\u0131n iadesini istedi\u011fi, mahkemece e\u015fyalara ili\u015fkin olarak tutanaklar\u0131n ve e\u015fyalara el koyma bi\u00e7iminin incelenmesine karar verildi\u011fi, izleyen oturum olan 08\/12\/2000 tarihli oturumda ad\u0131 ge\u00e7en davac\u0131n\u0131n bu istemleri konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmesi i\u00e7in cumhuriyet savc\u0131s\u0131na s\u00fcre verildi\u011fi, izleyen oturum olan 02\/03\/2001 tarihli oturumda ad\u0131 ge\u00e7en davac\u0131n\u0131n m\u00fcdahale isteminin reddine ve e\u015fyalar\u0131n iadesi konusunun h\u00fck\u00fcm a\u015famas\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesine karar verildi\u011fi, daha sonraki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oturumda ( 30\/10\/2001 tarihinde ) duru\u015fmaya kat\u0131lan F. C. E.’nin emanette bulunan Alman Marklar\u0131n\u0131n paraya \u00e7evrilmesi isteminin ayn\u0131 oturum kabul edildi\u011fi ( bu marklar\u0131n ad\u0131 ge\u00e7en davac\u0131ya de\u011fil H. B. ‘ye ait oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde dilek\u00e7e ve beyanlar bulundu\u011fu ), di\u011fer oturumlara bu davac\u0131n\u0131n kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 en son 20\/09\/2002 tarihli ve daval\u0131lar\u0131n yarg\u0131lamadan \u00e7ekilmelerine ili\u015fkin oturuma davac\u0131n\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak m\u00fcdahale talebinin \u00f6nceden reddedilmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle duru\u015fmadan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, ad\u0131 ge\u00e7en davac\u0131n\u0131n kat\u0131lma talebi ve e\u015fyalar\u0131n iadesi talebine ili\u015fkin olarak daval\u0131 yarg\u0131\u00e7lar\u0131n usul h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda duru\u015fman\u0131n idaresi ve inzibat\u0131 konusunda gerekli i\u015flemleri yapt\u0131klar\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bir i\u015flem bulunmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yine 28\/09\/2000 tarihli oturumda davac\u0131lardan Yakup Balaman’\u0131n dinlenmesi y\u00f6n\u00fcnde ara karar\u0131 verildi\u011fi, ancak izleyen \u00fc\u00e7 oturum boyunca bu davac\u0131n\u0131n dinlenmesi i\u00e7in yaz\u0131lan yaz\u0131lar\u0131n tekidi ve adres ara\u015ft\u0131rmas\u0131 nedeni ile ertelemeler bulundu\u011fu, en son 14\/08\/2001 tarihli oturumda bu davac\u0131n\u0131n dinlenmesinden vazge\u00e7ildi\u011fi, ad\u0131 ge\u00e7enin 25\/12\/2001 ve 29\/04\/2002 tarihinde mahkemeye iki ayr\u0131 dilek\u00e7e g\u00f6ndererek kamu davas\u0131 hakk\u0131ndaki bilgileri ile haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda u\u011frad\u0131\u011f\u0131 haks\u0131zl\u0131klar\u0131 yaz\u0131l\u0131 olarak bildirdi\u011fi, ayn\u0131 \u015fekilde davac\u0131 F. C. E.’nin de e\u015fyalar nedeniyle dilek\u00e7eler verdi\u011fi, reddi hakim isteminin yap\u0131lmas\u0131ndan sonraki 21\/06\/2002 tarihli oturumda mahkemeye dilek\u00e7e g\u00f6nderenlerin t\u00fcm\u00fc hakk\u0131nda su\u00e7 duyurusunda bulunulmas\u0131na karar verildi\u011fi, bu su\u00e7 duyurusunun herhangi bir ki\u015fiye \u015fahsen y\u00f6nelik olarak de\u011fil, genel anlamda karara ba\u011fland\u0131\u011f\u0131, DGM. C. Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na yaz\u0131lan 21\/06\/2002 tarihli su\u00e7 duyurusu yaz\u0131s\u0131nda dava ile ilgili olmayan ve davada s\u0131fat\u0131 bulunmayan ki\u015filer taraf\u0131ndan dosyaya g\u00f6nderilen mektup ve dilek\u00e7eler hususunda TCK’nun 232. maddesi gere\u011fince gere\u011finin takdir ve ifas\u0131 bi\u00e7iminde yaz\u0131 yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu ba\u015fvuru nedeniyle DGM. C. Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan toplam 149 san\u0131k hakk\u0131nda mahkemeye tahakk\u00fcm ve n\u00fcfuz icra etmek su\u00e7undan dolay\u0131 yap\u0131lan soru\u015fturmalar neticesinde san\u0131klar\u0131n dostu, arkada\u015f\u0131 ve yak\u0131n\u0131 olan bir k\u0131sm\u0131 da sade vatanda\u015f durumunda bulunan, bu ki\u015filerin kamu davas\u0131na esas olaylar ve soru\u015fturma hakk\u0131ndaki bilgileri nedenleriyle yasal dilek\u00e7e hakk\u0131 kullan\u0131larak mahkemeyi bilgilendirmek amac\u0131yla dilek\u00e7e ve mektup g\u00f6nderilmesinde su\u00e7un maddi vemanevi unsurlar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek takipsizlik kararlar\u0131 verildi\u011fi, davac\u0131lar Y. B. ve F. C. E. hakk\u0131nda da bu ba\u011flamda takipsizlik kararlar\u0131 bulundu\u011fu, iddia edildi\u011fi \u00fczere daval\u0131 yarg\u0131\u00e7lar\u0131n davac\u0131lar\u0131n \u015fahs\u0131na husumet nedeniyle bu su\u00e7 duyurusunda bulunduklar\u0131 kanaatine var\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, “esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa verilmesinden ve reddi hakim isteminden sonra bir \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan mahkemeye g\u00f6nderilen bu belgelerin takdir ve de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131rken usule ve hukuka uygun olarak mahkemenin telkin ve bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmak istendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle hukuki i\u015flemde bulunuldu\u011fu sonu\u00e7 ve kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

21\/06\/2002 tarihli oturumda m\u00fczakere amac\u0131yla duru\u015fma salonunda bulunan t\u00fcm ki\u015filerin salondan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131klar\u0131 ancak Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fczakere s\u0131ras\u0131nda duru\u015fma salonunda kald\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmekte ise de, konuya ili\u015fkin olarak taraflar\u0131n iddia ve savunmalar\u0131, tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131 incelendi\u011finde, belirtilen oturumda Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131n\u0131n reddi hakim talebinin incelenmesine dair m\u00fczakereye fiilen i\u015ftirak etti\u011fi hususunda bir kan\u0131t bulunmad\u0131\u011f\u0131, kald\u0131 ki davada kamu ad\u0131na taraf bulunan C. Savc\u0131s\u0131n\u0131n, san\u0131klar\u0131n reddi hakim talebi konusunda s\u00f6zl\u00fc veya yaz\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmesinin gerekli oldu\u011fu, 10\/07\/2002 tarihli yaz\u0131n\u0131n ise reddi hakim taleplerinin yinelenmesi nedeniyle olu\u015fan hukuki s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ve 21\/06\/2002 tarihli oturumdan sonra verildi\u011fi anla\u015f\u0131lmakla iddian\u0131n do\u011frulanmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dava a\u00e7\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin iddianamede ve 19\/03\/2002 tarihli esas hakk\u0131nda m\u00fctalaada di\u011fer san\u0131klarla birlikte bu davaya taraf olan bir k\u0131s\u0131m davac\u0131lar\u0131n baz\u0131 m\u00fc\u015ftekilere y\u00f6nelik eylemleri nedeniyle TCK’nun 192\/ilk maddesi gere\u011fince cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n istendi\u011fi, esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaan\u0131n verilmesinden sonra bir k\u0131s\u0131m san\u0131klar\u0131n dilek\u00e7eleriyle bu konuyu belirtmeleri \u00fczerine 21\/06\/2002 tarihli oturumda Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131n\u0131n 192\/ilk maddesine ili\u015fkin k\u0131smi ( ek ) m\u00fctalaa ile 4616 say\u0131l\u0131 Yasa’n\u0131n bu su\u00e7a uygulanmas\u0131n\u0131 talep etti\u011fi, iddianamede su\u00e7 tarihinin 19\/11\/1999 ve \u00f6ncesi olarak belirtildi\u011fi, sonradan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 4616 say\u0131l\u0131 Yasa’da 23 Nisan 1999 tarihine kadar i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n ertelenmesinin yasal d\u00fczenleme alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, gerek su\u00e7 tarihi itibariyle ve gerekse kamu davas\u0131n\u0131n hen\u00fcz kesin h\u00fckme ba\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 olgusu kar\u015f\u0131s\u0131nda hukuki bir konu olu\u015fturan bu hususun ceza mahkemesindeki h\u00fck\u00fcm a\u015famas\u0131nda g\u00f6zetilebilecek nitelik ta\u015f\u0131mas\u0131 nedeniyle hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

07\/04\/2000 tarihli oturum sonras\u0131nda baz\u0131 medya organlar\u0131nda kamu davas\u0131yla ilgili olarak yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 \u00fczerine san\u0131klar taraf\u0131ndan yay\u0131n yasa\u011f\u0131 karar\u0131 verilmesinin istendi\u011fi, 24\/04\/2000 tarihli m\u00fcteferrik karar ile yay\u0131nlanan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin adil yarg\u0131lanma zeminini ortadan kald\u0131racak mahiyette olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek bu istemin reddedildi\u011fi, esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa verilmesi ve reddi hakim istemlerinden sonra 21\/06\/2002 tarihli oturumda daval\u0131lar\u0131n son oturumdaki bu usuli konular itibariyle yeniden durum de\u011ferlendirmesi yaparak yay\u0131n yasa\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ara karar\u0131 vermelerinde de hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Savunma delillerinin toplanmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin iddiayla ilgili olarak davac\u0131lar\u0131n yarg\u0131lama s\u00fcreci i\u00e7indeki t\u00fcm taleplerini bildirir liste sunduklar\u0131, bu listede davac\u0131lar d\u0131\u015f\u0131ndaki ki\u015filerin de savunma taleplerinin yer ald\u0131\u011f\u0131, bu talepler konusunda yarg\u0131lamay\u0131 y\u00fcr\u00fcten daval\u0131 yarg\u0131\u00e7lar\u0131n de\u011ferlendirmeler yaparak ara kararlar\u0131 olu\u015fturduklar\u0131, savunma delil1erinin noksan veya hi\u00e7 toplanmamas\u0131na ili\u015fkin bu iddialar\u0131n usul hukuku ile ilgili olup, eldeki davada de\u011ferlendirilmesinin ve bir eksiklik bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 konusunda ceza mahkemesini ve temyiz a\u015famas\u0131n\u0131 etkileyecek bi\u00e7imde bu davada bir h\u00fck\u00fcm sonucu belirlenmesinin yerinde olmad\u0131\u011f\u0131, davac\u0131lar\u0131n haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki i\u015flemlerle ilgili iddialar\u0131n\u0131n daval\u0131lar\u0131n haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131nda g\u00f6rev yapmad\u0131klar\u0131 g\u00f6zetilerek kamu davas\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcm ve temyizi a\u015famas\u0131nda de\u011ferlendirilecek hukuki bir konu oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yine yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda daval\u0131lardan N. A. ve bir mahkeme \u00fcyesi taraf\u0131ndan s\u00f6ylendi\u011fi belirtilen s\u00f6zlerin do\u011frudan do\u011fruya davac\u0131lar\u0131n \u015fahs\u0131na y\u00f6nelik bulunmad\u0131\u011f\u0131, 08\/12\/2000 tarihli oturum s\u0131ras\u0131nda san\u0131k vekili Avukat C. O.’nun m\u00fcdahil E. \u015e.’ye y\u00f6nelik olarak “bu ne bi\u00e7im kad\u0131n, etrafa i\u015faretler yap\u0131yor, duru\u015fma salonundan \u00e7\u0131kar\u0131ls\u0131n” s\u00f6z\u00fc \u00fczerine daval\u0131 N. A.’n\u0131n ad\u0131 ge\u00e7en avukata hitaben s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6z\u00fcn davac\u0131lar\u0131n \u015fahs\u0131 ile ilgisi bulunmad\u0131\u011f\u0131 duru\u015fmadaki bu olay \u00e7er\u00e7evesinde s\u00f6ylenmi\u015f bir s\u00f6z olmas\u0131 itibariyle davac\u0131lar\u0131n ki\u015filik hakk\u0131na sald\u0131r\u0131 da olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131, s\u00f6ylenen di\u011fer s\u00f6z\u00fcn de ba\u015fka bir savunma avukat\u0131na hitaben s\u00f6ylendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kamu davas\u0131nda m\u00fcdahil vekili olan Avukat E. \u015e. Y.’nin san\u0131klardan B. A.’dan m\u00fcdahil, kendisi ve daval\u0131lardan N. A. ad\u0131na para istedi\u011fi konusuyla ilgili olarak daval\u0131lar hakk\u0131nda Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan soru\u015fturmada i\u015flem yap\u0131lmas\u0131na gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131na karar verildi\u011fi, ad\u0131 ge\u00e7en avukat hakk\u0131nda ise avukatl\u0131k g\u00f6revini k\u00f6t\u00fcye kul1anmak su\u00e7undan kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Konuya ili\u015fkin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ceza \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn 18\/03\/2003 tarih ve 13390 say\u0131l\u0131 cevabi yaz\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere; Bu davaya konu edilen 4616 say\u0131l\u0131 Yasa gere\u011fince erteleme kapsam\u0131ndaki dava b\u00f6l\u00fcm\u00fc nedeniyle tecziye bi\u00e7iminde m\u00fctalaa verilmesi iddias\u0131, CUMK’nun 382. maddesine ayk\u0131r\u0131 olarak C. Savc\u0131s\u0131n\u0131n heyet m\u00fczakerelerine i\u015ftirak etti\u011fi iddias\u0131, mahkemeye mektup ve dilek\u00e7e g\u00f6nderen ki\u015filer hakk\u0131nda haks\u0131z yere su\u00e7 duyurusunda bulunuldu\u011fu iddias\u0131, medyaya yay\u0131n yasa\u011f\u0131 konulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki talebin reddedilmesinden sonra yay\u0131n yasa\u011f\u0131 konulmas\u0131 iddias\u0131, san\u0131klar\u0131n ke\u015fif, bilirki\u015fi incelemesi gibi savunma taleplerinin usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 olarak reddedildi\u011fi iddias\u0131, bir san\u0131k vekiline hitaben “biz sizin m\u00fcvekkillerinize bunlar nas\u0131l adam diyormuyuz” s\u00f6z\u00fcne ili\u015fkin iddia ve daval\u0131 N. A.’n\u0131n r\u00fc\u015fvet ald\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesine ili\u015fkin iddian\u0131n bakanl\u0131k\u00e7a incelendi\u011fi ve daval\u0131lar hakk\u0131nda yukar\u0131da say\u0131lan bu iddialar y\u00f6n\u00fcnden i\u015flem yap\u0131lmas\u0131na gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131na karar verildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n yukar\u0131da belirtilen i\u015flemine kar\u015f\u0131 bir k\u0131s\u0131m davac\u0131lar ve ba\u015fka ki\u015filer taraf\u0131ndan idare mahkemesine i\u015flemin iptali bi\u00e7iminde davalar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fsa da daval\u0131 taraf\u00e7a sunulan Ankara 9. idare Mahkemesinin 2002\/1101-1637 say\u0131l\u0131 karar\u0131 da g\u00f6zetilerek bu davalar\u0131n sonucunun beklenmesine gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan hususlar, taraflar\u0131n iddia ve savunmalar\u0131, toplanan kan\u0131tlar ve tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131 ile t\u00fcm dosya i\u00e7eri\u011fi incelenip de\u011ferlendirildi\u011finde: daval\u0131lar\u0131n 2,5 y\u0131ll\u0131k yarg\u0131lama s\u00fcresince t\u00fcm oturumlarda bizzat g\u00f6rev almad\u0131klar\u0131, ancak bir\u00e7ok oturumda yarg\u0131\u00e7 olarak bulunduklar\u0131, usul hukukuna uygun olarak yarg\u0131lama i\u015flemlerini gerek\u00e7eli ve nedenlerini a\u00e7\u0131klayarak ara kararlar\u0131 bi\u00e7iminde h\u00fckme ba\u011flad\u0131klar\u0131, esas hakk\u0131nda m\u00fctalaan\u0131n verilmesinden sonra reddi hakim istemleriyle birlikte olarak daha evvelki yarg\u0131lama d\u00f6nemine ili\u015fkin bulunan ancak o d\u00f6nemde herhangi bir dava veya hukuki i\u015fleme konu edilmeyen olaylar ve hatta haz\u0131rl\u0131k tahkikat\u0131na kadar uzanan hukuki konular da eklenmek suretiyle dava dilek\u00e7elerinde a\u00e7\u0131klanan iddialarla eldeki davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yukar\u0131da \u00f6zetlenen s\u00fcre\u00e7 g\u00f6zetilerek dava konusu edilen olaylarda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar bulundu\u011fu iddias\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ise de, zamanlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclen iddialar\u0131n esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa ile san\u0131klar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n istenmesinden sonraya tekab\u00fcl etti\u011fi, kamu davas\u0131n\u0131n hen\u00fcz sonu\u00e7lanmad\u0131\u011f\u0131 ve ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n s\u00fcrmekte bulundu\u011fu, ancak bu davalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 nedeniyle daval\u0131 yarg\u0131\u00e7lar\u0131n 20\/09\/2002 tarihli oturumda \u00e7ekilme karar\u0131 verdikleri, dava konusu iddialarla ilgili olarak davac\u0131lar\u0131n kendi \u015fah\u0131slar\u0131yla ilgili iddialar yan\u0131nda ayn\u0131 davadaki ba\u015fka san\u0131klar taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclebilecek konular\u0131 da dava nedeni yapt\u0131klar\u0131 ve bu ba\u011flamda ayn\u0131 kamu davas\u0131yla ilgili olarak haz\u0131rl\u0131k soru\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ismi ge\u00e7en bir \u00e7ok ki\u015fiyi ve kamu davas\u0131nda yarg\u0131lanan baz\u0131 san\u0131klar\u0131 ve o davada g\u00f6rev yapan avukatlar\u0131 tan\u0131k olarak dinlettikleri ve bir bi\u00e7imde yarg\u0131lamaya i\u015ftirak etmi\u015f olan ki\u015filerin tan\u0131k olarak anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn de\u011fil, davac\u0131n\u0131n \u015fahs\u0131yla ilgili olan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bu davada de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi, bu ba\u011flamda yap\u0131lan de\u011ferlendirme sonucunda ve yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan hususlar kar\u015f\u0131s\u0131nda daval\u0131lar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015f veya i\u015flemleri olmad\u0131\u011f\u0131 gibi HUMK’nun 573. maddesinde s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lan sorumluluk ko\u015ful ve nedenlerinin de bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 ve kanaatine var\u0131larak davan\u0131n reddedilmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.” Gerek\u00e7eleriyle;<\/p>\n

“H\u00dcK\u00dcM: Yukar\u0131da yaz\u0131l\u0131 bulunan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n

A ) 2002\/9383 Esas say\u0131l\u0131 dosyada;<\/p>\n

1- Daval\u0131lar N. A., \u0130. G. ve Z. B.’nin davac\u0131 Y. B.’ye kar\u015f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 iddia edilen eylem ve i\u015flemlerinin HUMK’nun 573. maddesinde belirtilenlerden hi\u00e7bir ilkeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131ndan davan\u0131n REDDINE,<\/p>\n

2- Ayn\u0131 yasan\u0131n 576\/1. maddesi gere\u011fince her bir daval\u0131 i\u00e7in takdir edilen 500.000.000’ar TL.’den toplam 1.500.000.000 TL. manevi tazminat\u0131n davac\u0131 Y. B.’ den al\u0131narak daval\u0131lara verilmesine,<\/p>\n

3- Ret karar\u0131n\u0131n eklentisi olarak HUMK’nun 576\/2. maddesi gere\u011fince 111.400.000 TL. para cezas\u0131n\u0131n davac\u0131 Yakup Balaman’dan al\u0131narak hazineye gelir kaydedilmesine,<\/p>\n

4- Davac\u0131 Y. B. aleyhine h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131 i\u00e7in 81.000.000 TL. nispi ilam harc\u0131 ile davan\u0131n reddi dolay\u0131s\u0131yla al\u0131nmas\u0131 gereken 10.100.000 TL. red karar harc\u0131 olmak \u00fczere toplam 91.100.000 TL. har\u00e7tan pe\u015fin al\u0131nan 40.500.000 TL. ‘n\u0131n mahsubu ile geri kalan 45.640.000 TL. ‘n\u0131n davac\u0131 Y. B. ‘den al\u0131nmas\u0131na,<\/p>\n

5- Daval\u0131lar kendilerini vekille temsil ettirmi\u015f olduklar\u0131ndan Avukatl\u0131k Asgari \u00dccret Tarifesi gere\u011fince 800.000.000 TL. avukatl\u0131k \u00fccretinin davac\u0131 Y. B.’ den al\u0131narak daval\u0131lara \u00f6denmesine,<\/p>\n

6- Davac\u0131 Y. B.’dan taraf\u0131ndan yap\u0131lan yarg\u0131lama giderlerinin \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n

B ) 2002\/10294 Esas say\u0131l\u0131 dosyada;<\/p>\n

1- Daval\u0131lar N. A., i. G. ve Z. B.’nin davac\u0131 H. H. M.’na kar\u015f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 iddia edilen eylem ve i\u015flemlerinin HUMK’nun 573. maddesinde belirtilenlerden hi\u00e7bir ilkeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131ndan davan\u0131n REDD\u0130NE,<\/p>\n

2- Ayn\u0131 yasan\u0131n 576\/1. maddesi gere\u011fince her bir daval\u0131 i\u00e7in takdir edilen 500.000.000’ar TL.’den toplam 1.500.000.000 TL. manevi tazminat\u0131n davac\u0131 H. H. M.’ den al\u0131narak daval\u0131lara verilmesine,<\/p>\n

3- Ret karar\u0131n\u0131n eklentisi olarak HUMK’nun 576\/2. maddesi gere\u011fince 111.400.000 TL. para cezas\u0131n\u0131n davac\u0131 H. H. M.’ den al\u0131narak hazineye gelir kaydedilmesine,<\/p>\n

4- Davac\u0131 H. H. M. aleyhine h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131 i\u00e7in 81.000.000 TL. nispi ilam harc\u0131 ile davan\u0131n reddi dolay\u0131s\u0131yla al\u0131nmas\u0131 gereken 10.100.000 TL. red karar harc\u0131 olmak \u00fczere toplam 91.100.000 TL. har\u00e7tan pe\u015fin al\u0131nan 13.500.000 TL.’n\u0131n mahsubu ile geri kalan 77.600.000 TL.’n\u0131n liran\u0131n davac\u0131 H. H. M.’den al\u0131nmas\u0131na,<\/p>\n

5- Daval\u0131lar kendilerini vekille temsil ettirmi\u015f olduklar\u0131ndan Avukatl\u0131k Asgari Ucret Tarifesi gere\u011fince 800.000.000 TL. avukatl\u0131k \u00fccretinin davac\u0131 H. H. M.’ den al\u0131narak daval\u0131lara \u00f6denmesine,<\/p>\n

6- Davac\u0131 H. H. M.’ den taraf\u0131ndan yap\u0131lan yarg\u0131lama giderlerinin \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n

c ) 2002\/10521 Esas say\u0131l\u0131 dosyada;<\/p>\n

1- Daval\u0131lar N. A., \u0130. G. ve Z. B.’nin davac\u0131 T. A.’ya kar\u015f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 iddia edilen eylem ve i\u015flemlerinin HUMK’nun 573. maddesinde belirtilenlerden hi\u00e7bir ilkeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131ndan davan\u0131n REDD\u0130NE,<\/p>\n

2- Ayn\u0131 yasan\u0131n 576\/1. maddesi gere\u011fince her bir daval\u0131 i\u00e7in takdir edilen 500.000.000’ar TL.’den toplam 1.500.000.000 TL. manevi tazminat\u0131n davac\u0131 Timur Ayan’dan al\u0131narak daval\u0131lara verilmesine,<\/p>\n

3- Ret karar\u0131n\u0131n eklentisi olarak HUMK’nun 576\/2. maddesi gere\u011fince 111.400.000 TL. para cezas\u0131n\u0131n davac\u0131 Timur Ayan’dan al\u0131narak hazineye gelir kaydedilmesine,<\/p>\n

4- Davac\u0131 T. A. aleyhine h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131 irin 81.000.000 TL. nispi ilam harc\u0131 ile davan\u0131n reddi dolay\u0131s\u0131yla al\u0131nmas\u0131 gereken 10.100.000 TL. red karar harc\u0131 olmak \u00fczere toplam 91.100.000 TL. har\u00e7tan pe\u015fin al\u0131nan 10.125.000 TL. ‘n\u0131n liras\u0131n\u0131n mahsubu ile geri kalan 80.975.000 TL.’n\u0131n davac\u0131 T. A.’dan al\u0131nmas\u0131na,<\/p>\n

5- Daval\u0131lar kendilerini vekille temsil ettirmi\u015f olduklar\u0131ndan Avukatl\u0131k Asgari \u00dccret Tarifesi gere\u011fince 800.000.000 TL. avukatl\u0131k \u00fccretinin davac\u0131 T. A.’ dan al\u0131narak daval\u0131lara \u00f6denmesine,<\/p>\n

6- Davac\u0131 T. A.’dan taraf\u0131ndan yap\u0131lan yarg\u0131lama giderlerinin \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n

D ) 2002\/10522 Esas say\u0131l\u0131 dosyada;<\/p>\n

1- Daval\u0131lar N. A., i. G. ve Z. B.’nin davac\u0131 A. M. B.’ye kar\u015f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 iddia edilen eylem ve i\u015flemlerinin HUMK’nun 573. maddesinde belirtilenlerden hi\u00e7bir ilkeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131ndan davan\u0131n REDD\u0130NE,<\/p>\n

2- Ayn\u0131 yasan\u0131n 576\/1. maddesi gere\u011fince her bir daval\u0131 i\u00e7in takdir edilen 500.000.000’ar TL. ‘den toplam 1.500.000.000 TL. manevi tazminat\u0131n davac\u0131 A. M. B.’den al\u0131narak daval\u0131lara verilmesine,<\/p>\n

3- Ret karar\u0131n\u0131n eklentisi olarak HUMK’nun 576\/2. maddesi gere\u011fince 111.400.000 TL. para cezas\u0131n\u0131n davac\u0131 A. M. B.’den al\u0131narak hazineye gelir kaydedilmesine,<\/p>\n

4- Davac\u0131 A. M. B. aleyhine h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131 i\u00e7in 81.000.000 TL. nispi ilam harc\u0131 ile davan\u0131n reddi dolay\u0131s\u0131yla al\u0131nmas\u0131 gereken 10.100.000 TL. red karar harc\u0131 olmak \u00fczere toplam 91.100.000 TL. har\u00e7tan pe\u015fin al\u0131nan 40.500.000 TL’n\u0131n mahsubu ile geri kalan 50.600.000 TL.’n\u0131n davac\u0131 A. M. B.’den al\u0131nmas\u0131na,<\/p>\n

5- Daval\u0131lar kendilerini vekille temsil ettirmi\u015f olduklar\u0131ndan Avukatl\u0131k Asgari \u00dccret Tarifesi gere\u011fince 800.000.000 TL. avukatl\u0131k \u00fccretinin davac\u0131 A. M. B.’ den al\u0131narak daval\u0131lara \u00f6denmesine,<\/p>\n

6- Davac\u0131 A. M. B.’den taraf\u0131ndan yap\u0131lan yarg\u0131lama giderlerinin \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n

E ) 2003\/1 Esas say\u0131l\u0131 dosyada;<\/p>\n

1- Daval\u0131lar N. A., i. G. ve Z. B.’nin davac\u0131 F. C. E.’ye kar\u015f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 iddia edilen eylem ve i\u015flemlerinin HUMK’nun 573, maddesinde belirtilenlerden hi\u00e7bir ilkeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131ndan davan\u0131n REDD\u0130NE,<\/p>\n

2- Ayn\u0131 yasan\u0131n 576\/1. maddesi gere\u011fince her bir daval\u0131 i\u00e7in takdir edilen 500.000.000’ar TL.’den toplam 1.500.000.000 TL. manevi tazminat\u0131n davac\u0131 F. C. E.’den al\u0131narak daval\u0131lara verilmesine,<\/p>\n

3- Ret karar\u0131n\u0131n eklentisi olarak HUMK’nun 576\/2. maddesi gere\u011fince 111.400.000 TL. para cezas\u0131n\u0131n davac\u0131 F. C. E. ‘den al\u0131narak hazineye gelir kaydedilmesine,<\/p>\n

4- Davac\u0131 F. C. E.’den aleyhine h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131 i\u00e7in 81.000.000 TL. nispi ilam harc\u0131 ile davan\u0131n reddi dolay\u0131s\u0131yla al\u0131nmas\u0131 gereken 10.100.000 TL. red karar harc\u0131 olmak \u00fczere toplam 91.100.000 TL. harc\u0131n pe\u015fin al\u0131nan 135.000.000 TL’den mahsubu ile bakiye 43.900.000 TL.’n\u0131n istek halinde davac\u0131 F. C. E.’ den geri verilmesine,<\/p>\n

5- Daval\u0131lar kendilerini vekille temsil ettirmi\u015f olduklar\u0131ndan Avukatl\u0131k Asgari \u00dccret Tarifesi gere\u011fince 800.000.000 TL. avukatl\u0131k \u00fccretinin davac\u0131 F. C. E.’den al\u0131narak daval\u0131lara \u00f6denmesine,<\/p>\n

6- Davac\u0131 F. C. E. taraf\u0131ndan yap\u0131lan yarg\u0131lama giderlerinin \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lmas\u0131na,.. )<\/p>\n

Dair oybirli\u011fi ile verilen 21.12.2004 g\u00fcn ve 2002\/9383-2004\/14635 say\u0131l\u0131 karar\u0131n temyiz edilmesi \u00fczerine karar\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131ndan ve dosyadaki t\u00fcm ka\u011f\u0131tlar\u0131n okunmas\u0131ndan sonra gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Davac\u0131lar, h\u00fckm\u00fcn duru\u015fmal\u0131 olarak incelenmesini istemi\u015f iseler de karar tarihinde her bir davac\u0131n\u0131n davalar\u0131n\u0131n de\u011feri kanunda duru\u015fma i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen 10.000.000.000 TL.yi ge\u00e7medi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, \u00f6ncelikle duru\u015fma istemlerinin reddi gerekir.<\/p>\n

Di\u011fer taraftan, Hukuk Genel Kurulu’nun \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni gere\u011fi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 i\u015fini olu\u015fturan direnme kararlar\u0131n\u0131n temyizinin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nceleri olanakl\u0131 iken, 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu’nun 438\/2 maddesinde 16.07.1981 g\u00fcn ve 2494 Say\u0131l\u0131 Kanunun 30. maddesi ile de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak en az 43 ki\u015fi ile toplanabilen ve karar verebilen Kurulun \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenine duru\u015fman\u0131n uygun olmamas\u0131 ve i\u015flerin s\u00fcr\u00fcncemede kalmamas\u0131 amac\u0131yla, direnme kararlar\u0131n\u0131n temyiz incelemesinde duru\u015fma yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fc getirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hakimlerin sorumlulu\u011funu d\u00fczenleyen 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devam\u0131 maddeleri gere\u011fi dairelerin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla karar verdi\u011fi ve temyiz incelemesini Hukuk Genel Kurulunun yapt\u0131\u011f\u0131 bu i\u015flerde duru\u015fma yap\u0131labilece\u011fi konusunda a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme yer almamaktad\u0131r. Bu davalar, kar\u015f\u0131 dava gerekmeksizin daval\u0131 lehine tazminat\u0131 ve para cezas\u0131n\u0131 i\u00e7eren kendine \u00f6zg\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunan dava t\u00fcrleridir. Bu nitelikleri gere\u011fi ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde temyiz incelemelerinin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda bir d\u00fczenleme yer almad\u0131\u011f\u0131 gibi Yarg\u0131tay Kanunu’nda da bu i\u015flerin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda a\u00e7\u0131k bir h\u00fckme yer verilmemi\u015ftir.<\/p>\n

\u015eu durumda, Hukuk Genel Kurulunun a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 i\u015fini olu\u015fturan direnme kararlar\u0131n\u0131n dahi temyiz incelemelerinin a\u00e7\u0131klanan nedenlerle duru\u015fmal\u0131 yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fken, di\u011fer i\u015flerinin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 kabule olanakverecek yasal bir d\u00fczenleme ve gereklilik bulunmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle Hukuk Genel Kurulunun incelemesine tabi i\u015flerde ayr\u0131k ve a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece duru\u015fmal\u0131 inceleme yap\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 g\u00f6r\u00fclmemektedir.<\/p>\n

Bu nedenle davac\u0131 taraf\u0131n duru\u015fma iste\u011finin reddine oybirli\u011fi ile karar verildikten sonra i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine ge\u00e7ildi;<\/p>\n

Dosyadaki tutanak ve kan\u0131tlara, bilgi ve belgelere, daire karar\u0131nda a\u00e7\u0131klanan gerektirici nedenlere ve \u00f6zellikle delillerin de\u011ferlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamas\u0131na g\u00f6re, usul ve yasaya uygun oldu\u011fu tespit edilen Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi karar\u0131n onanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : Davac\u0131lar\u0131n temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddi ile 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi karar\u0131n yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle ONANMASINA, a\u015fa\u011f\u0131da d\u00f6k\u00fcm\u00fc yaz\u0131l\u0131 harc\u0131n davac\u0131lardan al\u0131nmas\u0131na 06.07.2005 g\u00fcn\u00fcnde oybirli\u011fi ile karar verildi.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2013\/4-2247<\/span><\/p>\n

