{"id":1914,"date":"2016-05-20T00:26:11","date_gmt":"2016-05-19T21:26:11","guid":{"rendered":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/?p=1914"},"modified":"2024-01-20T18:14:57","modified_gmt":"2024-01-20T15:14:57","slug":"5237-sayili-turk-ceza-kanununda-suca-istirak-faiilik-yardim-etme-azmettirme-madde-37383940","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/5237-sayili-turk-ceza-kanununda-suca-istirak-faiilik-yardim-etme-azmettirme-madde-37383940\/","title":{"rendered":"5237 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nda SU\u00c7A \u0130\u015eT\u0130RAK ( Faiilik Kavram\u0131 – Yard\u0131m Etme ve Azmettirme ) Madde; 37,38,39,40."},"content":{"rendered":"

Faillik<\/strong><\/span><\/p>\n

Madde 37 –<\/strong> (1) Su\u00e7un kanun\u00ee tan\u0131m\u0131nda yef alan fiili birlikte ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015filerden her biri, fail olarak sorumlu olur,<\/strong><\/em><\/p>\n

(2) Su\u00e7un i\u015flenmesinde bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 ara\u00e7 olarak kullanan ki\u015fi de fail olarak sorumlu tutulur. Kusur yetene\u011fi olmayanlar\u0131 su\u00e7un i\u015flenmesinde ara\u00e7 olarak kullanan ki\u015finin cezas\u0131, \u00fc\u00e7te birden yans\u0131na kadar art\u0131l\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n

755 say\u0131l\u0131 TCK\u2019undaki kar\u015f\u0131l\u0131k maddesi: Madde 64<\/em><\/p>\n

Maddeyle ilgili a\u00e7\u0131klamalar ve bilinmesi gerekenler<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0Birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, fiilin \u00fczerinde m\u00fc\u015fterek h\u00e2kimiyet kuruldu\u011fu i\u00e7in, her bir su\u00e7 orta\u011f\u0131 fail stat\u00fcs\u00fcndedir. Su\u00e7un icra\u00ee hareketlerinin birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir.<\/p>\n

\u0130kinci f\u0131kra bak\u0131m\u0131ndan art\u0131r\u0131m ancak s\u00fcreli hapis cezalan bak\u0131m\u0131ndand\u0131r. (Gazi \u015ferhi, s.497)<\/em><\/p>\n

\u00a9 Dolayl\u0131 faillik a\u015fa\u011f\u0131daki hallerde s\u00f6z konusu olabilir.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

1-Asli failin kasten i\u015flememi\u015f olmas\u0131 hali: (Tapu memuruna kendisini ta\u015f\u0131nmaz mal\u0131n sahibi gibi g\u00f6stererek bu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ba\u015fkas\u0131na sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi. Dolayl\u0131 fail memur gibi cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.)<\/em><\/p>\n

2-Asli failin kendisine kar\u015f\u0131 bir su\u00e7u i\u015flemi\u015f olmas\u0131 hali: (Dolayl\u0131 fail asli maddi faile ba\u015fkas\u0131n\u0131n oldu\u011funu iddia ve ikna ederek ona ger\u00e7ekte kendi mal\u0131n\u0131 tahrip ettirmesi. Tahrip ettiren ki\u015fi dolayl\u0131 fail olarak cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.)<\/p>\n

3-Asli failin hukuka uygunluk sebebi i\u00e7ine sokularak bir su\u00e7un i\u015fletilmi\u015f olmas\u0131 hali: Dolayl\u0131 fail, bir hukuka uygunluk sebebi ortam\u0131 olu\u015fturarak, istedi\u011fi neticeyi ceza hukukunun kapsam\u0131 alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalarak ula\u015fmak isteyebilir.<\/p>\n

4-Asli failin kusur yetene\u011fine sahip bulunmamas\u0131.<\/p>\n

5-Asli failin cebir ve tehdit sonucu su\u00e7u i\u015flemi\u015f olmas\u0131. (\u00d6zgen\u00e7-\u015eahin, s.350. Nakleden, Hakeri, s. 104)<\/em><\/p>\n

\u00a9 \u0130kinci f\u0131kra son c\u00fcmle bak\u0131m\u0131ndan, art\u0131r\u0131m en az 1\/3 ve en \u00e7ok V\u0131 olmak \u00fczere bu ikisi aras\u0131ndaki 17\/48, 9\/24, 19\/48, 5\/12, 21\/48, 11\/24, 23\/48 gibi oranlarda da olabilir.<\/p>\n

Maddeyle ilgili Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu ve Ceza Daireleri kararlar\u0131ndan \u00f6zetler<\/strong><\/span><\/p>\n

1-(Telefonla uyu\u015fturucu \u015fevkine rehberlik etme)<\/strong> <\/span>S\u00f6z konusu telefon g\u00f6r\u00fc\u015fme i\u00e7eriklerinin \u015fifreli ve tamamen yolda kolluk g\u00fc\u00e7lerinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fu, aradaki mesafe ve telefon g\u00f6r\u00fc\u015fme kay\u0131tlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Ey\u00fcp K.\u2019\u0131n, san\u0131k \u015eahabettin K.\u2019n\u0131n y\u00f6nlendirmesi olmadan uyu\u015fturucu maddeyi istedi\u011fi yere ula\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, san\u0131klar\u0131n su\u00e7a konu uyu\u015fturucu maddeyi birlikte nakletme konusunda \u00f6nceden anla\u015fmaya vard\u0131klar\u0131 ve bu anla\u015fmaya g\u00f6re hareket ettikleri, dolay\u0131s\u0131yla san\u0131k \u015eahabettin K.\u2019n\u0131n eyleminin, uyu\u015fturucu maddeyi bizzat ta\u015f\u0131makta olan Ey\u00fcp K.\u2019\u0131n fiilini tamamlar mahiyette oldu\u011fu, bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda san\u0131k \u015eahabettin K.\u2019n\u0131n eyleminin TCK\u2019n\u0131n 39. maddesinde d\u00fczenlenen yard\u0131m etme s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve ayn\u0131 kanunun 37. maddesinde d\u00fczenlenen \u201cfail\u201d konumunda bulundu\u011fu kabul edilmelidir. (CGK, 2.4.2013\/1323-117)<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

2-(M\u00fc\u015fterek faillik-Cinsel ama\u00e7l\u0131 h\u00fcrriyeti tahdit su\u00e7una kat\u0131lma) \u00d6\u011fretideki g\u00f6r\u00fc\u015fler de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda m\u00fc\u015fterek faillik i\u00e7in iki ko\u015fulun birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekmektedir:<\/p>\n

a- Failler aras\u0131nda birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

b- Su\u00e7un i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde birlikte h\u00e2kimiyet kurulmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

M\u00fc\u015fterek faillikte,<\/strong> <\/span>birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra fiil \u00fczerinde ortak h\u00e2kimiyet kuruldu\u011fu i\u00e7in her bir su\u00e7 orta\u011f\u0131 \u201cfail\u201d konumundad\u0131r. Fiil \u00fczerinde ortak h\u00e2kimiyetin kurulup kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131nda su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n su\u00e7un icras\u0131nda \u00fcstlendikleri rolleri ve katk\u0131lar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n, su\u00e7un i\u015flenmesinde yapt\u0131klar\u0131 katk\u0131n\u0131n, di\u011ferinin fiilini tamamlad\u0131\u011f\u0131 durumlarda da m\u00fc\u015fterek faillik s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Buna g\u00f6re her m\u00fc\u015fterek fail, su\u00e7un icras\u0131na ili\u015fkin etkin, fonksiyonel bir katk\u0131da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Eylemin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde \u00fcstlendi\u011fi rol ve yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda san\u0131k Ahmet\u2019in, san\u0131klar Fatih, Yasin ve Soner\u2019in kat\u0131lanlara kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri cinsel sald\u0131r\u0131 eylemine zemin haz\u0131rlamak amac\u0131yla daha \u00f6nceden tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 kat\u0131lanlar\u0131 bir \u015fekilde san\u0131k Fatih\u2019in kulland\u0131\u011f\u0131 araca bindirme konusunda san\u0131klar Fatih, Yasin ve Soner ile birlikte hareket etti\u011finin ve il merkezinden \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar ara\u00e7 i\u00e7erisinde yanlar\u0131nda bulunmak suretiyle, kat\u0131lanlara kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olan cinsel ama\u00e7la ki\u015fiyi h\u00fcrriyetinden yoksun k\u0131lma su\u00e7una 5237 say\u0131l\u0131 TCK\u2019nm 37\/1. maddesi kapsam\u0131nda m\u00fc\u015fterek fail\u00a0olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fcnde zorunluluk bulunmaktad\u0131r (CGK, 20.12.2011\/218-277)<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

3-(G\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapma)<\/span><\/strong> San\u0131klar\u0131n maktul ile ya\u015fad\u0131klar\u0131 olay nedeniyle ald\u0131klar\u0131 su\u00e7 i\u015fleme karan ve yapt\u0131klar\u0131 etkin i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde hareket ederek san\u0131klardan birinin g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yaparak, di\u011ferlerinin silahlarla bara girip maktule ate\u015f ederek \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olduklar\u0131 olayda, t\u00fcm san\u0131klar\u0131n su\u00e7a TCK\u2019n\u0131n 37. maddesi anlamda do\u011frudan fail olarak kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekmektedir. (CGK. 10.05.2011\/59-85)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

(\u0130nsani ama\u00e7larla san\u0131klara yard\u0131m)<\/strong><\/span> Bu durumda, san\u0131k T.Baybure\u2019nin; \u201ckendi evinde badana yapaca\u011f\u0131 i\u00e7in boya almak \u00fczere evden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, yolda e\u015finin akrabas\u0131 olan san\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, san\u0131klar\u0131n kendisinden e\u015fya ta\u015f\u0131yacaklar\u0131 i\u00e7in yard\u0131m istediklerini, kendisinin bu ama\u00e7la kamyonetin kasas\u0131na bindi\u011fini, olay\u0131n meydana gelmesi \u00fczerine ise olay yerinden ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d dile getirdi\u011fi savunmas\u0131 ile T.\u2019n\u0131n annesi olan Elmas\u2019 m onu do\u011frulayan ifadesine itibar etmek gerekmi\u015ftir.<\/p>\n

\u015eu halde; Nurettin, Do\u011fan ve Kartal\u2019la birlikte kamyonetin kasas\u0131nda olay yerine gelmek d\u0131\u015f\u0131nda, olaya tam olarak ne \u015fekilde kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tan\u0131klarca a\u00e7\u0131klanamayan, elinde t\u00fcfek veya sopa bulundu\u011funa dair inand\u0131r\u0131c\u0131 bir delil elde edilemeyen, maktulle de herhangi bir husumeti saptanamayan san\u0131\u011f\u0131n; savunmas\u0131n\u0131n aksine, su\u00e7un i\u015flenmesine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yard\u0131m etti\u011fini g\u00f6steren her t\u00fcrl\u00fc ku\u015fkudan uzak, kesin ve inand\u0131r\u0131c\u0131 delil bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, \u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi gere\u011fince beraat\u0131na karar verilmesi isabetlidir. (CGK, 9.3.2010\/240-54)<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