K. 2013\/1667<\/span><\/p>\n

T. 20.12.2013<\/span><\/p>\n

\u2022 MADD\u0130 TAZM\u0130NAT DAVASI<\/span> (Hakimin Hukuki Sorumlulu\u011funa Dayal\u0131 – Yarg\u0131tay Hukuk Daireleri Ba\u015fkanlar Kurulunun Karar\u0131yla K\u00f6k Uyu\u015fmazl\u0131k Dosyas\u0131n\u0131n Temyiz \u0130ncelemesi \u0130\u00e7in Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n Sebepsiz Zenginle\u015fme Olarak Nitelendirildi\u011fi\/Eldeki Davaya Bakma G\u00f6revinin de Yarg\u0131tay \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Hukuk Dairesine Ait Oldu\u011fu)<\/span><\/p>\n

\u2022 TARAF TE\u015eK\u0130L\u0130 SA\u011eLANMADAN VER\u0130LEN G\u00d6REVS\u0130ZL\u0130K KARARI<\/span> (Davan\u0131n Tensip \u0130le Birlikte Dava \u015eart\u0131 Noksanl\u0131\u011f\u0131ndan Usulden Reddedilmesinde 6100 S. HMK’nun 30. Md. H\u00fckm\u00fc de G\u00f6zetildi\u011finde Bir \u0130sabetsizlik Olmad\u0131\u011f\u0131 – Maddi Tazminat Davas\u0131)<\/span><\/p>\n

\u2022 G\u00d6REVL\u0130 YARGITAY HUKUK DA\u0130RES\u0130N\u0130N BEL\u0130RLENMES\u0130<\/span> (Hakimin Hukuki Sorumlulu\u011funa Dayal\u0131 Tazminat – Yarg\u0131tay Hukuk Daireleri Ba\u015fkanlar Kurulunun Karar\u0131yla K\u00f6k Uyu\u015fmazl\u0131k Dosyas\u0131n\u0131n Temyiz \u0130ncelemesi \u0130\u00e7in Uyu\u015fmazl\u0131k Sebepsiz Zenginle\u015fme Olarak Nitelendirilerek Yarg\u0131tay \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Hukuk Dairesin G\u00f6revli Oldu\u011funa Karar Verildi\u011fi)<\/span><\/p>\n

\u2022 DEVLET ALEYH\u0130NE TAZM\u0130NAT DAVASI<\/span> (\u0130lk Derece Mahkemesi Hakimlerinin Fiil ve Kararlar\u0131ndan Dolay\u0131 Yarg\u0131tay \u0130lgili Hukuk Dairesinde G\u00f6r\u00fclece\u011fi – K\u00f6k Uyu\u015fmazl\u0131k Dosyas\u0131n\u0131n Temyiz \u0130ncelemesi \u0130\u00e7in Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n Sebepsiz Zenginle\u015fme Olarak Nitelendirildi\u011fi\/Eldeki Davaya Yarg\u0131tay \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Hukuk Dairesinin Bakaca\u011f\u0131)<\/span><\/p>\n

6100\/m.30,46,47<\/p>\n

\u00d6ZET : Dava, hakimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 tazminat talebine ili\u015fkindir. 6100 say\u0131l\u0131 HMK.nun 114\/c maddesi gere\u011fince, dava \u015fart\u0131 olan \u201cmahkemenin g\u00f6revli olmas\u0131\u201d \u015fart\u0131 hakk\u0131nda taraf te\u015fkili sa\u011flanmadan karar verilipverilemeyece\u011fi \u00f6n sorun olarak tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Davan\u0131n tensip ile birlikte dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131ndan usulden reddedilmesinde HMK 30.maddesi de g\u00f6zetildi\u011finde bir isabetsizlik olmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmi\u015ftir. 6100 say\u0131l\u0131 HMK.nun 47. maddesi gere\u011fince Devlet aleyhine tazminat davas\u0131, ilk derece mahkemesi hakimlerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131, Yarg\u0131tay ilgili hukuk dairesinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Somut olayda k\u00f6k uyu\u015fmazl\u0131k Asliye Hukuk Mahkemesinin dosyas\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve Yarg\u0131tay Hukuk Daireleri Ba\u015fkanlar Kurulu’nun karar\u0131yla an\u0131lan dosyan\u0131n temyiz incelemesi i\u00e7in, uyu\u015fmazl\u0131k sebepsiz zenginle\u015fme olarak nitelendirilerek Yarg\u0131tay 3.Hukuk Dairesinin g\u00f6revli oldu\u011funa karar verilmi\u015ftir. Bu nedenle eldeki davaya bakma g\u00f6revi de Yarg\u0131tay 3. Hukuk Dairesi’nindir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki tazminat davas\u0131n\u0131n yap\u0131lan incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesince;<\/p>\n

(… DAVA:<\/p>\n

Davac\u0131 vekili dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, davac\u0131 ile N.H nin karde\u015f olduklar\u0131n\u0131, birlikte ticaret yap\u0131p bankalarda m\u00fc\u015fterek hesaplar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonradan N’\u0131n m\u00fc\u015fterek hesaplardan dolay\u0131 alacak davas\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015ei\u015fli 1. Asliye Hukuk Mahkemesini E: 2009\/…, K: 2010\/… say\u0131l\u0131 dosyas\u0131nda davay\u0131 hakim olarak daval\u0131n\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, fakat daval\u0131 delillerini toplamadan beyanlar\u0131n\u0131 dinlemeden, eksik incelemeyle karar verdi\u011fini, iade-i muhakeme taleplerinin de yine daval\u0131 ayn\u0131 hakim taraf\u0131ndan reddedildi\u011fini belirterek 5,00 TL tazminat\u0131n tahsiline karar verilmesini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n

GEREK\u00c7E:<\/p>\n

Dava, hakimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 tazminat talebine ili\u015fkindir. 6100 say\u0131l\u0131 HMK 46 ya g\u00f6re, hakimlerin yarg\u0131lama faaliyetinden dolay\u0131 maddede belirtilen sebeplere dayan\u0131larak Devlet aleyhine tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir. Madde 47 ye g\u00f6re de, Devlet aleyhine tazminat davas\u0131, ilk derece mahkemesi hakimlerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131, Yarg\u0131tay ilgili hukuk dairesinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Somut olayda k\u00f6k uyu\u015fmazl\u0131k \u015ei\u015fli 1. Asliye Hukuk Mahkemesini E: 2009\/…, K: 2010\/… say\u0131l\u0131 dosyas\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve Yarg\u0131tay Hukuk Daireleri Ba\u015fkanlar Kurulu’nun E: 2011\/68, K: 2011\/347 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla an\u0131lan dosyan\u0131n temyiz incelemesi i\u00e7in, uyu\u015fmazl\u0131k sebepsiz zenginle\u015fme olarak nitelendirilerek 3. HD nin g\u00f6revli oldu\u011funa karar verilmi\u015ftir. Bu nedenle eldeki davaya bakma g\u00f6revi de Yarg\u0131tay 3. Hukuk Dairesi’nindir.<\/p>\n

H\u00dcK\u00dcM:<\/p>\n

1- Dairemiz ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla g\u00f6revli olmad\u0131\u011f\u0131ndan dava dilek\u00e7esinin reddine,<\/p>\n

2- Karar kesinle\u015fti\u011finde ve talep halinde dosyan\u0131n yetkili ve g\u00f6revli Yarg\u0131tay 3. Hukuk Dairesi’ne g\u00f6nderilmesine,<\/p>\n

3- 6100 say\u0131l\u0131 HMK 331\/2 gere\u011fi, dosyan\u0131n s\u00fcresinde g\u00f6nderilmesinin talep edilmesi halinde yarg\u0131lama giderlerine g\u00f6revli mahkemede bak\u0131lmas\u0131na; aksi durumda ve talep halinde yarg\u0131lama giderlerinin bu dosyada ek kararla belirlenmesine…),<\/p>\n

Dair oybirli\u011fi ile verilen 18.06.2013 g\u00fcn ve 2013\/44-63 say\u0131l\u0131 karar\u0131n davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine karar\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131ndan ve dosyadaki t\u00fcm k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n okunmas\u0131ndan sonra gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Davac\u0131 vekili, 6100 say\u0131l\u0131 HMK’nun 46.maddesine dayanarak, devlet aleyhine tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Mahkemece yukar\u0131da ba\u015fl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcne al\u0131nan gerek\u00e7e ile davan\u0131n reddine karar verilmi\u015f, h\u00fck\u00fcm davac\u0131 taraf\u0131ndan temyiz edilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130\u015fin esas\u0131 hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ge\u00e7ilmeden \u00f6nce; 6100 say\u0131l\u0131 HMK.nun 114\/c maddesi gere\u011fince, dava \u015fart\u0131 olan \u201cmahkemenin g\u00f6revli olmas\u0131\u201d \u015fart\u0131 hakk\u0131nda taraf te\u015fkili sa\u011flanmadan karar verilip verilemeyece\u011fi \u00f6n sorun olarak tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 \u00fcyeler, taraf te\u015fkili sa\u011flanmadan g\u00f6revsizlik karar\u0131 verilmesinin 6100 say\u0131l\u0131 HMK 27.maddesinde d\u00fczenlenen hukuki dinlenilme hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu, baz\u0131 \u00fcyeler de; HMK 137.maddesindeki \u201cdilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinden sonra \u00f6n inceleme yap\u0131l\u0131r, mahkeme \u00f6n incelemede; dava \u015fartlar\u0131n\u0131 ve ilk itirazlar\u0131 inceler\u201d d\u00fczenlemesi ve HMK 141.maddesindeki iddian\u0131n geni\u015fletilmesi ve de\u011fi\u015ftirilmesi yasa\u011f\u0131n\u0131n ikinci cevap dilek\u00e7esi ile ba\u015flamas\u0131 h\u00fck\u00fcmleri g\u00f6zetildi\u011finde, dilek\u00e7eler a\u015famas\u0131 tamamlanmadan g\u00f6revsizlik karar\u0131 verilmemesi gerekti\u011fi gerek\u00e7esiyle h\u00fckm\u00fcn bozulmas\u0131 gerekti\u011fini savunmu\u015f iseler de, bu g\u00f6r\u00fc\u015f kurul \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan yerinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, davan\u0131n tensip ile birlikte dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131ndan usulden reddedilmesinde HMK 30.maddesi de g\u00f6zetildi\u011finde bir isabetsizlik olmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130\u015fin esas\u0131 hakk\u0131nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fme sonunda ise;<\/p>\n

Dosyadaki tutanak ve kan\u0131tlara, bilgi ve belgelere, daire karar\u0131nda a\u00e7\u0131klanan gerektirici nedenlere ve \u00f6zellikle delillerin de\u011ferlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamas\u0131na g\u00f6re, usul ve yasaya uygun oldu\u011fu tespit edilen Yarg\u0131tay 4.Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi karar\u0131n onanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : Davac\u0131 vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddi ile 4.Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi karar\u0131n yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle ONANMASINA, gerekli temyiz ilam\u0131 harc\u0131 pe\u015fin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka har\u00e7 al\u0131nmas\u0131na mahal olmad\u0131\u011f\u0131na, 6110 say\u0131l\u0131 Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun’un 12.maddesi ile 2802 say\u0131l\u0131 Hakimler ve Savc\u0131lar Kanunu’na eklenen 93\/A-5 f\u0131kras\u0131 ve 6217 say\u0131l\u0131 Kanunun 30.maddesi ile 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen \u201cGe\u00e7ici madde 3\u201d atf\u0131yla uygulanmakta olan 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu’nun 440.maddesi uyar\u0131nca tebli\u011fden itibaren 15 g\u00fcn i\u00e7erisinde karar d\u00fczeltme yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere, 20.12.2013 g\u00fcn\u00fcnde \u00f6nsorun y\u00f6n\u00fcnden oy\u00e7oklu\u011fu ile, i\u015fin esas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ise oybirli\u011fi ile karar verildi.<\/p>\n

KAR\u015eI OY :<\/p>\n

Y\u00fcksek \u00d6zel Dairenin, \u201cilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla\u201d, daval\u0131ya dava dilek\u00e7esini tebli\u011f etmeden g\u00f6revsizlik karar\u0131 verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Dava, 31.8.2012 tarihinde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Mahkemenin g\u00f6revli olmas\u0131 dava \u015fart\u0131d\u0131r. (HMK. m.114\/1-c) Dava \u015fartlar\u0131 ve ilk itirazlar, \u00f6n incelemede sonuca ba\u011flan\u0131r. \u00d6n inceleme ise, dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinden sonra yap\u0131l\u0131r. (HMK. m.137\/1, 139\/1 ilk c\u00fcmle.) Buna g\u00f6re, g\u00f6revsizlik karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in; dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011fi, cevap s\u00fcresinin (HMK. m. 127\/1) beklenmesi; s\u00fcresi i\u00e7inde cevap verilmesi halinde davac\u0131ya tebli\u011fi, onun cevaba cevap verme s\u00fcresinin (HMK. m.136\/1) beklenmesi, verdi\u011finde bunun di\u011fer tarafa tebli\u011fi ve daval\u0131n\u0131n ikinci cevap s\u00fcresinin beklenmesi zorunludur. Mahkemenin, dava \u015fartlar\u0131 ve ilk itirazlar hakk\u0131nda dosya \u00fczerinden karar verebelece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren ayn\u0131 Kanunun 138. maddesi h\u00fckm\u00fc, dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesi zorunlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmaz. Bu h\u00fck\u00fcm, hakime, belirtilen hususlar hakk\u0131nda gerekmiyorsa, \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n karar verebilme yetkisi tan\u0131r. \u00d6n inceleme duru\u015fmas\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n dosya \u00fczerinden karar verilebilmesi i\u00e7in de, davan\u0131n \u00f6n inceleme a\u015famas\u0131na getirilmi\u015f olmas\u0131 gereklidir. Yasan\u0131n 137’nci maddesinin (1.) f\u0131kras\u0131nda, \u00f6n incelemenin dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl verilmesinden sonra yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, dava \u015fartlar\u0131n\u0131n mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n davan\u0131n her a\u015famas\u0131nda hakim taraf\u0131ndan kendili\u011finden g\u00f6zetilece\u011fine ili\u015fkin 115\/1. madde h\u00fckm\u00fc de, bu hususlarda, daval\u0131ya dava dilek\u00e7esi tebli\u011f edilmeden karar verilebilece\u011fine izin verir tarzda bir yoruma elveri\u015fli de\u011fildir. 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 1086 say\u0131l\u0131 Kanundan farkl\u0131 olarak; iddia ve savunman\u0131n geni\u015fletilmesi yahut dade\u011fi\u015ftirilmesi yasa\u011f\u0131n\u0131, dava ve cevap dilek\u00e7esinin verilmesiyle ba\u015flatmam\u0131\u015f; bu yasa\u011f\u0131, ileriye (dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 verilmesinin tamamlanmas\u0131na, baz\u0131 hallerde \u00f6n inceleme duru\u015fmas\u0131na kadar) \u00f6telemi\u015ftir. Taraflar\u0131n bu haklar\u0131n\u0131 kullanabilmeleri, dilek\u00e7elerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak verilmesini veya bunu i\u00e7in kanunda belirlenen s\u00fcrelerin ge\u00e7mesini gerekli k\u0131lar. \u00d6te yandan, 6100 say\u0131l\u0131 Kanun, eskisinden farkl\u0131 olarak, g\u00f6revsizlik veya yetkisizlik karar\u0131 verilmesi \u00fczerine, dosyan\u0131n g\u00f6revli veya yetkili mahkemeye g\u00f6nderilmesini talep etme hakk\u0131n\u0131 daval\u0131ya da tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. (m. 20\/1) G\u00f6revsizlik veya yetkisizlik karar\u0131 \u00fczerine davaya bir ba\u015fka mahkemede devam edilmemesi halinde, daval\u0131ya karar\u0131 veren mahkemeden yarg\u0131lama giderlerini talep etme hakk\u0131 da vermi\u015ftir. (m. 331\/2 son c\u00fcmle) Daval\u0131n\u0131n bu haklar\u0131n\u0131 kullanabilmesi, dava dilek\u00e7esinin kendisine tebli\u011f edilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 gerektirir. B\u00fct\u00fcn bu h\u00fck\u00fcmlerden, dava dilek\u00e7esi daval\u0131ya tebli\u011f edilmeden g\u00f6revsizlik karar\u0131 verilemeyece\u011fi sonucu \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan Y\u00fcksek \u00d6zel Dairenin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi g\u00f6revsizlik karar\u0131n\u0131n bu sbeple bozulmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle say\u0131n Genel Kurul \u00e7o\u011funlu\u011funa kat\u0131lam\u0131yorum.<\/p>\n

KAR\u015eI OY :<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK’nun 114.maddesi uyar\u0131nca dava \u015fartlar\u0131ndan olan g\u00f6rev konusunda HMK’nun 138.maddesi uyar\u0131nca dosya \u00fczerinden karar verilebilir. Ancak bunun i\u00e7in dava dilek\u00e7esinin daval\u0131ya tebli\u011f edilerek savunma hakk\u0131 tan\u0131nmas\u0131 gerekir. Dava dilek\u00e7esi tebli\u011f edilmeden dosya \u00fczerinden g\u00f6revsizlik karar\u0131 verilmesi HMK’nun 27.maddesinde d\u00fczenlenen hukuki dinlenilme hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu nedenle \u00f6n sorun konusunda Say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lam\u0131yorum.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2014\/4-840<\/span><\/p>\n

K. 2014\/837<\/span><\/p>\n

T. 22.10.2014<\/span><\/p>\n

\u2022 TRAF\u0130K KAZASI NEDEN\u0130YLE DESTE\u011e\u0130N \u00d6L\u00dcM\u00dcNDEN DOLAYI MADD\u0130 VE MANEV\u0130 TAZM\u0130NAT DAVASI<\/span> ( Davan\u0131n Tamamen Islah\u0131n\u0131n Yeni Bir Dava Say\u0131lamayaca\u011f\u0131\/Tamamen Islah Edilen Davan\u0131n \u0130lk A\u00e7\u0131lan Davan\u0131n Devam\u0131 Niteli\u011finde Oldu\u011fu – Islah Edilen Miktar Y\u00f6n\u00fcyle Dava Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresinin Doldu\u011fu )<\/span><\/p>\n

\u2022 ISLAH ED\u0130LEN M\u0130KTAR Y\u00d6N\u00dcNDEN ZAMANA\u015eIMI DEF’\u0130<\/span> ( Eldeki Davada Maddi Tazminata \u0130li\u015fkin Islah\u0131n Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresi Dolduktan Sonraki Tarihinde Yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 – Islah Edilen Miktar Y\u00f6n\u00fcyle Dava Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresinin Doldu\u011funun G\u00f6zetilece\u011fi\/Trafik Kazas\u0131 Nedeniyle Deste\u011fin \u00d6l\u00fcm\u00fc\/Tazminat Talebi )<\/span><\/p>\n

\u2022 CEZA ZAMANI\u015eIMI S\u00dcRES\u0130<\/span> ( Davac\u0131lar\u0131n Ceza Davas\u0131na 15.02.2002 Tarihinde Kat\u0131lm\u0131\u015f ve \u015eahsi Haklar\u0131n\u0131n Sakl\u0131 Tutulmas\u0131n\u0131 Talep Etmi\u015f \u0130seler de \u015eahsi Hak Talebinde Bulunmad\u0131klar\u0131ndan Ceza Davas\u0131na M\u00fcdahale Talebi Dava Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresini Kesmeyece\u011fi – Zamana\u015f\u0131m\u0131 Def’i\/Davan\u0131n Islah\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 MADD\u0130 TAZM\u0130NATA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N ISLAH<\/span> ( Haks\u0131z Eylemin Ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi Tarihin G\u00f6zetilece\u011fi\/Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Uzam\u0131\u015f Ceza Davas\u0131 Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresinin Doldu\u011fu – Maddi Tazminata \u0130li\u015fkin Islah\u0131n \u0130se Bu Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresi Dolduktan Sonra 28.06.2007 Tarihinde Yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131\/Direnme Karar\u0131n\u0131n Onanaca\u011f\u0131n\u0131n Kabul\u00fc )<\/span><\/p>\n

\u2022 AVRUPA \u0130NSAN HAKLARI MAHKEMES\u0130 KARARLARI<\/span> ( Uzun S\u00fcren Yarg\u0131laman\u0131n Sonraki A\u015famalar\u0131nda Ortaya \u00c7\u0131kan Alaca\u011fa Ula\u015fma \u0130mkan\u0131n\u0131n Ortadan Kald\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131n Gerekti\u011fi – Haks\u0131z Eylemin Ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi Tarihin G\u00f6zetilece\u011fi\/Islah\u0131n S\u00fcresinde Yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131\/Davan\u0131n Zaman\u0131\u015f\u0131m\u0131 Nedeniyle Reddi )<\/span><\/p>\n

818\/m. 133\/2,135\/1<\/p>\n

6100\/m. 176<\/p>\n

2918\/m. 85\/son,109\/2<\/p>\n

1086\/m. 87<\/p>\n

\u00d6ZET : Dava, trafik kazas\u0131 nedeniyle deste\u011fin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden dolay\u0131 u\u011fran\u0131lan maddi ve manevi zarar\u0131n \u00f6detilmesi istemine ili\u015fkindir.H.G.K. \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; \u0131slah dilek\u00e7esi ile talep edilen tazminata kar\u015f\u0131 zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inin ileri s\u00fcr\u00fclmesinin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131; burada var\u0131lacak sonuca g\u00f6re, davac\u0131lardan A.K.’nin 28.06.2007 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esi ile talep etti\u011fi destekten yoksun kalma tazminat\u0131 i\u00e7in zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi noktas\u0131ndad\u0131r. Gerek \u00f6\u011fretide, gerekse yerle\u015fik yarg\u0131sal kararlarda, davan\u0131n tamamen \u0131slah\u0131nda yeni bir dava a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lacak, tamamen \u0131slah edilen dava ilk a\u00e7\u0131lan davan\u0131n devam\u0131 niteli\u011finde oldu\u011fundan, bunun do\u011fal sonucu olarak, zamana\u015f\u0131m\u0131, hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcre ilk davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihteki duruma g\u00f6re dikkate al\u0131nacakt\u0131r. Onun i\u00e7in davan\u0131n tamamen \u0131slah\u0131nda \u0131slah olunan dava, ilk dava g\u00fcn\u00fcnde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lacakt\u0131r.Hukuk Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler, k\u0131smi \u0131slah\u0131n bir ek dava niteli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0131smi \u0131slah halinde zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ilk davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihe g\u00f6re belirlenmesinin gerekti\u011fini, \u0131slah edilen talebin dava dilek\u00e7esinin devam\u0131 niteli\u011finde oldu\u011funu, kamilen \u0131slahta dava de\u011fi\u015ftirildi\u011fi ve zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dava tarihine g\u00f6re belirlendi\u011fi gibi ayn\u0131 \u015fekilde k\u0131smi \u0131slahta da dava dilek\u00e7esinin talep b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015ftirildi\u011fi kabul edilerek \u00f6nceki davan\u0131n devam\u0131 olarak nitelendirilmesinin gerekti\u011fini, uzun s\u00fcren yarg\u0131laman\u0131n sonraki a\u015famalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan alaca\u011fa ula\u015fma imkan\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’nin yarg\u0131laman\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle ihlal kararlar\u0131 vermekte oldu\u011funu, somut olayda da ceza davas\u0131 sonucunun mahkemece gereksiz \u015fekilde beklenmesi nedeniyle 5 y\u0131ll\u0131k uzam\u0131\u015f zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinden sonra al\u0131nan bilirki\u015fi raporu ile belirlenen tazminat miktar\u0131n\u0131n talep edilebilmesi i\u00e7in davac\u0131 taraf\u0131ndan verilen \u0131slah dilek\u00e7esinin s\u00fcresinde kabul edilmesinin gerekli oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle yerel mahkeme karar\u0131n\u0131n \u00d6zel Daire ilam\u0131nda oldu\u011fu gibi bozulmas\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015fler ise de, bu g\u00f6r\u00fc\u015f kurul \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan yukar\u0131da belirtilen nedenlerle kabul edilmemi\u015ftir.Davac\u0131lar\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fckleri haks\u0131z eylemin ( taksirle adam \u00f6ld\u00fcrmenin ) ger\u00e7ekle\u015fme tarihi 20.12.2001’dir.2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Kanunu’nun 109\/2.maddesi gere\u011fince, i\u015fleten hakk\u0131nda da uzam\u0131\u015f ceza zamana\u015f\u0131m\u0131 uygulan\u0131r. Buna g\u00f6re, haks\u0131z eylemin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi 20.12.2001 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan m\u00fclga 765 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 455.maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen su\u00e7a ili\u015fkin cezan\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ayn\u0131 Kanunun 102\/4.maddesi uyar\u0131nca uzam\u0131\u015f ceza zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi be\u015f ( 5 ) y\u0131ld\u0131r.Davac\u0131lar, ceza davas\u0131na 15.02.2002 tarihinde kat\u0131lm\u0131\u015f ( \u015fahsi haklar\u0131n\u0131n sakl\u0131 tutulmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f ) iseler de, \u015fahsi hak talebinde bulunmad\u0131klar\u0131ndan, ceza davas\u0131na m\u00fcdahale talebi dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresini kesmez.Bu durumda; haks\u0131z eylemin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi 20.12.2001 tarihi g\u00f6zetildi\u011finde, be\u015f ( 5 ) y\u0131ll\u0131k uzam\u0131\u015f ( ceza davas\u0131 ) zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin 20.12.2006 tarihinde doldu\u011fu; eldeki davada, maddi tazminata ili\u015fkin \u0131slah\u0131n ise, bu zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi dolduktan sonra 28.06.2007 tarihinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, \u0131slah edilen miktar y\u00f6n\u00fcyle dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin doldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.Hal b\u00f6yle olunca; mahkemece, davac\u0131lardan A.K.’nin maddi tazminata y\u00f6nelik \u0131slah\u0131n s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile \u0131slah edilen tazminat miktar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan davan\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle reddine karar verilmi\u015f olmas\u0131 ve bu kararda direnilmesi usul ve yasaya uygundur.Bu nedenle, yerel mahkemenin k\u0131smi direnme karar\u0131 onanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki \u201cmaddi ve manevi tazminat\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Fethiye 2.Asliye Hukuk Mahkeme’since as\u0131l ve birle\u015fen davan\u0131n k\u0131smen kabul ve k\u0131smen reddine dair verilen 27.04.2010 g\u00fcnve 2010\/42 E-2010\/224 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi davac\u0131lar vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 4.Hukuk Dairesi’nin 07.12.2011 g\u00fcn ve 2011\/13864 E-2011\/13114 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

( … Dava, trafik kazas\u0131 nedeniyle deste\u011fin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden dolay\u0131 u\u011fran\u0131lan maddi ve manevi zarar\u0131n \u00f6detilmesi istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Yerel Mahkemece, 27\/06\/2007 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esiyle art\u0131r\u0131lan k\u0131s\u0131m y\u00f6n\u00fcnden zamana\u015f\u0131m\u0131 doldu\u011fu gerek\u00e7esiyle reddine karar verilmi\u015f, karar, davac\u0131lar taraf\u0131ndan temyiz olunmu\u015ftur.<\/p>\n

Dairemizin 28\/05\/2009 tarih 2008\/11985 esas ve 2009\/7229 karar say\u0131l\u0131 bozma ilam\u0131nda; \u0131slah edilen b\u00f6l\u00fcme y\u00f6nelik daval\u0131 \u00c7… \u00c7\u00f6z\u00fcm Turizm Sanayi ve Ticaret Limited \u015eirketi taraf\u0131ndan zamana\u015f\u0131m\u0131 definde bulunuldu\u011fu halde bu konuda olumlu ya da olumsuz karar verilmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek karar bozulmu\u015f, yerel mahkemece bozma ilam\u0131na uyma karar\u0131 verildikten sonra \u0131slah edilen b\u00f6l\u00fcm\u00fcn zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Dosya kapsam\u0131ndan; davaya konu trafik kazas\u0131n\u0131n 20\/12\/2001 tarihinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, eldeki as\u0131l davan\u0131n 05\/02\/2002 tarihinde, birle\u015fen davan\u0131n 10\/05\/2002 tarihinde a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bakiye tutar\u0131n 27\/06\/2007 tarihinde \u0131slah edildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu 176.maddesinde \u201c Taraflardan her biri yapm\u0131\u015f oldu\u011fu usul i\u015flemlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ya da tamam\u0131n\u0131 \u0131slah edebilir.\u201d Ayn\u0131 kanunun 177.maddesinde; \u201c tahkikat\u0131n sona ermesine kadar \u0131slah yap\u0131labilir.\u201d bi\u00e7iminde d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esinde belirtilen dava konusunun ( m\u00fcddeabihin ) \u0131slah yolu ile art\u0131r\u0131lmas\u0131 ek dava niteli\u011finde olmay\u0131p dava dilek\u00e7esinin k\u0131smi \u0131slah\u0131 niteli\u011findedir. Yasada ayr\u0131ca d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131 ve kendine \u00f6zg\u00fc kurallar\u0131n\u0131n olmas\u0131 nedeniyle \u0131slah ek dava niteli\u011finde kabul edilemez. Bu nedenle, ancak davaya kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilecek zamana\u015f\u0131m\u0131 defi, \u0131slaha kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n

Yerel Mahkemece, \u0131slaha kar\u015f\u0131 zamana\u015f\u0131m\u0131 definde bulunulamayaca\u011f\u0131 ve ilk davan\u0131n da s\u00fcresinde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde, \u0131slah edilen b\u00f6l\u00fcm\u00fcn zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddine karar verilmi\u015f olmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Bu nedenle karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir… ),<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : As\u0131l ve birle\u015fen dava, trafik kazas\u0131 sonucu deste\u011fin \u00f6l\u00fcm\u00fc nedeniyle u\u011fran\u0131lan maddi ve manevi zarar\u0131n tazmini istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Mahkemece, davac\u0131lardan A.K. i\u00e7in fazlaya ili\u015fkin hak sakl\u0131 tutularak k\u0131smi davada talep edilen 400,00 TL d\u0131\u015f\u0131nda 28.06.2007 har\u00e7 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esiyle 13.035,00 TL art\u0131r\u0131lan destekten yoksun kalma tazminat\u0131 talebine ili\u015fkin ek davan\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin doldu\u011fu gerek\u00e7esiyle davan\u0131n k\u0131smen kabul ve k\u0131smen reddine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131lar vekilinin temyizi \u00fczerine karar; \u00d6zel Daire’ce, yukar\u0131da ba\u015fl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00f6sterilen nedenlerle davac\u0131lar yarar\u0131na oy\u00e7oklu\u011fuyla bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

Yerel Mahkemece, bozma ilam\u0131na konu yap\u0131lan \u0131slaha konu maddi tazminat y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nceki kararda k\u0131smen direnilmi\u015f; h\u00fckm\u00fc temyize davac\u0131lar vekili getirmi\u015ftir.<\/p>\n

Davac\u0131lar vekilinin, k\u0131smi direnme karar\u0131 ile bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan ( bozma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve bozma \u00f6ncesi verilen kararda h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nan taleplerle ilgili ) b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00f6n\u00fcnden ileri s\u00fcr\u00fclen temyiz itirazlar\u0131n\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 incelenmesinde yarar vard\u0131r.<\/p>\n

I-Islah edilen b\u00f6l\u00fcme y\u00f6nelik ara\u00e7 maliki ( i\u015fleten ) daval\u0131 \u00c7… \u00c7\u00f6z\u00fcm Turizm Sanayi ve Ticaret Limited \u015eirketi taraf\u0131ndan s\u00fcresi i\u00e7erisinde zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inde bulunulmas\u0131 nedeniyle davac\u0131lardan A.K. vekilinin k\u0131smi direnme karar\u0131na y\u00f6nelik temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesinde;<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; \u0131slah dilek\u00e7esi ile talep edilen tazminata kar\u015f\u0131 zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inin ileri s\u00fcr\u00fclmesinin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131; burada var\u0131lacak sonuca g\u00f6re, davac\u0131lardan Arife K\u00f6se’nin 28.06.2007 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esi ile talep etti\u011fi destekten yoksun kalma tazminat\u0131 i\u00e7in zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kavram olarak \u0131slah; taraflardan birinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu usul i\u015fleminin tamamen veya k\u0131smen d\u00fczeltilmesine denir ( M\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 HUMK. m.83 ); ( Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc, B.6.C.IV, \u0130stanbul 2001, s.3965 ) Islah m\u00fcessesi, dava de\u011fi\u015ftirme, ba\u015fka deyi\u015fle iddia ve m\u00fcdafaan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi veya geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131n\u0131 bertaraf eden bir imkand\u0131r. Zira bu suretle, asl\u0131nda yasal itiraz ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek olan herhangi bir taraf muamelesi, \u0131slah kurumu yard\u0131m\u0131 ile art\u0131k bu itiraz\u0131 davet etmeksizin yapabilmektedir ( Saim \u00dcst\u00fcnda\u011f, Medeni Yarg\u0131lama Hukuku, C.I.II.B.5, \u0130stanbul 1992, s.534 ).<\/p>\n

Islah\u0131n konusunun taraflar\u0131n yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 usul i\u015flemleri oldu\u011fu i\u00e7in, \u0131slahla d\u00fczeltilecek usul i\u015flemlerinin neler oldu\u011fundan da s\u00f6z etmek gerekir. Gerek \u00f6\u011freti, gerekse Yarg\u0131tay uygulamas\u0131 davan\u0131n de\u011fi\u015ftirebilece\u011fini vegeni\u015fletilebilece\u011fini ayn\u0131 \u015fekilde savunman\u0131n geni\u015fletilebilece\u011fini ilke olarak kabul etmektedir. Yine m\u00fcddeabihin art\u0131r\u0131l\u0131p art\u0131r\u0131lmayaca\u011f\u0131 hususu da bir usul i\u015flemi olup, \u0131slah\u0131n konusudur ( Baki Kuru:age., s.4035 ).<\/p>\n