5-(M\u00fc\u015fterek faillik-Beraber plan yapma)<\/strong><\/span> Yasa koyucunun 37. maddenin 1. f\u0131kras\u0131ndaki \u201csu\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131nda yer alan fiili birlikte ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015filerden her biri, fail olarak sorumlu olur\u201d ifadesiyle faillik kavram\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 olduk\u00e7a geni\u015f tuttu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. An\u0131lan madde uyar\u0131nca m\u00fc\u015fterek faillikten s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in birden fazla su\u00e7 orta\u011f\u0131 taraf\u0131ndan , birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak su\u00e7un icrai hareketlerinin birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve dolay\u0131s\u0131yla, fiilin icras\u0131 \u00fczerinde m\u00fc\u015fterek h\u00e2kimiyet kurulmas\u0131 gerekmektedir. Su\u00e7un i\u015flenmesini sa\u011flayan hareket \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kuran herkes fail say\u0131labilecektir. Hareket \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurmak, birlikte irtik\u00e2p etme \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi gibi, z\u0131mni veya a\u00e7\u0131k bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne dayal\u0131 olarak hareketi birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi de kapsayabiliriyle ki, bu anlamda su\u00e7u sonu\u00e7layan hareketi yapmayan, fakat bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n bu hareketi yapmas\u0131 i\u00e7in gerekli ortam\u0131 haz\u0131rlayanlardan her birisi de fail say\u0131labilecektir. Ki\u015finin eyleminin, bir su\u00e7a kat\u0131lma a\u015famas\u0131na ula\u015f\u0131p ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131, ula\u015fm\u0131\u015fsa\u00a0da su\u00e7a kat\u0131lma d\u00fczeyinin saptanmas\u0131 i\u00e7in, eylemin bir evresindeki durumun de\u011fil, eylemin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in verilen karar\u0131n, bu karar\u0131n icra edili\u015f bi\u00e7iminin, olay \u00f6ncesi, s\u0131ras\u0131 ve sonraki davran\u0131\u015flar\u0131n da dikkate al\u0131n\u0131p, t\u00fcm kan\u0131tlar\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc su\u00e7 kast\u0131n\u0131n mutlaka belli bir a\u015famada olu\u015fmas\u0131 gerekmedi\u011fi gibi, i\u015ftirak iradesinin de su\u00e7 tamamlan\u0131ncaya kadar her a\u015famada olu\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr) Bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olay de\u011ferlendirildi\u011finde; Birinci uyu\u015fmazl\u0131k konusunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde belirtildi\u011fi \u00fczere, san\u0131klar\u0131n olaydan \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce makt\u00fblenin ziynet e\u015fyalar\u0131n\u0131 ya\u011fmalamak ve bu ama\u00e7la makt\u00fblcyi \u00f6ld\u00fcrmek konusunda(plan yapt\u0131klar\u0131^ olay g\u00fcn\u00fc de san\u0131k Ay\u015fe\u2019nin yapt\u0131klar\u0131 plan d\u00e2hilinde san\u0131k Oktay\u2019\u0131n yan\u0131nda yer alarak, yapt\u0131klar\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc gere\u011fi makt\u00fbleyi konu\u015farak oyalama ve dikkatini ba\u015fka y\u00f6ne \u00e7ekme g\u00f6revini yerine getirdi\u011finde, olaydan sonra da kan\u0131tlar\u0131 ortadan kald\u0131rmak ve ya\u011fma konusu e\u015fyalar\u0131 saklamak suretiyle \u201c\u00f6ld\u00fcrme kast\u0131nda\u201d san\u0131k Oktay ile mutab\u0131k kald\u0131\u011f\u0131nda ve \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una bu suretle kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ku\u015fku bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, san\u0131k Ay\u015fe\u2019nin makt\u00fbleye y\u00f6nelik eyleminin 5237 say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 37. maddesinde d\u00fczenlenen \u201cfaillik\u201d kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekir. (Su\u00e7un i\u015flenmesini sa\u011flayan hareket \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kuran herkes fail say\u0131labilecektir. Hareket \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurmak, birlikte irtik\u00e2p etme \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi gibi, z\u0131mni veya a\u00e7\u0131k bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne dayal\u0131 olarak hareketi birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi de kapsayabilir.) (Karar\u0131n daha geni\u015f \u00f6zeti i\u00e7in m.82\u2019nin alt\u0131na bak\u0131n\u0131z) (CGK, 2.2.2010\/239-14)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

6-(\u0130\u015ftirak iradesinin olu\u015fma zaman\u0131)<\/strong><\/span> Ki\u015finin eyleminin, bir su\u00e7a kat\u0131lma a\u015famas\u0131na ula\u015f\u0131p ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131, ula\u015fm\u0131\u015fsa da su\u00e7a kat\u0131lma d\u00fczeyinin saptanmas\u0131 i\u00e7in, eylemin bir evresindeki durumun de\u011fil, eylemin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in verilen karar\u0131n, bu karar\u0131n icra edili\u015f bi\u00e7iminin, olay \u00f6ncesi, s\u0131ras\u0131 ve sonraki davran\u0131\u015flar\u0131n da dikkate al\u0131n\u0131p, t\u00fcm kan\u0131tlar\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, su\u00e7 kast\u0131n\u0131n mutlaka belli bir a\u015famada olu\u015fmas\u0131 gerekmedi\u011fi gibi, i\u015ftirak iradesinin de su\u00e7 tamamlan\u0131ncaya kadar her a\u015famada olu\u015fmas\u0131 olanakl\u0131d\u0131r. (CGK. 13.10.2009\/194-235)<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

7-(Su\u00e7 kast\u0131-\u0130\u015ftirak iradesi)<\/strong><\/span> Kast insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 ile ilgili bir kavram olup, kast\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmedi\u011fi durumlarda, i\u00e7 d\u00fcnyaya ait bu olgunun d\u0131\u015f d\u00fcnyaya yans\u0131yan davran\u0131\u015flara bak\u0131larak belirlenmesi yoluna gidilmektedir.<\/p>\n

Ki\u015finin eyleminin, bir su\u00e7a kat\u0131lma a\u015famas\u0131na ula\u015f\u0131p ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131, ula\u015fm\u0131\u015fsa da su\u00e7a kat\u0131lma d\u00fczeyinin saptanmas\u0131 i\u00e7in, eylemin bir evresindeki durumun de\u011fil, eylemin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in verilen karar\u0131n, bu karar\u0131n icra edili\u015f bi\u00e7iminin, olay \u00f6ncesi, s\u0131ras\u0131 ve sonraki davran\u0131\u015flar\u0131n da dikkate al\u0131n\u0131p, t\u00fcm kan\u0131tlar\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc su\u00e7 kast\u0131n\u0131n mutlaka belli bir a\u015famada olu\u015fmas\u0131 gerekmedi\u011fi gibi, i\u015ftirak iradesinin de su\u00e7 tamamlan\u0131ncaya kadar her a\u015famada olu\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. (CGK, 20.1.2009\/232-2)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Azmettirme<\/strong><\/span><\/p>\n

Madde 38 –<\/span><\/strong> (1) Ba\u015fkas\u0131n\u0131 su\u00e7 i\u015flemeye azmettiren ki\u015fi, i\u015flenen su\u00e7un cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n

(2) \u00dcstsoy ve altsoy ili\u015fkisinden do\u011fan n\u00fcfuz kullan\u0131lmak suretiyle su\u00e7a azmettirme h\u00e2linde, azmettirenin cezas\u0131 \u00fc\u00e7te birden yar\u0131\u015fma kadar art\u0131r\u0131l\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n su\u00e7a azmettirilmesi h\u00e2linde, bu f\u0131kra h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re cezan\u0131n art\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in \u00fcstsoy ve altsoy ili\u015fkisinin varl\u0131\u011f\u0131 aranmaz, (Azmettirenin cezas\u0131 \u00fc\u00e7te birden yar\u0131s\u0131na kadar art\u0131r\u0131l\u0131r)<\/strong><\/em><\/p>\n

(3) Azmettirenin belli olmamas\u0131 h\u00e2linde, kim oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan fail veya di\u011fer su\u00e7 orta\u011f\u0131 hakk\u0131nda a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 yerine yirmi y\u0131ldan yirmibe\u015f y\u0131la kadar, m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 yerine onbe\u015f y\u0131ldan yirmi y\u0131la kadar hapis cezas\u0131na h\u00fckmolunabilir. Di\u011fer h\u00e2llerde verilecek cezada, \u00fc\u00e7te bir oran\u0131nda indirim yap\u0131labilir.<\/strong><\/em><\/p>\n

765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019undaki kar\u015f\u0131l\u0131k maddesi: Madde 64<\/em><\/p>\n

Maddeyle ilgili a\u00e7\u0131klamalar ve bilinmesi gerekenler<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0Azmettirme ancak kasdi su\u00e7larda olabilir.<\/p>\n

\u00a9 Azmettiren kasten hareket etmeli.<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a9 Azmettirenin manevi hareketi su\u00e7 failinde su\u00e7un i\u015flenmesi i\u00e7in bir karar olu\u015fturmal\u0131.<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a9 \u0130kinci f\u0131kra bak\u0131m\u0131ndan; art\u0131r\u0131m en az 1\/3 ve en \u00e7ok iki de bir olmak \u00fczere bu ikisi aras\u0131ndaki 17\/48, 9\/24, 19\/48, 5\/12, 21\/48, 11\/24, 23\/48 gibi oranlarda da olabilir<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a9 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kradaki indirimler zorunlu de\u011fildir.<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a9 Tek ba\u015f\u0131na su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n uyand\u0131r\u0131lmas\u0131 yetmedi\u011fi gibi, mevcut karan peki\u015ftirmek de azmettiren say\u0131lmak i\u00e7in yetmez. Kriter \u015fu olmal\u0131, azmettirme olmasayd\u0131 su\u00e7 i\u015flenmeyecekti. Azmettirmede kullan\u0131lan ara\u00e7 \u00f6nemli de\u011fildir. Maddede soyut olarak altsoy \u00fcstsoy ili\u015fkisinden de\u011fil, altsoy \u00fcstsoy ili\u015fkisinden do\u011fan n\u00fcfuzun kullan\u0131lmas\u0131ndan s\u00f6z edilmektedir. E\u011fer bu ili\u015fki b\u00f6yle bir n\u00fcfuz yaratm\u0131yorsa, art\u0131k bu a\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 sebebin uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmamal\u0131d\u0131r.<\/span> (\u0130zmir \u015ferhi, s.431)<\/em><\/p>\n

Azmettirmenin\u00a0kabul\u00fc bak\u0131m\u0131ndan fiilin esasl\u0131 unsurlar\u0131yla somutla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 yeterli olup su\u00e7un i\u015fleni\u015f \u015fekline ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n belirtilmesine gerek yoktur. Azmettirmenin belirli bir ki\u015fiye y\u00f6nelmi\u015f olmas\u0131 \u015fart oldu\u011fundan\u00a0su\u00e7u i\u015flemesi istenen failin belli olmamas\u0131 durumunda, art\u0131k azmettirmeden\u00a0s\u00f6z edilemez; b\u00f6yle bir durumda, di\u011fer \u015fartlar\u0131nda bulunmas\u0131 halinde su\u00e7 i\u015flemeye tahrik (m.214) su\u00e7u olu\u015fur. (Demirba\u015f, s.438)<\/em><\/p>\n

E\u011fer fail, azmettirenin kast\u0131na uygun olan\u0131ndan daha az\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fse azmettiren fail taraf\u0131ndan i\u015flenen su\u00e7tan sorumlu tutulur.<\/p>\n

Fail azmettirenin kast\u0131na uygun olan\u0131ndan daha fazlas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fse. azmettiren yaln\u0131zca kast\u0131n\u0131n i\u00e7erdi\u011fi fiilden sorumludur.<\/p>\n

Fail azmettirenin kast\u0131n\u0131n tamamen d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir su\u00e7 i\u015flemi\u015fse, i\u015flenen fiil ile azmettirilen fiil aras\u0131nda sapma \u00f6nemli de\u011filse azmettiren bu su\u00e7tan dolay\u0131 sorumludur, (ya\u011fmaya azmettirmede h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unun i\u015flenmesinde, azmettiren h\u0131rs\u0131zl\u0131ktan cezaland\u0131r\u0131l\u0131r) Buna kar\u015f\u0131l\u0131k sapma \u00f6nemli ise sadece azmettirilen su\u00e7tan cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. (A, B yi ya\u011fma su\u00e7u i\u015flemeye azmettiriyor. B ayr\u0131ca C\u2019ye cinsel sald\u0131r\u0131da bulunuyor. A, yaln\u0131zca ya\u011fmaya azmettirmeden dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.)<\/p>\n

E\u011fer as\u0131l fiilde netice y\u00fcz\u00fcnden cezan\u0131n a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren bir durum varsa, azmettirenin sorumlulu\u011fu m.23\u2019e g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fclmeli ve bu a\u011f\u0131r netice bak\u0131m\u0131ndan taksiri varsa azmettiren de bu neticeden sorumlu tutulmal\u0131d\u0131r. (A, B yi C\u2019yi yaralamas\u0131 i\u00e7in azmettiriyor. Yaralama neticesinde C\u2019nin \u00f6lmesi gibi) (Erdem, s.212)<\/em><\/p>\n

Maddeyle ilgili Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu ve Ceza Daireleri kararlar\u0131ndan \u00f6zetler<\/span><\/strong><\/p>\n

1-(Azmettireni azmettirmede \u015f\u00fcphe bulunmas\u0131)<\/strong><\/span> Latince \u201cin dubio pro reo\u201d<\/strong> <\/span>olarak ifade edilen ve masumiyet (su\u00e7suzluk) karinesinin bir uzant\u0131s\u0131 olan \u201c\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi\u201d<\/span> <\/strong>ceza yarg\u0131lamas\u0131 hukukunun evrensel nitelikteki \u00f6nemli ilkelerinden biridir. San\u0131\u011f\u0131n bir su\u00e7tan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n temel ko\u015fulu, su\u00e7un ku\u015fkuya yer vermeyen bir kesinlikle ispat edilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ku\u015fkulu ve ayd\u0131nlat\u0131lamam\u0131\u015f olaylar ve iddialar san\u0131\u011f\u0131n aleyhine yorumlanarak h\u00fck\u00fcm tesis edilemez. Ceza mahk\u00fbmiyeti bir olas\u0131l\u0131\u011fa de\u011fil, kesin ve a\u00e7\u0131k bir ispata dayanmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span> Bu ispat, teoride olsa hi\u00e7bir ku\u015fku ve ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir olu\u015fa olanak vermemelidir. Y\u00fcksek de olsa bir olas\u0131l\u0131\u011fa dayan\u0131larak san\u0131\u011f\u0131 cezaland\u0131rmak, ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli amac\u0131 olan ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmadan h\u00fck\u00fcm vermektir.<\/span> (CGK. 06.03.2012\/345-73)<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

2-(Azmettirme i\u00e7in olay \u00f6ncesi davran\u0131\u015flar daha \u00f6nemli)<\/strong> <\/span>Azmettirmenin varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in san\u0131\u011f\u0131n olaydan sonraki davran\u0131\u015flar\u0131ndan \u00e7ok, olaydan\u00a0\u00f6nceki davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. San\u0131k Dilek\u2019nin di\u011fer san\u0131k Ha\u015fan.H\u2019yi azmettirdi\u011fine ili\u015fkin yerel mahkemece gerek\u00e7e olarak g\u00f6sterilen davran\u0131\u015flar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, \u00f6l\u00fcm olay\u0131ndan sonra ger\u00e7ekle\u015fen davran\u0131\u015flar olup, bunlar tek ba\u015f\u0131na azmettirmenin varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yeterli de\u011fildir. (San\u0131k Dilek herhangi bir nedenle e\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine sevinmi\u015f olsa hile, e\u015finin ailesi ile aralar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131, san\u0131k Ha\u015fan ile aralar\u0131nda duygusal bir ili\u015fkinin bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde k\u00f6yde dedikodunun dola\u015fmas\u0131 nedeniyle e\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi olay\u0131ndan kendisinin de sorumlu tutulaca\u011f\u0131 korkusu, di\u011fer san\u0131k Ha\u015fan \u2019\u0131n kollu\u011fa \u015fik\u00e2yette bulunmas\u0131 halinde \u00e7ocuklar\u0131 ve kendisine de zarar verece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki tehditleri dolay\u0131s\u0131yla bu \u015fekilde davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekmektedir.) (CGK. 16.02.2010\/251-25)<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

YARDIM ETME\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

Madde 39<\/strong><\/span> – (1) Su\u00e7un i\u015flenmesine yard\u0131m eden ki\u015fiye, i\u015flenen su\u00e7un a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131n\u0131 gerektirmesi h\u00e2linde, onbe\u015f y\u0131ldan yirmi y\u0131la; m\u00fcebbet hapis cezas\u0131n\u0131 gerektirmesi h\u00e2linde, on y\u0131ldan onbe\u015f y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 verilir. Di\u011fer h\u00e2llerde cezan\u0131n yar\u0131s\u0131 indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.<\/strong><\/em><\/p>\n

(2) A\u015fa\u011f\u0131daki h\u00e2llerde ki\u015fi i\u015flenen su\u00e7tan dolay\u0131 yard\u0131m eden s\u0131fat\u0131yla sorumlu olur: <\/strong><\/em><\/p>\n

a) Su\u00e7 i\u015flemeye te\u015fvik etmek veya su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131 kuvvetlendirmek veya fiilin i\u015flenmesinden sonra yard\u0131mda bulunaca\u011f\u0131n\u0131 vaat etmek.<\/strong><\/span><\/p>\n

b) Su\u00e7un nas\u0131l i\u015flenece\u011fi hususunda yol g\u00f6stermek veya fiilin i\u015flenmesinde kullan\u0131lan ara\u00e7lar\u0131 sa\u011flamak.<\/strong><\/span><\/p>\n

c) Su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce veya i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda yard\u0131mda bulunarak icras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak.<\/strong><\/span><\/p>\n

*Maddede yard\u0131mc\u0131 faillik ( feri faillik) durumu d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

a ) Su\u00e7 i\u015flemeye te\u015fvik eden ,<\/strong><\/em><\/span>
\nb ) Su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131 kuvvetlendiren,<\/strong><\/em><\/span>
\nc ) Fiilin i\u015flenmesinden sonra yard\u0131mda bulunaca\u011f\u0131n\u0131 vaat eden,<\/strong><\/em><\/span>
\nd ) Su\u00e7un nas\u0131l i\u015flenece\u011fi hususunda yol g\u00f6steren,<\/strong><\/em><\/span>
\ne ) Fiilin i\u015flenmesinde kullan\u0131lan ara\u00e7lar\u0131 sa\u011flayan,<\/strong><\/em><\/span>
\nf ) Su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce veya i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda yard\u0131mda bulunarak icras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran,<\/strong><\/em><\/span>
\nKi\u015fi ,yard\u0131mc\u0131 faildir.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Yard\u0131mc\u0131 faillik bi\u00e7imleri yasada tek tek say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n