Islah\u0131n amac\u0131, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde, \u015fekil ve s\u00fcreye ayk\u0131r\u0131l\u0131k sebebiyle ortaya \u00e7\u0131kabilecek maddi hak kay\u0131plar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak oldu\u011fundan, hak ve alaca\u011f\u0131 bu s\u00fcrecin d\u0131\u015f\u0131nda ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f olan i\u015flemlerin, yani maddi hukuk i\u015flemlerinin \u0131slah yoluyla d\u00fczeltilebilmesi elbette ki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, maddi hakk\u0131 sona erdiren maddi hukuk i\u015flemleri, \u0131slahla d\u00fczeltilemez. Feragat, kabul, sulh gibi i\u015flemler, velev ki dava i\u00e7inde yap\u0131ls\u0131n, as\u0131l hakk\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131klar\u0131ndan, usul i\u015flemi oldu\u011fu kadar ( davay\u0131 etkiledi\u011fi i\u00e7in usul i\u015flemidir ) maddi hukuk i\u015flemi mahiyetini de ta\u015f\u0131maktad\u0131r ve bu sebeple, bu i\u015flemlerin \u0131slah yoluyla d\u00fczeltilmesi imkans\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0131slah, yarg\u0131lama hukukunun \u015fekle ve s\u00fcreye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan z\u0131mni hak kay\u0131plar\u0131n\u0131n telafisi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir m\u00fcessesedir. A\u00e7\u0131k bir irade beyan\u0131 ile terk edilen haklar, maddi ger\u00e7e\u011fin \u015fekle feda edilmesi gibi bir sonu\u00e7 do\u011furmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u0131slah\u0131n konusu olamaz.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi, m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 HUMK.nun 87.maddesinin son c\u00fcmlesindeki \u201cm\u00fcddei \u0131slah suretiyle m\u00fcddeabihi tezyit edemez\u201d h\u00fckm\u00fc Anayasa Mahkemesi’nin 20.07.1999 tarih ve E:1999\/1, K:1999\/33 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Bundan b\u00f6yle davac\u0131, dava dilek\u00e7esinde g\u00f6sterdi\u011fi m\u00fcddeabihini ( daval\u0131 muvafakat etmese bile ) ayn\u0131 dava i\u00e7inde \u0131slah yolu ile art\u0131rabilecektir. Bu d\u00fczenleme, davac\u0131n\u0131n ilk dava dilek\u00e7esinde sakl\u0131 tuttu\u011fu fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n\u0131 ek bir dava ile istemesine engel olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Davan\u0131n tamamen \u0131slah\u0131 durumunda, dava dilek\u00e7esinden itibaren b\u00fct\u00fcn usul i\u015flemlerinin yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir ( M\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 HUMK.m.87 ). Gerek \u00f6\u011fretide, gerekse yerle\u015fik yarg\u0131sal kararlarda, davan\u0131n tamamen \u0131slah\u0131nda yeni bir dava a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lacak, tamamen \u0131slah edilen dava ilk a\u00e7\u0131lan davan\u0131n devam\u0131 niteli\u011finde oldu\u011fundan, bunun do\u011fal sonucu olarak, zamana\u015f\u0131m\u0131, hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcre ilk davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihteki duruma g\u00f6re dikkate al\u0131nacakt\u0131r. Onun i\u00e7in davan\u0131n tamamen \u0131slah\u0131nda \u0131slah olunan dava, ilk dava g\u00fcn\u00fcnde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lacakt\u0131r. ( Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc, 6.Bask\u0131, C.IV, s.3998 vd; Sabri \u015eakir Ansay Yarg\u0131lama Usulleri, 1960 bask\u0131 sh:194 vd.; \u0130lhan Postac\u0131o\u011flu, Medeni Usul Hukuku Dersleri, 1975 Bask\u0131, s.460 vd,; Saim \u00dcst\u00fcnda\u011f Medeni Yarg\u0131lama Hukuku Esaslar\u0131, 1973 Bask\u0131, s.335 vd, ile ayn\u0131 y\u00f6ndeki HGK’nun 18.12.1957 g\u00fcn E:2\/66, K:64; 30.1.2002 g\u00fcn E:2002\/2-63, K:23;3.7.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-564, K:572; 5.3.2003 g\u00fcn ve E:2003\/9-76, K:126;06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 )<\/p>\n

Davan\u0131n k\u0131smen \u0131slah\u0131 durumunda ise davac\u0131; k\u0131smi davada sakl\u0131 tuttu\u011fu fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131, ek bir dava a\u00e7arak isteyebilece\u011fi gibi, m\u00fcddeabihin artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen yasal d\u00fczenlemenin yukar\u0131da belirtilen Anayasa Mahkemesinin karar\u0131 ile ortadan kalkmas\u0131ndan yararlanarak m\u00fcddeabihi ayn\u0131 davada k\u0131smi \u0131slah dilek\u00e7esi verip harc\u0131n\u0131 yat\u0131rmak suretiyle artt\u0131rabilecektir.<\/p>\n

Bu a\u015famada a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereken di\u011fer bir husus zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kesilmesi konusudur.<\/p>\n

Bir davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde zamana\u015f\u0131m\u0131 kesilir ( M\u00fclga 818 say\u0131l\u0131 BK.m.133\/2 ). Ancak, kesilen zamana\u015f\u0131m\u0131, kesilme tarihinden ba\u015flayarak yeniden i\u015fler ( M\u00fclga 818 say\u0131l\u0131 BK.m.135\/1 ). Dava ile kesilmi\u015f zamana\u015f\u0131m\u0131, davan\u0131n devam\u0131 s\u00fcresinde taraflardan birinin yarg\u0131lamaya ili\u015fkin her bir i\u015fleminden ve h\u00e2kimin her emir ve h\u00fckm\u00fcnden itibaren yeniden cereyana ba\u015flar.<\/p>\n

\u00d6\u011fretide, k\u0131smi davada dava edilmeyen alacak kesimi i\u00e7in, fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n sakl\u0131 tutulmu\u015f olmas\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kesmeyece\u011fi kabul edilmektedir ( Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc, Alt\u0131nc\u0131 Bask\u0131, Cilt:II s.1541 vd.; Pekcan\u0131tez Hakan\/Atalay O\u011fuz\/\u00d6zekes Muhammet, Hukuk Muhakemeleri Kanununa G\u00f6re Medeni Usul Hukuku, 12.Bas\u0131, s.321 ). K\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde zamana\u015f\u0131m\u0131 yaln\u0131z alaca\u011f\u0131n k\u0131smi dava konusu yap\u0131lan miktar\u0131 i\u00e7in kesilir ( HGK’nun 20.3.1968 g\u00fcn ve E:1968\/9-210, K:151; 3.7.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-564, K:572; 9.10.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-809, K:802; 06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ).<\/p>\n

Anayasa Mahkemesinin iptal karar\u0131 sadece ek dava yerine k\u0131smi \u0131slah yoluyla sakl\u0131 tutulan alacaklar\u0131 ayn\u0131 davada isteme kolayl\u0131\u011f\u0131 getirmi\u015f olup, zamana\u015f\u0131m\u0131, temerr\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrme gibi, usul ve yasa h\u00fck\u00fcmlerini de\u011fi\u015ftirmi\u015f de\u011fildir. K\u0131smi \u0131slahta, tam \u0131slah\u0131n aksine \u0131slah tarihine kadar yap\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn usul i\u015flemleri yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmaz. K\u0131smi \u0131slah, yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihten ileriye y\u00f6nelik olarak h\u00fck\u00fcm ifade eder ( HGK’nun 3.7.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-564, K:572; 06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ).<\/p>\n

Hemen belirtilmelidir ki, kamu ( ceza ) davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, bu davaya m\u00fcdahale talebinde bulunulmas\u0131 ve hatta \u015fahsi hak ( tazminat talebi ) sakl\u0131 tutulmak suretiyle kamu davas\u0131na m\u00fcdahale talebi, haks\u0131z fiilden ( su\u00e7tan ) do\u011fan tazminat alaca\u011f\u0131 i\u00e7in, BK’nun 133.maddesi bak\u0131m\u0131ndan zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kesen bir neden olarak kabul edilemez ( Ayn\u0131 y\u00f6ndeki g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in bak\u0131n\u0131z. Baki, Kuru: Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc, Cilt:II, \u0130stanbul 2001, Sahife:1658 vd.; HGK’nun 11.05.1977 g\u00fcn ve E:1976\/4-3068, K:1977\/468; 09.10.2013 g\u00fcn ve E:2013\/4-36, K:2013\/1457; 19.02.2014 g\u00fcn ve E:2013\/4-440, K:2014\/115 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ).<\/p>\n

Sonu\u00e7 itibariyle; yerle\u015fik Yarg\u0131tay uygulamas\u0131na g\u00f6re, 2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Kanunu’nun 85 \/son ve 109\/2, m\u00fclga 765 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 102.maddeleri uyar\u0131nca, s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn eyleminin su\u00e7 te\u015fkil etti\u011fi hallerde, uzam\u0131\u015f ceza davas\u0131 zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ( M\u00fclga 818 say\u0131l\u0131 BK.m.60\/II ) i\u015fleteni de kapsad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir ( HGK’nun 11.06.2003 g\u00fcn ve E:2003\/4-359, K:406; 12.03.2014 g\u00fcn ve E:2013\/4-544, K:2014\/315 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ).<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir k\u0131s\u0131m \u00fcyeler, k\u0131smi \u0131slah\u0131n bir ek dava niteli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0131smi \u0131slah halinde zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ilk davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihe g\u00f6re belirlenmesinin gerekti\u011fini, \u0131slah edilen talebin dava dilek\u00e7esinin devam\u0131 niteli\u011finde oldu\u011funu, kamilen \u0131slahta dava de\u011fi\u015ftirildi\u011fi ve zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dava tarihine g\u00f6re belirlendi\u011fi gibi ayn\u0131 \u015fekilde k\u0131smi \u0131slahta da dava dilek\u00e7esinin talep b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015ftirildi\u011fi kabul edilerek \u00f6nceki davan\u0131n devam\u0131 olarak nitelendirilmesinin gerekti\u011fini, uzun s\u00fcren yarg\u0131laman\u0131n sonraki a\u015famalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan alaca\u011fa ula\u015fma imkan\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’nin yarg\u0131laman\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle ihlal kararlar\u0131 vermekte oldu\u011funu, somut olayda da ceza davas\u0131 sonucunun mahkemece gereksiz \u015fekilde beklenmesi nedeniyle 5 y\u0131ll\u0131k uzam\u0131\u015f zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinden sonra al\u0131nan bilirki\u015fi raporu ile belirlenen tazminat miktar\u0131n\u0131n talep edilebilmesi i\u00e7in davac\u0131 taraf\u0131ndan verilen \u0131slah dilek\u00e7esinin s\u00fcresinde kabul edilmesinin gerekli oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle yerel mahkeme karar\u0131n\u0131n \u00d6zel Daire ilam\u0131nda oldu\u011fu gibi bozulmas\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015fler ise de, bu g\u00f6r\u00fc\u015f kurul \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan yukar\u0131da belirtilen nedenlerle kabul edilmemi\u015ftir.<\/p>\n

Yukar\u0131da yap\u0131lan hukuki a\u00e7\u0131klama ve saptamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olay\u0131n de\u011ferlendirilmesinde; davac\u0131lar\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fckleri haks\u0131z eylemin ( taksirle adam \u00f6ld\u00fcrmenin ) ger\u00e7ekle\u015fme tarihi 20.12.2001’dir.<\/p>\n

2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Kanunu’nun 109\/2.maddesi gere\u011fince, i\u015fleten hakk\u0131nda da uzam\u0131\u015f ceza zamana\u015f\u0131m\u0131 uygulan\u0131r. Buna g\u00f6re, haks\u0131z eylemin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi 20.12.2001 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan m\u00fclga 765 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 455.maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen su\u00e7a ili\u015fkin cezan\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ayn\u0131 Kanunun 102\/4.maddesi uyar\u0131nca uzam\u0131\u015f ceza zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi be\u015f ( 5 ) y\u0131ld\u0131r.<\/p>\n

Davac\u0131lar, ceza davas\u0131na 15.02.2002 tarihinde kat\u0131lm\u0131\u015f ( \u015fahsi haklar\u0131n\u0131n sakl\u0131 tutulmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f ) iseler de, \u015fahsi hak talebinde bulunmad\u0131klar\u0131ndan, ceza davas\u0131na m\u00fcdahale talebi dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresini kesmez.<\/p>\n

Bu durumda; haks\u0131z eylemin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi 20.12.2001 tarihi g\u00f6zetildi\u011finde, be\u015f ( 5 ) y\u0131ll\u0131k uzam\u0131\u015f ( ceza davas\u0131 ) zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin 20.12.2006 tarihinde doldu\u011fu; eldeki davada, maddi tazminata ili\u015fkin \u0131slah\u0131n ise, bu zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi dolduktan sonra 28.06.2007 tarihinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, \u0131slah edilen miktar y\u00f6n\u00fcyle dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin doldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca; mahkemece, davac\u0131lardan A.K.’nin maddi tazminata y\u00f6nelik \u0131slah\u0131n s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile \u0131slah edilen tazminat miktar\u0131 ( 13.035,00 TL ) bak\u0131m\u0131ndan davan\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle reddine kararverilmi\u015f olmas\u0131 ve bu kararda direnilmesi usul ve yasaya uygundur.<\/p>\n

Bu nedenle, yerel mahkemenin k\u0131smi direnme karar\u0131 onanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

II-Davac\u0131lar vekilinin, k\u0131smi direnme karar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan ( bozma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lan ve direnmeye esas bozma \u00f6ncesi verilen kararlarda h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nan taleplerle ilgili ) b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00f6n\u00fcnden ileri s\u00fcr\u00fclen temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesinde ise;<\/p>\n

Yerel mahkemenin k\u0131smi direnme karar\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu h\u00fck\u00fcm f\u0131kras\u0131nda aynen;<\/p>\n

\u201c1-Davac\u0131 A.K.’nin 27\/06\/2007 tarihli ek davas\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle REDD\u0130NE,<\/p>\n

2-Davac\u0131 A.K.’nin maddi tazminat talebine ili\u015fkin talebinin KABUL\u00dc ile 400 TL. Tazminat\u0131n daval\u0131 Sigorta ve Reas\u00fcrans \u015eirketler Birli\u011finin sigorta limiti ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak kayd\u0131yla haks\u0131z eylem tarihi olan 20\/12\/2001 tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faizi ile birlikte daval\u0131lardan m\u00fc\u015ftereken ve m\u00fcteselsilen al\u0131narak davac\u0131ya verilmesine\u2026\u201d karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Yerel mahkemenin yukar\u0131da i\u00e7eri\u011fine aynen yer verilen h\u00fck\u00fcm f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci ( 1. ) bendi k\u0131smi direnme karar\u0131na konu olmas\u0131 nedeniyle yukar\u0131da birinci ( I. ) bentte bu k\u0131sma y\u00f6nelik temyiz itirazlar\u0131 incelenmi\u015ftir.<\/p>\n

Ne varki, yerel mahkemenin olu\u015fturdu\u011fu h\u00fckm\u00fcn k\u0131smi direnme kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan ( h\u00fckm\u00fcn 2.f\u0131kras\u0131 ile bozma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lan ve direnmeye esas bozma \u00f6ncesi verilen kararlarda h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nan taleplerle ilgili ) b\u00f6l\u00fcm\u00fc bak\u0131m\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclen temyiz itirazlar\u0131n\u0131 inceleme g\u00f6revinin Y\u00fcksek \u00d6zel Daire’ye mi yoksa Hukuk Genel Kurulu’na m\u0131 ait oldu\u011fu hususu usul\u00fc \u00f6nsorun olarak ele al\u0131n\u0131p tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Hemen belirtilmelidir ki, 2797 say\u0131l\u0131 Yarg\u0131tay Kanunu’nun 15.maddesinde Hukuk Genel Kurulu’nun g\u00f6revleri bentler halinde say\u0131lm\u0131\u015f olup; an\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci bendinde, Yarg\u0131tay dairelerinin bozma kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 mahkemelerce verilen direnme kararlar\u0131n\u0131 inceleyerek karar vermek oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

An\u0131lan madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, Hukuk Genel Kurulu’nun g\u00f6revi, Yarg\u0131tay \u00d6zel Dairesinin bozma karar\u0131na kar\u015f\u0131 yerel mahkemece olu\u015fturulan direnme karar\u0131na y\u00f6nelik temyiz itirazlar\u0131n\u0131 inceleyerek karar vermektir. Dolay\u0131s\u0131yla hakk\u0131nda bozma karar\u0131 bulunmayan kararlar bak\u0131m\u0131ndan, yerel mahkemenin direnme karar\u0131 vermesi olanakl\u0131 olmay\u0131p, bu y\u00f6nde verilen karar \u00d6zel Dairenin denetiminden ge\u00e7meyen karar niteli\u011findedir.<\/p>\n

\u015eu halde, yukar\u0131da i\u00e7eri\u011fine aynen yer verilen yerel mahkemece olu\u015fturulan k\u0131smi direnme karar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan ( bozma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lan ve direnmeye esas bozma \u00f6ncesi verilen kararlarda h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nan taleplerle ilgili ) b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00f6n\u00fcnden ileri s\u00fcr\u00fclen davac\u0131lar vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131 ( bozma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lan ve h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nan taleplerle ilgili ve dolay\u0131s\u0131yla bu konuda usul\u00fc kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fini ) inceleme g\u00f6revi Hukuk Genel Kurulu’na ait olmay\u0131p, \u00d6zel Daire’ye aittir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan nedenle, davac\u0131lar vekilinin az yukar\u0131da belirtilen temyiz itirazlar\u0131 \u00d6zel Daire’ce incelenmedi\u011finden, bu konuda inceleme yap\u0131lmak \u00fczere dosya \u00d6zel Daire’ye g\u00f6nderilmelidir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : A- ) Yukar\u0131da ( I. ) bentte davac\u0131lardan A. K. vekilinin k\u0131smi direnme karar\u0131na y\u00f6nelik temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddi ile direnme karar\u0131n\u0131n yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ONANMASINA, gerekli temyiz ilam harc\u0131 pe\u015fin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fkaca har\u00e7 al\u0131nmas\u0131na mahal olmad\u0131\u011f\u0131na, 05.11.2014 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fu ile;<\/p>\n

B- ) Yukar\u0131da ( II. ) bentte davac\u0131lar vekilinin, k\u0131smi direnme d\u0131\u015f\u0131ndaki h\u00fckme y\u00f6nelik temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n 17.HUKUK DA\u0130RES\u0130’NE G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE, 22.10.2014 g\u00fcn\u00fcnde oy\u00e7oklu\u011fu ile karar verildi.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2015\/22-1052<\/span><\/p>\n

K. 2015\/1612<\/span><\/p>\n

T. 17.6.2015<\/span><\/p>\n

\u2022 \u0130\u015e\u00c7\u0130L\u0130K ALACAKLARININ BEL\u0130RS\u0130Z ALACAK DAVASINA KONU OLUP OLAMAYACA\u011eI<\/span> ( Yarg\u0131tay 9. ve 22. Hukuk Dairesi Aras\u0131ndaki \u0130\u00e7tihat Farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 – Taraflar Aras\u0131nda \u00c7al\u0131\u015fma S\u00fcresi Ve \u00dccret Miktar\u0131n\u0131n Tart\u0131\u015fmal\u0131 Olmas\u0131n\u0131n Tek Ba\u015f\u0131na Alaca\u011f\u0131 Belirsiz Hale Getirmeyece\u011fi\/Davada Bilirki\u015fi \u0130ncelemesine Gidilmesinin Belirsiz Alacak Davas\u0131n\u0131n A\u00e7\u0131labilmesi \u0130\u00e7in Yeterli Olmad\u0131\u011f\u0131\/\u015eartlar\u0131 Bulunmad\u0131\u011f\u0131 Halde Dava Belirsiz Alacak Davas\u0131 Olarak A\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Davac\u0131ya Herhangi Bir S\u00fcre Verilmeden Hukuki Yarar Yoklu\u011fundan Davan\u0131n Reddi Gerekti\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 \u0130\u015e\u00c7\u0130L\u0130K ALACA\u011eININ BEL\u0130RL\u0130 OLUP OLMADI\u011eI KR\u0130TERLER\u0130<\/span> ( \u0130\u015f\u00e7inin Davan\u0131n A\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Tarihte Alaca\u011f\u0131n Miktar\u0131n\u0131 Yahut De\u011ferini Tam Kesin ve Objektif Olarak Belirleyebilmesinin Kendisinden Beklenemeyece\u011fi Bir Durum Varl\u0131\u011f\u0131 Gerekti\u011fi – Alaca\u011f\u0131n De\u011feri Veya Miktar\u0131n\u0131n \u0130\u015fverenin Verece\u011fi Bilgi Veya Tahkikat A\u015famas\u0131nda “Bilirki\u015fiden Hesap Raporu Al\u0131nmas\u0131 Gibi” Belirlenebilecek Hale Gelmesi )<\/span><\/p>\n

\u2022 \u0130\u015e\u00c7\u0130L\u0130K ALACAKLARI<\/span> ( Fark \u00dccret \u0130le Fark \u0130kramiye Alacaklar\u0131ndan Olu\u015fan Davaya Konu Her Bir Alacak Bak\u0131m\u0131ndan Belirsiz Alacak Davas\u0131na \u0130li\u015fkin \u00d6l\u00e7\u00fctler Uygulanarak Belirleme Yap\u0131laca\u011f\u0131 – \u015eartlar\u0131 Bulunmad\u0131\u011f\u0131 Halde Dava Dilek\u00e7esinde Davan\u0131n Belirsiz Alacak Davas\u0131 Olarak A\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Durumda Davac\u0131ya Herhangi Bir S\u00fcre Verilmeden Hukuki Yarar Yoklu\u011fundan Davan\u0131n Reddi Yoluna Gidilmesi Gerekti\u011fi\/K\u0131smi Dava Olarak Kabul Edilip Karar Verilemeyece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 BEL\u0130RS\u0130Z ALACAK DAVASI<\/span> ( Davac\u0131n\u0131n Alaca\u011f\u0131n\u0131n Miktar Veya De\u011ferini Belirleyebilmesi \u0130\u00e7in Elinde Bulunmas\u0131 Gerekli Bilgi Ve Belgelere Sahip Olmamas\u0131 Ve Bu Belgelere Dava A\u00e7ma Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 D\u00f6neminde Ula\u015fmas\u0131n\u0131n da “Ger\u00e7ekten” M\u00fcmk\u00fcn Olmamas\u0131 Ve Dolay\u0131s\u0131yla Alaca\u011f\u0131n Miktar\u0131n\u0131n Belirlenmesinin Kar\u015f\u0131 Taraf\u0131n Elinde Bulunan Bilgi Ve Belgelerin Sunulmas\u0131yla M\u00fcmk\u00fcn Hale Gelece\u011fi Durumlarda Alaca\u011f\u0131n Belirsiz Kabul Edilece\u011fi – Davada Bilirki\u015fi \u0130ncelemesine Gidilmesinin Belirsiz Alacak Davas\u0131n\u0131n A\u00e7\u0131labilmesi \u0130\u00e7in Yeterli Olmad\u0131\u011f\u0131\/Davada Bilirki\u015fiye Ba\u015fvurulmas\u0131na Ra\u011fmen Davac\u0131 Dava A\u00e7arken Alacak Miktar\u0131n\u0131 Belirleyebiliyorsa Belirsiz Alacak Davas\u0131 A\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 BEL\u0130RS\u0130Z \u0130\u015e\u00c7\u0130L\u0130K ALACA\u011eI<\/span> ( Taraflar Aras\u0131nda \u00c7al\u0131\u015fma S\u00fcresi Ve \u00dccret Miktar\u0131n\u0131n Tart\u0131\u015fmal\u0131 Olmas\u0131n\u0131n Tek Ba\u015f\u0131na Alaca\u011f\u0131 Belirsiz Hale Getirmedi\u011fi – Davac\u0131n\u0131n Ne Zamandan Beri \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 Veya \u00dccretinin Ne Kadar Oldu\u011funu Bilmemesinin Hayat\u0131n Ola\u011fan Ak\u0131\u015f\u0131na Ayk\u0131r\u0131 Olaca\u011f\u0131\/Davac\u0131 \u0130\u015f\u00e7inin Kendisinin Bilmedi\u011fi \u00c7al\u0131\u015fma S\u00fcresini Tan\u0131klar\u0131n Bildi\u011fini Veya Bilirki\u015finin Bilece\u011fini Farzetmenin \u0130spat Kurallar\u0131na da Ayk\u0131r\u0131 Olaca\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 KISM\u0130 DAVA<\/span> ( \u0130\u015f\u00e7ilik Alacaklar\u0131\/Alacak Belirli Veya Belirlenebilir \u0130se Belirsiz Alacak Davas\u0131 A\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 Ancak \u015eartlar\u0131 Varsa K\u0131smi Dava A\u00e7\u0131labilece\u011fi – Davan\u0131n Belirsiz Alacak Davas\u0131 Olarak A\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015e\u00fcphe Bulunmamas\u0131na G\u00f6re K\u0131smi Dava Olarak Kabul Edilip Sonuca Gidilmesinin Do\u011fru Olmad\u0131\u011f\u0131\/Davada Talep Edilen \u0130\u015f\u00e7ilik Alacaklar\u0131n\u0131n Belirsiz Alacak Olarak Kabul Edilemeyece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 BEL\u0130RS\u0130Z ALACAK DAVASI \u0130LE KISM\u0130 DAVAYA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N D\u00dcZENLEMEDEK\u0130 SINIR<\/span> ( 6100 S.K. \u0130le Birlikte Kabul Edilen Belirsiz Alacak Davas\u0131 \u0130le K\u0131smi Davaya \u0130li\u015fkin Yeni D\u00fczenlemedeki S\u0131n\u0131r\u0131n Tam Olarak Tespit Edilemedi\u011fi\/Bu \u0130ki Davan\u0131n Amac\u0131 ve Niteli\u011finin Ayr\u0131 Oldu\u011fu – Alacak Belirli veya Belirlenebilir \u0130se Belirsiz Alacak Davas\u0131 A\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 Ancak \u015eartlar\u0131 Varsa K\u0131smi Dava A\u00e7\u0131labilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 HUKUK\u0130 YARAR \u015eARTI<\/span> \/ TAMAMLANAB\u0130L\u0130R DAVA \u015eARTI ( Belirsiz Alacak Davas\u0131\/K\u0131smi Dava – \u015eartlar\u0131 Olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 Halde Belirsiz Alacak Davas\u0131 A\u00e7\u0131lmas\u0131 Halinde Eksiklik S\u00fcre Verilerek Tamamlanamayaca\u011f\u0131ndan Davan\u0131n Hukuki Yarar Yoklu\u011fundan Reddedilmesi Gerekti\u011fi Halde K\u0131smi Dava Olarak Kabul Edilip Karar Verilemeyece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 TALEB\u0130N MU\u011eLAK N\u0130TEL\u0130KTE OLMASI<\/span> ( Belirsiz Alacak Davas\u0131n\u0131n Ama\u00e7 Ve Nitelik Olarak K\u0131smi Davadan Farkl\u0131 Olmas\u0131 – Talep T\u00fcr\u00fc Ve Davan\u0131n Niteli\u011fi A\u00e7\u0131k\u00e7a Anla\u015f\u0131lam\u0131yorsa 6100 S.K. Md. 119\/2 Gere\u011fince Davac\u0131ya Bir Haftal\u0131k Kesin S\u00fcre Verilerek Talebinin Belirsiz Alacak Davas\u0131 m\u0131 Yoksa K\u0131smi Dava m\u0131 Oldu\u011funun Belirtilmesinin \u0130stenmesi Gerekti\u011fi\/Talep Belirsiz Alacak Davas\u0131 \u015eeklinde A\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f Olmakla Birlikte Ger\u00e7ekte Belirsiz Alacak Davas\u0131 \u015eartlar\u0131n\u0131 Ta\u015f\u0131m\u0131yorsa Hukuki Yarar Yoklu\u011fundan Davan\u0131n Reddedilece\u011fi )<\/span><\/p>\n

\u2022 TALEPLE BA\u011eLILIK \u0130LKES\u0130<\/span> ( \u0130\u015f\u00e7ilik Alacaklar\u0131\/Belirsiz Alacak Davas\u0131 m\u0131 K\u0131smi Dava m\u0131 Oldu\u011fu – Davac\u0131 Vekilinin Talebinin A\u00e7\u0131k\u00e7a Belirsiz Alacak Davas\u0131 Oldu\u011fu Halde Mahkemece Davan\u0131n K\u0131smi Dava Kabul Edilerek Karar Verilmesinin Do\u011fru Olmayaca\u011f\u0131\/Somut Olay Bak\u0131m\u0131ndan Belirsiz Alacak Davas\u0131 \u015eartlar\u0131n\u0131n da Olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

6100\/m. 24,26,107,109,119<\/p>\n

\u00d6ZET : I- ) Hukuk Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler a\u015famas\u0131nda davac\u0131 vekilince verilen dilek\u00e7e ile i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131na konu olup olamayaca\u011f\u0131 ile ilgili Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesi ile 22. Hukuk dairesi kararlar\u0131 aras\u0131ndaki i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderilmesi i\u00e7in \u0130\u00e7tihatlar\u0131n\u0131n Birle\u015ftirilmesi talebinde bulunuldu\u011fu, talebinin sonu\u00e7lanmas\u0131na kadar ertelenmesi talep edilmi\u015ftir. \u0130\u00e7tihatlar\u0131n Birle\u015ftirilmesi talebinin Yarg\u0131tay Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 taraf\u0131ndan hen\u00fcz kabul edilip g\u00fcndeme al\u0131nmam\u0131\u015f olmas\u0131 nedeni ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ertelenmesi talebinin reddine oybirli\u011fi ile karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

II- ) Uyu\u015fmazl\u0131k; davan\u0131n k\u0131smi dava m\u0131, yoksa belirsiz alacak davas\u0131 m\u0131 oldu\u011fu, fark \u00fccret ile fark ikramiye alacaklar\u0131ndan olu\u015fan alacaklar\u0131n belirsiz alacak t\u00fcr\u00fcnde olup olmad\u0131\u011f\u0131 buna g\u00f6re davac\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7makta hukuki yarar\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 noktalar\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

III- )1- ) Davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 t\u00fcr\u00fcnde a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in, davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu alaca\u011f\u0131n miktar veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak davac\u0131 tarafca belirlenememesi gereklidir.<\/p>\n

Her bir davaya konu alacak bak\u0131m\u0131ndan, belirsiz alacak davas\u0131na ili\u015fkin \u00f6l\u00e7\u00fctlerin somut olaya uygulanarak, belirleme yap\u0131lmas\u0131 gereklidir. Alacak, belirli veya belirlenebilir ise, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz; ancak \u015fartlar\u0131 varsa k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

2- )Dava dilek\u00e7esinde, esasen \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin kesintisiz olmas\u0131na ra\u011fmen i\u015fyeri kay\u0131tlar\u0131nda aral\u0131kl\u0131 g\u00f6sterildi\u011fi, i\u015fverenin hileli i\u015flemleriyle davac\u0131n\u0131n ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131n\u0131n ve ikramiye hakedi\u015flerinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle getirilen \u00fccret zamlar\u0131ndan yararland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 vak\u0131alar\u0131na dayan\u0131lm\u0131\u015f, i\u015fverenin s\u00f6zkonusu i\u015flemleri nedeniyle do\u011fan fark ayl\u0131k \u00fccret ve fark ikramiye alacaklar\u0131n\u0131n tahsili talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, taraflar aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi ve \u00fccret miktar\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 ise de salt s\u00f6zkonusu tart\u0131\u015fman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 alaca\u011f\u0131 belirsiz hale getirmez. Keza davac\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini ve \u00fccretini belirleyebilmektedir. Davac\u0131n\u0131n ne zamandan beri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya \u00fccretinin ne kadar oldu\u011funu bilmemesi ayn\u0131 zamanda hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na da ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Davac\u0131 i\u015f\u00e7inin kendisinin bilmedi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini, tan\u0131klar\u0131n bildi\u011fini veya bilirki\u015finin bilece\u011fini farzetmek ispat kurallar\u0131na da hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na da ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Keza taraf\u0131n yeterli \u015fekilde somutla\u015ft\u0131r\u0131p kendisinin bilgisinde dahi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti\u011fi bir hususun mahkemece bilinmesini beklemek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

3- ) Zaman zaman, 6100 say\u0131l\u0131 Kanun ile birlikte kabul edilen belirsiz alacak davas\u0131 ile k\u0131smi davaya ili\u015fkin yeni d\u00fczenlemedeki s\u0131n\u0131r\u0131n tam olarak tespit edilemedi\u011fi, birinin di\u011feri yerine kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Oysa bu iki davan\u0131n amac\u0131 ve niteli\u011fi ayr\u0131d\u0131r. Alacak, belirli veya belirlenebilir ise, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz; ancak \u015fartlar\u0131 varsa k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

4- ) Davac\u0131 vekili, dava dilek\u00e7esinin sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda talep etti\u011fi her alacak i\u00e7in bir miktar yazd\u0131ktan sonra parantez i\u00e7inde \u201cbelirsiz\u201d ibaresini kullanarak i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n\u0131n tahsilini talep etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda al\u0131nan bilirki\u015fi raporuna g\u00f6re alacak miktar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 talepli dilek\u00e7esinde ise \u201cbelirsiz alacak davas\u0131ndaki\u201d taleplerini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek davas\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a beyan etmi\u015ftir. Davac\u0131 vekilinin talebinin a\u00e7\u0131k\u00e7a belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011fu halde mahkemece davan\u0131n k\u0131smi dava kabul edilerek karar verilmesi do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

\u015eartlar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 halde dava dilek\u00e7esinde davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumda davac\u0131ya herhangi bir s\u00fcre verilmeden hukuki yarar yoklu\u011fundan davan\u0131n reddi yoluna gidilmelidir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki “i\u015f\u00e7ilik alaca\u011f\u0131” davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Kayseri 1.\u0130\u015f Mahkemesince davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne dair verilen 20.12.2013 g\u00fcn ve 2012\/562 E.-2013\/828 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi taraf vekilleri taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 22.Hukuk Dairesinin 04.03.2014 g\u00fcn ve 2014\/3767 E.-2014\/4758 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