1. \u0130\u015ftirakten bahsedilebilmesi i\u00e7in m\u00fcteaddit failler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fcteaddit hareketler olmas\u0131, bu hareketlerin illi bir de\u011fer ta\u015f\u0131mas\u0131, failler aras\u0131nda i\u015ftirak iradesi bulunmas\u0131, faillerden biri taraf\u0131ndan tipe uygun fiilin icras\u0131na ba\u015flan\u0131lmas\u0131 ve bunun b\u00fct\u00fcn \u015ferikler i\u00e7in ayni olmas\u0131 gerekir.<\/strong><\/span>
\n2. M\u00fc\u015fterek faillik fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmas\u0131 veya fiile m\u00fchim bir katk\u0131 sa\u011flanmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu olur. <\/strong><\/span>
\n3. E\u011fer fiilin icras\u0131 ve sonu\u00e7 al\u0131nmas\u0131 faillerden her birinin veya hepsinin elinde ise fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmu\u015f demektir. <\/strong><\/span>
\n4. \u0130\u015ftirakten dolay\u0131 sorumluluk i\u00e7in icra hareketlerine ba\u015flanm\u0131\u015f bir su\u00e7un bulunmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. <\/strong><\/span>
\n5. Su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n ayn\u0131 su\u00e7 konusunda al\u0131nmas\u0131 gerekir. <\/strong><\/span>
\n6. Ba\u015fkas\u0131n\u0131 ara\u00e7 olarak kullanan ki\u015fi dolayl\u0131 asli fail say\u0131l\u0131r. <\/strong><\/span>
\n7. Taksirli su\u00e7larda su\u00e7a i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fakat harekete i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/strong><\/span>
\n8. \u0130\u015ftirak kasten i\u015flenen su\u00e7larda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/strong><\/span>
\n9. \u0130\u015ftirak iradesi su\u00e7 i\u015flenmeden \u00f6nce veya en ge\u00e7 su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda olu\u015fmal\u0131d\u0131r<\/strong><\/span>
\n10. Olas\u0131 kastla i\u015flenen bir su\u00e7a i\u015ftirak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/strong><\/span>
\n11. \u0130\u015ftirakte su\u00e7a kat\u0131lma iradesinin tek yanl\u0131 olarak bulunmas\u0131 yeterlidir. \u0130\u015ftirak iradesi, iradelerin birle\u015fmesi \u015feklinde anla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Fakat i\u015ftirak iradesinin mevcudiyeti i\u00e7in, her \u015ferikin di\u011fer faillerle birlikte belirli bir su\u00e7un i\u015flenmesine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi gerekir.<\/strong><\/span>
\n12. \u0130\u015ftirakte su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n i\u015ftirak niteli\u011findeki hareketlerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini tamamlad\u0131\u011f\u0131 hallerde, her hareketin neticeyi tek ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirme g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131 \u015fart de\u011fildir. Fakat hareketlerin birbirini tamamlamamas\u0131 halinde her hareketin tek ba\u015f\u0131na neticeyi meydana getirme g\u00fcc\u00fcn\u00fc haiz olmas\u0131 gerekir.<\/strong><\/span>
\n13. Yeni ceza yasas\u0131 kusur teorisini benimsedi\u011fini ileri s\u00fcrmesine ra\u011fmen, i\u015ftirak konusunda irade teorisini esas alm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fckmektedir. Zira kusur teorisi nedensellik ba\u011f\u0131ndan sarf\u0131 nazar edemez. <\/strong><\/span>
\n14. \u0130\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na konu hareket i\u015flenirken kast\u0131 a\u015fan bir netice meydana gelmi\u015fse, bundan t\u00fcm ortaklar kusurlar\u0131 derecesinde sorumlu olurlar. <\/strong><\/span>
\n15. \u0130\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na konu su\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda bir su\u00e7 i\u015flenmi\u015fse, ortaklar\u0131n sorumlulu\u011fu bu su-\u00e7a i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131l\u0131p say\u0131lmayacaklar\u0131 hususunun tespitinden sonra tayin edilmelidir.<\/strong><\/span>
\n16. Bir ortakta bulunan \u015fahsi cezas\u0131zl\u0131k sebebinden di\u011fer ortaklar\u0131n faydalanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fiilde bulunan bir cezas\u0131zl\u0131k sebebinden ise t\u00fcm ortaklar yararlan\u0131r. <\/strong><\/span>
\n17. \u0130\u015ftiraki ani ve tasarlanm\u0131\u015f i\u015ftirak olarak ikiye ay\u0131rmak ve kavga su\u00e7lar\u0131nda taraf olan failler aras\u0131nda ani i\u015ftirakin bulundu\u011funu kabul etmek gerekir.<\/strong><\/span><\/p>\n

Asli i\u015ftirak,<\/strong><\/span> kanuni tan\u0131mda yer alan su\u00e7un birden fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmak veya m\u00fchim bir katk\u0131 yap\u0131lmak suretiyle birlikte i\u015flenmesidir. Su\u00e7un karar ve icra a\u015famas\u0131na kat\u0131lan ve sonu\u00e7lar\u0131ndan faydalanan herkes, m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumlu olur. TCK. 37\/1. maddeye g\u00f6re su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen fiili ger\u00e7ekle\u015ftirilen ki\u015fi fail olup, su\u00e7un birden fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan birlikte i\u015flenmesi durumunda, bu ki\u015filerin her biri m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumlu tutulacaklard\u0131r.<\/p>\n

Su\u00e7a i\u015ftirak i\u00e7in, su\u00e7un icra hareketlerine kat\u0131lmak veya icra hareketlerini ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015fiye bu karar\u0131 verdirmek veya icra hareketlerini yapan ki\u015fiye yard\u0131m etmek ve mutlaka o su\u00e7a y\u00f6nelik herhangi derecede bir iradenin varl\u0131\u011f\u0131 gerekir.<\/em> Bir tek ki\u015fi taraf\u0131ndan i\u015flenebilen bir su\u00e7un, \u00f6nceden yap\u0131lan i\u015fbirli\u011fi sonucu birden fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi halinde, faillerin aras\u0131nda i\u015ftirak mevcuttur. Bir su\u00e7u i\u015fleme hususunda san\u0131klar\u0131n, su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce veya i\u015flendi\u011fi s\u0131rada ortak bir irade ile hareket etmeleri ve su\u00e7un icras\u0131nda do\u011frudan do\u011fruya etkili olan hareketleri ifa etmeleri halinde asli faillik s\u00f6z konusu olur.<\/p>\n

765 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 64\/1. maddesinde fiili irtik\u00e2p etmekten ve do\u011frudan do\u011fruya beraber i\u015flemekten bahsediliyordu. Fiili irtik\u00e2p etmek birbirini tekrarlayan hareketleri icra etmek idi. (her failin ma\u011fdura ayr\u0131, ayr\u0131 vurmas\u0131 gibi) Do\u011frudan do\u011fruya beraber i\u015flemek halinde, birbirini tamamlayan hareketler s\u00f6z konusu olmakta idi. (bir failin tutmas\u0131, di\u011ferinin vurmas\u0131 gibi) 5237 say\u0131l\u0131 ceza yasas\u0131 37\/1. maddesinde bu iki tan\u0131m yerine \u201cfiili birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirmek\u201d ten bahsedilmektedir. 765 say\u0131l\u0131 yasada i\u015ftirak konusunda “Ki\u015finin, su\u00e7un i\u015fleni\u015fine katk\u0131s\u0131n\u0131n, ger\u00e7ekle\u015ftirilen su\u00e7un b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7erisinde de\u011fil, ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ele al\u0131nmas\u0131” esas\u0131 kabul edilmi\u015f iken, 5237 say\u0131l\u0131 yasa ile “Fiilin i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde kurulan h\u00e2kimiyet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc”<\/span><\/strong> kabul edilmi\u015ftir. Yeni d\u00fczenlemeyle i\u015ftirak halinde faillerin hareketlerinin ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak incelenmesine son verilmek istenmi\u015ftir.<\/p>\n

765 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Yasas\u0131nda, su\u00e7a kat\u0131lanlar\u0131 su\u00e7un meydana gelmesinde asli rol alanlar ve neticenin olu\u015fmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 rol oynayanlar olmak \u00fczere iki gruba ay\u0131ran nispi su\u00e7luluk sistemi kabul edilmi\u015fti. Failler, su\u00e7a i\u015ftirakteki derecelerine g\u00f6re asli veya feri fail olarak ikiye ayr\u0131lmakta idi. Bu ayr\u0131ma g\u00f6re asli i\u015ftirak; faillerin bir su\u00e7u i\u015fleme hususunda, su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce veya i\u015flendi\u011fi s\u0131rada ortak bir irade ile hareket etmeleri ve su\u00e7un icras\u0131nda do\u011frudan do\u011fruya etkili olan hareketleri ifa etmeleridir. Fer\u2019i i\u015ftirak<\/span> <\/strong>ise; su\u00e7un icra hareketlerine do\u011frudan do\u011fruya kat\u0131lmamakla birlikte, su\u00e7un i\u015flenmesi i\u00e7in i\u015f ve vas\u0131ta tedarik etmek, su\u00e7un i\u015flenmesini kolayla\u015ft\u0131ran davran\u0131\u015flarda bulunmak, su\u00e7 i\u015flenmeden \u00f6nce su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek, kuvvetlendirmek, talimat vermek veya su\u00e7 i\u015flendikten sonra yard\u0131m i\u00e7in s\u00f6z vermek, olay yerinde bulunup asli faile destek sa\u011flamak suretiyle fiile ikinci derecede kat\u0131lmakt\u0131r. Su\u00e7un i\u015ftirak halinde i\u015flenmesinde, faillerin su\u00e7a kat\u0131lma derecelerinin di\u011fer bir deyi\u015fle asli fail mi, yoksa feri fail mi olduklar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 i\u00e7in eylemin bir evresindeki durumlar\u0131 de\u011fil, verilen karar, karar\u0131n icras\u0131, olay \u00f6ncesi ve olay s\u0131ras\u0131ndaki davran\u0131\u015flar\u0131 dik-kate al\u0131nmakta idi. B\u00f6ylece fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulup kurulmad\u0131\u011f\u0131, \u00f6nemli bir katk\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 gibi hususlarda de\u011ferlendirme yapmak ve i\u015ftirakin niteli\u011fini saptamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Bu nedenle yeni ceza yasas\u0131 ile birlikte ortaya kondu\u011fu s\u00f6ylenen \u00f6l\u00e7\u00fclerin daha 765 say\u0131l\u0131 ceza yasas\u0131 uygulamas\u0131nda da muteber oldu\u011funu s\u00f6ylemek kabildir.<\/p>\n

M\u00fc\u015fterek faillik muhtelif \u015fekillerde olabilir. \u0130\u015ftirakte su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n hareketleri birbirini tamamlayabilir. Yani her orta\u011f\u0131n hareketi sonuca giden yolda bir yap\u0131 ta\u015f\u0131 vazifesi g\u00f6r\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla ortaklar\u0131n hareketleri tek ba\u015f\u0131na neticeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye yetmez. \u00d6rne\u011fin; su\u00e7 ortaklar\u0131ndan birinin cebir veya tehdit kullanarak ma\u011fduru etkisiz h\u00e2le getirdi\u011fi, di\u011ferinin de \u00fczerindeki para ve sair k\u0131ymetli e\u015fyay\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 ya\u011fma su\u00e7unda her iki su\u00e7 orta\u011f\u0131n\u0131n su\u00e7un i\u015fleni\u015fine yapt\u0131klar\u0131 katk\u0131, su\u00e7un icras\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirini tamamlay\u0131c\u0131 niteliktedir. Dolay\u0131s\u0131yla, her iki su\u00e7 orta\u011f\u0131, su\u00e7un i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde ortak bir h\u00e2kimiyet kurmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131nda ortak hareket eden faillerin her birinin hareketi tek ba\u015f\u0131na neticeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye yeterli olabilir. Su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n i\u015ftirak niteli\u011findeki hareketlerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini tamamlamad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle durumlarda da m\u00fc\u015fterek faillik m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Baz\u0131 h\u00e2llerde failler, her biri su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131 tek ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere, bir anla\u015fmaya varabilir. \u00d6rne\u011fin; bir ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in aralar\u0131nda anla\u015fm\u0131\u015f olan be\u015f ki\u015fi, amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme ihtimalini daha da y\u00fckseltmek i\u00e7in, ayn\u0131 anda ma\u011fdurun \u00fczerine ate\u015f ederler. Ate\u015flenen mermilerden bir k\u0131sm\u0131 ma\u011fdura isabet eder, bir k\u0131sm\u0131 ise etmez. Bu \u00f6rnek olayda b\u00fct\u00fcn su\u00e7 ortaklar\u0131 ortak bir su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131na dayanarak birlikte hareket etmektedirler. Bu be\u015f su\u00e7 orta\u011f\u0131n\u0131n ate\u015fledi\u011fi mermilerden sadece bir tanesinin ma\u011fdura isabet edip \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmas\u0131 h\u00e2linde dahi, tamamlanm\u0131\u015f kasten adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan dolay\u0131 bu ki\u015filerden her biri m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumlu tutulacakt\u0131r. Bu gibi hallerde 5237 say\u0131l\u0131 ceza yasas\u0131nda faillerden sadece birisinin neticeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olmas\u0131 s\u00f6z konusu olsa da, t\u00fcm faillerin neticeden sorumlu tutulmalar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u0131saca i\u015ftirakte su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n i\u015ftirak niteli\u011findeki hareketlerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini tamamlad\u0131\u011f\u0131 hallerde, her hareketin neticeyi tek ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirme g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131 \u015fart de\u011fildir. Fakat hareketlerin birbirini tamamlamamas\u0131 halinde her hareketin tek ba\u015f\u0131na neticeyi meydana getirme g\u00fcc\u00fcn\u00fc haiz olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Burada dikkat edilirse m\u00fc\u015fterek faillik kurumunun alan\u0131 illiyet ba\u011f\u0131ndan sarf\u0131nazar edilerek geni\u015fletilmi\u015f olmaktad\u0131r. \u00d6zgen\u00e7, i\u015ftirake konu fiiller ile netice aras\u0131ndaki illiyet ba\u011f\u0131 meselesinin zorunluluk teorisini ilgilendirdi\u011fini ifade ederek, ex post bir ara\u015ft\u0131rma ile su\u00e7a yap\u0131lan katk\u0131n\u0131n, meydana gelen netice a\u00e7\u0131s\u0131ndan illiyet ba\u011f\u0131 itibariyle zorunluluk arz edip etmedi\u011fini reel olarak belirlemeye \u00e7al\u0131\u015fmak isabetli de\u011fildir demektedir. T\u00fcrk\u00e7esi i\u015ftirakin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek ve niteli\u011fini belirlemek i\u00e7in eylem ile netice aras\u0131nda illiyet ba\u011f\u0131 ara-maya gerek yoktur. \u00d6nemli olan fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurmakt\u0131r. \u0130lliyet ba\u011f\u0131n\u0131n mevcut olmad\u0131\u011f\u0131 bir eylemde h\u00e2kimiyetin nas\u0131l varsay\u0131laca\u011f\u0131 ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusudur.<\/p>\n

5237 say\u0131l\u0131 ceza yasas\u0131nda i\u015ftirakin t\u00fcr\u00fcn\u00fc saptamak konusunda fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct olarak kabul edilmi\u015ftir. \u0130cra hareketlerini ister tekrar etmi\u015f, isterse tamamlam\u0131\u015f olsun, fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet sahibi olan faillerin t\u00fcm\u00fc, eylemden e\u015fit olarak sorumlu tutulacakt\u0131r. Su\u00e7a i\u015ftirak su\u00e7un tamam\u0131 nazara al\u0131narak de\u011ferlendirilecektir. Buna g\u00f6re neticeyi hangi failin meydana getirdi\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya gerek kalmamaktad\u0131r. Mesela; \u00f6ld\u00fcren darbenin hangi fail taraf\u0131ndan icra edildi\u011fini ara\u015ft\u0131rmak l\u00fczumu ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm failler \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in vurmu\u015flarsa, bu darbelerden hangisi maktul\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f olursa olsun, t\u00fcm kat\u0131lanlar adam \u00f6ld\u00fcrmekten dolay\u0131 asli fail olarak mesul olacaklard\u0131r. Fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurmak prensibi 765 say\u0131l\u0131 yasa d\u00f6neminde de uygulan\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc asli i\u015ftirak t\u00fcr\u00fcnde fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmas\u0131 gerekliydi. Mesela g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapmak feri i\u015ftirak olmakla birlikte e\u011fer g\u00f6zc\u00fc fail olmadan su\u00e7un i\u015flenmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse veya g\u00f6zc\u00fc su\u00e7un neticelerinden faydalanm\u0131\u015fsa bu kat\u0131lman\u0131n asli i\u015ftirak niteli\u011finde oldu\u011fu kabul edilmekteydi. Bu itibarla g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapan su\u00e7 orta\u011f\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fterek (asli) fail olarak m\u0131, yoksa yard\u0131m eden olarak m\u0131 sorumlu tutulmas\u0131 gerekti\u011fi meselesinin halli, tamamen somut olay\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduracak olan h\u00e2kimin g\u00f6revidir. Yeni ceza yasas\u0131na g\u00f6re g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapan ki\u015fi, fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurdu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde asli fail say\u0131lacakt\u0131r. E\u011fer g\u00f6zc\u00fc fail olmadan su\u00e7un i\u015flenmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, fiilin icras\u0131 ve sonu\u00e7 al\u0131nmas\u0131 g\u00f6zc\u00fc failin elinde bulunmaktad\u0131r. Veya g\u00f6zc\u00fcn\u00fcn eylemi m\u00fchim bir katk\u0131 niteli\u011findedir. Bu nedenle m\u00fc\u015fterek fail say\u0131lmas\u0131 gerekir. \u015eu halde h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unda g\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, fiilden sonu\u00e7 al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00f6nemli katk\u0131 say\u0131lan g\u00f6zc\u00fcl\u00fck, fiile \u00f6nemsiz ve tali katk\u0131da bulunan g\u00f6zc\u00fcl\u00fck olarak ikiye ay\u0131rmak laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015ftirak halinde su\u00e7 i\u015flenmesi halinde, i\u015ftirakin nevini saptamak i\u00e7in faillerin karar verme ve icra safhalar\u0131ndaki t\u00fcm hareketlerinin nazara al\u0131nmas\u0131 ve topluca de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. San\u0131\u011f\u0131n, di\u011fer san\u0131kla silahl\u0131 ya\u011fma su\u00e7unu i\u015flemeye karar verip, fiilin icra tarz\u0131n\u0131 birlikte planlamalar\u0131 ve bir san\u0131\u011f\u0131n benzin istasyonu bek\u00e7isini silah tehdidiyle ya\u011fmalarken, di\u011fer san\u0131\u011f\u0131n g\u00f6zetleme yapt\u0131\u011f\u0131, di\u011ferine maddi ve manevi g\u00fc\u00e7 verdi\u011fi, su\u00e7un i\u015flenmesine \u00f6nemli katk\u0131da bulundu\u011fu, bu nedenle yard\u0131m niteli\u011finde g\u00f6z\u00fcken fiili asli i\u015ftirak olup TCK. 64. maddesi ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 do\u011frudur. 6.CD. E:1974\/6637, K:1974\/7045, Tarih: 02.12.1974<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

B\u00f6ylece feri zorunlu i\u015ftirak varsa, asli faillik s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlardan yeni ceza yasas\u0131n\u0131n i\u015ftirak konusunda yeni bir sistem getirmedi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Bir hareketi fiilin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inden \u00e7ekip \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hala neticenin meydana gelmesi s\u00f6z konusu ise bu hareketi icra eden fail, fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurmam\u0131\u015ft\u0131r. Bir hareket di\u011fer hareketler olmaks\u0131z\u0131n, tek ba\u015f\u0131na neticeyi meydana getirmeye elveri\u015fli ve yeterli ise yine fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet tesis edilmi\u015ftir. Fakat tek ba\u015f\u0131na neticeyi meydana getirmeye elveri\u015fli olan bu hareket, somut olayda neticenin meydana gelmesine neden olmam\u0131\u015fsa, yine de fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kuran bir hareket olarak kabul edilmesine imk\u00e2n yoktur. Bu nedenle feri i\u015ftirak olarak kabul edilmesinde fayda bulunmaktad\u0131r. Bu konudaki teredd\u00fctler uygulamada giderilecektir. Mevcut durumda fiili ger\u00e7ekle\u015ftirmek konusunda birlikte karar veren ve icra hareketlerini birlikte ger\u00e7ekle\u015ftiren failler, m\u00fc\u015fterek fail say\u0131lacakt\u0131r. Etkili eylem su\u00e7unda ma\u011fduru tutan ile vuran, duruma g\u00f6re h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unda g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapan, maktule birlikte ate\u015f eden ki\u015filer asli fail olarak kabul edilecektir. Su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc sonucunda, ortaklara d\u00fc\u015fen g\u00f6revin \u00f6nemi ve mahiyeti ne olursa olsun asli ortak say\u0131lacaklard\u0131r. Di\u011fer bir anlat\u0131mla su\u00e7tan dolay\u0131 asli fail olarak sorumlu tutulmak i\u00e7in, birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131na dayal\u0131 olarak icra hareketlerine kat\u0131lmak yeterli say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda icra hareketlerinin birbirini tamamlamas\u0131 ve nedensellik de\u011feri ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekmez. \u0130cra hareketlerinin birlikte al\u0131nan su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131 yeterlidir. \u0130lliyet ba\u011f\u0131n-dan sarf\u0131nazar eden bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k oldu\u011funu ifade etmek laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n

K\u0131saca icra hareketleri s\u0131ras\u0131nda hangi safhada ve hangi \u015fekilde olursa olsun su\u00e7a kat\u0131lan ki\u015fi, fiil \u00fczerinde hakimiyet kurmu\u015fsa, asli faildir. \u0130cra hareketleri ba\u015flamadan kat\u0131lan veya bittikten sonra kat\u0131lmay\u0131 vaat eden ki\u015fi ise feri faildir. Azmettirenin durumu buna dahil de\u011fildir. Fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmu\u015fsa icra hareketlerine do\u011frudan kat\u0131lmak \u015fart de\u011fildir. Planlayan, organize eden, emir veren ve y\u00f6nlendiren ki\u015fi, fiil \u00fczerinde hakimiyet kurdu\u011fundan m\u00fc\u015fterek asli fail say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Bu i\u015ftirak tipinin yan\u0131nda ikinci derecede i\u015ftirak diyebilece\u011fimiz feri i\u015ftirak halleri var-d\u0131r ve TCK. 39. maddede anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Feri i\u015ftirak halinde kat\u0131lan failin hareketi, neticeyi tek ba\u015f\u0131na h\u00e2s\u0131l etmeye yeterli de\u011fildir. Neticeyi meydana getiren harekete yard\u0131mc\u0131 niteliktedir ve bulunmas\u0131 zorunlu de\u011fildir. E\u011fer bir hareket bulunmadan neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, bu hareket feri nitelikte olsa dahi, asli nitelikte say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Buna feri i\u015ftirakin, asli i\u015ftirake d\u00f6n\u00fc\u015fmesi denmektedir.<\/p>\n