( … Davac\u0131 vekili, m\u00fcvekkili i\u015f\u00e7inin daval\u0131ya ait i\u015fyerinde kesintisiz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, daval\u0131 i\u015fverenin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin devam etti\u011fi bir tarihte m\u00fcvekkili i\u015f\u00e7iyi resmi kay\u0131tlarda i\u015ften \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi g\u00f6sterdi\u011fini, daha sonra ise kayden yeniden i\u015fe giri\u015finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, muvazaal\u0131 i\u015fe girdi \u00e7\u0131kt\u0131 i\u015flemlerinde i\u015fverenin amac\u0131n\u0131n i\u015fyerinde uygulanan toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle verilen \u00fccret zamlar\u0131ndan i\u015f\u00e7iyi mahrum etmek ve yeni bir s\u00f6zle\u015fmeyle i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015f gibi g\u00f6stererek i\u015f\u00e7i \u00fccretlerinin asgari \u00fccret seviyesine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi oldu\u011funu, kanuna kar\u015f\u0131 hile olan bu i\u015flem sonucunda m\u00fcvekkilinin \u00fccretinin i\u015fyerine yeni girmi\u015f bir i\u015f\u00e7i gibi asgari \u00fccret seviyesine indirildi\u011fini, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle getirilen \u00fccret zamlar\u0131ndan yararland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi ikramiye hakedi\u015flerinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ge\u00e7ersiz say\u0131lmas\u0131 gereken bu i\u015flem nedeniyle do\u011fan fark i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n\u0131n \u00f6denmedi\u011fini ileri s\u00fcrerek, fark ayl\u0131k \u00fccret ve fark ikramiye alacaklar\u0131n\u0131n daval\u0131dan tahsiline karar verilmesini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 vekili, \u00f6ncelikle zamana\u015f\u0131m\u0131 def’ini ileri s\u00fcrerek, davac\u0131 i\u015f\u00e7inin m\u00fcvekkiline ait i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n aral\u0131kl\u0131 oldu\u011funu, \u00f6nceki d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonunda davac\u0131n\u0131n serbest iradesiyle i\u015fverene dilek\u00e7e vererek i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini sonland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve t\u00fcm haklar\u0131n\u0131 alarak i\u015fvereni ibra etti\u011fini, daha sonra ise m\u00fcracaat\u0131 \u00fczerine tekrar i\u015fe ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131 gibi di\u011fer i\u015f\u00e7ilere de i\u015ften ayr\u0131l\u0131\u015flar\u0131 sebebiyle ya ihbar s\u00fcrelerinin kulland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da ihbar tazminatlar\u0131n\u0131n \u00f6dendi\u011fini, ayr\u0131ca k\u0131dem tazminatlar\u0131n\u0131n ve sair alacaklar\u0131n da eksiksiz olarak \u00f6dendi\u011fini, taraflar aras\u0131nda yap\u0131lan yeni s\u00f6zle\u015fme ve belirlenen yeni \u00fccretten de sendikan\u0131n haberdar oldu\u011funu, ne sendikan\u0131n ne de davac\u0131n\u0131n \u00fccrete herhangi bir itirazda bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n dava konusu alacaklara hak kazanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayr\u0131ca davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 \u015feklinde a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 beyanla davan\u0131n reddini savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Mahkemece, toplanan kan\u0131tlar ve bilirki\u015fi raporuna dayan\u0131larak yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7eyle davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Karar taraflar vekillerince temyiz edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Taraflar aras\u0131nda \u00f6ncelikle \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gereken uyu\u015fmazl\u0131k, davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 t\u00fcr\u00fcnde a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

01.10.2011 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesiyle, m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu’nda yer almayan yeni bir dava t\u00fcr\u00fc olarak belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 Kanunun 107. maddesine g\u00f6re,<\/p>\n

” ( 1 ) Davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi veya bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu h\u00e2llerde alacakl\u0131, hukuki ili\u015fkiyi ve asgari bir miktar ya da de\u011feri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7abilir.<\/p>\n

( 2 ) Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilir.<\/p>\n

( 3 ) Ayr\u0131ca, k\u0131smi eda davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labildi\u011fi h\u00e2llerde, tespit davas\u0131 da a\u00e7\u0131labilir ve bu durumda hukuki yarar\u0131n var oldu\u011fu kabul edilir.”<\/p>\n

H\u00fck\u00fcmet tasar\u0131s\u0131nda yer almayan bu madde, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Adalet Komisyonu taraf\u0131ndan, esasen ba\u015ftan miktar veya de\u011feri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan ki\u015finin, hukuk sisteminde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin bertaraf edilerek hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca en geni\u015f \u015fekilde korunmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerek\u00e7esi \u00fczerinde durularak ihdas edilmi\u015f ve nihayetinde kanunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 t\u00fcr\u00fcnde a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in, davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu alaca\u011f\u0131n miktar veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak davac\u0131 tarafca belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hali, davac\u0131n\u0131n gerekli dikkat ve \u00f6zeni g\u00f6stermesine ra\u011fmen miktar veya de\u011ferin belirlenmesinin kendisinden ger\u00e7ekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkans\u0131zl\u0131\u011fa dayanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Madde gerek\u00e7esinde “Alacakl\u0131n\u0131n bu t\u00fcr bir dava a\u00e7mas\u0131 i\u00e7in, dava a\u00e7aca\u011f\u0131 miktar ya da de\u011feri tam ve kesin olarak ger\u00e7ekten belirlemesi m\u00fcmk\u00fcn olmamal\u0131 ya da bu objektif olarak imkans\u0131z olmal\u0131d\u0131r. A\u00e7\u0131lacak davan\u0131n miktar\u0131 biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, b\u00f6yle bir dava a\u00e7\u0131lamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, her davada arand\u0131\u011f\u0131 gibi, burada da hukuki yarar aranacakt\u0131r, b\u00f6yle bir durumda hukuki yarar\u0131n bulundu\u011fundan s\u00f6z edilemez. \u00d6zellikle, k\u0131smi davaya ili\u015fkin yeni h\u00fck\u00fcmler de dikkate al\u0131n\u0131p birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, ba\u015ftan tespiti m\u00fcmk\u00fcn olan hallerde bu yola ba\u015fvurulmas\u0131 kabul edilemez.” \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamayla, alaca\u011f\u0131n belirli veya belirlenebilir nitelikte olmas\u0131 durumunda, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131larak bu davan\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imkanlardan yararlanman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edilmi\u015ftir.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 Kanunun 107\/2. maddesinde, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yol g\u00f6sterici mahiyette kriterlere yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan madde f\u0131kras\u0131nda, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131n\u0131n, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, madde gerek\u00e7esinde de “kar\u015f\u0131 taraf\u0131nverdi\u011fi bilgiler ve sundu\u011fu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat i\u015flemleri sonucu ( \u00f6rne\u011fin bilirki\u015fi ya da ke\u015fif incelemesi sonucu )” belirlenebilme hali a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Davac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n miktar veya de\u011ferini belirleyebilmesi i\u00e7in elinde bulunmas\u0131 gerekli bilgi ve belgelere sahip olmamas\u0131 ve bu belgelere dava a\u00e7ma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde ula\u015fmas\u0131n\u0131n da ( ger\u00e7ekten ) m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 vedolay\u0131s\u0131yla alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenmesinin kar\u015f\u0131 taraf\u0131n elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn hale gelece\u011fi durumlarda alacak belirsiz kabul edilmelidir.<\/p>\n

S\u0131rf taraflar aras\u0131nda alacak miktar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan uyu\u015fmazl\u0131k bulunmas\u0131, talep sonucunun belirlenmesinin davac\u0131dan beklenemeyecek olmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u00d6nemli olan objektif olarak talep sonucunun belirlenmesinin davac\u0131dan beklenemeyecek olmas\u0131d\u0131r ( H. Pekcan\u0131tez, Belirsiz Alacak Davas\u0131, Ankara 2011, s. 45; H. Pekcan\u0131tez\/O. Atalay\/M. \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku, 14. Bas\u0131, Ankara 2013, s. 448 ). Sadece alacak miktar\u0131nda taraflar aras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k bulunmas\u0131 ya da miktar\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 olmas\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli say\u0131lmas\u0131 halinde, neredeyse t\u00fcm davalar\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak kabul\u00fc gerekir ki, bu da kanunun amac\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, zaten uyu\u015fmazl\u0131k bulundu\u011fu i\u00e7in dava a\u00e7\u0131lmakta ve uyu\u015fmazl\u0131k mahkeme \u00f6n\u00fcne gelmektedir. \u00d6nemli olan davac\u0131n\u0131n talebini belirli k\u0131lacak imkana sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Burada, alaca\u011f\u0131n belirlenebilir olmas\u0131 ile ispat edilebilirli\u011finin de ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Davac\u0131n\u0131n talep etti\u011fi alaca\u011f\u0131 belirlemesi objektif olarak m\u00fcmk\u00fcn, ancak belirleyebildi\u011fi alaca\u011f\u0131n\u0131 ispat etmesi, kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde ( elindeki delillerle ) m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, burada da belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bir alaca\u011f\u0131n belirlenmesi ile onun ispat\u0131 ayr\u0131 \u015feylerdir. Davac\u0131, talep konusu yapt\u0131\u011f\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok net \u015fekilde belirleyebilir; ancak her zaman onu ispat edecek durumda olmayabilir. Aksinin kabul\u00fc, her ispat g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc olan alaca\u011f\u0131 belirsiz alaca\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek gibi, hem kanunun amac\u0131na hem de genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 bir durumu ortaya \u00e7\u0131kartabilir.<\/p>\n

Alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenebilmesinin, tahkikat a\u015famas\u0131nda yap\u0131lacak delillerin incelenmesi, bilirki\u015fi incelemesi veya ke\u015fif gibi sair i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu durumlarda da belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131labilece\u011fi kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirki\u015fi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Bir davada bilirki\u015fiye ba\u015fvurulmas\u0131na ra\u011fmen davac\u0131 dava a\u00e7arken alacak miktar\u0131n\u0131 belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz ( C. Simil, Belirsiz Alacak Davas\u0131, I. Bas\u0131, \u0130stanbul 2013, s. 225 ).<\/p>\n

Kategorik olarak, belirli bir t\u00fcr davan\u0131n veya belirli ki\u015filerin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalar\u0131n ba\u015ftan belirli veya belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011fundan da s\u00f6z edilemez. Her bir davaya konu alacak bak\u0131m\u0131ndan, belirsiz alacak davas\u0131na ili\u015fkin \u00f6l\u00e7\u00fctlerin somut olaya uygulanarak, belirleme yap\u0131lmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n

Hakime alacak miktar\u0131n\u0131n tayin ve tespitinde takdir yetkisi tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 hallerde ( \u00d6rn: 6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu md 50, 51,56 ), hakimin kullanaca\u011f\u0131 takdir yetkisi sonucu alacak belirli hale gelebilece\u011finden, davac\u0131n\u0131n davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin imkans\u0131z oldu\u011fu kabul edilmelidir. \u00d6rne\u011fin, i\u015f hukuku uygulamas\u0131nda, Yarg\u0131tayca fazla \u00e7al\u0131\u015fma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil \u00fccreti alacaklar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 belgelere ve i\u015fyeri kay\u0131tlar\u0131na dayanmay\u0131p, tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131na dayanmas\u0131 halinde, hesaba esas al\u0131nan s\u00fcre ve alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 nazara al\u0131narak takdir edilecek uygun oranda hakkaniyet indirimi yap\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fi kabul edilmektedir. Bu halde, tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131na dayan\u0131larak hesaplanan alacak miktar\u0131ndan hakimin takdir yetkisine ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131lacak indirim oran\u0131 ba\u015ftan belirli olmad\u0131\u011f\u0131ndan, alacak belirsiz kabul edilmelidir.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 Kanun ile birlikte, yukar\u0131da belirtilen \u00e7er\u00e7evede belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7ma imkan\u0131 tan\u0131narak, belirsiz alacaklar bak\u0131m\u0131ndan hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc geni\u015fletilmi\u015f; bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak da hukuki yarar bulunmadan k\u0131smi dava a\u00e7ma imkan\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmakla birlikte, tamamen kald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Zaman zaman, 6100 say\u0131l\u0131 Kanun ile birlikte kabul edilen belirsiz alacak davas\u0131 ile k\u0131smi davaya ili\u015fkin yeni d\u00fczenlemedeki s\u0131n\u0131r\u0131n tam olarak tespit edilemedi\u011fi, birinin di\u011feri yerine kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Oysa bu iki davan\u0131n amac\u0131 ve niteli\u011fi ayr\u0131d\u0131r. Alacak, belirli veya belirlenebilir ise, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz; ancak \u015fartlar\u0131 varsa k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Kanunun k\u0131smi dava a\u00e7ma imkan\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamakla birlikte tamamen ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6zetildi\u011finde, belirli alacaklar i\u00e7in, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamasa da, \u015fartlar\u0131 olu\u015ftu\u011funda ve hukuki yarar bulundu\u011funda k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Aksi halde, sadece ya belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7ma veya belirli tam alacak davas\u0131 a\u00e7ma \u015feklinde iki imkandan s\u00f6z edilebilir ki, o zaman da k\u0131smi davaya ili\u015fkin 6100 say\u0131l\u0131 Kanunun 109. maddesindeki h\u00fckm\u00fcn fiilen uygulanmas\u0131 s\u00f6z konusu olamayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, belirsiz alacak davas\u0131nda zaten belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imkanlardan yararlanarak dava a\u00e7\u0131labilecek; \u015fayet alacak belirli ise de, o zaman sadece tam eda davas\u0131 a\u00e7\u0131labilecektir. Oysa kanun koyucunun abesle i\u015ftigal etmeyece\u011fi prensibi gere\u011fi, an\u0131lan maddeyle k\u0131smi davaya ili\u015fkin d\u00fczenleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek ve Kanundaki s\u0131n\u0131rlamalara dikkat edilerek k\u0131smi dava a\u00e7\u0131labilecektir.<\/p>\n

Bu noktada \u015fu da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmal\u0131d\u0131r ki, \u015fartlar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 halde dava dilek\u00e7esinde davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumda davac\u0131ya herhangi bir s\u00fcre verilmeden hukuki yarar yoklu\u011fundan davan\u0131n reddi yoluna gidilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, alaca\u011f\u0131n belirlenebilmesi m\u00fcmk\u00fcn iken, b\u00f6yle bir davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na Kanun izin vermemi\u015ftir. B\u00f6yle bir durumda, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7makta hukuki yarar yoklu\u011fundan dava reddedilmeli, ek bir s\u00fcreverilmemelidir. Zira, burada talep a\u00e7\u0131kt\u0131r, bu sebeple 6100 say\u0131l\u0131 Kanunun 119\/1-\u011f. maddesinin uygulanarak s\u00fcre verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir; asl\u0131nda a\u00e7\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi halde belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fundan, bu konudaki eksiklik de s\u00fcre verilerek tamamlanamayaca\u011f\u0131ndan, dava hukuki yarar yoklu\u011fundan reddedilmelidir. Buradaki hukuki yarar, sonradan tamamlanacak nitelikte bir hukuki yarar de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda o s\u0131rada mevcut olmayan hukuki yarar, bunun da a\u00e7\u0131k\u00e7a mahkemece bilindi\u011fi bir durumda, tamamlanacak bir hukuki yarar de\u011fildir. Aksinin kabul\u00fc, asl\u0131nda a\u00e7\u0131k olan talep sonucunun s\u00fcre verilerek davac\u0131 taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilmesi vebulunmayan hukuki yarar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in davac\u0131ya ek imkan sa\u011flanmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir ki, buna us\u00fbl bak\u0131m\u0131ndan imkan yoktur, b\u00f6yle bir durum taraflar aras\u0131ndaki e\u015fitlik ilkesine de ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r ( H. Pekcan\u0131tez\/O. Atalay\/M. \u00d6zekes, Medeni Usul Hukuku, 14. Bas\u0131, Ankara 2013, s. 454 ). Bunun yan\u0131nda, \u015fayet a\u00e7\u0131lan davada asgari bir miktar g\u00f6sterilmi\u015fse ve bunun alaca\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmakla birlikte, belirsiz alacak davas\u0131 m\u0131 yoksa belirli alacak olmakla birlikte k\u0131smi dava m\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lam\u0131yorsa, bu durumda 6100 say\u0131l\u0131 Kanunun 119\/1-\u011f. maddesinin arad\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde a\u00e7\u0131k\u00e7a talep sonucu belirtilmemi\u015f olacakt\u0131r. Talep, talep t\u00fcr\u00fc ve davan\u0131n niteli\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lam\u0131yorsa, talep mu\u011flaksa, ayn\u0131 Kanunun 119\/2. maddesi gere\u011fince, davac\u0131ya bir haftal\u0131k kesin s\u00fcre verilerek talebinin belirsiz alacak davas\u0131 m\u0131, yoksa k\u0131smi dava m\u0131 oldu\u011funun belirtilmesi istenmelidir. Verilen bu s\u00fcreden sonra, davac\u0131n\u0131n talebini a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re bir yol izlenmelidir. E\u011fer talep, davac\u0131 taraf\u0131ndan belirsiz alacak davas\u0131 \u015feklinde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmakla birlikte, ger\u00e7ekte belirsiz alacak davas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yorsa, o zaman yukar\u0131daki \u015fekilde hareket edilmeli, hukuki yarar yoklu\u011fundan dava reddedilmelidir. A\u00e7\u0131klamadan sonra talep belirsiz alacak davas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yorsa, bu davan\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, talep k\u0131smi davan\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yorsa da k\u0131smi davan\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re dava y\u00fcr\u00fct\u00fclerek karar verilmelidir ( Dairemizin 31.12.2012 tarih 2012\/30463 esas 2012\/30091 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131 ).<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 Kanunun 110. maddesinde d\u00fczenlenen, davac\u0131n\u0131n ayn\u0131 daval\u0131ya kar\u015f\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z birden fazla asli talebini ayn\u0131 dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrmesi olarak tan\u0131mlanan davalar\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 ( objektif dava birle\u015fmesi ) halinde, talep say\u0131s\u0131 kadar dava bulundu\u011fu kabul edildi\u011finden ve ayn\u0131 Kanunun 297\/2. maddesi uyar\u0131nca da her bir talep bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 ayr\u0131 h\u00fck\u00fcm verilmesi gerekti\u011finden, bu durumda da dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcr\u00fclen taleplerin belirsiz alacak olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n her bir talep bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilmesi gerekecektir.<\/p>\n

T\u00fcm bu a\u00e7\u0131klamalar sonucunda \u015funu belirtmek gerekir ki, i\u015f hukukundan kaynaklanan alacaklar bak\u0131m\u0131ndan ba\u015ftan belirli veya belirsiz alacak davas\u0131 \u015feklinde belirleme yapmak kural olarak do\u011fru ve m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu sebeple i\u015f hukukunda da belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi, bu davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u011fer bu \u015fartlar varsa, i\u015f hukukunda da belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir, yoksa a\u00e7\u0131lamaz ( C. Simil, Belirsiz Alacak Davas\u0131, I. Bas\u0131, \u0130stanbul 2013, s. 414 ). Keza ayn\u0131 \u015fey k\u0131smi dava i\u00e7in de s\u00f6zkonusudur.<\/p>\n

Mahkemece, dava dilek\u00e7esinde davan\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a belirsiz alacak davas\u0131 t\u00fcr\u00fcnde a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtilmemi\u015f olmas\u0131 gerek\u00e7esiyle, a\u00e7\u0131lan dava, k\u0131smi dava t\u00fcr\u00fcnde kabul edilerek sonuca gidilmi\u015ftir. Ne var ki, dava dilek\u00e7esinde yer alan a\u00e7\u0131klama ve talep sonucundan davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kald\u0131 ki, mahkemece de, tensip zapt\u0131nda davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ara karar tesis edilmi\u015ftir. Davac\u0131vekilince de, bilirki\u015fi raporunun sunulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 107\/2. maddesine dayan\u0131larak, talep miktar\u0131 art\u0131r\u0131m\u0131na ili\u015fkin dilek\u00e7e sunulmu\u015f ve davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tekrar belirtilmi\u015ftir. Hal b\u00f6yleyken, davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u015f\u00fcphe yoktur.<\/p>\n

Somut olay\u0131n \u00f6zellikleri dikkate al\u0131narak, yukar\u0131da belirtilen a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesine gelince;<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esinde, esasen \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin kesintisiz olmas\u0131na ra\u011fmen i\u015fyeri kay\u0131tlar\u0131nda aral\u0131kl\u0131 g\u00f6sterildi\u011fi, i\u015fverenin hileli i\u015flemleriyle davac\u0131n\u0131n ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131n\u0131n ve ikramiye hakedi\u015flerinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle getirilen \u00fccret zamlar\u0131ndan yararland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 vak\u0131alar\u0131na dayan\u0131lm\u0131\u015f, i\u015fverenin s\u00f6zkonusu i\u015flemleri nedeniyle do\u011fan fark ayl\u0131k \u00fccret ve fark ikramiye alacaklar\u0131n\u0131n tahsili talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, taraflar aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi ve \u00fccret miktar\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 ise de salt s\u00f6zkonusu tart\u0131\u015fman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 alaca\u011f\u0131 belirsiz hale getirmez. Keza davac\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini ve \u00fccretini belirleyebilmektedir. Davac\u0131n\u0131n ne zamandan beri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya \u00fccretinin ne kadar oldu\u011funu bilmemesi ayn\u0131 zamanda hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na da ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Davac\u0131 i\u015f\u00e7inin kendisinin bilmedi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini, tan\u0131klar\u0131n bildi\u011fini veya bilirki\u015finin bilece\u011fini farzetmek ispat kurallar\u0131na da hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na da ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Keza taraf\u0131n yeterli \u015fekilde somutla\u015ft\u0131r\u0131p kendisinin bilgisinde dahi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti\u011fi bir hususun mahkemece bilinmesini beklemek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Di\u011fer tarafdan davac\u0131, dava konusu alacaklar\u0131n miktarlar\u0131n\u0131n belirlenmesinde, i\u015fverenin elinde bulunan bilgi ve belgelere dayanmamakta, aksine i\u015fverence tutulan kay\u0131tlar\u0131n muvazaal\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle nazara al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131iddia etmektedir. \u0130\u015fverenin maddi hukuktan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini ( belge ve bordro d\u00fczenleme gibi ) yerine getirmemesi, tuttu\u011fu belgelerin ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmamas\u0131, davadan \u00f6nce i\u015f\u00e7inin alacaklar\u0131n\u0131 inkar etmesi ya da ikrar etmekle beraber yerine getirmemesi davac\u0131ya kural olarak belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7ma imkan\u0131n\u0131 vermez. \u0130\u015f\u00e7i bu durumlarda dahi, alaca\u011f\u0131n\u0131n miktar\u0131n\u0131 veya de\u011ferini belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7amaz ( Simil, s. 412 ).<\/p>\n

Ayr\u0131ca, yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi, salt bilirki\u015fi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir.<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esinde, fark ayl\u0131k \u00fccret ve fark ikramiye alacaklar\u0131 hakk\u0131nda, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin kesintisiz kabul edilmesiyle ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131n\u0131n toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi h\u00fck\u00fcmlerine uygun \u015fekilde esas al\u0131narak yap\u0131lacak hesaplamayla, i\u015fverence \u00f6ncesinde yap\u0131lan \u00f6demelerin mahsup edilerek fark tutarlar\u0131n h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 talep edilmektedir. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi \u00fczere davac\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini, kendisine \u00f6denen ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131n\u0131, almas\u0131 gerekti\u011fini iddiaetti\u011fi ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131n\u0131 ve kendisine i\u015fverence yap\u0131lan \u00f6demeleri belirleyebilecek durumdad\u0131r. Bu haliyle, objektif dava birle\u015fmesi \u015feklinde a\u00e7\u0131lan eldeki davada, talep edilen i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131 belirsiz alacak de\u011fildir.<\/p>\n

Dava konusu edilen alacaklar\u0131n ger\u00e7ekte belirli bir alacak oldu\u011fu ve dolay\u0131s\u0131yla belirsiz alacak davas\u0131na konu edilemeyecekleri anla\u015f\u0131lmakla, hukuki yarar yoklu\u011fundan davan\u0131n reddi gerekirken yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde esasa girilerek kararverilmesi hatal\u0131 olup, bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir… ),<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Dava, i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n\u0131n tahsili istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Davac\u0131 vekili, daval\u0131ya ait i\u015fyerinde kesintisiz olarak \u00e7al\u0131\u015fan ve Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinden ( T\u0130S ) yararlanan davac\u0131n\u0131n i\u015fyerinde fiilen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam ederken \u00e7\u0131k\u0131\u015f verildi\u011fi k\u0131sa bir s\u00fcre sonra da ayn\u0131 i\u015fyerine giri\u015fi yap\u0131larak hileli girdi \u00e7\u0131kt\u0131 i\u015flemine tabi tutuldu\u011funu, T\u0130S ile getirilen \u00fccret zamlar\u0131ndan yararland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi almakta oldu\u011fu yevmiyesinden de mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u015fverenin maksad\u0131n\u0131n k\u0131demli i\u015f\u00e7ileri T\u0130S ile verilen \u00fccret zamlar\u0131ndan mahrum etmek ve yeni bir akitle i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015f gibi g\u00f6stererek \u00fccretlerini asgari \u00fccret seviyesine d\u00fc\u015f\u00fcrmek ayr\u0131ca k\u0131dem s\u00fcresini, par\u00e7alara b\u00f6lerek k\u0131dem tazminat\u0131n\u0131 etkisizle\u015ftirmek oldu\u011funu, yap\u0131lan muvazaal\u0131 girdi-\u00e7\u0131kt\u0131 i\u015flem sonucunda ikramiye alacaklar\u0131n\u0131n da tam olarak \u00f6denmeyerek y\u0131ll\u0131k 120 yevmiye alacaklar\u0131 yerde 6×12=72 yevmiyeye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek ma\u011fdur edildi\u011fini, ileri s\u00fcrerek belirsiz alacak davas\u0131 olarak i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n\u0131n tahsilini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 \u0130\u015fveren vekili, eski i\u015f ili\u015fkisinin tasfiye edilip yeni i\u015f ili\u015fkisi kuruldu\u011funu, yan\u0131lma, aldanma veya korkutma sonucu olu\u015fturulan i\u015flemlerde bu durumun ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren 1 y\u0131l i\u00e7erisinde s\u00f6zle\u015fme ile ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmeyen taraf\u0131n s\u00f6zle\u015fme ile ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131, hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcre y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddinin gerekece\u011fini, alacaklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131, HMK 107 ve devam\u0131 gere\u011fince davac\u0131n\u0131n eski yevmiyesinive yeni yevmiyesini bildi\u011fini, ikramiye say\u0131s\u0131n\u0131 da bilmekte oldu\u011funu, bu durumda dava etti\u011fi alacak miktarlar\u0131n\u0131 hesaplamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ve kendisinden beklenebildi\u011fini, bu davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 \u015feklinde a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, hukuki yarar yoklu\u011fundan dolay\u0131 davan\u0131n reddi gerekti\u011fini savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Yerel Mahkemece, i\u015fverenin fesih i\u015fleminin toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinden yararlanmaya ili\u015fkin d\u00fczenlemeleri dolanan, sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde bir i\u015flem oldu\u011fu, taraf iradelerinin anla\u015farak s\u00f6zle\u015fmeyi sona erdirme \u015feklinde olmad\u0131\u011f\u0131 vedavac\u0131 i\u015f\u00e7i ile ayn\u0131 durumdaki di\u011fer i\u015f\u00e7ilerin i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin kesintisiz devam etti\u011fi kabul edilip, dava dilek\u00e7esinde davac\u0131 taraf\u0131ndan dava konusu alaca\u011f\u0131n belirsiz oldu\u011funun belirtilmesi a\u00e7\u0131lan davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermeyece\u011fi, k\u0131smi davaya konu edilen alacak da belirsiz alacak niteli\u011finde olmas\u0131 nedeniyle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n k\u0131smi dava niteli\u011finde oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle daval\u0131n\u0131n \u0131slaha kar\u015f\u0131 zamana\u015f\u0131m\u0131 itiraz\u0131 kabul edilerek davan\u0131n kabul\u00fcne karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

H\u00fckm\u00fcn taraf vekillerinin temyizi \u00fczerine;<\/p>\n

\u00d6zel Dairece, h\u00fck\u00fcm yukar\u0131da yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7eyle bozulmu\u015f, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

H\u00fckm\u00fc temyize taraf vekilleri getirmi\u015ftir.<\/p>\n

I- Hukuk Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler a\u015famas\u0131nda davac\u0131 vekilince verilen dilek\u00e7e ile i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131na konu olup olamayaca\u011f\u0131 ile ilgili Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesi ile 22. Hukuk dairesi kararlar\u0131 aras\u0131ndaki i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderilmesi i\u00e7in \u0130\u00e7tihatlar\u0131n\u0131n Birle\u015ftirilmesi talebinde bulunuldu\u011fu bu nedenle g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin \u0130\u00e7tihatlar\u0131n Birle\u015ftirilmesi talebinin sonu\u00e7lanmas\u0131na kadar ertelenmesi talep edilmi\u015f ise de \u0130\u00e7tihatlar\u0131n Birle\u015ftirilmesi talebinin Yarg\u0131tay Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 taraf\u0131ndan hen\u00fcz kabul edilip g\u00fcndeme al\u0131nmam\u0131\u015f olmas\u0131 nedeni ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ertelenmesi talebinin reddine oybirli\u011fi ile karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

II-\u0130\u015fin esas\u0131na gelince; direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; davan\u0131n k\u0131smi dava m\u0131, yoksa belirsiz alacak davas\u0131 m\u0131 oldu\u011fu, fark \u00fccret ile fark ikramiye alacaklar\u0131ndan olu\u015fan alacaklar\u0131n belirsiz alacak t\u00fcr\u00fcnde olup olmad\u0131\u011f\u0131 buna g\u00f6re davac\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7makta hukuki yarar\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 noktalar\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u00f6ncelikle belirsiz alacak davas\u0131 ile k\u0131smi davadan bahsetmekte yarar bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n

K\u0131smi dava, alaca\u011f\u0131n yaln\u0131zca bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in a\u00e7\u0131lan dava olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bir davan\u0131n k\u0131smi dava olarak nitelendirilebilmesi i\u00e7in, alaca\u011f\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn ayn\u0131 hukuki ili\u015fkiden do\u011fmu\u015f olmas\u0131 ve alaca\u011f\u0131n \u015fimdilik belirli bir kesiminin dava edilmesi gerekir. Di\u011fer bir s\u00f6yleyi\u015fle, bir alacak hakk\u0131nda daha fazla bir miktar i\u00e7in tam dava a\u00e7ma imk\u00e2n\u0131 bulunmas\u0131na ra\u011fmen, alaca\u011f\u0131n bir kesimi i\u00e7in a\u00e7\u0131lan davaya, k\u0131smi dava denir. K\u0131smi dava a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in talep konusunun b\u00f6l\u00fcnebilir olmas\u0131 gerekli olup, a\u00e7\u0131lan davan\u0131n k\u0131smi dava oldu\u011funun dava dilek\u00e7esinde a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131lmas\u0131 gerekmez. Dava dilek\u00e7esindeki a\u00e7\u0131klamalardan davac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011fu ve istem b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde “fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmas\u0131” ya da “alaca\u011f\u0131n \u015fimdilik \u015fu kadar\u0131n\u0131 dava ediyorum” demesi, kural olarak yeterlidir ( Yarg\u0131tay HGK 02.04.2003 g\u00fcn ve 2003\/4-260 Esas 271 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131; Pekcan\u0131tez; H.\/Atalay M.\/\u00d6zekes M.; Medeni Usul Hukuku, 12. Bas\u0131, s. 320; Kuru\/Arslan\/Y\u0131lmaz, Medeni Usul Hukuku, 22. Bas\u0131, s. 286 ).<\/p>\n

M\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanununda a\u00e7\u0131k\u00e7a k\u0131smi dava d\u00fczenlenmedi\u011fi halde, s\u00f6z konusu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu d\u00f6nemde de k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bulunmaktayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, alacak hakk\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn dava edilip geriye kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n ikinci bir dava ile istenmesini engelleyen bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktayd\u0131. K\u0131smi dava, 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanununun 109.maddesinde ise, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda; talep konusunun niteli\u011fi itibar\u0131yla b\u00f6l\u00fcnebilir oldu\u011fu durumlarda, sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da dava yoluyla ileri s\u00fcr\u00fclebilece\u011fi; \u0130kinci f\u0131kras\u0131nda ise; talep konusunun miktar\u0131, taraflar aras\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131zveya a\u00e7\u0131k\u00e7a belirli ise k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bununla birlikte ikinci f\u0131kra 01.04.2015 tarih ve 6644 say\u0131l\u0131 Kanunun 4.maddesi ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131larak alaca\u011f\u0131n taraflar aras\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131z ve belirli olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 olana\u011f\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Belirsiz alacak davas\u0131na gelince, 6100 say\u0131l\u0131 107. maddesiyle, m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu’nda yer almayan yeni bir dava t\u00fcr\u00fc olarak belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 107. maddesine g\u00f6re,<\/p>\n

1-Davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi veya bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu h\u00e2llerde, alacakl\u0131, hukuki ili\u015fkiyi ve asgari bir miktar ya da de\u011feri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7abilir.<\/p>\n