\u0130\u015ftirak su\u00e7un i\u015flenme tarz\u0131d\u0131r ve asli su\u00e7a ba\u011fl\u0131 olarak cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. Fakat bazen kanunlar i\u015ftirak niteli\u011findeki bir eylemi ayr\u0131 bir su\u00e7 saym\u0131\u015f olabilir. Mesela; su\u00e7 i\u015flemeye tahrik (TCK. 214.), su\u00e7 e\u015fyas\u0131n\u0131 gizlemek (TCK. 281.) gibi. Bu su\u00e7lara i\u015ftirak tipi su\u00e7 denir.<\/p>\n

2- \u0130\u015ftirakin \u015fartlar\u0131: <\/strong><\/span><\/p>\n

\u0130\u015ftirakte birden fazla failin, birden fazla hareketin bulunmas\u0131, bu hareketlerin nedensellik de\u011feri ta\u015f\u0131mas\u0131, i\u015ftirak iradesinin ayn\u0131 su\u00e7a y\u00f6nelik olmas\u0131 ve icra hareketlerine ba\u015flanmas\u0131 \u015fart olarak aranmaktad\u0131r. \u0130radede i\u015ftirak olmas\u0131 yetmez, harekete de kat\u0131lmak \u015fartt\u0131r. Hare-ketlerin icra hareketleri olmas\u0131na gerek yoktur. Bu hareketler aktif veya pasif olabilir. Yani ihmali hareketle su\u00e7a i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130hmali hareketi icra eden failin hukuki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131nda bulunmas\u0131 ve i\u015ftirak iradesiyle hareket etmesi gerekir. \u0130\u015ftirakin cezaland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in ortada i\u015flenmi\u015f veya en az\u0131ndan te\u015febb\u00fcs derecesinde kalm\u0131\u015f bir su\u00e7un olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n

\n

Bir ki\u015fi taraf\u0131ndan i\u015flenebilen bir su\u00e7un, m\u00fcteaddit ki\u015filer taraf\u0131ndan \u00f6nceden anla\u015fmalar\u0131 veya i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131 sonucunda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi halinde, i\u015ftirak suretiyle i\u015flenen bir su\u00e7 s\u00f6z konusu olur. Tariften de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi i\u015ftirakin kabul\u00fc i\u00e7in; a- M\u00fcteaddit failler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fcteaddit hareketler olmas\u0131, b- Bu hareketlerin illi bir de\u011fer ta\u015f\u0131mas\u0131, c- Failler aras\u0131nda i\u015ftirak iradesi bulunmas\u0131, d- Faillerden biri taraf\u0131ndan tipe uygun fiilin icras\u0131na ba\u015flan\u0131lmas\u0131 ve bunun b\u00fct\u00fcn \u015ferikler i\u00e7in ayni olmas\u0131d\u0131r.<\/strong> <\/span>M\u00fcteaddit failler taraf\u0131ndan icra edilen hareketlerin e\u015fit \u00f6nemde ve icra hareketi niteli\u011finde olmas\u0131 gerekmez. Bu hareketler olumlu veya olumsuz olabilece\u011fi gibi, maddi veya manevi nitelikte de olabilir. Hareketlerin ayn\u0131 zamanda veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131n tipe uygun hareketten \u00f6nce veya icra s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yine hareketlerden baz\u0131lar\u0131 as\u0131l hareketin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak tarzda da geli\u015fmi\u015f olabilir. M\u00fcteaddit \u015feriklerin birbirinden ayr\u0131 hareketlerini bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde birle\u015ftiren, ba\u011flayan ko\u015ful i\u015ftirak iradesidir. Ancak i\u015ftirak iradesi, iradelerin birle\u015fmesi \u015feklinde anla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u0130\u015ftirak iradesinin mevcudiyeti i\u00e7in, her \u015ferikin di\u011fer faillerle birlikte belirli bir su\u00e7un i\u015flenmesine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi gerekir. Ceza Genel Kurulu 2000\/1\u201343 E, 2000\/47 K.<\/strong> <\/em><\/span><\/p>\n

3.1- Birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131 (i\u015ftirak iradesi):<\/strong> <\/span><\/p>\n

3.1.1- \u0130\u015ftirak kasten i\u015flenen su\u00e7larda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n

\u0130\u015ftirakten bahsedilebilmesi i\u00e7in kasten i\u015flenmi\u015f bir su\u00e7un bulunmas\u0131 gerekir. Kas\u0131tl\u0131 bir su\u00e7a taksirli veya taksirli bir su\u00e7a kas\u0131tl\u0131 olarak i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu hallerde ortaklar\u0131n ayr\u0131 kusurluluk tipleriyle su\u00e7a kat\u0131lmalar\u0131 nedeniyle i\u015ftirak kurallar\u0131 uygulanmaz.<\/p>\n

Birden fazla \u015feriklerin birbirinden ayr\u0131 hareketlerini bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde birle\u015ftiren, adeta birbirlerine ba\u011flayan \u015fart, i\u015ftirak iradesi veya i\u015ftirakin manevi unsurudur. Bu irade g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmad\u0131k\u00e7a \u015feriklerin neden kendi hareketlerinden de\u011fil de, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hareketlerinden sorumlu tutulduklar\u0131 anla\u015f\u0131lamaz. Su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n muayyen bir su\u00e7un i\u015flenmesine i\u015ftirak ettiklerini bilmi\u015f ve bunu istemi\u015f olmalar\u0131 laz\u0131md\u0131r. Yani her failde su\u00e7a i\u015ftirak kast\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015ftirakin manevi unsuru su\u00e7a i\u015ftirak iradesidir. Hataya d\u00fc\u015fme, d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclme, zorlanma hallerinde, iradeyi yok eden irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kald\u0131ran nedenlerin varl\u0131\u011f\u0131 halinde i\u015ftirak kabul edilemez. \u0130\u015ftirakin kabul\u00fc i\u00e7in faillerin eylemlerinin \u00f6zg\u00fcr iradelerine dayanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

3.1.2- \u0130\u015ftirak iradesi su\u00e7 i\u015flenmeden \u00f6nce veya en ge\u00e7 su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda olu\u015fmal\u0131d\u0131r:<\/strong><\/em><\/p>\n

Rastgele bir araya gelmeler i\u015ftirak say\u0131lmaz. \u00d6ncelikle faillerin bir su\u00e7u i\u015flemek konusunda i\u015ftirak iradelerini ortaya koymalar\u0131 ve anla\u015fmalar\u0131 gerekir. \u0130radelerin birle\u015fmesi konusunda bir s\u00fcre \u015fart\u0131 aramak gereksizdir. Ancak i\u015ftirak iradesi su\u00e7 i\u015flenmeden \u00f6nce veya en ge\u00e7 su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015ftirak iradesi, iradelerin birle\u015fmesi \u015feklinde anla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u0130\u015ftirak iradesinin mevcudiyeti i\u00e7in, her \u015ferikin di\u011fer faillerle birlikte belirli bir su\u00e7un i\u015flenmesine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi gerekir.<\/p>\n

\u0130\u015ftirakin kabul\u00fc i\u00e7in failde, su\u00e7a i\u015ftirak iradesi olmal\u0131d\u0131r. Yani su\u00e7a kat\u0131lanlar \u00f6nceden, belli bir su\u00e7u i\u015fleme konusunda aralar\u0131nda anla\u015fmal\u0131, irade birli\u011fine varmal\u0131d\u0131rlar. Kararla\u015ft\u0131r\u0131lan bir su\u00e7 i\u015flenirken, faillerden birisinin di\u011ferlerinden habersiz bir ba\u015fka su\u00e7u daha i\u015flemesi halinde ise \u00f6nceden anla\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ikinci failin icras\u0131na yard\u0131m etmeyen di\u011fer failler, bu su\u00e7tan sorumlu tutulmazlar.<\/p>\n

Su\u00e7 i\u015flenmeden evvel i\u015ftirak etmek \u015fart\u0131n\u0131 anlamak kolayd\u0131r. Fakat su\u00e7 an\u0131nda anla\u015fma s\u00f6z konusu ise ne olacakt\u0131r? Bu durumda anla\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren yazarlar i\u015ftiraki kabul etmemekte ve her failin kendi fiilinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak sorumlu olaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedirler. Aksi fikirde olan yazarlara g\u00f6re ise, i\u015ftirakte ortaklar aras\u0131nda bir anla\u015fman\u0131n olmas\u0131 k\u00e2fidir. Ortaklar aras\u0131nda ani bir anla\u015fma sadece m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, ekseriyetle tesad\u00fcf edilen bir durumdur. Yeter ki onu icap ettirecek bir f\u0131rsat zuhur etsin. Bu gibi hallerde anla\u015fman\u0131n mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tayini hukuki bir mesele olmaktan ziyade takdiri bir meseledir.<\/p>\n

Herhalde failin ba\u015fkas\u0131n\u0131n fiiline kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi ve bunu istemi\u015f olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. \u0130stenmemi\u015f olan neticenin husul\u00fcnde her failin sadece tesad\u00fcf\u00ee olarak fiillerinin birle\u015fmi\u015f olmas\u0131 i\u015ftirake yeterli de\u011fildir. Bir su\u00e7a i\u015ftirak etti\u011fini bilmeyen kimsenin bu cehaleti kast\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r. Adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unda kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilmeden ba\u015fkas\u0131na silah satan kimse adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una yard\u0131m etmekten dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lamaz.<\/p>\n

3.1.3- Taksirli su\u00e7a i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir:<\/strong><\/em><\/p>\n