2-Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilir.<\/p>\n

3-Ayr\u0131ca, k\u0131smi eda davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labildi\u011fi h\u00e2llerde, tespit davas\u0131 da a\u00e7\u0131labilir ve bu durumda hukuki yarar\u0131n var oldu\u011fu kabul edilir.” d\u00fczenlemesi ile belirsiz alacak davas\u0131na yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi 6100 say\u0131l\u0131 HMK’n\u0131n 24. maddesinde d\u00fczenlenen tasarruf ilkesi gere\u011fi davac\u0131, davas\u0131n\u0131 a\u00e7arken, talep etti\u011fi hukuki koruman\u0131n ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmesi gerekmektedir ( HMKm. 119\/1 b. \u011f ). Dava dilek\u00e7esinde talep sonucunun bulunmamas\u0131 durumunda, hakim davac\u0131ya eksikli\u011fi tamamlamas\u0131 i\u00e7in bir haftal\u0131k kesin s\u00fcre verecek, bu s\u00fcre i\u00e7inde eksikli\u011fin tamamlanmamas\u0131 halinde dava a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lacakt\u0131r ( HMK m. 119\/2 ). Talep konusunun niteli\u011fi itibar\u0131yla b\u00f6l\u00fcnebilir oldu\u011fu ve k\u0131smi dava a\u00e7man\u0131n caiz oldu\u011fu durumlarda, davac\u0131, talep konusunun sadece bir k\u0131sm\u0131 hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm elde etmek \u00fczere bir dava a\u00e7abilir ( HMK m. 109 ). B\u00f6yle bir durumda, mahkeme, davac\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131n asl\u0131nda daha fazla oldu\u011funu tespit etse bile, taleple ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131 gere\u011fi, davada talep sonucu olarak g\u00f6sterilen miktar\u0131 a\u015facak \u015fekilde karar veremez ( Varol Karaslan, Medeni Usul Hukukunda Hakimin Davay\u0131 Ayd\u0131nlatma \u00d6devi, Ankara 2013, s. 90 ).<\/p>\n

Taleple ba\u011fl\u0131l\u0131k ilkesi, 6100 say\u0131l\u0131 Kanunun 26. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.An\u0131lan Kanunun “Taleple Ba\u011fl\u0131l\u0131k \u0130lkesi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 26. maddesinde;<\/p>\n

” ( 1 ) H\u00e2kim, taraflar\u0131n talep sonu\u00e7lar\u0131yla ba\u011fl\u0131d\u0131r; ondan fazlas\u0131na veya ba\u015fka bir \u015feye karar veremez. Duruma g\u00f6re, talep sonucundan daha az\u0131na karar verebilir.<\/p>\n

( 2 ) H\u00e2kimin, taraflar\u0131n talebiyle ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kanun h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.” d\u00fczenlemesi yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan yasal d\u00fczenlemeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda eldeki davada, iddian\u0131n ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f bi\u00e7imi a\u00e7\u0131s\u0131ndan somut olay de\u011ferlendirildi\u011finde:<\/p>\n

Davac\u0131 vekili, dava dilek\u00e7esinin sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda talep etti\u011fi her alacak i\u00e7in bir miktar yazd\u0131ktan sonra parantez i\u00e7inde “belirsiz” ibaresini kullanarak i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n\u0131n tahsilini talep etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda al\u0131nan bilirki\u015fi raporuna g\u00f6re alacak miktar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 talepli dilek\u00e7esinde ise “belirsiz alacak davas\u0131ndaki” taleplerini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek davas\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a beyan etmi\u015ftir. Davac\u0131 vekilinin talebinin a\u00e7\u0131k\u00e7a belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011fu halde mahkemece davan\u0131n k\u0131smi dava kabul edilerek karar verilmesi do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmede, dava dilek\u00e7esinde talep sonucunda k\u0131smi miktar belirtilip yan\u0131na parantez i\u00e7inde belirsiz kelimesini yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n tahsil ama\u00e7l\u0131 belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmeyece\u011fi, davac\u0131n\u0131n belirleyebilece\u011fi kadar miktar\u0131 belirlemedi\u011fi ve kalan miktar\u0131 belirledi\u011finde art\u0131r\u0131m dilek\u00e7esi verece\u011finin dava dilek\u00e7esinde a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131, talep sonucuna g\u00f6re de belirsiz alacak davas\u0131 t\u00fcrlerinden olan k\u0131smi eda k\u00fclli tespit davas\u0131 olarak de\u011ferlendirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in talep sonucuna g\u00f6re k\u0131smi dava oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan davan\u0131n mahkemece ba\u015ftan itibaren k\u0131smi dava olarak g\u00f6r\u00fclmesi ve sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n do\u011fru oldu\u011fu gerek\u00e7esi ile yerel mahkeme karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu g\u00f6r\u00fc\u015fler kurul \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan belirtilen nedenlerle kabul edilmemi\u015ftir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 itibariyle, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen \u00d6zel Daire bozma karar\u0131na uyulmak gerekirken, \u00f6nceki kararda direnilmesi usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu nedenle direnme karar\u0131 bozulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

SONU\u00c7 : Taraf vekillerinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile, direnme karar\u0131n\u0131n \u00d6zel Daire bozma ilam\u0131nda g\u00f6sterilen nedenlerden dolay\u0131 BOZULMASINA, istek halinde temyiz pe\u015fin harc\u0131n\u0131n yat\u0131ranlara geri verilmesine, 17.06.2015 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fu ile karar verildi.<\/p>\n

KAR\u015eI OY :<\/p>\n

I. UYU\u015eMAZLIK:<\/p>\n

Y\u00fcksek Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131kta temel sorun, Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan davac\u0131 i\u015f\u00e7inin girdi \u00e7\u0131kt\u0131 yap\u0131larak kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak \u00fccretinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi nedeni ile yakla\u015f\u0131k 5-6 y\u0131l boyunca eksik \u00f6denen \u00fccretten dolay\u0131 olu\u015fan fark \u00fccret, fark ikramiye ile fark fazla mesai \u00fccret alacaklar\u0131n\u0131n;<\/p>\n

1 ) Belirsiz alacak davas\u0131-k\u0131smi dava konusu olup olmayaca\u011f\u0131,<\/p>\n

2 ) Alacaklar\u0131n davac\u0131 i\u015f\u00e7i taraf\u0131ndan belirlenebilir olup olmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n

3 ) A\u00e7\u0131lan davan\u0131n k\u0131smi dava m\u0131 yoksa belirsiz alacak davas\u0131 m\u0131 oldu\u011fu ve<\/p>\n

4 ) Alacak belirli ise hukuki yarar \u015fart\u0131n\u0131n tamamlanabilir dava \u015fart\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 noktalar\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yerel mahkeme, dava dilek\u00e7esinde a\u00e7\u0131k\u00e7a dava t\u00fcr\u00fc belirtilemeyen, ancak sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda k\u0131smi miktar yan\u0131nda parantez i\u00e7inde “belirsiz” ibaresi yer alan ve fazlaya ait hak sakl\u0131 tutularak sadece belirtilen miktar\u0131n tahsili istenilen davada, alaca\u011f\u0131n belirsiz oldu\u011funu kabul etmekle birlikte, davay\u0131 k\u0131smi dava olarak nitelemi\u015f ( Gerek\u00e7e: Dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 ve de\u011ferinin davac\u0131 taraf\u0131ndan tam ve kesin olarak belirlenmesi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131na ili\u015fkin davan\u0131n HMK 107. Maddesinde d\u00fczenlenen belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131labilece\u011fi gibi HMK 109. Maddesinde d\u00fczenlenen k\u0131smi dava olarak da a\u00e7\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak kabul\u00fc halinde \u0131slah zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu olmayacak bedel art\u0131r\u0131m\u0131 \u015feklinde davaya devam edilecektir. K\u0131smi dava olarak kabul\u00fc halinde ise \u0131slah zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00f6zkonusu olacakt\u0131r. Dava dilek\u00e7esinde davac\u0131 taraf\u0131ndan dava konusu alaca\u011f\u0131n belirsiz oldu\u011funun belirtilmesi a\u00e7\u0131lan davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermez, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u0131smi davaya konu edilen alacak da belirsiz alacak niteli\u011findedir. Bu nedenle dava dilek\u00e7esinde a\u00e7\u0131lan davan\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011funun ve dava konusu alaca\u011f\u0131n mahkemece tespitinin talep edilmesi gerekir. Bu nedenle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n k\u0131smi dava niteli\u011finde oldu\u011fu kabul edilerek daval\u0131n\u0131n \u0131slaha kar\u015f\u0131 zamana\u015f\u0131m\u0131 itiraz\u0131 kabul edilerek davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne karar verilmesi gerekti\u011fi ) ve yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda zamana\u015f\u0131m\u0131 savunmas\u0131na itibar ederek ve belirlenen miktar\u0131 \u0131slah\u0131 da dikkate alarak k\u0131smen kabul\u00fcne karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Karar\u0131n taraf vekilleri taraf\u0131ndan temyizi \u00fczerine ise Y\u00fcksek Yarg\u0131tay 22. Hukuk Dairesi; Dava dilek\u00e7esindeki a\u00e7\u0131klama ve talep sonucundaki belirsiz kelimesi ile yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda art\u0131r\u0131m dilek\u00e7esine g\u00f6re davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011funun a\u00e7\u0131k oldu\u011fu, k\u0131smi dava olarak de\u011ferlendirilmesinin hatal\u0131 oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde davac\u0131 temyizi y\u00f6n\u00fcnde bu nedenle bozma gerek\u00e7esi yap\u0131l\u0131rken, esasen daval\u0131 temyizi dikkate al\u0131narak; “taraflar aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi ve \u00fccret miktar\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 ise de, salt s\u00f6z konusu tart\u0131\u015fman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 belirsiz hale getirmeyece\u011fi, keza davac\u0131n\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini ve \u00fccretini belirleyebildi\u011fi, davac\u0131n\u0131n ne zamandan beri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya \u00fccretinin ne kadar oldu\u011funu bilmemesinin hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu, davac\u0131 i\u015f\u00e7inin kendisinin bilmedi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini, tan\u0131klar\u0131n bildi\u011fini veya bilirki\u015finin bilece\u011fini farzetmek ispat kurallar\u0131na da ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu, taraf\u0131n yeterli \u015fekilde somutla\u015ft\u0131r\u0131p kendisinin bilgisinde dahi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti\u011fi bir hususun mahkemece bilinmesini beklemenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, davac\u0131n\u0131n, dava konusu alacaklar\u0131n miktarlar\u0131n\u0131n belirlenmesinde, i\u015fverenin elinde bulunan bilgi ve belgelere dayanmamakta, aksine i\u015fverence tutulan kay\u0131tlar\u0131n muvazaal\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle nazara al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi, i\u015fverenin maddi hukuktan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini ( belge ve bordro d\u00fczenleme gibi ) yerine getirmemesi, tuttu\u011fu belgelerin ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmamas\u0131, davadan \u00f6nce i\u015f\u00e7inin alacaklar\u0131n\u0131 inkar etmesi ya da ikrar etmekle beraber yerine getirmemesi davac\u0131ya kural olarak belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7ma imkan\u0131n\u0131 vermeyece\u011fi, i\u015f\u00e7inin bu durumlarda dahi, alaca\u011f\u0131n\u0131n miktar\u0131n\u0131 veya de\u011ferini belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7amayaca\u011f\u0131, salt bilirki\u015fi incelemesine gidilmesinin belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131, objektif dava birle\u015fmesi \u015feklinde a\u00e7\u0131lan eldeki dava taleplerinin her birinin belirsiz alacak olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilmesine gelince: fark ayl\u0131k \u00fccret ve fark ikramiye alacaklar\u0131 hakk\u0131nda, davac\u0131 taraf\u00e7a, olmas\u0131 gerekti\u011fini iddia etti\u011fi ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131 esas al\u0131narak yap\u0131lacak hesaplamayla, i\u015fverence \u00f6ncesinde an\u0131lan alacaklar i\u00e7in yap\u0131lan \u00f6demelerin mahsup edilerek fark tutarlar\u0131n h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n talep edildi\u011fi, davac\u0131n\u0131n kendisine \u00f6denen ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131n\u0131, almas\u0131 gerekti\u011fini iddia etti\u011fi ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131n\u0131 ve kendisine i\u015fverence yap\u0131lan \u00f6demeleri belirleyebilecek durumda oldu\u011fu, an\u0131lan alacaklar\u0131n belirsiz alacak olmad\u0131\u011f\u0131, fark fazla \u00e7al\u0131\u015fma \u00fccreti alaca\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ise, davac\u0131n\u0131n talebi fazla \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin hesaplanmas\u0131 de\u011fil, iddias\u0131na g\u00f6re esas al\u0131nmas\u0131 gereken ayl\u0131k \u00fccret miktar\u0131 nazara al\u0131narak, i\u015fverence \u00f6ncesinde \u00f6denen fazla \u00e7al\u0131\u015fma \u00fccretlerine ili\u015fkin fark alacaklar\u0131n h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n istendi\u011fi, bu alacak bak\u0131m\u0131ndan da, alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 tam ve kesin olarak belirleyememe halinden s\u00f6z edilemeyece\u011finden, an\u0131lan alaca\u011f\u0131n da belirsiz alacak olmad\u0131\u011f\u0131, dava konusu edilen alacaklar\u0131n ger\u00e7ekte belirlenebilir bir alacak oldu\u011fu ve dolay\u0131s\u0131yla belirsiz alacak davas\u0131na konu edilemeyecekleri anla\u015f\u0131lmakla, hukuki yarar yoklu\u011fundan davan\u0131n reddi gerekti\u011fi” gerek\u00e7esiyle yerel mahkeme karar\u0131 bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

Yerel mahkemece bozma sonras\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, emsal Y\u00fcksek 9. Hukuk Dairesi Kararlar\u0131n\u0131 da gerek\u00e7e g\u00f6stererek, \u00f6nceki gerek\u00e7elerle direnmi\u015ftir.<\/p>\n

Karar\u0131n taraf vekilleri taraf\u0131ndan temyizi \u00fczerine ise ayn\u0131 g\u00fcn emsal olarak incelenen ve mahkemelerce belirsiz alacak davas\u0131 olarak nitelendirilen Kayseri 2 ( HGK. 2015\/22-787 Esas vd esaslar ) ve 3. \u0130\u015f ( HGK. 2015\/22-1051 Esas vd esaslar ) Mahkemelerinin alaca\u011f\u0131n belirsiz olmas\u0131 nedeni ile belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131labilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn aksine, k\u0131smi dava olarak nitelendiren bu dava dosyalar\u0131nda Kayseri 1. \u0130\u015f Mahkemesi’nin dosyalar\u0131 Y\u00fcksek Genel Kurul’un \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile bozulmu\u015ftur. Ancak;<\/p>\n

* Davac\u0131 ve daval\u0131 temyizleri yan\u0131nda,<\/p>\n

* Belirli-belirsiz alacak m\u0131,<\/p>\n

* K\u0131smi dava m\u0131 belirsiz alacak davas\u0131 m\u0131,<\/p>\n

* Hukuki yarar \u015fart\u0131 tamamlanabilir dava \u015fart\u0131 m\u0131 yoksa do\u011frudan reddi gerektiren dava \u015fart\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

\u015feklinde ayr\u0131 ayr\u0131 oylama yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek 22. Hukuk Dairesinin hangi bozma nedenine dayand\u0131\u011f\u0131, karar\u0131n davac\u0131 temyizi mi yoksa daval\u0131 temyizi y\u00f6n\u00fcnden bozuldu\u011fu anla\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Emsal dosyalarda alaca\u011f\u0131n belirsiz oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015f bildiren say\u0131n \u00fcyelerin davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak nitelenmesi ve davac\u0131 temyizi y\u00f6n\u00fcnden bozulmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde oy kulland\u0131klar\u0131 izlenimi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu nedenle bozma \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fi \u015feklinde de\u011ferlendirilmesi ve davac\u0131 temyizine y\u00f6nelik oldu\u011funun kabul\u00fc gerekecektir.<\/p>\n

II: BEL\u0130RS\u0130Z ALACAK VE KISM\u0130 DAVA:<\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ve anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Belirsiz Alacak Davas\u0131 ve K\u0131smi Dava kavramlar\u0131 \u00fczerinde normatif d\u00fczenlemeler de dikkate al\u0131narak durmak gerekir.<\/p>\n

01.10.2011 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanununun 107. maddesinde belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yeni bir dava t\u00fcr\u00fcne yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Maddeye g\u00f6re;<\/p>\n

” ( 1 ) Davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi veya bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu h\u00e2llerde, alacakl\u0131, hukuki ili\u015fkiyi ve asgari bir miktar ya da de\u011feri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7abilir.<\/p>\n

( 2 ) Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilir.<\/p>\n

( 3 ) Ayr\u0131ca, k\u0131smi eda davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labildi\u011fi h\u00e2llerde, tespit davas\u0131 da a\u00e7\u0131labilir ve bu durumda hukuki yarar\u0131n var oldu\u011fu kabul edilir”.<\/p>\n

Maddenin gerek\u00e7esine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131za ise; bu davan\u0131n kabul edilmesinin “T\u00fcrk hukukunda art\u0131k salt hukuk\u00ee koruman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ilerek “etkin hukuk\u00ee koruma”n\u0131n g\u00fcndeme gelmi\u015f olmas\u0131n\u0131n da bunu gerektirdi\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131ktan sonra “bilinmeyen bir alacak i\u00e7in dava a\u00e7maya zorlamak gibi, hak araman\u0131n \u00f6z\u00fcyle izah edilemeyecek bir yol ve asl\u0131nda taraf\u0131n kendi ihmali ya da kusuru olmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde bir yasakla kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 gibi de bir engel s\u00f6z konusu oldu\u011fu, oysa, hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, b\u00f6yle bir s\u0131n\u0131rlamay\u0131 ve ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 davranmaya zorlamay\u0131 de\u011fil, ger\u00e7ekten hakk\u0131 ihl\u00e2l edilen veya ihl\u00e2l tehlikesi alt\u0131nda olan ki\u015fiyi, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca geni\u015f \u015fekilde korumay\u0131 ama\u00e7lamad\u0131\u011f\u0131, Belirsiz alacak davas\u0131 veya tespit davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde, alacakl\u0131, t\u00fcm miktar\u0131 belirtmese dahi, davan\u0131n ba\u015f\u0131nda hukuk\u00ee ili\u015fkiyi somut olarak belirtmek ve tespit edebildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde de asgar\u00ee miktar\u0131 g\u00f6stermek durumunda oldu\u011fu, belirsiz alacakveya tespit davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra, yarg\u0131laman\u0131n ilerleyen a\u015famalar\u0131nda, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgiler ve sundu\u011fu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat i\u015flemleri sonucu ( \u00f6rne\u011fin, bilirki\u015fi ya da ke\u015fif incelemesi sonras\u0131 ), ba\u015ftan belirsiz olan alacak belirli h\u00e2le gelmi\u015fse, davac\u0131n\u0131n, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilmesi benimsendi\u011fi, Miktar\u0131 belirsiz alacaklarda zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dolmas\u0131na \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrenin var oldu\u011fu, hallerde yaln\u0131zca tespit yahut k\u0131smi ed\u00e2 ile birlikte tespit davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilece\u011fi genel olarak kabul edildi\u011fi, alacakl\u0131n\u0131n, yaln\u0131zca ed\u00e2 davas\u0131 veya yaln\u0131zca tespit davas\u0131 yahut k\u0131smi ed\u00e2 ile birlikte k\u00fclli tespit davas\u0131 a\u00e7abilme se\u00e7eneklerine sahip oldu\u011fu” belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Belirtmek gerekir ki belirsiz alacak ve tespit davas\u0131, madde ve gerek\u00e7esi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00fc\u00e7 \u015fekilde a\u00e7\u0131labilecektir.<\/p>\n

1. Eda ( tahsil talebi ile ) davas\u0131 niteli\u011finde belirsiz alacak davas\u0131.<\/p>\n

2. Tespit niteli\u011finde belirsiz alaca\u011f\u0131 tespit davas\u0131 ( F\u0131kra 3 ).<\/p>\n

3. K\u0131smi eda ve k\u00fclli tespit davas\u0131 ( Ancak maddenin gerek\u00e7esinde bu davan\u0131n ayn\u0131 zamanda k\u0131smi eda ve k\u00fclli tespit davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131labilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu ayn\u0131 kanunun 109 maddesinde belirtilen k\u0131smi dava t\u00fcr\u00fc gibidir. Ancak zamana\u015f\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131 farkl\u0131 kabul edilebilir ).<\/p>\n

Davac\u0131 tahsil ama\u00e7l\u0131 belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda, davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirleyebildi\u011fi miktar\u0131 belirterek dava a\u00e7mak zorundad\u0131r. Bu dava eda davas\u0131 olmakla birlikte yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda belirlenecek kalan miktar i\u00e7in tespit niteli\u011findedir. Yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda davac\u0131 belirlenen bakiye miktar\u0131 davan\u0131n geni\u015fletilmesi ve de\u011fi\u015ftirilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmadan harc\u0131n\u0131 tamamlayarak h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 talep edebilecektir. Bu durumda alaca\u011f\u0131n tamam\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131naca\u011f\u0131ndan ilama dayal\u0131 icra takibi yap\u0131labilecektir.<\/p>\n

K\u0131smi eda ve k\u00fclli tespit davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, davac\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirleyebildi\u011fi miktar\u0131 dava dilek\u00e7esinde belirtmesine gerek yoktur. K\u0131smi davada oldu\u011fu gibi istedi\u011fi miktarda a\u00e7abilir ve alaca\u011f\u0131n belirleyemedi\u011fi kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n da tespitini isteyecektir. Bu durumda mahkeme \u0131slah yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece k\u0131smi olarak talep edileni tahsil, kalan k\u0131sm\u0131 ise tespit h\u00fckm\u00fc olarak h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alacakt\u0131r.<\/p>\n

Ancak belirsiz alacak tespit davas\u0131 niteli\u011finde a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sadece tespit h\u00fckm\u00fc kurulacak ve tespit karar\u0131 ile alacak tespit edilecektir. Bu karar tespit h\u00fckm\u00fc oldu\u011fundan ilaml\u0131 icraya konu olamayacakt\u0131r.<\/p>\n

Ayn\u0131 kanunun dava ve karar tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan 2. f\u0131kras\u0131 dahil, k\u0131smi dava ile ilgili 109. Maddesine g\u00f6re ise;<\/p>\n

” ( 1 ) Talep konusunun niteli\u011fi itibar\u0131yla b\u00f6l\u00fcnebilir oldu\u011fu durumlarda, sadece bir k\u0131sm\u0131 da dava yoluyla ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n

( 2 ) Talep konusunun miktar\u0131, taraflar aras\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131z veya a\u00e7\u0131k\u00e7a belirli ise k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lamaz. ( Ki bu f\u0131kra temyiz a\u015famas\u0131nda kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 11.04.2015 tarihinde resmi gazetede yay\u0131mlanan 6644 say\u0131l\u0131 kanun ile )<\/p>\n

( 3 ) Dava a\u00e7\u0131l\u0131rken, talep konusunun kalan k\u0131sm\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a feragat edilmi\u015f olmas\u0131 h\u00e2li d\u0131\u015f\u0131nda, k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131, talep konusunun geri kalan k\u0131sm\u0131ndan feragat edildi\u011fi anlam\u0131na gelmez”.<\/p>\n

Belirtilen d\u00fczenleme kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u0131smi dava a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in;<\/p>\n

1 ) Talep konusunun niteli\u011fi itibari ile b\u00f6l\u00fcnebilir olmas\u0131,<\/p>\n

2 ) Talep konusunun miktar\u0131n\u0131n, taraflar aras\u0131nda tart\u0131\u015fmal\u0131 veya a\u00e7\u0131k\u00e7a belirli olmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Her ne kadar 107.madde de belirtilmemi\u015f ise de belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in k\u0131smi dava ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenlenen HMK.’un 109\/2 maddesinin dava tarihi itibari ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olmas\u0131 nedeni ile g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gerekir. Zira h\u00fckme g\u00f6re “Talep konusunun miktar\u0131, taraflar aras\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131z veya a\u00e7\u0131k\u00e7a belirli ise k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lamaz”. Burada talep konusunun taraflar aras\u0131nda belirli olmas\u0131 halinde k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131saca davac\u0131 alaca\u011f\u0131 belirli de\u011fil ise belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 a\u00e7abilece\u011fi gibi fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutarak k\u0131smi dava da a\u00e7abilecektir. Alacak miktar\u0131 belirli ise dava tarihi itibari ile k\u0131smi dava veya belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz.<\/p>\n

O halde, davac\u0131 dava tarihi itibari ile alacak tart\u0131\u015fmal\u0131 ve a\u00e7\u0131k\u00e7a belirli de\u011filse, belirsiz alacak davas\u0131 ( ki her \u00fc\u00e7 t\u00fcr\u00fc dahil ) yan\u0131nda k\u0131smi dava da a\u00e7abilecektir.<\/p>\n

Nitekim Y\u00fcksek Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesi, 27.02.2012 g\u00fcn ve 2012\/1756 Esas, 2012\/5741 Karar say\u0131l\u0131 karar\u0131nda k\u0131smi dava ile ilgili davada bunu kabul etmi\u015f, direnme \u00fczerine Y\u00fcksek Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu’da 17.10.2012 g\u00fcn ve 2012\/9-838 Esas, 2012\/715 Karar say\u0131l\u0131 ayn\u0131 gerek\u00e7eleri i\u00e7tihat etmi\u015ftir.<\/p>\n

Di\u011fer taraftan; 6100 say\u0131l\u0131 HMK. 119\/1.\u011f maddesi uyar\u0131nca “Dava dilek\u00e7esinin talep sonucu ( netice talep; istem sonucu ) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde davac\u0131, neye karar verilmesini ( daval\u0131n\u0131n neye mahk\u00fbm edilmesini ) istiyorsa onu ( a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ) yaz\u0131p belirtmelidir”.<\/p>\n

Talep sonucunun a\u00e7\u0131k \u015fekilde belirtilmesi ve yaz\u0131lmas\u0131 ile mahkemenin ve uyu\u015fmazl\u0131\u011fa bakacak hakimin karar vermesi kolayla\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r. En \u00f6nemlisi mahkemece;<\/p>\n

1 ) Davan\u0131n t\u00fcr\u00fc saptanacakt\u0131r.<\/p>\n

2 ) Davan\u0131n kabul\u00fc halinde, mahkeme talep sonucunu aynen h\u00fck\u00fcm f\u0131kras\u0131 olarak karar\u0131na yazabilecektir. ( Md. 297\/1.\u00e7 ).<\/p>\n

3 ) Talep edilenden, fazlas\u0131na karar verilemeyecektir ( Md. 26 ). Bu nedenle davac\u0131, nelerin h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 ( daval\u0131n\u0131n neye mahk\u00fbm edilmesini ) istedi\u011fini, a\u00e7\u0131k ve noksans\u0131z bir \u015fekilde dava dilek\u00e7esinin talep sonucu ( netice-i talep ) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bildirmelidir.<\/p>\n

Talep sonucu a\u00e7\u0131k de\u011filse, mahkeme, davac\u0131ya talep sonucunu a\u00e7\u0131klatt\u0131rmal\u0131d\u0131r ( Md. 31 Hakimin ayd\u0131nlatma g\u00f6revi ).<\/p>\n

Belirsiz Alacak Davas\u0131 ile k\u0131smi dava aras\u0131nda ise iki \u00f6nemli fark vard\u0131r.<\/p>\n

a ) Davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde bir ek dava veya ayn\u0131 davada dava konusunun \u0131slah yolu ile artt\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6zkonusu olmaz.<\/p>\n

b ) Belirsiz alacak davas\u0131nda miktar belirlendikten sonra, tamam\u0131n\u0131n istenmesi halinde zamana\u015f\u0131m\u0131 defi dikkate al\u0131nmazken, k\u0131smi davada k\u0131smi olarak istenen d\u0131\u015f\u0131nda bakiye alacak miktar\u0131n\u0131n ek dava a\u00e7\u0131larak veya \u0131slah sureti ile artt\u0131r\u0131larak istenmesi halinde zamana\u015f\u0131m\u0131 defi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131nda, zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekecektir.<\/p>\n

III: B\u0130R ALACA\u011eIN BEL\u0130RL\u0130 OLUP OLMADI\u011eI KR\u0130TERLER\u0130;<\/p>\n

Madde i\u00e7eri\u011finden, en \u00f6nemli kriter davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin;<\/p>\n

a ) Davac\u0131n\u0131n kendisinden beklenememeli ( ger\u00e7ekten belirleyememeli-S\u00fcbjektif unsur ) veya )<\/p>\n

b ) Bu ( objektif olarak ) olanaks\u0131z olmal\u0131d\u0131r ( objektif unsur ).<\/p>\n

Kanun s\u00fcbjektif unsur y\u00f6n\u00fcnden belirlemede vekili de\u011fil, davac\u0131y\u0131 esas alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nemli olan davac\u0131n\u0131n dava konusu alaca\u011f\u0131 belirleyebilmesidir. Kald\u0131 ki her davac\u0131n\u0131n vekil tutma zorunlulu\u011fu da bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Maddenin 2. f\u0131kras\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 ve de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK.’un 107\/2 maddesi ile ilgili olarak gerek\u00e7ede \u015funlara yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Ba\u015ftan miktar veya de\u011feri tam olarak tespit edilemeyen bir alacak i\u00e7in, davac\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir ihmal ya da kusurundan s\u00f6z edilemez. Bu sebeple, belirsiz alacak veya tespit davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra, yarg\u0131laman\u0131n ilerleyen a\u015famalar\u0131nda, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgiler ve sundu\u011fu delilerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat i\u015flemleri sonucu ( \u00f6rne\u011fin, bilirki\u015fi ya da ke\u015fif incelemesi sonras\u0131 ), ba\u015ftan belirsiz olan alacak belirli hale gelmi\u015fse, ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilmesi benimsenmi\u015ftir.”<\/p>\n

Buradan hareketle dava konusu alaca\u011f\u0131n de\u011feri veya miktar\u0131 kar\u015f\u0131 taraf\u0131n ( i\u015fverenin ) verece\u011fi bilgi veya tahkikat a\u015famas\u0131nda belirlenecek ( bilirki\u015fiden hesap raporu al\u0131nmas\u0131 gibi ) ise alaca\u011f\u0131n dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda davac\u0131 taraf\u0131ndan objektif olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi kabul edilmelidir. Bu nedenle maddenin birinci ve ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n

Nitekim \u0130svi\u00e7re uygulamas\u0131na yer veren Onursal Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesi Ba\u015fkan\u0131 Dr. Mustafa KILI\u00c7O\u011eLU “Hukuk Muhakemeleri Kanunu El \u015eerhi” adl\u0131 eserinde bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015ftir. Davac\u0131n\u0131n, dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte, talebinin sonucunu miktar olarak ifade edecek bilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131; bu bilgiyi ancak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verece\u011fi bilgi ya da tahkikat sonucu elde edebilece\u011fi durumlarda alaca\u011f\u0131n miktar veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin imkans\u0131z oldu\u011fu ya da davac\u0131dan beklenemeyece\u011fi \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kabul edilmektedir ( BGE 116 II 215,219E. 4.a; 131 III243,246 E. 5.1- K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu, 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu El \u015eerhi, Legal Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 2012 s: 580. )<\/p>\n

Talep sonucunun rakam olarak ifadesinin imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131, davac\u0131n\u0131n tam olarak miktar\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi ve bu bilgisizli\u011fini daval\u0131n\u0131n sahas\u0131nda bulunan vak\u0131alardan kaynakland\u0131\u011f\u0131 durumlarda s\u00f6z konusudur. Davac\u0131dan davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nce \u00fccretini \u00f6deyerek talep konusunun miktar\u0131n\u0131n belirlemesi i\u00e7in ekspertizden rapor ve m\u00fctalaa alma, delil tespiti gibi yollara ba\u015fvurmas\u0131 istenemez. Davac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n miktar olarak tespiti, mahkeme taraf\u0131ndan yap\u0131lacak delil tespitine veya hesap verme ve bilgi vermeye y\u00f6nelik m\u00fcstakil bir davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na gerek oldu\u011fu durumlarda, HMK. m 107 anlam\u0131nda “Davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi” bir durum s\u00f6z konusudur ( K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu, 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu El \u015eerhi, Legal Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 2012 s: 581 )<\/p>\n

Bir alaca\u011f\u0131 belirli veya likit olmas\u0131 i\u00e7in, hesaplamaya ili\u015fkin hesab\u0131n unsurlar\u0131n\u0131n bilinmesi veya bilinmesinin gerekli olmas\u0131 gerekir. K\u0131saca davac\u0131n\u0131n yaln\u0131z ba\u015f\u0131na ne kadar alacakl\u0131 oldu\u011funu tespit edebilir durumda olmas\u0131 gerekir (HGK. 14.07.2010 g\u00fcn ve 2010\/19-376 E, 2010\/397 K ). Bu ko\u015fullar yoksa, likit bir alacaktan s\u00f6z edilemez. \u0130\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131na hizmet s\u00fcresi ve \u00fccret i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131nda hesab\u0131n unsurlar\u0131d\u0131r. Bu unsurlar\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 veya belirlenmesinin davac\u0131dan beklenmemesi, alaca\u011f\u0131 belirsiz k\u0131lar.<\/p>\n

Bu anlamda dava konusu alacak miktar\u0131n\u0131n veya de\u011ferinin belirlenmesi yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda ba\u015fka bir olgunun ( ki bu i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma olgusu, tazminat ve alacaklara esas s\u00fcre ve \u00fccret y\u00f6n\u00fcnden kendini g\u00f6sterir ) tespitini gerektirdi\u011fi durumlarda alacak belirsiz ve tart\u0131\u015fmal\u0131 kabul edilmelidir. Zira alacaklar\u0131n belirlenmesine esas s\u00fcre ve \u00fccret \u00f6z\u00fc itibari ile tespit i\u00e7ermekte ve ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na tespit davas\u0131n\u0131n konusu olup, alacak ve tazminat\u0131n belirlenmesinin \u00f6nemli unsurlar\u0131d\u0131r. Alaca\u011f\u0131n belirlenebilmesi i\u00e7in de s\u00fcre ve \u00fccretin tam olarak bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olmas\u0131 gerekir. Bu unsurlar tart\u0131\u015fmal\u0131 ise ve davac\u0131 taraf\u0131ndan HMK.’un 107. Maddesindeki gerek\u00e7ede belirtildi\u011fi gibi tam ve kesin olarak belirlenemiyor ise alacak belirsizdir ve bu alacak k\u0131smi dava veya belirsiz alacak davas\u0131na konu edilebilecektir.<\/p>\n

Kural olarak ki\u015finin alaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyebilmesi i\u00e7in, ayn\u0131 zamanda belgeye ba\u011flama yetkisinin olmas\u0131 gerekir. Oysa i\u015f ve sosyal g\u00fcvenlik hukukunda belgeye ba\u011flama g\u00f6rev ve yetkisi i\u015f\u00e7ide de\u011fil, i\u015fverendedir. Uyu\u015fmazl\u0131k konusu yap\u0131lmayan ve ola\u011fan bir ya\u015famda belgeye ba\u011flama g\u00f6rev ve yetkisi olmayan i\u015f\u00e7iye, sen dava a\u00e7arken alaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyebilirsin demek, yasa ile verilmeyen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn verilmesi anlam\u0131na gelir ki bu bir \u00e7eli\u015fkidir.<\/p>\n

4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunundaki bu y\u00f6ndeki h\u00fck\u00fcmlere bak\u0131l\u0131rsa;<\/p>\n

Madde 8\/3: “Yaz\u0131l\u0131 s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmayan hallerde i\u015fveren i\u015f\u00e7iye en ge\u00e7 iki ay i\u00e7inde genel ve \u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131, g\u00fcnl\u00fck ya da haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini, temel \u00fccreti ve varsa \u00fccret eklerini, \u00fccret \u00f6deme d\u00f6nemini, s\u00fcresi belirli ise s\u00f6zle\u015fmenin s\u00fcresini, fesih halinde taraflar\u0131n uymak zorunda olduklar\u0131 h\u00fck\u00fcmleri g\u00f6steren yaz\u0131l\u0131 bir belge vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr”.<\/p>\n

Madde 32: “\u00dccret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her \u00e7e\u015fit istihkak kural olarak, T\u00fcrk paras\u0131 ile i\u015fyerinde veya \u00f6zel olarak a\u00e7\u0131lan bir banka hesab\u0131na \u00f6denir. \u2026 \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7ilerin \u00fccret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her \u00e7e\u015fit istihkak\u0131n\u0131 \u00f6zel olarak a\u00e7\u0131lan banka hesaplar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla \u00f6deme zorunlulu\u011funa tabi tutulan i\u015fverenler veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer, i\u015f\u00e7ilerinin \u00fccret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her \u00e7e\u015fit istihkaklar\u0131n\u0131 \u00f6zel olarak a\u00e7\u0131lan banka hesaplar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6deyemezler.<\/p>\n

Madde 37: “\u0130\u015fveren i\u015fyerinde veya bankaya yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6demelerde i\u015f\u00e7iye \u00fccret hesab\u0131n\u0131 g\u00f6sterir imzal\u0131 veya i\u015fyerinin \u00f6zel i\u015faretini ta\u015f\u0131yan bir pusula vermek zorundad\u0131r. Bu pusulada \u00f6demenin g\u00fcn\u00fc ve ili\u015fkin oldu\u011fu d\u00f6nem ile fazla \u00e7al\u0131\u015fma, hafta tatili, bayram ve genel tatil \u00fccretleri gibi as\u0131l \u00fccrete yap\u0131lan her \u00e7e\u015fit eklemeler tutar\u0131n\u0131n ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her \u00e7e\u015fit kesintilerin ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6sterilmesi gerekir”.<\/p>\n

Madde 67: “G\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flama ve biti\u015f saatleri ile dinlenme saatleri i\u015fyerlerinde i\u015f\u00e7ilere duyurulur”.<\/p>\n

Madde 75: “\u0130\u015fveren \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 her i\u015f\u00e7i i\u00e7in bir \u00f6zl\u00fck dosyas\u0131 d\u00fczenler. \u0130\u015fveren bu dosyada, i\u015f\u00e7inin kimlik bilgilerinin yan\u0131nda, bu Kanun ve di\u011fer kanunlar uyar\u0131nca d\u00fczenlemek zorunda oldu\u011fu her t\u00fcrl\u00fc belge ve kay\u0131tlar\u0131 saklamak vebunlar\u0131 istendi\u011fi zaman yetkili memur ve mercilere g\u00f6stermek zorundad\u0131r”.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda i\u015f g\u00f6rme edimleri t\u00fcr\u00fcnde olan vekalet aktinde vekil, serbest meslek makbuzu ile alaca\u011f\u0131n\u0131 belgeye ba\u011flar. Bu nedenle de alaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyebilmektedir. Keza eser s\u00f6zle\u015fmesinde, eseri yapan, bunun bedelini belgeye ba\u011flayarak kar\u015f\u0131 taraftan isteyebilir. Eser sahibi i\u00e7in alaca\u011f\u0131 belirlidir.<\/p>\n

Ancak i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinde i\u015f g\u00f6rme edimini yerine getiren i\u015f\u00e7i a\u00e7\u0131s\u0131nda belgeye ba\u011flama yetkisi ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yoktur. \u0130\u015fte bu ilke ( belgeye ba\u011flama ) nedeni ile i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131 belirsiz alacak davas\u0131 konusu yap\u0131lmaktad\u0131r. K\u0131saca i\u015f\u00e7inin alaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyebilmesi i\u00e7in i\u015fveren taraf\u0131ndan yasaya uygun belgelerin verilmesi gerekir. \u0130\u015fveren bu yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmemi\u015f ve i\u015f\u00e7i i\u015fverenin elindeki kay\u0131tlara dayanarak alaca\u011f\u0131n\u0131 talep etmi\u015f ise alaca\u011f\u0131n belirsiz oldu\u011funun kabul\u00fc ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n

Dava konusu alacak kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verece\u011fi bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hukukta ge\u00e7erli olan bu kriter 107. maddenin 2. f\u0131kras\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda “kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verece\u011fi bilgi sonucu” yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda belirlenme olarak kabul edilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin y\u0131ll\u0131k \u00fccretli izin alaca\u011f\u0131, izin defterinin; fazla mesai ve tatil \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kayda dayand\u0131\u011f\u0131nda puantaj ( i\u015fe devam \u00e7izelgeleri ) kay\u0131tlar\u0131n\u0131n i\u015fveren taraf\u0131ndan sunulmas\u0131 ile belirlenebilecektir. \u0130\u015f Hukukunda maddi hukuk kurallar\u0131 i\u00e7inde i\u015fverene kay\u0131t tutma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirilmi\u015ftir ( Maddeler yukarda belirtilmi\u015ftir ). Bu belgelerle ilgili y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmeyen i\u015fverenin a\u00e7\u0131lacak davada alaca\u011f\u0131n belirlenebilir oldu\u011fu savunmas\u0131 yerinde olmayacakt\u0131r. \u0130\u015f\u00e7inin alaca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi kayda dayand\u0131\u011f\u0131nda, kay\u0131tl\u0131 belgeleri sunmayan veya i\u015f\u00e7iye vermeyen i\u015fveren, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na katlanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n

Yarg\u0131lama ( tahkikat a\u015famas\u0131nda ) s\u0131ras\u0131nda hesap raporu al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektiren her alacak belirsiz kabul edilmelidir. Davac\u0131n\u0131n talep etti\u011fi dava konusu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011feri belirli ise hesap raporu al\u0131nmas\u0131na da gerek yoktur. Zira bu durumda hak kazanma veya ispat olgusu ayr\u0131k olmak \u00fczere tart\u0131\u015fmal\u0131 bir alacaktan s\u00f6z edilemez. Zaten kanunun 107\/2 maddesinde bu olgu “tahkikat sonucu belirlenme” olarak vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015f uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda genel olarak alaca\u011f\u0131n kesin ve net tutar\u0131, ancak bir yarg\u0131lama s\u00fcrecinden ve hesap raporu sonra tam olarak tespit edilebilmektedir. Bu anlamda k\u0131dem, ihbar ve k\u00f6t\u00fcniyet tazminat\u0131 giydirilmi\u015f \u00fccretten hesaplan\u0131r. Giydirilmi\u015f \u00fccrete i\u015f\u00e7inin \u00e7\u0131plak \u00fccreti yan\u0131nda, \u00fccret eklentileri ve sosyal yard\u0131mlar dahil edilir. ( Y.HGK. 17.10.2012 g\u00fcn ve 2012\/9-838 E, 2012\/715 K ). Ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki davac\u0131dan davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nce \u00fccretini \u00f6deyerek talep konusunun miktar\u0131n\u0131n belirlemesi i\u00e7in ekspertizden rapor ve m\u00fctalaa alma, delil tespiti gibi yollara ba\u015fvurmas\u0131 istenemez. Davac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n miktar olarak tespiti, mahkeme taraf\u0131ndan yap\u0131lacak delil tespitine veya hesap vermeve bilgi vermeye y\u00f6nelik m\u00fcstakil bir davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na gerek oldu\u011fu durumlarda, HMK. m 107 anlam\u0131nda “Davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi” bir durum s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

Hakimin takdiri veya yasal nedenlerle indirim yap\u0131larak alacak miktar\u0131 veya de\u011ferinin belirlenmesi halinde alacak belirsizdir ( Y. 9. HD. 27.02.2012 g\u00fcn ve 2012\/1757 Esas 2012\/5742 Karar\u0131 ).<\/p>\n

Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesinin k\u0131smi dava ile ilgili verdi\u011fi bu \u00f6l\u00e7\u00fctleri kabul eden Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu 17.10.2012 g\u00fcn ve 2012\/9-838 Esas, 2012\/715 Karar say\u0131l\u0131 karar\u0131nda “\u0130\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fi de dikkate al\u0131narak, bu alacaklarda, talep konusunun miktar\u0131n\u0131n taraflar aras\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131z veya a\u00e7\u0131k\u00e7a belirli oldu\u011funu s\u00f6ylemek mutlak olarak do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, aksinin kabul\u00fc de do\u011fru olmayaca\u011f\u0131n\u0131, talep konusu i\u015f\u00e7ilik alacaklar\u0131 belirli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re de\u011ferlendirilmesi ve sonuca gidilmesinin daha do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131” a\u00e7\u0131k\u00e7a belirmi\u015ftir. Bu do\u011fru bir tespittir. Ancak bir alaca\u011f\u0131n veya davan\u0131n belirsiz olup olmad\u0131\u011f\u0131 ancak dilek\u00e7eninverilmesinden sonra ortaya \u00e7\u0131kar. \u00c7\u00fcnk\u00fc talep sonucunun miktar\u0131 dava esnas\u0131nda a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Belirsiz alacak davas\u0131nda davac\u0131, talep sonucunun miktar\u0131n\u0131n belirlemenin verilecek bir bilgiye veya toplanan deliller sonucuna ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bildirmelidir ( Prof. Dr. Peter Gottwald. Belirsiz Alacak Davas\u0131 Tebli\u011fi. Medeni Usul ve \u0130cra \u0130flas Hukuk\u00e7ular\u0131 Toplant\u0131s\u0131-X Ekim 2012. \u0130zmir. S:30 )<\/p>\n

Ayn\u0131 toplant\u0131da tebli\u011f sunan Prof. Dr.\u0130saak Meer ise tebli\u011finde; Belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n “davac\u0131 taraf\u0131n yarg\u0131laman\u0131n ba\u015f\u0131nda miktar\u0131n\u0131 hi\u00e7 belirleyemedi\u011fi veya a\u015f\u0131r\u0131 masraflarla belirleyebildi\u011fi alacaklarda masraf riskini azaltmaya y\u00f6nelik bir ara\u00e7” olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtikten sonra;<\/p>\n

1. Daval\u0131n\u0131n maddi hukuksal bilgi verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmez ise davac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 belirleyebilmesinin kendisinden beklenmeyece\u011fi bir imkans\u0131zl\u0131k olaca\u011f\u0131n\u0131,<\/p>\n

2. Delillerin sunulmas\u0131ndan sonra de\u011ferlendirmenin yap\u0131laca\u011f\u0131 davalardaki taleplerin, ispat yarg\u0131lamas\u0131ndan sonra belirlenebilen alacaklar\u0131n<\/p>\n

3. Mahkeme karar\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n kapsam\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi durumlarda belirlemenin yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 alacaklar\u0131n ve<\/p>\n

4. Takdiri indirim uygulanan alacaklar\u0131n belirsiz oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Belirsiz Alacak Davas\u0131n\u0131n etkin koruma olarak getirdiklerine g\u00f6zatmak gerekirse;<\/p>\n

* Maddi hukuk taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcbjektif haklar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flar.<\/p>\n

* Hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne hizmet eder.<\/p>\n

* Usul ekonomisine hizmet eder.<\/p>\n

* Davac\u0131n\u0131n y\u00fcksek yarg\u0131lama giderlerine katlanma riskini azalt\u0131r.<\/p>\n

* Dava konusu hakk\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frama riskini azalt\u0131r.<\/p>\n

* Ve en \u00f6nemlisi belirsiz alacak davas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmak istemeyen i\u015fvereni kay\u0131t tutmaya zorlar.<\/p>\n

Usul kurallar\u0131n\u0131n maddi hukuk i\u00e7in ara\u00e7 oldu\u011fu, ( Maddi hukuk i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fen hakk\u0131n talep edilebilirli\u011fini, tespitini belirli kurallara ba\u011flayan hukuk dal\u0131 ) unutmamak gerekir. O nedenle i\u015f yarg\u0131lamas\u0131 ve bu anlamda Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun i\u015f ve sosyal g\u00fcvenlik hukukuna hizmet ederken, bu hukukun ilkelerini de g\u00f6zard\u0131 etmemelidir.<\/p>\n

Belirsiz alacak davas\u0131, silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130\u015f hukukunda da sosyal ve ekonomik a\u00e7\u0131dan g\u00fc\u00e7l\u00fc olan ve talimat veren i\u015fveren ile ekonomik y\u00f6nden g\u00fc\u00e7s\u00fcz olan ve hukuki ve ki\u015fisel olarak i\u015fverene ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i, e\u015fit konumda de\u011fildir. Bu e\u015fitsizli\u011fin yarg\u0131lamaya ili\u015fkin kurallar\u0131n uygulanmas\u0131nda dikkate al\u0131nmama olana\u011f\u0131 yoktur. Zay\u0131f\u0131n korunmas\u0131, temel bir ilkedir ve yarg\u0131lama hukukunda, \u00f6zellikle i\u015f yarg\u0131lamas\u0131nda \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r.<\/p>\n

Di\u011fer taraftan i\u015f\u00e7inin i\u015f yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n temel ilkelerinden olan ucuzluk ilkesi kapsam\u0131nda yarg\u0131lama har\u00e7 ve giderlerinden de korunmas\u0131 gerekir. \u0130\u015fte belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7mas\u0131, i\u015f\u00e7iye bu g\u00fcvenceyi sa\u011flamaktad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi bu kanunun gerek\u00e7esinden belirtildi\u011fi gibi bu etkin hukuki korumadan faydaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

IV. HUKUK\u0130 YARAR \u015eARTI TAMAMLANAB\u0130L\u0130R DAVA \u015eARTIDIR.<\/p>\n

6100 say\u0131l\u0131 HMK.’un 114. Maddesinde davac\u0131n\u0131n dava a\u00e7makta hukuki yarar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131, dava \u015fart\u0131 olarak belirtilmi\u015ftir. Belirsiz alacak ve tespit davas\u0131nda, kanun a\u00e7\u0131k\u00e7a alacak miktar\u0131n\u0131n veya de\u011ferinin belirlenememesi veyaolanaks\u0131z olmas\u0131 halinde, davac\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7mas\u0131nda hukuki yarar\u0131n\u0131n varsay\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u0131saca dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda alacak belirli de\u011fil veya tart\u0131\u015fmal\u0131 ise, belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in hukuki yarar vard\u0131r. Takip eden 115\/2 maddedeki kurala g\u00f6re ise “Mahkeme, dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ederse davan\u0131n usulden reddine karar verir. Ancak, dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderilmesi m\u00fcmk\u00fcn ise bunun tamamlanmas\u0131 i\u00e7in kesin s\u00fcre verir. Bu s\u00fcre i\u00e7inde dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131 giderilmemi\u015fse davay\u0131 dava \u015fart\u0131 yoklu\u011fu sebebiyle usulden reddeder”. D\u00fczenleme gere\u011fince, eksik olan bir dava \u015fart\u0131, belirli bir s\u00fcre verilerek giderilebilecek ise, hakim taraf\u0131ndan eksikli\u011fin giderilmesi i\u00e7in kesin s\u00fcre verilmesi gerekir. Bu s\u00fcre i\u00e7inde dava \u015fart\u0131 eksikli\u011fi tamamlanmaz ise dava, dava \u015fart\u0131 yoklu\u011fu sebebiyle usulden reddedilmelidir ( Y. 19. HD. 16.01.2014 g\u00fcn ve 2013\/17366 Esas, 2014\/1329 Karar., Y. 9. HD. . 27.02.2012 g\u00fcn ve 2012\/1757 Esas 2012\/5742 Karar )<\/p>\n

\u0130svi\u00e7re Hukukunda da \u015fartlar\u0131 olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 halde belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 giderilebilir dava \u015fart\u0131 olarak kabul edilmektedir ( Prof. Dr. \u0130brahim Ercan. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na g\u00f6re Belirsiz Alacak Davas\u0131 tebli\u011fi. Medeni Usul ve \u0130cra \u0130flas Hukuk\u00e7ular\u0131 Toplant\u0131s\u0131-X Ekim 2012. S: 155 )<\/p>\n

V. DE\u011eERLEND\u0130RME VE SONU\u00c7:<\/p>\n

1. Davac\u0131n\u0131n dava konusu etti\u011fi fark alacaklar\u0131n belirsiz veya k\u0131smi dava konusu edilip edilmeyece\u011fi, k\u0131saca alaca\u011f\u0131n belirli olup olmayaca\u011f\u0131 sorunu:<\/p>\n

Davac\u0131 i\u015f\u00e7i sendika \u00fcyesi olup, i\u015fveren \u00e7\u0131kt\u0131 – girdi yapmak suretiyle d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle i\u015fe alm\u0131\u015f ve i\u015f\u00e7i yine toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Temel sorun i\u015fverenin toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi d\u00fczeni olan i\u015fyerinde \u00e7\u0131kt\u0131 – girdi yaparak \u00fccretlerde indirim yap\u0131p yapamayaca\u011f\u0131 noktas\u0131ndad\u0131r. Davac\u0131 daval\u0131 i\u015fverenin muvazaal\u0131 ve kanunun emredici h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olarak \u00fccreti d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu nedenle yakla\u015f\u0131k 6 y\u0131l kadar \u00fccret ve ikramiyelerini eksik ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek fark \u00fccret ve ikramiye alaca\u011f\u0131 talep etmektedir. Burada davac\u0131n\u0131n ispat etmesi gereken, i\u015fverenin \u00fccret d\u00fc\u015f\u00fcrmesinin muvazaal\u0131 oldu\u011fuve bu i\u015fleminin yasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fudur.<\/p>\n

\u0130\u015fveren uygulamalar\u0131 \u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7i bak\u0131m\u0131ndan 2006, 2007 ve 2008 y\u0131llar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u0130\u015f\u00e7i \u00fccretlerinden yap\u0131lan indirim ard\u0131ndan i\u015f\u00e7iler uzun y\u0131llar \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmi\u015fler ve birbiri ard\u0131na toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinden yaralanm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak \u00e7\u0131kt\u0131 – girdi an\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen \u00fccretleri sebebiyle yap\u0131lan \u00f6demelerin eksik oldu\u011fu iddialar\u0131yla bu davalar\u0131 a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Dosya i\u00e7erisinde mevcut Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin 35. maddesinde 01.03.2006 tarihinde %6 oran\u0131nda, 01.09.2006 tarihinde %6 oran\u0131nda 01.04.2007 tarihinde %4 oran\u0131nda, 01.10.2007 tarihinde %5 oran\u0131nda, 01.04.2008 tarihinde %4 oran\u0131nda, 01.10.2008 tarihinde %4 oran\u0131nda, 01.04.2009 tarihinde %4 oran\u0131nda, 01.10.2009 tarihinde %4 oran\u0131nda, 01.04.2010 tarihinde %4 oran\u0131nda \u00fccret zamm\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131, 40.maddesi gere\u011fince ayl\u0131k 10 yevmiye ikramiye \u00f6denece\u011finin, 01.04.2007 tarihinden sonra i\u015fe giren ve sendikaya \u00fcye olan i\u015f\u00e7ilere her bir s\u00f6zle\u015fme y\u0131l\u0131 i\u00e7in 72 yevmiye her ay 6 g\u00fcnl\u00fck yevmiye \u00fczerinden ikramiye \u00f6denece\u011finin kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Davac\u0131 i\u015f\u00e7i, \u00fccretin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesinin yasal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, T\u0130S deki \u00fccret zamlar\u0131 i\u015fletilerek belirlenecek \u00fccrete g\u00f6re fark taleplerde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Mahkemece resen bir hesaplama yap\u0131lamam\u0131\u015f ve bilirki\u015fi hesap raporuna ihtiya\u00e7 duyulmu\u015ftur. Fark \u00fccret ve ikramiye ise muhasebe i\u015flemi gerektirmekte olup, alaca\u011f\u0131 ger\u00e7ek \u00fccret zam oranlar\u0131 uygulanarak belirlenecek ve bordro ile \u00f6denen mahsup edilip fark bulunacakt\u0131r. Fark\u0131n bulunmas\u0131 ise belgeleme y\u00fck\u00fcml\u00fcs\u00fc olan i\u015fverenin sunaca\u011f\u0131 bordrolar ile hesaplanacakt\u0131r. Zira bordro d\u00fczenleme ve saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcs\u00fc i\u015fverendedir. K\u0131saca davac\u0131n\u0131n fark alaca\u011f\u0131 i\u015fverenin sunaca\u011f\u0131 bordrolara g\u00f6re belirlenecektir. Zaten mahkemede bu y\u00f6ntemi takip etmi\u015f, bordrolar ibraz\u0131ndan sonra hesap raporu alm\u0131\u015f ve buna g\u00f6re karar vermi\u015ftir. Hesap raporu almadan karar vermesi de olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Al\u0131nan hesap raporunda, i\u015f\u00e7inin temel \u00fccretinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmedi\u011fi varsay\u0131larak toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinde her ay i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen zam oranlar\u0131 eklenerek d\u00f6nemsel \u00fccretler belirlenmi\u015f ve zamana\u015f\u0131m\u0131 define g\u00f6re hak kazan\u0131labilecek tutarlar belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7inin ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 \u00fccretini bildi\u011fi ve toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine dayanan \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hesaplayabildi\u011fi bir an i\u00e7in varsay\u0131lsa dahi, fark hesaplar\u0131 i\u00e7in i\u015fveren uhdesinde olan belgelere ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Y\u0131llar i\u00e7inde i\u015f\u00e7iye her ay ne kadar \u00fccret, ne kadar ikramiye ve ne kadar fazla \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6dendi\u011fi i\u015f\u00e7i taraf\u0131ndan bilinmeli ki aradaki fark hesaplanabilsin. Somut olayda i\u015fverence i\u015f\u00e7iye her ay d\u00fczenli olarak \u00fccret bordrolar\u0131 ile \u00f6deme belgelerinin verildi\u011fi kan\u0131tlanamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fyerinde personel uzman\u0131, muhasebeci veya avukat stat\u00fcs\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmayan bir i\u015f\u00e7inin y\u0131llar i\u00e7inde her 6 ayda gelen \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde uygulamas\u0131 ve 107 maddenin gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fi \u015fekilde alaca\u011f\u0131n\u0131 “tam olarak ve tamamen” belirleyebilmesi olanakl\u0131 de\u011fildir. Bunun i\u00e7in i\u015fverende bulunan bordrolar\u0131n dosyaya sunulmas\u0131 gerekir. Zaten davac\u0131da a\u00e7\u0131k\u00e7a delil listesinde i\u015fyeri \u015fahsi sicil dosyas\u0131 ve bordrolara dayanm\u0131\u015ft\u0131r. Davac\u0131n\u0131n bu bordrolar olmadan fark alacaklar\u0131n\u0131 hesaplamas\u0131 olana\u011f\u0131 yoktur. Zira bankaya yatan \u00fccret, \u00e7\u0131plak \u00fccret olmay\u0131p, \u00fccretin ekleri, sosyal yard\u0131mlar vard\u0131r. Bu \u00f6demelerin bir k\u0131sm\u0131 \u00e7\u0131plak \u00fccrette, bir k\u0131sm\u0131 ise giydirilmi\u015f \u00fccrete dikkate al\u0131nacak \u00f6demelerdir. Bu \u00f6demelerin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bordrolar\u0131n dosyaya sunulmas\u0131 gerekir ve bu belgelerde i\u015fverendedir.<\/p>\n

\u0130\u015fverene kar\u015f\u0131 son derece zay\u0131f konumda olan, i\u015fverenin \u00fccret d\u00fc\u015f\u00fcrme i\u015flemine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kamayan bir i\u015f\u00e7inin, kendisine verilmeyen, i\u015fveren uhdesindeki belgelere g\u00f6re tam bir hesaplama yaparak dava a\u00e7mas\u0131n\u0131 beklemek do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir. Aksine etkin korunmas\u0131 gereken i\u015f\u00e7inin belirsiz alacak davas\u0131ndan yararland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Mahkemenin bu y\u00f6ndeki de\u011ferlendirmesi isabetli olup, daval\u0131n\u0131n bu y\u00f6ndeki temyizinin reddi gerekir.<\/p>\n

2. A\u00e7\u0131lan dava k\u0131smi dava m\u0131 belirsiz alacak davas\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Dava dilek\u00e7esinde talep sonucuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, davac\u0131 k\u0131smi miktar belirtmi\u015f ve bu miktar\u0131n yan\u0131na parantez i\u00e7inde belirsiz kelimesini yazm\u0131\u015ft\u0131r. Talep sonucuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, davac\u0131 tahsil ama\u00e7l\u0131 belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r. Zira belirleyebilece\u011fi kadar miktar\u0131 belirlememi\u015f ve dava dilek\u00e7esinde a\u00e7\u0131k\u00e7a kalan\u0131 belirledi\u011finde art\u0131r\u0131m dilek\u00e7esi verece\u011fini de a\u00e7\u0131klamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu davan\u0131n belirsiz alaca\u011f\u0131n di\u011fer t\u00fcrlerinden olan k\u0131smi eda k\u00fclli tespit davas\u0131 olarak de\u011ferlendirilmesi olana\u011f\u0131 da talep sonucuna g\u00f6re olanakl\u0131 de\u011fildir. Zira k\u0131smi miktar\u0131n tahsili d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve belirlenecek alaca\u011f\u0131n tespiti a\u00e7\u0131k\u00e7a istenmemi\u015ftir.<\/p>\n

Davan\u0131n talep sonucuna g\u00f6re a\u00e7\u0131k\u00e7a k\u0131smi dava oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. O nedenle mahkemece ba\u015ftan itibaren k\u0131smi dava olarak g\u00f6r\u00fclmesi ve sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 do\u011frudur. Davac\u0131 vekilinin belirsiz kelimesini kullanmas\u0131, o tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan HMK. 109\/2 maddesi uyar\u0131nca belirli alacakta k\u0131smi dava a\u00e7amayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu nedenle mahkemenin bu y\u00f6ndeki direnmesi yerindedir. Davac\u0131 vekilinin temyizi do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

3. Hukuki yarar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi sorunu;<\/p>\n

Bir an i\u00e7in fark alacaklar\u0131n belirlenebilir oldu\u011fu kabul edilse bile, alacaklar yarg\u0131lama sonucunda bilirki\u015fi raporu ile belirlenmi\u015f ve \u0131slah sureti ile art\u0131r\u0131larak talep edilmi\u015ftir. Hukuki yarar \u015fart\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Usul ekonomisi ilkesi uyar\u0131nca da alacaklar\u0131n esastan h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 do\u011frudur. Y\u00fcksek 22. Hukuk Dairesinin bu y\u00f6ndeki bozmas\u0131 da yerinde de\u011fildir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Y\u00fcksek Yarg\u0131tay Genel Kurulu’nun \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131l\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

KAR\u015eI OY :<\/p>\n

Yerel mahkeme, dava konusu alacaklar\u0131n HMK’nun 107. maddesi gere\u011fince belirsiz alacak davas\u0131 olarak veya HMK’nun 109. maddesi gere\u011fince k\u0131smi alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131labilece\u011fini; somut olayda davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0131smi alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, belirterek; buna g\u00f6re karar vermi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6zel daire ise, davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u015f\u00fcphe olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yerel mahkemece bu \u015fekilde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan davan\u0131n k\u0131smi alacak davas\u0131 olarak nitelendirilemeyece\u011fini ve ayr\u0131ca dava konusu alacaklar\u0131n belirsiz alacak olarak dava ve talep edilemeyece\u011fini, belirterek; yerel mahkeme karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulu’nda \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle ayn\u0131 g\u00fcn g\u00fcndemin 1-2-4. s\u0131ras\u0131nda kay\u0131tl\u0131 dosya gruplar\u0131nda dava konusu alacaklar\u0131n belirsiz alacak davas\u0131na konu olabilece\u011fi gerek\u00e7esiyle yerel mahkeme kararlar\u0131n\u0131n onanmas\u0131na karar verildi\u011fi halde, yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan ve g\u00fcndemin 3. s\u0131ras\u0131nda kay\u0131tl\u0131 dosya gruplar\u0131nda yerel mahkeme karar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n nedeni, yerel mahkemece belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131lan davan\u0131n k\u0131smi alacak davas\u0131 olarak vas\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131n do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu gerek\u00e7eyle bozma yap\u0131l\u0131nca dava konusu alaca\u011f\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131l\u0131p a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131n incelenmesine gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yerel mahkemenin karar\u0131 davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak karara ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in bozulmu\u015ftur.<\/p>\n

G\u00fcndemin 1-2-3-4. s\u0131ras\u0131ndaki dosya gruplar\u0131n\u0131n birbirine benzemesine ra\u011fmen Hukuk Genel Kurulu \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan g\u00fcndemin 1-2-4. s\u0131ras\u0131ndaki dosya gruplar\u0131 ile 3. s\u0131ras\u0131ndaki dosya gruplar\u0131 i\u00e7in \u00e7eli\u015fkili ( birbirine ayk\u0131r\u0131 ) oy kulland\u0131\u011f\u0131 gibi bir yanl\u0131\u015f anlamaya yer verilmemesi i\u00e7in gerek\u00e7eli karar yaz\u0131m\u0131nda bu ayr\u0131nt\u0131ya yer verilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n zorlu g\u00f6revine m\u00fctevazi bir katk\u0131 olarak bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131 y\u00fcksek takdirlerinize sayg\u0131 ile arz ederim.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2014\/21-62<\/span><\/p>\n

K. 2015\/1719<\/span><\/p>\n

T. 19.6.2015<\/span><\/p>\n

\u2022 \u0130\u015e KAZASINDAN KAYNAKLI MADD\u0130 VE MANEV\u0130 TAZM\u0130NAT \u0130STEM\u0130<\/span> ( Daval\u0131 Vekili Islah Talebini Kabul Etmediklerini Bildirdi\u011fi Ancak Islahla Art\u0131r\u0131lan Miktar Y\u00f6n\u00fcnden A\u00e7\u0131k\u00e7a Zamana\u015f\u0131m\u0131 Definde Bulunmad\u0131\u011f\u0131 – \u00d6zel Daire “Zamana\u015f\u0131m\u0131 Defi Sebebiyle Islahen \u0130stenilen Miktar\u0131n Reddi Gerekti\u011fine” \u0130li\u015fkin Bozma \u0130lam\u0131 Maddi Hataya Dayal\u0131 Oldu\u011fu )<\/span><\/p>\n

\u2022 A\u00c7IK\u00c7A ZAMANA\u015eIMI DEF\u0130NDE BULUNMAMA<\/span> ( ( \u0130\u015f Kazas\u0131ndan Kaynakl\u0131 Maddi ve Manevi Tazminat \u0130stemi – Daval\u0131 Vekili Islah Talebini Kabul Etmediklerini Bildirdi\u011fi Ancak Zamana\u015f\u0131m\u0131 Definde Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/”Zamana\u015f\u0131m\u0131 Defi Sebebiyle Islahen \u0130stenilen Miktar\u0131n Reddi Gerekti\u011fine” \u0130li\u015fkin Bozma \u0130lam\u0131 Maddi Hataya Dayand\u0131\u011f\u0131 – Direnme Karar\u0131 Do\u011fru G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc )<\/span><\/p>\n

\u2022 MADD\u0130 HATAYA DAYALI BOZMA \u0130LAMI<\/span> ( \u0130\u015f Kazas\u0131ndan Kaynakl\u0131 Maddi ve Manevi Tazminat \u0130stemi – Daval\u0131 Vekili Islah Talebini Kabul Etmediklerini Bildirdi\u011fi Ancak Islahla Art\u0131r\u0131lan Miktar Y\u00f6n\u00fcnden A\u00e7\u0131k\u00e7a Zamana\u015f\u0131m\u0131 Definde Bulunmad\u0131\u011f\u0131\/\u00d6zel Daire “Zamana\u015f\u0131m\u0131 Defi Sebebiyle Islahen \u0130stenilen Miktar\u0131n Reddi Gerekti\u011fine” \u0130li\u015fkin Bozma \u0130lam\u0131 Maddi Hataya Dayand\u0131\u011f\u0131 )<\/span><\/p>\n

\u2022 ISLAH ED\u0130LEN M\u0130KTAR<\/span> ( Daval\u0131 Vekili Islah Talebini Kabul Etmediklerini Bildirdi\u011fi Ancak Zamana\u015f\u0131m\u0131 Definde Bulunmad\u0131\u011f\u0131 – “Zamana\u015f\u0131m\u0131 Defi Sebebiyle Islahen \u0130stenilen Miktar\u0131n Reddi Gerekti\u011fine” \u0130li\u015fkin Bozma \u0130lam\u0131 Maddi Hataya Dayand\u0131\u011f\u0131\/Dosyan\u0131n Esas\u0131 \u0130ncelenmek \u00dczere \u00d6zel Daireye G\u00f6nderilece\u011fi – \u0130\u015f Kazas\u0131ndan Kaynakl\u0131 Tazminat \u0130stemi )<\/span><\/p>\n