\u0130\u015ftirakin manevi unsuru kastt\u0131r.<\/strong> <\/span>Taksirli su\u00e7lara i\u015ftirak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Taksirli su\u00e7larda birlikte hareket etmekten s\u00f6z edilebilir. Ortaklar aras\u0131nda neticeye y\u00f6nelik karar birli\u011fi mevcut de\u011fildir. Zira taksirli su\u00e7larda netice \u00fczerinde bir anla\u015fmaya varmaya hi\u00e7bir zaman imk\u00e2n bulunmamaktad\u0131r. Ancak birlikte hareket eden ve su\u00e7un hareket unsurunu beraberce ger\u00e7ekle\u015ftiren failler aras\u0131nda i\u015ftirak oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler vard\u0131r. Bu nedenle taksirli su\u00e7larda kendine \u00f6zg\u00fc bir i\u015ftirak \u015feklinin bulundu\u011funu ve bunun hareket unsuru \u00fczerinde i\u015ftirak oldu\u011funu kabul etmek gerekir. D\u00f6nmezer ve Erman\u2019a g\u00f6re taksirli hareketlerin i\u00e7tima\u0131ndan bahsedilebilir. Fakat taksirli su\u00e7a i\u015ftirak bahis mevzuu olamaz. Taksirli su\u00e7larda i\u015ftirakten \u00e7ok, taksirli su\u00e7lar\u0131 birlikte i\u015flemekten s\u00f6z etmek yerinde olur. Bu nedenle taksirli su\u00e7a feran i\u015ftirak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kar\u015f\u0131 fikirde olan yazarlara g\u00f6re, Taksirli fiiller dahi iradeye dayanan fiillerdir. Taksirli fiil irade edilmi\u015f ancak netice istenmemi\u015ftir. Bu sebeple fiilin i\u015flenmesi hususunda failler aras\u0131nda bir irade birle\u015fmesi daima m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mesela A, B ve C odun toplayarak birlikte ate\u015f yakarlar ve bu ate\u015f orman yang\u0131n\u0131na neden olursa bu \u00fc\u00e7 ki\u015fi taksirli bir su\u00e7un failleridir. Taksirli su\u00e7 bunlar\u0131n birle\u015fmi\u015f kuvvetlerinden ileri gelmi\u015ftir\u2026 Tedbirsizlik kusur-dur. Birlikte kusur i\u015flemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u2026 Taksirli su\u00e7lara i\u015ftirakin s\u00f6z konusu olmas\u0131 i\u00e7in faillerin hem fiil olmas\u0131 gerekir. Bu nedenle taksirle i\u015flenen bir su\u00e7a feran kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayr\u0131ca hareketlerin hem fiil olmas\u0131 nedeniyle her fail m\u00fcstakil olarak farz edilse bile kendi eyleminden ve taksirinden dolay\u0131 mesul olacakt\u0131r. B\u00f6yle olunca taksirli su\u00e7lara i\u015ftirak mevzuu nazari bir m\u00fcnaka\u015fa olarak kalmaktad\u0131r.<\/p>\n

\n

Taksirle adam \u00f6ld\u00fcrmeye sebebiyet vermek su\u00e7unda arabas\u0131n\u0131 san\u0131\u011fa teslim eden ki\u015finin yard\u0131m eden olarak kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. 4.CD. 4.6.1952 E.6521 K.6074<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

3.1.4- Olas\u0131 kastla i\u015flenen bir su\u00e7a i\u015ftirak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n

Olas\u0131 kast halinde ise a\u00e7\u0131k\u00e7a istemek olmasa dahi gizli bir istemek bulundu\u011fundan ve kay\u0131ts\u0131z kalmak s\u00f6z konusu oldu\u011fundan olas\u0131 kastla i\u015flenen bir su\u00e7a i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Gerek\u00e7eye g\u00f6re m\u00fc\u015fterek faillik bak\u0131m\u0131ndan zorunlu di\u011fer bir ko\u015ful, failler aras\u0131nda birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Belli bir hareketin icras\u0131na ve neticenin meydana gelmesine ili\u015fkin olan birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131, kast kapsam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n su\u00e7un i\u015fleni\u015fine ili\u015fkin kastlar\u0131n\u0131n do\u011frudan veya olas\u0131 kast gibi farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesinin, m\u00fc\u015fterek faillerin sorumluluklar\u0131 \u00fczerinde bir etkisi yoktur. Mesela: D\u00fc\u011f\u00fcnde ate\u015f eden faile mermi veren ki\u015fi yard\u0131m eden olarak neticeden sorumlu olmal\u0131d\u0131r. Zehirli varilleri topra\u011fa g\u00f6md\u00fcren ki\u015fi \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7arsa, varilleri g\u00f6men i\u015f\u00e7i olas\u0131 kastla adam \u00f6ld\u00fcrmek su\u00e7unun di\u011fer asli faili say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

3.1.5- Su\u00e7a kat\u0131lma iradesinin tek yanl\u0131 olarak bulunmas\u0131 yeterlidir:<\/strong><\/em><\/p>\n

Su\u00e7a i\u015ftirak edende kat\u0131lma iradesi varsa ve bir su\u00e7a i\u015ftirak etti\u011fini biliyorsa, su\u00e7a kat\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Yoksa di\u011fer su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131 tan\u0131mas\u0131 gerekmez. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n fiiline i\u015ftirak etti\u011fini bilmek anla\u015fmad\u0131r. Bir failin haberi olmaks\u0131z\u0131n onun fiiline bir ba\u015fkas\u0131 i\u015ftirak etmi\u015f olabilir. Bir su\u00e7un i\u015flenece\u011fini \u00f6\u011frenen kimse o su\u00e7un i\u015flenmesini kolayla\u015ft\u0131ran hareketler icra ederek su\u00e7a kat\u0131lm\u0131\u015f, fakat asli maddi fail bundan habersiz kalm\u0131\u015f olabilir. Bir fiile ba\u015fkas\u0131n\u0131n fiili oldu\u011funu bilerek kat\u0131lmak \u015fartt\u0131r. Birbirinden habersiz kimselerin fiilen i\u015ftiraki halinde i\u015ftirak h\u00fck\u00fcmleri uygulanamaz. E\u011fer bir fiile kat\u0131lm\u0131\u015f olanlardan birinde bu bilgi mevcut, di\u011ferinde mevcut de\u011filse, i\u015ftirak bilen i\u00e7in mevcut say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Netice olarak i\u015ftirak iradesi yeterlidir, bir anla\u015fma, iradelerin birle\u015fmesi veya orta\u011f\u0131n irade-sinin asli failce bilinmesi \u015fart de\u011fildir. Anla\u015fma halinde i\u015ftirak iradesinin mevcudiyeti a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Fakat iradenin ancak anla\u015fma halinde olaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek do\u011fru de\u011fildir. Birden \u00e7ok \u015feriklerin birbirinden ayr\u0131 hareketlerini bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde birle\u015ftiren, adeta birbirlerine ba\u011flayan \u015fart, i\u015ftirak iradesi veya baz\u0131 yazarlar\u0131n ifadeleri gibi i\u015ftirakin manevi unsurudur. Bu irade g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmad\u0131k\u00e7a \u015feriklerin neden kendi hareketlerinden de\u011fil de di\u011ferlerinin hareketinden sorumlu tutuldu\u011fu anla\u015f\u0131lamaz. Failler birbirlerinin i\u015fledikleri su\u00e7a i\u015ftirak ettiklerini bilmiyorlarsa i\u015ftirak iradesinin varl\u0131\u011f\u0131ndan ve su\u00e7a kat\u0131lmaktan s\u00f6z edilemez. TCK. 37. maddenin gerek\u00e7esine g\u00f6re \u201cbir su\u00e7un failine, onun haberi olmaks\u0131z\u0131n, tek tarafl\u0131 iradeyle, su\u00e7un i\u015flenmesine ba\u015flamadan \u00f6nce veya su\u00e7un icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda yard\u0131m edilmesi h\u00e2linde, m\u00fc\u015fterek fail olarak de\u011fil, yard\u0131m eden olarak sorumlu tutulmak gerekir\u201d Buna g\u00f6re asli fail ile feri failin, her zaman bir araya gelip su\u00e7 i\u015flemek konusunda anla\u015fma sa\u011flamas\u0131na gerek bulunmamaktad\u0131r. Faillerin bir araya gelmeleri bir su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131na dayanmam\u0131\u015f olabilir. Failler ayn\u0131 su\u00e7u birbirinden habersiz olarak ayn\u0131 anda i\u015fleyebilirler. Bu halde \u00e7ift nedensellik ba\u011f\u0131n\u0131n mevcut oldu\u011fu, belirsizlik halinde failin lehine yorum yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. \u201c\u015eartlar\u0131n birbirine eklenmesi (\u00e7ift nedensellik) halinde hangi \u015fart\u0131n neticeye neden oldu\u011fu saptanam\u0131yorsa, her faili meydana gelen neticeye te\u015febb\u00fcs su\u00e7undan dolay\u0131 cezaland\u0131rmak gerekir. Mesela; A ve B birbirlerinden habersiz olarak C ye ate\u015f ederler. C hayati tehlike yaratan iki yara al\u0131r ve \u00f6l\u00fcr. Ancak maktulun hangi yaralanmadan dolay\u0131 \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle her iki failin adam \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs su\u00e7undan dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir.\u201d \u00d6zgen\u00e7 bu halde yan yana m\u00fcstakil failli\u011fin oldu\u011funu ifade etmektedir. Buna g\u00f6re her fail adam \u00f6ld\u00fcrmek su\u00e7undan dolay\u0131 ayr\u0131, ayr\u0131 sorumlu olacakt\u0131r. Bunun gibi bankan\u0131n soyulaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden haber alan banka g\u00f6revlisinin kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakmas\u0131 halinde soygun su\u00e7una yard\u0131m eden fail olarak kat\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. (\u00f6rnek \u00d6zgen\u00e7\u2019in an\u0131lan eserinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. s. 503) Buna g\u00f6re i\u015ftirak i\u00e7in gerekli olan birlikte su\u00e7 i\u015flemek karar\u0131n\u0131n ortaklar aras\u0131nda ileti\u015fim kurularak al\u0131nmas\u0131na gerek yoktur. Bu karar\u0131 bir ortak di\u011ferinden habersiz olarak alabilir. \u00d6nemli olan orta\u011f\u0131n bu karara dayanarak fiilin icras\u0131na bir \u015fekilde katk\u0131da bulunmu\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Birlikte kasti bir su\u00e7 i\u015flenmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, i\u015ftirak halinin bulunmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Buna ili\u015fkin bir \u00f6rnek i\u015ftirak halinde s\u00f6z konusu olan karar birli\u011finin \u00f6nemini ortaya koymaktad\u0131r. Mesela: h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapan iki ki\u015fiden birisi di\u011ferini mal sahibinin r\u0131zas\u0131 oldu\u011funa inand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Di\u011fer fail buna inanm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fckmektedir. Bu halde iki fail aras\u0131nda i\u015ftirakin bulunmad\u0131\u011f\u0131, h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unun m\u00fcstakil faili olduklar\u0131 iddia edilmektedir. Bu halde i\u015ftirak halinin oldu\u011funu kabul etmek gerekir. Zira failin di\u011fer faile inanmas\u0131 s\u00f6z konusu ise h\u0131rs\u0131zl\u0131ktan sorumlu olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. E\u011fer inanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ediyorsak, z\u0131mni ve ger\u00e7ek iradelerin su\u00e7un i\u015flenmesine i\u015ftirak \u015feklinde oldu\u011funu kabul etmek gerekir.<\/p>\n

M\u00fcteaddit \u015feriklerin birbirinden ayr\u0131 hareketlerini bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde birle\u015ftiren, ba\u011flayan ko\u015ful i\u015ftirak iradesidir. Ancak i\u015ftirak iradesi, iradelerin birle\u015fmesi \u015feklinde anla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u0130\u015ftirak iradesinin mevcudiyeti i\u00e7in, her \u015ferikin di\u011fer faillerle birlikte belirli bir su\u00e7un i\u015flenmesine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi gerekir. Failin h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilen ve kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakan hizmet\u00e7inin, bu su\u00e7a kat\u0131lma iradesi vard\u0131r. Onun bu iradesinden asli failin haberdar olmas\u0131na gerek yoktur. Fakat asli failin evde h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unu i\u015flerken cinayet su\u00e7unu da i\u015flemesi halinde kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakan hizmet\u00e7inin bu cinayet su\u00e7undan dolay\u0131 yard\u0131m eden olarak sorumlu olmas\u0131na imk\u00e2n yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc tek yanl\u0131 da olsa bu su\u00e7a kat\u0131lma iradesi yoktur.<\/p>\n