1086\/m.83<\/p>\n

818\/m.125,133\/2,135\/1<\/p>\n

6098\/m.146<\/p>\n

\u00d6ZET : Dava; i\u015f kazas\u0131ndan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ili\u015fkindir. Somut olayda; daval\u0131 vekili davac\u0131 vekilinin \u0131slah talebini kabul etmediklerini bildirmi\u015f ancak \u0131slahla art\u0131r\u0131lan miktar y\u00f6n\u00fcnden a\u00e7\u0131k\u00e7a zamana\u015f\u0131m\u0131 definde bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere \u00d6zel Dairenin davac\u0131n\u0131n \u0131slahla artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 maddi tazminat istemi y\u00f6n\u00fcnden daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inde bulundu\u011fu kabul edilerek \u0131slahen istenilen miktara ili\u015fkin tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti\u011fine y\u00f6nelik bozma ilam\u0131n\u0131n maddi hataya dayal\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ne var ki, \u00d6zel Daire i\u015fin esas\u0131n\u0131 incelememi\u015f bulundu\u011fundan, i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesi gerekir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki \u201ctazminat\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Yahyal\u0131 Asliye Hukuk Mahkemesince ( i\u015f mahkemesi s\u0131fat\u0131yla ) davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen 13.12.2012 g\u00fcn ve 1997\/59 E.-2012\/229 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 21.Hukuk Dairesinin 07.05.2013 g\u00fcn ve 2013\/2885 E.-2013\/9152 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

( … 1- )Dosyadaki yaz\u0131lara toplanan delillere ve h\u00fckm\u00fcn dayand\u0131\u011f\u0131 yasal gerektirici nedenlere g\u00f6re daval\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki bendin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan sair temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddine,<\/p>\n

2- )Dava, i\u015f kazas\u0131na u\u011frayan davac\u0131n\u0131n maddi ve manevi zararlar\u0131n\u0131n giderilmesi istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Mahkeme, davac\u0131n\u0131n maddi tazminat talebinin kabul\u00fc ile, maddi tazminat\u0131n 200,00 TL’lik k\u0131sm\u0131n\u0131n dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faizi ile; 15.780,96 TL’lik k\u0131sm\u0131n\u0131n ise \u0131slah tarihinden ( 26\/06\/2012 ) itibaren i\u015fleyecek yasal faizi ile birlikte daval\u0131 taraftan al\u0131narak davac\u0131 tarafa verilmesine, davac\u0131n\u0131n manevi tazminat isteminin kabul\u00fc ile, davac\u0131 i\u00e7in 300,00 TL’nin dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faizi ile birlikte daval\u0131 taraftan al\u0131narak davac\u0131 tarafaverilmesine, karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Dosya kapsam\u0131ndaki kay\u0131t ve belgelerden,davaya konu 02.09.1996 tarihinde meydana gelen zararland\u0131r\u0131c\u0131 olay\u0131n Kurum taraf\u0131ndan i\u015f kazas\u0131 olarak kabul edildi\u011fi,davac\u0131n\u0131n Kurumca kabul edilmi\u015f maluliyet oran\u0131n\u0131n %7.2 oldu\u011fu,h\u00fckme esas al\u0131nan ve olu\u015fa uygun bulunan kusur raporunda %70 oran\u0131nda daval\u0131 i\u015fverenin, %30 oran\u0131nda ise davac\u0131 i\u015fcinin kusurlu oldu\u011funun a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131, 26.03.1997 tarihinde 200,00 TL miktarl\u0131 a\u00e7\u0131lan k\u0131smi maddi tazminat davas\u0131nda m\u00fcddeabihin 26.06.2012 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esi ile 15.780,86 TL art\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u0131slahen art\u0131r\u0131lan maddi tazminat k\u0131sm\u0131 i\u00e7in daval\u0131 vekilince s\u00fcresinde zamana\u015f\u0131m\u0131 def-i’nde bulunuldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131k bu t\u00fcr davalarda gerek 818 say\u0131l\u0131 B.K.’nun 125. maddesi gere\u011fince gerekse 6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu’nun 146.maddesinde belirtilen 10 y\u0131ll\u0131k zaman a\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin hangi tarihte ba\u015flat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Uygulama ve \u00f6\u011fretide kabul edildi\u011fi \u00fczere, zamana\u015f\u0131m\u0131 failin ve zarar\u0131n \u00f6\u011frenildi\u011fi tarihten ba\u015flat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Zarar g\u00f6renin zarar\u0131 \u00f6\u011frenmesi demek, zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, mahiyeti ve esasl\u0131 unsurlar\u0131 hakk\u0131nda bir dava a\u00e7ma ve davan\u0131n gerek\u00e7elerini g\u00f6stermeye elveri\u015fli b\u00fct\u00fcn hal ve \u015fartlar\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f olmas\u0131 demektir.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca, davac\u0131 taraf\u0131ndan 02.09.1996 tarihinde meydana gelen haks\u0131z fiile ili\u015fkin maddi tazminat isteminin 26.06.2012 tarihinde \u0131slahen art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine, s\u00fcresi i\u00e7erisinde daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclen zamana\u015f\u0131m\u0131 def’i’nin kabul edilerek \u0131slahen istenilen miktara ili\u015fkin tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, \u0131slahen istenilen miktar\u0131 da kapsar bi\u00e7imde maddi tazminat talebinin kabul\u00fcne karar verilmesi usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 olup bozma nedenidir<\/p>\n

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde karar verilmesi usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 olup bozma nedenidir.<\/p>\n

O halde daval\u0131n\u0131n bu y\u00f6nleri ama\u00e7layan temyiz itirazlar\u0131 kabul edilmeli ve h\u00fck\u00fcm bozulmal\u0131d\u0131r\u2026 ),<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle, yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Dava, i\u015f kazas\u0131ndan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Davac\u0131 vekili; davac\u0131n\u0131n daval\u0131ya ait maden oca\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmakta iken 02.09.1996 tarihinde maden s\u00f6kerken aya\u011f\u0131na ta\u015f d\u00fc\u015fmesi neticesinde aya\u011f\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle davac\u0131n\u0131n i\u015f g\u00f6remez oldu\u011funu, s\u00fcrekli hastaneye gidip geldi\u011fini, daval\u0131 i\u015fverenin hi\u00e7 bir yard\u0131mda bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daval\u0131 i\u015fverenin ilgisiz davranmas\u0131n\u0131n davac\u0131y\u0131 derinden \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, sakat kalmas\u0131 nedeniyle ba\u015fka bir i\u015fe giremedi\u011fini, i\u015f kazas\u0131nda davac\u0131n\u0131n herhangi bir kusurunun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, tamamen i\u015fverenin kusurlu oldu\u011funu, i\u015fverenin gerekli \u00f6nlemleri almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faizi ile birlikte 300.000.000 TL ( eski ) ( 300YTL ) manevi tazminat, fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131 sakl\u0131 kalmak ko\u015fulu ile dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faizi ile birlikte 200.000.000 TL ( 200YTL ) maddi tazminat\u0131n daval\u0131dan tahsilini talep ve dava etmi\u015ftir<\/p>\n

Davac\u0131 vekili 26.06.2012 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esi ile; 200 YTL miktar\u0131ndaki maddi tazminat talebini bilirki\u015fi raporu do\u011frultusunda 15.780,86 YTL olarak \u0131slah ettiklerini bildirmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 vekili; davac\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi gibi daval\u0131 i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken davac\u0131n\u0131n daval\u0131n\u0131n kusuru sebebiyle aya\u011f\u0131na ta\u015f d\u00fc\u015f\u00fcp yaralanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daval\u0131 \u015firketin bu konuda kusurunun bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daval\u0131 \u015firketin gerekli tedbirleri almas\u0131na ra\u011fmen davac\u0131n\u0131n kendi kusuru ile meydana gelen olay neticesinde yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131, olaydan sonra davac\u0131ya yaralanmas\u0131ndan sonra her t\u00fcrl\u00fc maddi yard\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, istenen tazminat miktar\u0131n\u0131n \u00e7ok fazla ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011funu, davac\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in engelinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek davan\u0131n reddini savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Daval\u0131 vekili 04.10.2012 tarihli oturumda davac\u0131 vekilinin \u0131slah talebini kabul etmediklerini, \u0131slah\u0131n s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir.<\/p>\n

Mahkemece; daval\u0131ya ait i\u015fyerinde davac\u0131 D.. A..’\u00fcn ayna ustas\u0131 olarak 02\/09\/1996 tarihinde 08:00-17:00 vardiyas\u0131nda saat 15:00 sular\u0131nda 1 no’lu oca\u011fa ait kuyuda 7-8 metrelerde \u00e7al\u0131\u015fmaktayken 30 kg a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda bir k\u00fctlenin d\u00fc\u015fmesi suretiyle aya\u011f\u0131na \u00e7arpmas\u0131 sonucu sa\u011f ayak bile\u011finin k\u0131r\u0131lmas\u0131 ile neticelenen i\u015f kazas\u0131n\u0131n meydana gelmesinde 10.11.2004 havale tarihli denetime elveri\u015fli bilirki\u015fi raporuna g\u00f6re daval\u0131n\u0131n %70, davac\u0131n\u0131n ise %30 oran\u0131nda kusurlu oldu\u011fu ayr\u0131ca 05.06.2012 havale tarihli denetime elveri\u015fli hesap bilirki\u015fisi raporunda davac\u0131n\u0131n %7,2 maluliyet oran\u0131, ya\u015f\u0131, aktif \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi ve kusur durumu da dikkate al\u0131narak yap\u0131lan hesaplama sonucu davac\u0131n\u0131n 15.980,86 TL maddi tazminata hak kazand\u0131\u011f\u0131 ve manevi tazminat konusunda takdirin mahkemeye ait oldu\u011funun belirtildi\u011fi, daval\u0131n\u0131n kusur oran\u0131n\u0131n davac\u0131dan fazla oldu\u011fu da nazara al\u0131narak davac\u0131n\u0131n \u0131slah ile art\u0131r\u0131lan 15.980,86TL maddi tazminat ve 300 TL manevi tazminat taleplerinin kabul\u00fcne dair verilen karar, daval\u0131 vekilinin temyizi \u00fczerine; \u00d6zel Dairece yukarda ba\u015fl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde metni aynen yaz\u0131l\u0131 olan karar ile bozulmu\u015f; mahkemece, \u00f6nceki gerek\u00e7eler tekrar edilip geni\u015fletilerek direnme karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Direnme karar\u0131n\u0131 daval\u0131 vekili temyize getirmektedir.<\/p>\n

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; i\u015f kazas\u0131 nedeni ile maddi ve manevi tazminat istemli a\u00e7\u0131lan davada davac\u0131 vekilinin 26.06.2012 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esi ile talep etti\u011fi maddi tazminat i\u00e7in zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Konunun ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u0131slah kurumu \u00fczerinde durulmas\u0131nda yarar vard\u0131r:<\/p>\n

Islah; taraflardan birinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu usul i\u015fleminin tamamen veya k\u0131smen d\u00fczeltilmesine denir ( M\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 HUMK. m.83 ); ( Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc, B.6.C.IV, \u0130stanbul 2001, s.3965 ) Islah m\u00fcessesi, dava de\u011fi\u015ftirme, ba\u015fka deyi\u015fle iddia ve m\u00fcdafaan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi veya geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131n\u0131 bertaraf eden bir imkand\u0131r. Zira bu suretle, asl\u0131nda yasal itiraz ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek olan herhangi bir taraf muamelesi, \u0131slah kurumu yard\u0131m\u0131 ile art\u0131k bu itiraz\u0131 davet etmeksizin yapabilmektedir ( Saim \u00dcst\u00fcnda\u011f, Medeni Yarg\u0131lama Hukuku, C.I.II.B.5, \u0130stanbul 1992, s.534 ).<\/p>\n

Islah\u0131n konusunun taraflar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 usul i\u015flemleri oldu\u011fu i\u00e7in, \u0131slahla d\u00fczeltilecek usul i\u015flemlerinin neler oldu\u011fundan da s\u00f6z etmek gerekir. Gerek \u00f6\u011freti, gerekse Yarg\u0131tay uygulamas\u0131 davan\u0131n de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fini vegeni\u015fletilebilece\u011fini ayn\u0131 \u015fekilde savunman\u0131n geni\u015fletilebilece\u011fini ilke olarak kabul etmektedir. Yine m\u00fcddeabihin art\u0131r\u0131l\u0131p art\u0131r\u0131lmayaca\u011f\u0131 hususu da bir usul i\u015flemi olup, \u0131slah\u0131n konusudur ( Baki Kuru:age., s.4035 ).<\/p>\n

Islah\u0131n amac\u0131, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde, \u015fekil ve s\u00fcreye ayk\u0131r\u0131l\u0131k sebebiyle ortaya \u00e7\u0131kabilecek maddi hak kay\u0131plar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak oldu\u011fundan, hak ve alaca\u011f\u0131 bu s\u00fcrecin d\u0131\u015f\u0131nda ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f olan i\u015flemlerin, yani maddi hukuk i\u015flemlerinin \u0131slah yoluyla d\u00fczeltilebilmesi elbette ki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, maddi hakk\u0131 sona erdiren maddi hukuk i\u015flemleri, \u0131slahla d\u00fczeltilemez. Feragat, kabul, sulh gibi i\u015flemler, velev ki dava i\u00e7inde yap\u0131ls\u0131n, as\u0131l hakk\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131klar\u0131ndan, usul i\u015flemi oldu\u011fu kadar ( davay\u0131 etkiledi\u011fi i\u00e7in usul i\u015flemidir ) maddi hukuk i\u015flemi mahiyetini de ta\u015f\u0131maktad\u0131r ve bu sebeple, bu i\u015flemlerin \u0131slah yoluyla d\u00fczeltilmesi imkans\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0131slah, yarg\u0131lama hukukunun \u015fekle ve s\u00fcreye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan z\u0131mni hak kay\u0131plar\u0131n\u0131n telafisi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir m\u00fcessesedir. A\u00e7\u0131k bir irade beyan\u0131 ile terk edilen haklar, maddi ger\u00e7e\u011fin \u015fekle feda edilmesi gibi bir sonu\u00e7 do\u011furmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u0131slah\u0131n konusu olamaz.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi, m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 HUMK.nun 87.maddesinin son c\u00fcmlesindeki \u201cm\u00fcddei \u0131slah suretiyle m\u00fcddeabihi tezyit edemez\u201d h\u00fckm\u00fc Anayasa Mahkemesinin 20.07.1999 tarih ve E:1999\/1, K:1999\/33 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Bundan b\u00f6yle davac\u0131, dava dilek\u00e7esinde g\u00f6sterdi\u011fi m\u00fcddeabihini ( daval\u0131 muvafakat etmese bile ) ayn\u0131 dava i\u00e7inde \u0131slah yolu ile artt\u0131rabilecektir. Bu d\u00fczenleme, davac\u0131n\u0131n ilk dava dilek\u00e7esinde sakl\u0131 tuttu\u011fu fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n\u0131 ek bir dava ile istemesine engel olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Davan\u0131n k\u0131smen \u0131slah\u0131 durumunda ise davac\u0131; k\u0131smi davada sakl\u0131 tuttu\u011fu fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131, ek bir dava a\u00e7arak isteyebilece\u011fi gibi, m\u00fcddeabihin artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen yasal d\u00fczenlemenin yukar\u0131da belirtilen Anayasa Mahkemesinin karar\u0131 ile ortadan kalkmas\u0131ndan yararlanarak m\u00fcddeabihi ayn\u0131 davada k\u0131smi \u0131slah dilek\u00e7esi verip harc\u0131n\u0131 yat\u0131rmak suretiyle artt\u0131rabilecektir.<\/p>\n

Bu a\u015famada a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereken di\u011fer bir husus zamana\u015f\u0131m\u0131 kavram\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zel hukukta teknik bir kavram olan zamana\u015f\u0131m\u0131, bir hakk\u0131n kazan\u0131lmas\u0131nda veya kaybedilmesinde kanunun kabul etmi\u015f oldu\u011fu s\u00fcrenin t\u00fckenmesi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n

M\u00fclga 818 say\u0131l\u0131 Bor\u00e7lar Kanunu’nun 125-140’nc\u0131 ( 6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu’nun 146-161 ) maddeleri aras\u0131nda d\u00fczenlenen zamana\u015f\u0131m\u0131, hakk\u0131n ileri s\u00fcr\u00fclmesini engelleyici nitelikte olup, alacak hakk\u0131 alacakl\u0131 taraf\u0131ndan, yasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre ve ko\u015fullar i\u00e7inde talep edilmedi\u011finde etkin bir hukuki himayeden, ba\u015fka bir deyi\u015fle, dava yoluyla elde edilebilme olana\u011f\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frayan alaca\u011f\u0131n tahsili hususunda Devlet kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanmaktan vazge\u00e7mekte, b\u00f6ylece s\u00f6z konusu alaca\u011f\u0131n \u00f6denip \u00f6denmemesi keyfiyeti bor\u00e7lunun iradesine b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. \u015eu halde zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frayan alacak ortadan kalkmamakla beraber, art\u0131k do\u011fal bir bor\u00e7 ( Obligatio naturalis ) haline gelmektedir. Ancak belirtmek gerekir ki, alaca\u011f\u0131n salt zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011fram\u0131\u015f olmas\u0131, onun eksik bir borca d\u00f6n\u00fc\u015fmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir; bunun i\u00e7in bor\u00e7lunun, kendisine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan alacak davas\u0131nda alacakl\u0131ya y\u00f6nelik bir def’ide bulunmas\u0131 gerekir ( HGK’nun 05.05.2010 g\u00fcn ve E:2010\/8-231, K:255; 09.10.2013 g\u00fcn ve E:2013\/4-36, K:2013\/1457 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ).<\/p>\n

Yarg\u0131tay’\u0131n istikrar kazanm\u0131\u015f son uygulamalar\u0131na g\u00f6re, zamana\u015f\u0131m\u0131 hukuki niteli\u011fi itibariyle, maddi hukuktan kaynaklanan bir def’i olup; usul hukuku anlam\u0131nda ise, bir savunma arac\u0131d\u0131r ( Kuru, Baki: age, Cilt:2, s.1761; Von Tuhr. A.:Bor\u00e7lar Hukuku ( C.Edege \u00c7evirisi ), Ankara 1983, Cilt:1-2, s.688 vd.; Canbolat, Ferhat:Def’i ve \u0130tiraz Aras\u0131ndaki Farklar ve \u0130leri S\u00fcr\u00fclmesinin Hukuki Sonu\u00e7lar\u0131, E\u00dcHF Dergisi, Cilt:III, Say\u0131:1, Kayseri 2008, s.255 vd.; HGK’n\u0131n 06.04.2011 g\u00fcn ve E:2010\/9-629, K:2011\/70; 09.10.2013 g\u00fcn ve E:2013\/4-36, K:2013\/1457; 12.03.2014 g\u00fcn ve E:2013\/4-544, K:2013\/315 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ).<\/p>\n

Bir davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde zamana\u015f\u0131m\u0131 kesilir ( M\u00fclga 818 say\u0131l\u0131 BK.m.133\/2 ). Ancak, kesilen zamana\u015f\u0131m\u0131, kesilme tarihinden ba\u015flayarak yeniden i\u015fler ( M\u00fclga 818 say\u0131l\u0131 BK.m.135\/1 ). Dava ile kesilmi\u015f zamana\u015f\u0131m\u0131, davan\u0131n devam\u0131 s\u00fcresinde taraflardan birinin yarg\u0131lamaya ili\u015fkin her bir i\u015fleminden ve h\u00e2kimin her emir ve h\u00fckm\u00fcnden itibaren yeniden i\u015flemeye ba\u015flar.<\/p>\n

\u00d6\u011fretide, k\u0131smi davada dava edilmeyen alacak kesimi i\u00e7in, fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n sakl\u0131 tutulmu\u015f olmas\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kesmeyece\u011fi kabul edilmektedir ( Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc, Alt\u0131nc\u0131 Bask\u0131, Cilt:II s.1541 vd.; Pekcan\u0131tez Hakan\/Atalay O\u011fuz\/\u00d6zekes Muhammet, Hukuk Muhakemeleri Kanununa G\u00f6re Medeni Usul Hukuku, 12.Bas\u0131, s.321 ). K\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde zamana\u015f\u0131m\u0131 yaln\u0131z alaca\u011f\u0131n k\u0131smi dava konusu yap\u0131lan miktar\u0131 i\u00e7in kesilir ( HGK’nun 20.3.1968 g\u00fcn ve E:1968\/9-210, K:151; 3.7.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-564, K:572; 9.10.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-809, K:802; 06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ).<\/p>\n

Somut olaya gelince; davac\u0131 taraf daval\u0131ya ait i\u015fyerinde 02.09.1996 tarihinde \u00e7al\u0131\u015fmakta iken ge\u00e7irdi\u011fi i\u015f kazas\u0131 nedeni ile i\u015f g\u00f6remez oldu\u011funu, daval\u0131 i\u015fverenin gerekli \u00f6nlemleri almad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kusurlu oldu\u011funu belirterek dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faizi ile birlikte 300.000.000 TL ( 300YTL ) manevi tazminat, fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131 sakl\u0131 kalmak ko\u015fulu ile dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faizi ile birlikte 200.000.000 TL ( 200YTL ) maddi tazminat\u0131n daval\u0131dan tahsilini talep etmi\u015f, 26.06.2012 tarihli \u0131slah dilek\u00e7esi ile; 200YTL miktar\u0131ndaki maddi tazminat talebini bilirki\u015fi raporu do\u011frultusunda 15.780,86YTL olarak \u0131slah ettiklerini bildirmi\u015ftir. Daval\u0131 vekili ise daval\u0131 \u015firketin gerekli tedbirleri almas\u0131na ra\u011fmen davac\u0131n\u0131n kendi kusuru ile meydana gelen olay neticesinde yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131, istenen tazminat miktar\u0131n\u0131n \u00e7ok fazla ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011funu, ileri s\u00fcrerek davan\u0131n reddini savunmu\u015f, 04.10.2012 tarihli oturumda ise davac\u0131 vekilinin \u0131slah talebini kabul etmediklerini bildirmi\u015f ancak \u0131slahla art\u0131r\u0131lan miktar y\u00f6n\u00fcnden a\u00e7\u0131k\u00e7a zamana\u015f\u0131m\u0131 definde bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere \u00d6zel Dairenin davac\u0131n\u0131n \u0131slahla artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 maddi tazminat istemi y\u00f6n\u00fcnden daval\u0131 vekili taraf\u0131ndan zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inde bulundu\u011fu kabul edilerek \u0131slahen istenilen miktara ili\u015fkin tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti\u011fine y\u00f6nelik bozma ilam\u0131n\u0131n maddi hataya dayal\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca, yerel mahkemenin direnme karar\u0131 yerindedir.<\/p>\n

Ne var ki, \u00d6zel Daire i\u015fin esas\u0131n\u0131 incelememi\u015f bulundu\u011fundan, i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesi gerekir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7eyle direnme uygun bulundu\u011fundan di\u011fer temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n 21.HUKUK DA\u0130RES\u0130NE G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE, 19.06.2015 tarihinde oybirli\u011fi ile karar verildi.<\/p>\n

T.C.<\/span><\/p>\n

YARGITAY<\/span><\/p>\n

HUKUK GENEL KURULU<\/span><\/p>\n

E. 2014\/11-21<\/span><\/p>\n

K. 2015\/2657<\/span><\/p>\n

T. 18.11.2015<\/span><\/p>\n

\u2022 TRAF\u0130K KAZASINDAN KAYNAKLI HASAR BEDEL\u0130N\u0130N TAHS\u0130L\u0130 \u0130STEM\u0130<\/span> (Zamana\u015f\u0131m\u0131 – Bir (1) Y\u0131ll\u0131k Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresi Dolduktan Sonra K\u0131smi Islah \u0130le Dava De\u011feri Artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve Buna Kar\u015f\u0131 Yasal S\u00fcresinde Daval\u0131lar Zamana\u015f\u0131m\u0131 Def’ini \u0130leri S\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc\/Islahla Artt\u0131r\u0131lan Alacak Miktar\u0131 Y\u00f6n\u00fcnden \u0130stemin Reddi Gerekti\u011fi)<\/span><\/p>\n

\u2022 ZAMANA\u015eIMI<\/span> (Trafik Kazas\u0131ndan Kaynakl\u0131 Hasar Bedelinin Tahsili \u0130stemi – Bir (1) Y\u0131ll\u0131k Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresi Dolduktan Sonra K\u0131smi Islah \u0130le Dava De\u011feri Artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve Buna Kar\u015f\u0131 Zamana\u015f\u0131m\u0131 Def’ini \u0130leri S\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc\/Islahla Artt\u0131r\u0131lan Alacak Miktar\u0131 Y\u00f6n\u00fcnden \u0130stemin Reddi Gerekirken Kabul\u00fc Bozma Nedeni Oldu\u011fu)<\/span><\/p>\n

\u2022 ISLAHLA M\u00dcDDEAB\u0130H\u0130N ARTTIRILMASI<\/span> (Trafik Kazas\u0131ndan Kaynakl\u0131 Hasar Bedelinin Tahsili \u0130stemi\/Zamana\u015f\u0131m\u0131 – Bir (1) Y\u0131ll\u0131k Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresi Dolduktan Sonra K\u0131smi Islah \u0130le Dava De\u011feri Artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na veBuna Kar\u015f\u0131 Zamana\u015f\u0131m\u0131 Def’ini \u0130leri S\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc\/Mahkemece Islahla Arttr\u0131lan K\u0131sm\u0131n Reddedilece\u011fi)<\/span><\/p>\n

1086\/m.87<\/p>\n

6762\/m.767<\/p>\n

\u00d6ZET : Dava; trafik kazas\u0131ndan kaynakl\u0131 hasar bedelinin tahsili istemine ili\u015fkindir. Yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda al\u0131nan bilirki\u015fi raporu sonras\u0131 fazlaya ili\u015fkin haklar kapsam\u0131nda sakl\u0131 tutulan alacak miktar\u0131 harc\u0131 da yat\u0131r\u0131lmak suretiyle davac\u0131 taraf\u00e7a \u0131slah edilmesi \u00fczerine, daval\u0131lar vekili yasal s\u00fcresinde \u0131slaha konu alacak miktar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden zamana\u015f\u0131m\u0131 def’ini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Eldeki davada bir (1) y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi dolduktan sonra k\u0131smi \u0131slah ile dava de\u011feri artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve buna kar\u015f\u0131 yasal s\u00fcresinde daval\u0131lar zamana\u015f\u0131m\u0131 def’ini ileri s\u00fcrd\u00fcklerine g\u00f6re, \u0131slaha konu alacak miktar\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u015eu halde; yerel mahkemece, davac\u0131 taraf\u0131n \u0131slahla artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 alacak miktar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bir (1) y\u0131ll\u0131k dava zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dolmas\u0131 nedeniyle bu k\u0131sma ili\u015fkin istemin reddine karar verilmesi gerekirken, kabul karar\u0131 verilmesi do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

DAVA : Taraflar aras\u0131ndaki \u201ctazminat\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Fatsa 1. Asliye Hukuk Mahkemesince davan\u0131n kabul\u00fcne dair verilen 10.01.2012 g\u00fcn ve E:2008\/669, K:2012\/38 say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesinin davac\u0131 vekili ile daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin 20.12.2012 g\u00fcn ve E:2012\/17790, K:2012\/21290 say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile;<\/p>\n

(\u2026 Davac\u0131 vekili, m\u00fcvekkilinin maliki oldu\u011fu i\u015f makinelerinin daval\u0131lar\u0131n maliki, s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve sigortac\u0131s\u0131 olduklar\u0131 ara\u00e7la Fatsa-Aybast\u0131 aras\u0131nda ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda arac\u0131n \u015farampole yuvarlan\u0131p devrilmesi sonucu meydana gelen kazada i\u015f makinelerinin kullan\u0131lamaz hale geldi\u011fini, daval\u0131lar\u0131n bu olay nedeniyle zarara u\u011frayan m\u00fcvekkiline \u00f6demede bulunmad\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, fazlaya ili\u015fkin haklar sakl\u0131 tutularak a\u00e7\u0131lan davada istenen 7.000,00 TL yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda 07.12.2011 tarihinde yap\u0131lan \u0131slah ile 223.385,80 TL’ye y\u00fckseltilmi\u015f olup, bu miktar\u0131n faiziyle birlikte daval\u0131lardan tahsilini talep ve dava etmi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131 sigorta \u015firketi vekili, poli\u00e7enin m\u00fcvekkili \u015firket ile S. C. aras\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, davac\u0131n\u0131n poli\u00e7ede sigorta ettiren veya lehtar olarak isminin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle davac\u0131n\u0131n m\u00fcvekkili \u015firketten an\u0131lan poli\u00e7e kapsam\u0131nda talep hakk\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunarak, m\u00fcvekkili hakk\u0131ndaki davan\u0131n reddini istemi\u015ftir.<\/p>\n

Daval\u0131lar Sad\u0131k ve Erhan vekili, davac\u0131n\u0131n kendisine ait oldu\u011funu ispat edemedi\u011fi makineler i\u00e7in dava a\u00e7ma hakk\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hasar g\u00f6ren makineler \u00e7ok eski oldu\u011fundan tazminat istenemeyece\u011fini savunarak, davan\u0131n reddini istemi\u015f; \u0131slah talebine kar\u015f\u0131 da zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n

Mahkemece iddia, savunma, bilirki\u015fi raporu ve t\u00fcm dosya kapsam\u0131na g\u00f6re, daval\u0131 S. C.’ya ait ara\u00e7 ile ta\u015f\u0131nan davac\u0131ya ait 2 adet i\u015f makinesinin ara\u00e7tan kayarak \u015farampole yuvarlanmas\u0131 sonucu olu\u015fan kazada s\u00fcr\u00fcc\u00fc E. S. ‘\u0131n % 100 kusurlu oldu\u011fu, s\u00f6z konusu ta\u015f\u0131nan emtian\u0131n daval\u0131 S. C. taraf\u0131ndan daval\u0131 sigorta \u015firketine sigorta ettirildi\u011fi, ta\u015f\u0131nan makinelerde 223.385,80 TL hasar meydana geldi\u011fi, bu hasardan daval\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fc ile daval\u0131 i\u015fletenin sorumlu oldu\u011fu, sigorta s\u00f6zle\u015fmesinde taraf olmayan davac\u0131n\u0131n bu zarar\u0131n tazminini do\u011frudan daval\u0131 sigorta \u015firketinden isteyemeyece\u011fi, eldeki davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 niteli\u011finde olup, zarar miktar\u0131n\u0131n belirlenmesinin bilirki\u015fi incelemesi ile m\u00fcmk\u00fcn bulundu\u011fu, bu sebeple dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kesilmi\u015f olup, \u0131slah ile art\u0131r\u0131lan miktar\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011framayaca\u011f\u0131 sonucuna var\u0131larak, davan\u0131n daval\u0131lar E. S. ve S. C. y\u00f6n\u00fcnden kabul\u00fc ile 223.385,80 TL tazminat\u0131n olay tarihi olan 15.10.2008’den itibaren i\u015fleyecek yasal faiziyle birlikte bu daval\u0131lardan tahsiline, davan\u0131n daval\u0131 K… Allianz Sigorta A.\u015e. y\u00f6n\u00fcnden ise reddine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Karar\u0131, davac\u0131 vekili ile daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekili temyiz etmi\u015ftir.<\/p>\n

1-Dava dosyas\u0131 i\u00e7erisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinde dayan\u0131lan delillerin tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p, de\u011ferlendirilmesinde usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n bulunmamas\u0131na g\u00f6re davac\u0131 vekilinin t\u00fcm, h\u00fckm\u00fc temyiz eden daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekilinin ise a\u015fa\u011f\u0131daki bentler kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve yerinde g\u00f6r\u00fclmeyen di\u011fer temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddine karar vermek gerekmi\u015ftir.<\/p>\n

2-Dava, davac\u0131ya ait i\u015f makinelerinin daval\u0131 Sad\u0131k’\u0131n maliki, Erhan’\u0131n ise s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc oldu\u011fu ara\u00e7ta ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada meydana gelen trafik kazas\u0131 nedeniyle hasarlanmas\u0131 sonucu u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n tazmini istemine ili\u015fkindir. Mahkemece, hukuk\u00e7u bilirki\u015filerden al\u0131nan rapor uyar\u0131nca davaya konu ta\u015f\u0131ma s\u0131ras\u0131nda zarar g\u00f6ren i\u015f makinelerinde meydana gelen hasar miktar\u0131 tespit edilmi\u015f ise de daval\u0131lar, bilirki\u015filerin teknik bilirki\u015fi olmad\u0131klar\u0131n\u0131, i\u015f makineleri konusunda gerekli de\u011ferlendirmeleri yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 belirterek rapora itiraz etmi\u015flerdir.Mahkemece, temyiz eden daval\u0131lar\u0131n raporda belirtilen de\u011fere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fckleri itirazlar incelenmeden hukuk\u00e7u bilirki\u015filer taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen rapordaki hasar miktar\u0131 \u00fczerinden karar verilmi\u015ftir.Davaya konu tazminat istemi i\u015f makinelerinin ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda u\u011frad\u0131\u011f\u0131 hasar\u0131n tazminine ili\u015fkin olup, an\u0131lan makinelerde meydana gelen hasar\u0131n nitelik ve miktar\u0131n\u0131n i\u015f makinelerinin model ve \u00f6zelliklerinin de dikkate al\u0131narak tespiti m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fundan teknik ve \u00f6zel bilgiyi gerektiren bu konuda uzman ki\u015filerden rapor al\u0131nmas\u0131 gerekirken, yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde hukuk bilgisinin d\u0131\u015f\u0131nda kalan teknik konuda hukuk\u00e7u bilirki\u015filerden al\u0131nan rapor uyar\u0131nca karar verilmesi do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, karar\u0131n bu nedenle temyiz eden daval\u0131lar yarar\u0131na bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir.<\/p>\n

3-\u00d6te yandan, ta\u015f\u0131ma s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan zarar\u0131n tazmini istemine ili\u015fkin i\u015fbu dava, TTK’nun 767\/1. maddesi uyar\u0131nca 1 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresine tabi olup, 07.12.2011 tarihinde yap\u0131lan \u0131slah ile art\u0131r\u0131lan dava miktar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz eden daval\u0131lar taraf\u0131ndan zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inde bulunulmu\u015ftur. Mahkemece, eldeki davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 niteli\u011finde olmas\u0131 nedeniyle zarar miktar\u0131n\u0131n belirlenmesinin bilirki\u015fi incelemesi ile m\u00fcmk\u00fcn bulundu\u011fu, bu nedenle \u0131slah ile art\u0131r\u0131lan miktar\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011framayaca\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle \u0131slah ile art\u0131r\u0131lan miktar\u0131 da kapsar \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015ftur.Davaya konu kaza 15.10.2008 tarihinde meydana gelmi\u015f olup, i\u015f makinelerinde meydana gelen hasar\u0131n kaza tarihi itibariyle belirli veya belirlenebilir nitelikte olmas\u0131na g\u00f6re, mahkemece dayan\u0131lan HMK’nun 107. maddesinde d\u00fczenlenen belirsiz alacak davas\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mayan i\u015fbu davada zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi ge\u00e7tikten sonra yap\u0131lan \u0131slah ile art\u0131r\u0131lan miktara y\u00f6nelik ileri s\u00fcr\u00fclen zamana\u015f\u0131m\u0131 def’i uyar\u0131nca \u0131slah ile art\u0131r\u0131lan k\u0131sm\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7e ile zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inin reddedilmesi do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, karar\u0131n bu nedenle de bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir…),<\/p>\n

Gerek\u00e7esiyle bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle, yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n

KARAR : Dava, davac\u0131ya ait i\u015f makinelerinin daval\u0131 Sad\u0131k’\u0131n maliki, Erhan’\u0131n ise s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc oldu\u011fu ara\u00e7ta ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada meydana gelen trafik kazas\u0131 nedeniyle hasarlanmas\u0131 sonucu u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n tazmini istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n

Mahkemece, davan\u0131n daval\u0131lar E. S. ve S. C. y\u00f6n\u00fcnden kabul\u00fc ile 223.385,80 TL tazminat\u0131n olay tarihi olan 15.10.2008’den itibaren i\u015fleyecek yasal faiziyle birlikte bu daval\u0131lardan tahsili ile daval\u0131 sigorta \u015firketi y\u00f6n\u00fcnden ise, reddine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Karar, davac\u0131 vekili ile daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekilinin temyizleri \u00fczerine \u00d6zel Dairece, yukar\u0131da yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7elerle bozulmu\u015f; mahkemece, daval\u0131 sigorta \u015firketi y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n kesinle\u015fti\u011fi gerek\u00e7esiyle bu daval\u0131 y\u00f6n\u00fcnden h\u00fck\u00fcm kurmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na, bozma ilam\u0131n\u0131n iki (2) numaral\u0131 bendine uyulmas\u0131na, \u00fc\u00e7 (3) numaral\u0131 bendindeki bozma nedenine kar\u015f\u0131 \u00f6nceki gerek\u00e7eler tekrarlanmak suretiyle direnilmesine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Karar\u0131, davac\u0131 vekili ile daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekili temyize getirmektedir.<\/p>\n

I) Daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekilinin k\u0131smi direnmeye konu temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesinde;<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 HMUK’nun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu d\u00f6nemde fazlaya ili\u015fkin haklar sakl\u0131 tutularak a\u00e7\u0131lan eldeki davan\u0131n 6100 say\u0131l\u0131 HMK gere\u011fince belirsiz alacak davas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp d\u00f6n\u00fc\u015fmeyece\u011fi; var\u0131lacak sonuca g\u00f6re, bu davada 07.12.2011 tarihinde yap\u0131lan \u0131slaha konu miktar y\u00f6n\u00fcyle davan\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle reddine karar verilmesi gerekip, gerekmedi\u011fi noktalar\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u015famada, \u00f6ncelikle somut uyu\u015fmazl\u0131\u011fa etkili olan kurum ve kavramlar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131nda yarar vard\u0131r.<\/p>\n

a) Usul kurallar\u0131n\u0131n zaman bak\u0131m\u0131ndan uygulanmas\u0131:<\/p>\n

Usul hukuku alan\u0131nda ge\u00e7erli temel ilke, yarg\u0131lamaya ili\u015fkin kanun h\u00fck\u00fcmlerinin derhal y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesidir. Bu ilkenin benimsenmesinin nedeni ise, bu kanun h\u00fck\u00fcmlerinin kamu d\u00fczeni ile yak\u0131ndan ilgili oldu\u011fu, daima eskisinden daha iyi ve amaca en uygun oldu\u011fu fikri ile kanun koyucunun, fertlere ait olan haklar\u0131n yeni usul h\u00fck\u00fcmleri ile daha \u00f6nce y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan kanundan daha iyi ve daha adil bir \u015fekilde korunaca\u011f\u0131na ili\u015fkin inanc\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Usul kurallar\u0131n\u0131n zaman bak\u0131m\u0131ndan uygulanmas\u0131nda derhal uygulan\u0131rl\u0131k kural\u0131 ile birlikte dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir husus da, yeni usul kural\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011finde, ilgili \u201cusul i\u015fleminin tamamlan\u0131p tamamlanmad\u0131\u011f\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n

Hemen belirtilmelidir ki, dava; dava dilek\u00e7esinin mahkemeye verilmesiyle ba\u015flayan ve bir kararla (veya h\u00fck\u00fcmle) sonu\u00e7lan\u0131ncaya kadar devam eden \u00e7e\u015fitli usul i\u015flemlerinden ve a\u015famalar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131ndaki her usul i\u015flemi, ayr\u0131 ayr\u0131 ele al\u0131n\u0131p de\u011ferlendirmeye tabi tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer bir usul i\u015flemi, yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lmaya ba\u015flan\u0131p, tamamland\u0131ktan sonra, yeni bir usul kural\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girerse, s\u00f6z konusu i\u015flem ge\u00e7erlili\u011fini korur. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, tamamlanm\u0131\u015f usul i\u015flemleri, yeni y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren usul h\u00fckm\u00fcnden (veya kanunundan) etkilenmez. Buna kar\u015f\u0131n, bir usul i\u015flemine ba\u015flanmam\u0131\u015f veya ba\u015flanm\u0131\u015f olup da hen\u00fcz tamamlanmam\u0131\u015f ise, yeni usul h\u00fckm\u00fc (veya kanunu) hemen y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011finden etkilenir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, usule ili\u015fkin kanunlar -tersine bir kural benimsenmedi\u011fi takdirde-genel olarak hemen etkili olup, uygulan\u0131rlar (\u00dcst\u00fcnda\u011f, Saim:Medeni Yarg\u0131lama Hukuku, Cilt:I-II, 6.Bas\u0131, \u0130stanbul 1997, sahife:73-78; Pekcan\u0131tez, Hakan\/Atalay, O\u011fuz\/\u00d6zekes, Muhammet:Hukuk Muhakemeleri Kanunu H\u00fck\u00fcmlerine G\u00f6re Medeni Usul Hukuku, 11.Bas\u0131, Ankara 2011, sahife:61-66;Y\u0130BK’nun 8.7.1942 g\u00fcn ve E:13, K:19;Hukuk Genel Kurulu’nun 23.9.1964 g\u00fcn ve E:7\/1139, K:575; 09.3.1988 g\u00fcn ve E:860, K:232; 23.11.1988 g\u00fcn ve E:1988\/1-825, K:1988\/964; 22.02.2012 g\u00fcn ve E:2011\/2-723, K:2012\/87; 12.06.2013 g\u00fcn ve E:2013\/8-1013, K:2013\/816 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131).<\/p>\n

01.10.2011 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun \u201cZaman Bak\u0131m\u0131ndan Uygulanma\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 448\/1.maddesi de yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama ve ilkelere uygun olarak;<\/p>\n

\u201c(1) Bu Kanun h\u00fck\u00fcmleri, tamamlanm\u0131\u015f i\u015flemleri etkilememek kayd\u0131yla derh\u00e2l uygulan\u0131r\u201d<\/p>\n

h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir.<\/p>\n

Bu madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, kanunda aksine bir d\u00fczenleme getirilmedi\u011fi takdirde, yeni usul h\u00fck\u00fcmlerinin tamamlanm\u0131\u015f usul i\u015flemlerine bir etkisi olmayacak, \u00f6nceki kanuna g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f ve tamamlanm\u0131\u015f olan i\u015flemler ge\u00e7erli\u011fini koruyacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n, tamamlanmam\u0131\u015f usul i\u015flemleri yeni kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

Nitekim ayn\u0131 ilkeler, Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun 22.02.2012 g\u00fcn ve E:2011\/19-735, K:2012\/93; 22.02.2012 g\u00fcn ve E:2011\/2-733, K:2012\/87; 25.12.2013 g\u00fcn ve E:2013\/10-436, K:2013\/1748 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131nda da benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n

b) K\u0131smi Dava:<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulu’nun 17.06.2015 g\u00fcn ve E:2015\/22-1052, K:2015\/1612 say\u0131l\u0131 ilam\u0131nda vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, k\u0131smi dava, alaca\u011f\u0131n yaln\u0131zca bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in a\u00e7\u0131lan dava olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bir davan\u0131n k\u0131smi dava olarak nitelendirilebilmesi i\u00e7in, alaca\u011f\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn ayn\u0131 hukuki ili\u015fkiden do\u011fmu\u015f olmas\u0131 ve alaca\u011f\u0131n \u015fimdilik belirli bir kesiminin dava edilmesi gerekir. Di\u011fer bir s\u00f6yleyi\u015fle, bir alacak hakk\u0131nda daha fazla bir miktar i\u00e7in tam dava a\u00e7ma imk\u00e2n\u0131 bulunmas\u0131na ra\u011fmen, alaca\u011f\u0131n bir kesimi i\u00e7in a\u00e7\u0131lan davaya, k\u0131smi dava denir. K\u0131smi dava a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in talep konusunun b\u00f6l\u00fcnebilir olmas\u0131 gerekli olup, a\u00e7\u0131lan davan\u0131n \u00a0k\u0131smi dava oldu\u011funun dava dilek\u00e7esinde a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131lmas\u0131 gerekmez. Dava dilek\u00e7esindeki a\u00e7\u0131klamalardan davac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011fu ve istem b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u201cfazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmas\u0131\u201d \u00a0ya da \u201calaca\u011f\u0131n \u015fimdilik \u015fu kadar\u0131n\u0131 dava ediyorum\u201d demesi, kural olarak yeterlidir (Hukuk Genel Kurulunun 02.04.2003 g\u00fcn ve E:2003\/4-260, K:271 say\u0131l\u0131 ilam\u0131; Pekcan\u0131tez, H.\/Atalay, M.\/\u00d6zekes, M.:Medeni Usul Hukuku, 12.Bas\u0131, s.320; Kuru\/Arslan\/Y\u0131lmaz:Medeni Usul Hukuku, 22.Bas\u0131, s.286). M\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanununda a\u00e7\u0131k\u00e7a k\u0131smi dava d\u00fczenlenmedi\u011fi halde, s\u00f6z konusu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu d\u00f6nemde de k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bulunmaktayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, alacak hakk\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn dava edilip geriye kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n ikinci bir dava ile istenmesini engelleyen bir h\u00fck\u00fcm \u00a0bulunmamaktayd\u0131. K\u0131smi dava, 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanununun 109.maddesinde ise, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda; talep konusunun niteli\u011fi itibar\u0131yla b\u00f6l\u00fcnebilir oldu\u011fu durumlarda, sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da dava yoluyla ileri s\u00fcr\u00fclebilece\u011fi; \u00a0ikinci f\u0131kras\u0131nda ise, talep konusunun miktar\u0131, taraflar aras\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131z veya a\u00e7\u0131k\u00e7a belirli ise k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bununla birlikte ikinci f\u0131kra 01.04.2015 tarih ve 6644 say\u0131l\u0131 Kanunun 4.maddesi ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131larak alaca\u011f\u0131n taraflar aras\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131z ve belirli olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n k\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 olana\u011f\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

c) Islah:<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunun 06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305; 22.10.2014 g\u00fcn ve E:2014\/4-840, K:2014\/837 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere, kavram olarak \u0131slah; taraflardan birinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu usul i\u015fleminin tamamen veya k\u0131smen d\u00fczeltilmesine denir (HUMK. m.83); (Baki, Kuru:Hukuk Muhakemeleri Usul\u00fc, 6.Bask\u0131, C.IV, \u0130stanbul 2001, s.3965) Islah m\u00fcessesi, dava de\u011fi\u015ftirme, ba\u015fka deyi\u015fle iddia ve m\u00fcdafaan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi veyageni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131n\u0131 bertaraf eden bir imkand\u0131r. Zira bu suretle, asl\u0131nda yasal itiraz ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek olan herhangi bir taraf muamelesi, \u0131slah kurumu yard\u0131m\u0131 ile art\u0131k bu itiraz\u0131 davet etmeksizin yap\u0131labilmektedir (Saim \u00dcst\u00fcnda\u011f:Medeni Yarg\u0131lama Hukuk, C.I-II, B.5, \u0130stanbul 1992, s.534).<\/p>\n

Islah\u0131n konusunun taraflar\u0131n yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 usul i\u015flemleri oldu\u011fu i\u00e7in, \u0131slahla d\u00fczeltilecek usul i\u015flemlerinin neler oldu\u011fundan da s\u00f6z etmek gerekir. Gerek \u00f6\u011freti, gerekse Yarg\u0131tay uygulamas\u0131 davan\u0131n de\u011fi\u015ftirebilece\u011fini vegeni\u015fletilebilece\u011fini ayn\u0131 \u015fekilde savunman\u0131n geni\u015fletilebilece\u011fini ilke olarak kabul etmektedir. Yine m\u00fcddeabihin art\u0131r\u0131l\u0131p art\u0131r\u0131lmayaca\u011f\u0131 hususu da bir usul i\u015flemi olup, \u0131slah\u0131n konusudur (Baki, Kuru:age, s.4035).<\/p>\n

Islah\u0131n amac\u0131, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde, \u015fekil ve s\u00fcreye ayk\u0131r\u0131l\u0131k sebebiyle ortaya \u00e7\u0131kabilecek maddi hak kay\u0131plar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak oldu\u011fundan, hak ve alaca\u011f\u0131 bu s\u00fcrecin d\u0131\u015f\u0131nda ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f olan i\u015flemlerin, yani maddi hukuk i\u015flemlerinin \u0131slah yoluyla d\u00fczeltilebilmesi elbette ki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, maddi hakk\u0131 sona erdiren maddi hukuk i\u015flemleri, \u0131slahla d\u00fczeltilemez. Feragat, kabul, sulh gibi i\u015flemler, velev ki dava i\u00e7inde yap\u0131ls\u0131n, as\u0131l hakk\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131klar\u0131ndan, usul i\u015flemi oldu\u011fu kadar (davay\u0131 etkiledi\u011fi i\u00e7in usul i\u015flemidir) maddi hukuk i\u015flemi mahiyetini de ta\u015f\u0131maktad\u0131r ve bu sebeple, bu i\u015flemlerin \u0131slah yoluyla d\u00fczeltilmesi imkans\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0131slah, yarg\u0131lama hukukunun \u015fekle ve s\u00fcreye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan z\u0131mni hak kay\u0131plar\u0131n\u0131n telafisi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir m\u00fcessesedir. A\u00e7\u0131k bir irade beyan\u0131 ile terk edilen haklar, maddi ger\u00e7e\u011fin \u015fekle feda edilmesi gibi bir sonu\u00e7 do\u011furmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u0131slah\u0131n konusu olamaz.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi, HUMK’nun 87.maddesinin son c\u00fcmlesindeki \u201cm\u00fcddei \u0131slah suretiyle m\u00fcddeabihi tezyit edemez\u201d h\u00fckm\u00fc Anayasa Mahkemesinin 20.07.1999 tarih ve E:1999\/1, K:1999\/33 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir. Bundan b\u00f6yle davac\u0131, dava dilek\u00e7esinde g\u00f6sterdi\u011fi m\u00fcddeabihini (daval\u0131 muvafakat etmese bile) ayn\u0131 dava i\u00e7inde \u0131slah yolu ile art\u0131rabilecektir. Bu d\u00fczenleme, davac\u0131n\u0131n ilk dava dilek\u00e7esinde sakl\u0131 tuttu\u011fu fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n\u0131 ek bir dava ile istemesine engel olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Davan\u0131n tamamen \u0131slah\u0131 durumunda, dava dilek\u00e7esinden itibaren b\u00fct\u00fcn usul i\u015flemlerinin yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir (HUMK.m.87). Gerek \u00f6\u011fretide, gerekse yerle\u015fik yarg\u0131sal kararlarda, davan\u0131n tamamen \u0131slah\u0131nda yeni bir dava a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lacak, tamamen \u0131slah edilen dava ilk a\u00e7\u0131lan davan\u0131n devam\u0131 niteli\u011finde oldu\u011fundan, bunun do\u011fal sonucu olarak, zamana\u015f\u0131m\u0131, hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcre ilk davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihteki duruma g\u00f6re dikkate al\u0131nacakt\u0131r. Onun i\u00e7in davan\u0131n tamamen \u0131slah\u0131nda \u0131slah olunan dava, ilk dava g\u00fcn\u00fcnde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lacakt\u0131r (Baki, Kuru:age., s.3998 vd; Sabri \u015eakir, Ansay; Yarg\u0131lama Usulleri, 1960 bask\u0131 sh:194 vd.; \u0130lhan, Postac\u0131o\u011flu:Medeni Usul Hukuku Dersleri, 1975 Bask\u0131, s.460 vd,; Saim, \u00dcst\u00fcnda\u011f:Medeni Yarg\u0131lama Hukuku Esaslar\u0131, 1973 Bask\u0131, s.335 vd.; ayn\u0131 y\u00f6ndeki HGK’nun 18.12.1957 g\u00fcn E:2\/66, K:64; 30.1.2002 g\u00fcn E:2002\/2-63, K:23;3.7.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-564, K:572; 5.3.2003 g\u00fcn ve E:2003\/9-76, K:126;06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131).<\/p>\n

Davan\u0131n k\u0131smen \u0131slah\u0131 durumunda ise davac\u0131; k\u0131smi davada sakl\u0131 tuttu\u011fu fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131, ek bir dava a\u00e7arak isteyebilece\u011fi gibi, m\u00fcddeabihin artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen yasal d\u00fczenlemenin yukar\u0131da belirtilen Anayasa Mahkemesinin karar\u0131 ile ortadan kalkmas\u0131ndan yararlanarak m\u00fcddeabihi ayn\u0131 davada k\u0131smi \u0131slah dilek\u00e7esi verip harc\u0131n\u0131 yat\u0131rmak suretiyle artt\u0131rabilecektir.<\/p>\n

d) Zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Kesilmesi:<\/p>\n

Bir davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde zamana\u015f\u0131m\u0131 kesilir (m\u00fclga 818 say\u0131l\u0131 BK.m.133\/2). Ancak, kesilen zamana\u015f\u0131m\u0131, kesilme tarihinden ba\u015flayarak yeniden i\u015fler (BK.m.135\/1). Dava ile kesilmi\u015f zamana\u015f\u0131m\u0131, davan\u0131n devam\u0131 s\u00fcresinde taraflardan birinin yarg\u0131lamaya ili\u015fkin her bir i\u015fleminden ve h\u00e2kimin her emir ve h\u00fckm\u00fcnden itibaren yeniden cereyana ba\u015flar.<\/p>\n

\u00d6\u011fretide, k\u0131smi davada dava edilmeyen alacak kesimi i\u00e7in, fazlaya ili\u015fkin hakk\u0131n sakl\u0131 tutulmu\u015f olmas\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kesmeyece\u011fi kabul edilmektedir (Baki, Kuru:age., Cilt:II, s.1541 vd.; Pekcan\u0131tez, H.\/Atalay, O.\/\u00d6zekes, M.:age., s.321). K\u0131smi dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde zamana\u015f\u0131m\u0131 yaln\u0131z alaca\u011f\u0131n k\u0131smi dava konusu yap\u0131lan miktar\u0131 i\u00e7in kesilir (HGK. 20.3.1968 g\u00fcn ve E:1968\/9-210, K:151; 3.7.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-564, K:572; 9.10.2002 g\u00fcn veE:2002\/9-809, K:802; 06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131).<\/p>\n

Anayasa Mahkemesinin iptal karar\u0131 sadece ek dava yerine k\u0131smi \u0131slah yoluyla sakl\u0131 tutulan alacaklar\u0131 ayn\u0131 davada isteme kolayl\u0131\u011f\u0131 getirmi\u015f olup, zamana\u015f\u0131m\u0131, temerr\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fcrme gibi, usul ve yasa h\u00fck\u00fcmlerini de\u011fi\u015ftirmi\u015f de\u011fildir. K\u0131smi \u0131slahta, tam \u0131slah\u0131n aksine \u0131slah tarihine kadar yap\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn usul i\u015flemleri yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmaz. K\u0131smi \u0131slah, yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihten ileriye y\u00f6nelik olarak h\u00fck\u00fcm ifade eder (HGK. 3.7.2002 g\u00fcn ve E:2002\/9-564, K:572; 06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131).<\/p>\n

e) K\u0131smi Islaha (dava de\u011ferinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131na) Kar\u015f\u0131 Zamana\u015f\u0131m\u0131 Savunmas\u0131n\u0131n \u0130leri S\u00fcr\u00fclmesi:<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulunun 06.03.2013 g\u00fcn ve E:2012\/4-824, K:2013\/305; 22.10.2014 g\u00fcn ve E:2014\/4-840, K:2014\/837 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131nda sonu\u00e7 itibariyle; k\u0131smi davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n sakl\u0131 tutulmas\u0131 nedeniyle dava konusu yap\u0131lmayan alacak miktar\u0131n\u0131n ek davaya veya k\u0131smi \u0131slaha konu olmas\u0131 halinde, bu usul i\u015flemine kar\u015f\u0131 daval\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131 def’ini ileri s\u00fcrebilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

f) Ta\u015f\u0131ma S\u00f6zle\u015fmesinde Zamana\u015f\u0131m\u0131 S\u00fcresi:<\/p>\n

Kazan\u0131n meydana geldi\u011fi 15.10.2008 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan m\u00fclga 6762 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanununun 767\/1.maddesinde, ta\u015f\u0131ma s\u00f6zle\u015fmesinden do\u011fan b\u00fct\u00fcn alacaklar\u0131n bir (1) y\u0131lda zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frayaca\u011f\u0131; ayn\u0131 Kanunun 767\/5.maddesinde ise, e\u015fya, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131n\u0131n hile veya a\u011f\u0131r kusurundan zayi olmu\u015f veya noksanla\u015fm\u0131\u015f ise, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu bu maddedeki bir (1) y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131na tabi olmayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. A\u011f\u0131r kusur, kast veya a\u011f\u0131r ihmal sonucu olu\u015fur. A\u011f\u0131r ihmal, her makul insan\u0131n ayn\u0131 vaziyet ve \u015fartlar alt\u0131nda a\u015fikar sayaca\u011f\u0131 en iptidai ihtimam ve dikkatin g\u00f6sterilmemi\u015f olmas\u0131 olarak tarif edilmektedir (Tando\u011fan, Haluk:T\u00fcrk Mesuliyet Hukuku, Ankara 1961, Sahife:54-55; Hukuk Genel Kurulunun 20.06.1984 g\u00fcn ve E:1982\/11-338, K:1984\/723 say\u0131l\u0131 ilam\u0131).<\/p>\n

Yukar\u0131da yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama ve ilkeler kapsam\u0131nda somut olay de\u011ferlendirildi\u011finde; davac\u0131n\u0131n maliki oldu\u011fu i\u015f makinelerinin daval\u0131 S. C.’n\u0131n maliki, di\u011fer daval\u0131 E. S. ‘\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc olduklar\u0131 ara\u00e7la Fatsa-Aybast\u0131 aras\u0131nda ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda iki adet i\u015f makinesinin ara\u00e7tan (t\u0131rdan) kayarak \u015farampole yuvarlan\u0131p devrilmesi sonucu 15.10.2008 tarihinde meydana gelen kazada i\u015f makinelerinin kullan\u0131lamaz hale geldi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Eldeki davada, dava dilek\u00e7esinin mahkemeye verilmesi ve gerekli har\u00e7lar\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131 ile tamamlanan dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u015fleminde, di\u011fer bir ifade ile davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 15.12.2008 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu (HUMK) h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 gerekmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 HUMK’nun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu d\u00f6nemde k\u0131smi dava olarak a\u00e7\u0131lan eldeki davan\u0131n, 6100 say\u0131l\u0131 HMK’nun\u00a0y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle kendili\u011finden belirsiz alacak davas\u0131na (HMK.m.107) d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi kabul edilemez.<\/p>\n

Buna g\u00f6re, 6100 say\u0131l\u0131 HMK ile hukukumuza giren belirsiz alacak davas\u0131na ili\u015fkin h\u00fckm\u00fcn, somut uyu\u015fmazl\u0131kta uygulanma olana\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6te yandan, eldeki davada, 6267 say\u0131l\u0131 TTK. 767\/1.maddesi uyar\u0131nca uygulanacak zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi bir (1) y\u0131ld\u0131r. Davac\u0131 taraf, dava dilek\u00e7esinde kas\u0131tl\u0131 olarak ta\u015f\u0131nan e\u015fyan\u0131n hasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmedi\u011fine g\u00f6re, olayda a\u011f\u0131r ihmalin olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekir. Kazaya neden olan daval\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn meydana gelen trafik kazas\u0131nda 2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Kanununun asli kusurlardan say\u0131lan \u201cmanevralar\u0131 d\u00fczenleyen kurallara uymama\u201d ve di\u011fer kusurlardan (m.47\/1-d) \u201ctrafik g\u00fcvenli\u011fi ve d\u00fczeniyle ilgili yasal zorunluluk ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere uymama\u201d kurallar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011finden %100 kusurlu oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Daval\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn, tam (%100) kusurlu olmas\u0131, a\u011f\u0131r kusurlu oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Dolay\u0131s\u0131yla, somut uyu\u015fmazl\u0131kta 6267 say\u0131l\u0131 TTK. 767\/5.maddesinin uygulanmas\u0131 s\u00f6zkonusu de\u011fildir.<\/p>\n

Buna g\u00f6re, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda al\u0131nan bilirki\u015fi raporu sonras\u0131 fazlaya ili\u015fkin haklar kapsam\u0131nda sakl\u0131 tutulan alacak miktar\u0131 harc\u0131 da yat\u0131r\u0131lmak suretiyle davac\u0131 taraf\u00e7a 07.12.2011 tarihinde \u0131slah edilmesi \u00fczerine, daval\u0131lar S. C. veE. S. vekili yasal s\u00fcresinde \u0131slaha konu alacak miktar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden zamana\u015f\u0131m\u0131 def’ini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Eldeki davada bir (1) y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi dolduktan sonra 07.12.2011 tarihinde k\u0131smi \u0131slah ile dava de\u011feri artt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na vebuna kar\u015f\u0131 yasal s\u00fcresinde daval\u0131lar zamana\u015f\u0131m\u0131 def’ini ileri s\u00fcrd\u00fcklerine g\u00f6re, \u0131slaha konu alacak miktar\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u015eu halde; yerel mahkemece, davac\u0131 taraf\u0131n \u0131slahla artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 alacak miktar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bir (1) y\u0131ll\u0131k dava zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dolmas\u0131 nedeniyle bu k\u0131sma ili\u015fkin istemin reddine karar verilmesi gerekirken, kabul karar\u0131 verilmesi do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

Hukuk Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda az\u0131nl\u0131kta kalan baz\u0131 \u00fcyeler; uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu olayda, m\u00fclga 818 say\u0131l\u0131 BK. m.133’te zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kesen nedenlerin (bor\u00e7 ikrar\u0131, dava a\u00e7\u0131lmas\u0131) g\u00f6sterildi\u011fini, dava a\u00e7\u0131lmakla t\u00fcm alacak miktar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kesilece\u011fini, bu nedenle \u0131slaha konu miktar y\u00f6n\u00fcyle zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini, aksine kabul\u00fcn zarar g\u00f6ren ma\u011fduru ikinci bir zarara u\u011frataca\u011f\u0131n\u0131, ge\u00e7mi\u015fte bir\u00e7ok ki\u015finin bu kabulve uygulama sonucu zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu zararl\u0131 sonucun ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u0131slaha kar\u015f\u0131 zamana\u015f\u0131m\u0131 def’inin ileri s\u00fcr\u00fclemeyece\u011fi ilkesinin kabul edilmesi gerekti\u011fini, 6100 say\u0131l\u0131 HMK ile getirilen belirsiz alacak davas\u0131na ili\u015fkin h\u00fckm\u00fcn \u0131slah tarihi itibariyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olmas\u0131 nedeniyle eldeki davada uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini, eldeki davada davac\u0131 taraf dava dilek\u00e7esinde a\u00e7\u0131k\u00e7a dayand\u0131\u011f\u0131 hukuki nedeni-s\u00f6zle\u015fme veya haks\u0131z eylem-g\u00f6stermedi\u011fine g\u00f6re, haklar\u0131n yar\u0131\u015fmas\u0131 ilkesi uyar\u0131nca onun yarar\u0131na olan\u0131n\u0131n tercih edilmesi gerekti\u011fini, bu nedenle haks\u0131z eylem hukuki nedeninin davac\u0131n\u0131n daha yarar\u0131na oldu\u011funu, zira zarar unsurunun ancak h\u00fckme esas al\u0131nan bilirki\u015fi raporu ile belirlenmesi nedeniyle zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n da ancak bu tarihten itibaren ba\u015flayaca\u011f\u0131, bu nedenle \u0131slaha konu miktar y\u00f6n\u00fcyle zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin hen\u00fcz dolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn haks\u0131z eylem faili olmas\u0131 nedeniyle s\u00f6zle\u015fme d\u0131\u015f\u0131 sorumlulu\u011funun bulundu\u011funu, di\u011fer daval\u0131n\u0131n i\u015fleten olmas\u0131 nedeniyle bu ikisinin sorumluluklar\u0131n\u0131n ay\u0131rdedilmesi gerekti\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f iseler de; bu g\u00f6r\u00fc\u015fler, Kurul \u00e7o\u011funlu\u011funca yukar\u0131da belirtilen nedenlerle benimsenmemi\u015ftir.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca; yerel mahkemece, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen ve \u0131slaha konu alacak miktar\u0131n\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle bu k\u0131s\u0131m y\u00f6n\u00fcyle davan\u0131n reddine karar verilmesi gerekti\u011fine i\u015faret eden \u00d6zel Daire bozma karar\u0131na uyulmak gerekirken, \u00f6nceki kararda direnilmesi usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu nedenle direnme karar\u0131 bozulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

II-Davac\u0131 vekili ile daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekilinin k\u0131smi direnme karar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00f6l\u00fcm y\u00f6n\u00fcyle temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesinde ise;<\/p>\n

Yerel mahkemece, \u00d6zel Daire bozma ilam\u0131n\u0131n ikinci (2.) bendine uyularak, zarar miktar\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in yeni bir bilirki\u015fi raporu al\u0131narak, bu miktara h\u00fckmedilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, daval\u0131 sigorta \u015firketi hakk\u0131ndaki davan\u0131n kesinle\u015fti\u011finden bahisle bu konuda yeniden h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, yerel mahkemenin, bu iki konuda bir direnmesi bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bozmaya uyularak yeni delil toplanm\u0131\u015f ve daval\u0131 sigorta \u015firketi hakk\u0131nda ise, eskisinden farkl\u0131 olarak yeni bir h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015ftur.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca; mahkemece kurulan yeni h\u00fckme y\u00f6nelik olarak ileri s\u00fcr\u00fclen temyiz itirazlar\u0131n\u0131 inceleme g\u00f6revi Hukuk Genel Kurulu’na ait olmay\u0131p, \u00d6zel Daireye aittir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan nedenle, davac\u0131 vekili ile daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekilinin az yukar\u0131da belirtilen temyiz itirazlar\u0131 \u00d6zel Dairece incelenmedi\u011finden, bu konuda inceleme yap\u0131lmak \u00fczere dosya \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmelidir.<\/p>\n

SONU\u00c7 : A-) Daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile, direnme karar\u0131n\u0131n yukar\u0131da (I) numaral\u0131 bentte ve \u00d6zel Daire bozma karar\u0131nda g\u00f6sterilen nedenlerden dolay\u0131 BOZULMASINA (oy\u00e7oklu\u011fu ile);<\/p>\n

B-) Yukar\u0131da (II) numaral\u0131 bentte g\u00f6sterilen nedenlerle davac\u0131 vekili ile daval\u0131lar S. C. ve E. S. vekilinin, k\u0131smi direnme d\u0131\u015f\u0131ndaki (yeni) h\u00fckme y\u00f6nelik temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n 11.HUKUK DA\u0130RES\u0130’NE G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE (oybirli\u011fi ile), 18.11.2015 g\u00fcn\u00fcnde karar verildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T.C. YARGITAY HUKUK GENEL KURULU E. 2010\/4-352 K. 2010\/376 T. 14.7.2010 \u2022 HAK\u0130MLER\u0130N MESUL\u0130YET\u0130 ( Memuriyet G\u00f6revini Yapmakta \u0130hmal ve Terahi G\u00f6sterilmesi HUMK’nun 573\/7 Maddesinde D\u00fczenlendi\u011fi [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":234,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-2007","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2007","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2007"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4514,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2007\/revisions\/4514"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/media\/234"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}