\u015eeriklerden her birinin kendi hareketini bilerek ve isteyerek yapmas\u0131, yani bir su\u00e7 i\u015fleme kast\u0131yla hareket etmesi gere\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle ev sahibi sand\u0131\u011f\u0131 h\u0131rs\u0131za kap\u0131y\u0131 a\u00e7an \u00e7ilingirin \u015ferik say\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n yoktur. Burada kusurlu hareketi ile yard\u0131m eden kimse \u015ferik say\u0131lmaz. Bir kimseyi \u015ferik olarak sorumlu tutabilmek i\u00e7in i\u015ftirak iradesinin ve kast\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Fakat bu iradenin yaln\u0131z \u015feriklerden birinde bulunmas\u0131 i\u015ftirak kurallar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Bu nedenle asli failden habersiz olarak ona yard\u0131m eden kimse, \u015ferik say\u0131l\u0131r. Bu halde i\u015ftirak kurallar\u0131 sadece i\u015ftirak etti\u011fini bilen kimse hakk\u0131nda uygulanacakt\u0131r. B\u00f6yle bir kabul ne kadar fail varsa o kadar su\u00e7 vard\u0131r prensibinin uygulanmas\u0131na mani olur. Faillerden birinde i\u015ftirak iradesinin bulunmas\u0131 su\u00e7un bir b\u00fct\u00fcn bir k\u00fcl say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Ayr\u0131ca i\u015ftirak etti\u011fini bilen ortak hakk\u0131nda fiili ve \u015fahsi a\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 sebepler vukuf \u015fart\u0131yla tatbik edilecektir.<\/p>\n

3.1.6- \u0130\u015ftirak iradesi olmaks\u0131z\u0131n birlikte su\u00e7 i\u015fleme:<\/strong><\/em><\/p>\n

San\u0131\u011f\u0131n olay s\u0131ras\u0131nda maktule sopa ile vurmas\u0131 \u015feklindeki eylemin \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una i\u015ftirak niteli\u011finde say\u0131lamayaca\u011f\u0131, 5237 say\u0131l\u0131 yasaya g\u00f6re yaralama, 765 say\u0131l\u0131 yasaya g\u00f6re kavgada \u00f6lene el uzatma su\u00e7unu olu\u015fturaca\u011f\u0131, hatta yaran\u0131n basit t\u0131bbi m\u00fcdahale ile giderilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 halinde maktul\u00fcn \u015fik\u00e2yet etmemi\u015f olmas\u0131 nazara al\u0131narak davan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi gerekti\u011fi. 1.CD. 24.9.2007 g\u00fcn ve 2007\/3288 esas ve 2007\/6753 karar.
\n\u0130\u015ftirak iradesi olmaks\u0131z\u0131n birlikte su\u00e7 i\u015flenmesi faillerin tamamen birbirlerinden habersiz hareket etmeleri \u015feklinde olabilir. Mesela; A, B nin yeme\u011fine zehir katar, fakat zehir yetersizdir. Bu arada C de, B nin yeme\u011fine zehir katar ve B zehirlenerek \u00f6l\u00fcr. \u0130ki failin koydu\u011fu zehir miktar\u0131 birle\u015fince, yeterli hale gelmi\u015ftir. \u015eu durumda A ve C ortak bir karar almadan su\u00e7u i\u015ftirak halinde i\u015flemi\u015flerdir. \u0130\u015ftirakte su\u00e7a kat\u0131lma iradesi arand\u0131\u011f\u0131ndan, bu iki faili adam \u00f6ld\u00fcrmekten de\u011fil, adam \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs veya etkili eylem su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 cezaland\u0131rmak gerekir. Bu halde faillerin de\u011fil, fiillerin i\u015ftiraki vard\u0131r. Buna i\u015ftirakten farkl\u0131 olarak, birlikte ayn\u0131 su\u00e7u i\u015flemek demek gerekir. Yan yana m\u00fcstakil faillikten bahsetmeye olanak yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc her hareket ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak neticeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli de\u011fildir.<\/p>\n

3.2- Su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n ayn\u0131 su\u00e7a ili\u015fkin olmas\u0131 (i\u015ftirakte ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131): <\/strong><\/em><\/p>\n

\u0130\u015ftirakin di\u011fer bir \u015fart\u0131, i\u015ftirak iradesine konu olan su\u00e7un i\u015flenmesidir. T\u00fcm faillerin ayn\u0131 su\u00e7u i\u015flemek konusunda anla\u015fm\u0131\u015f olmalar\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla anla\u015fma konusu su\u00e7tan dolay\u0131 t\u00fcm failler i\u015ftirakten dolay\u0131 sorumlu olurlar. Anla\u015fma haricinde kalan su\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan di\u011fer faillerin iradesi mevcut olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sorumluluklar\u0131 da s\u00f6z konusu olamaz. H\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unun i\u015flenmesi i\u00e7in azmettiren fail, asli failin h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unu gasp su\u00e7una d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi halinde, bundan sorumlu olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Fakat anla\u015fman\u0131n t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131na gerek yoktur. Mesela; Adiyen adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unun i\u015flenmesi konusunda anla\u015fma olmas\u0131na ra\u011fmen, asli maddi failin su\u00e7u i\u015fkence yaparak i\u015flemesi halinde di\u011fer ortaklar\u0131n da i\u015fkence ile insan \u00f6ld\u00fcrmek su\u00e7undan dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu halde i\u015fkence fikrini ta\u015f\u0131mayan di\u011fer ortaklar\u0131n adiyen adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una i\u015ftirakten dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ma\u011fdurun darp edilmesi konusunda anla\u015fan ve icra hareketlerine ba\u015flayan ortaklardan birisi, bu karardan vazge\u00e7erek ma\u011fduru \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse, di\u011fer ortaklar\u0131n neticeden sorumlu olmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ortak karara ayk\u0131r\u0131 olan ve a\u011f\u0131r neticeyi meydana getiren bu eylemden dolay\u0131, di\u011fer ortaklar\u0131 feri fail olarak kabul etmek gerekir. Olaya g\u00f6re di\u011fer ortaklar\u0131n etkili eylem su\u00e7una i\u015ftirakten veya kast\u0131 a\u015fan etkili eylem sonucu adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una feran i\u015ftirakten dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini kabul eden Yarg\u0131tay kararlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Gelenlerin korkutulmas\u0131 maksad\u0131yla verilen silah\u0131n, ama\u00e7 a\u015f\u0131larak adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unda kullan\u0131lmas\u0131 halinde, silah\u0131 verenin \u00f6ld\u00fcrme fiiline i\u015ftirakinden s\u00f6z edilemez. Bu nedenlerle, san\u0131\u011f\u0131n i\u015ftirak iradesi soygun su\u00e7una ili\u015fkin olup, \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una i\u015ftirak iradesinin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemez bunun do\u011fal sonucu olarak ta \u00f6ld\u00fcrmenin feri faili say\u0131lmas\u0131 hukuken m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclmedi\u011finden Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n\u0131n reddine karar verilmelidir. Ceza Genel Kurulu 1994\/1\u2013320 E, 1994\/347 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131klar ma\u011fdura ait saati bakmak bahanesi ile alm\u0131\u015flar ve uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Saatini geri almak i\u00e7in san\u0131klar\u0131n pe\u015finden giden ma\u011fduru b\u0131\u00e7aklamak eylemine di\u011fer san\u0131klar\u0131n kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye imk\u00e2n yoktur. Bu nedenle b\u0131\u00e7aklama fiilini icra eden san\u0131\u011f\u0131n ya\u011fma su\u00e7undan, di\u011fer san\u0131klar\u0131n h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7undan dolay\u0131 sorumlu tutulmas\u0131 gerekir. CGK 21.12.1992 g\u00fcn ve 6\u2013315\/361 <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131k durdu ile san\u0131k Yusuf maktul\u00fcn d\u00f6v\u00fclmesi konusunda anla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Fakat san\u0131k Yusuf ma\u011fduru \u00e7\u0131plak vasiyette g\u00f6r\u00fcnce k\u0131zg\u0131nl\u0131kla onu \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6l\u00fcm olay\u0131ndan san\u0131k durdu sorumlu tutulamaz. San\u0131k durdunun \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una i\u015ftirak iradesi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 veya su\u00e7 i\u015flendi\u011fi s\u0131rada kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair dosya i\u00e7inde kan\u0131t yoktur. Bu itibarla d\u00f6vme su\u00e7una feri i\u015ftirak su\u00e7undan dolay\u0131 mahk\u00fbm edilmesi gerekir. CGK. 12.3.1990 tarih ve 1\u201312\/71 say\u0131l\u0131 karar\u0131<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131klar\u0131n makt\u00fcle m\u00fcessir fiilde bulunmaya karar verdikleri bunun plan\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131 ve so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla icraya ge\u00e7tikleri, ancak fiilin icra a\u015famas\u0131nda san\u0131k Sava\u015f ve Burak’\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta anla\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131 fiilin icras\u0131ndan ileri boyuta ge\u00e7erek ve yenilenen yeni bir kas\u0131tla \u00f6ld\u00fcrme fiilini ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri, bu itibarla m\u00fcessir fiilin tasarlanmas\u0131nda i\u015ftirak iradeleri bulunmakla beraber, icra a\u015famas\u0131nda de\u011fi\u015fen ve yenilenen kas\u0131tla \u00f6ld\u00fcrme fiilini ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri ve bunda da tasarlaman\u0131n unsurunun olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131narak, a) San\u0131k Sava\u015f ve Burak’\u0131n 448, 59. maddeleri ile ayr\u0131 ayr\u0131, b) San\u0131k Celal’in asli maddi failler Sava\u015f ve Burak’\u0131n \u00f6ld\u00fcrme fiiline manen m\u00fczaheret ve muaveneti ile kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu suretle TCK.nun 448, 65\/3, 59. maddeleri ile, c) San\u0131k B\u00fclent’in san\u0131klar Sava\u015f ve Burak’\u0131n yenilenen kas\u0131tla i\u015fledikleri \u00f6ld\u00fcrme fiilinin icra edildi\u011fi yerde bulunmamas\u0131 ve ba\u015flang\u0131\u00e7taki i\u015ftirak irade-si ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak eylemi de\u011ferlendirildi\u011finde 450\/4. delaletiyle 452\/1, 65\/3, 59. maddeleri ile, tecziyeleri yerine yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131. 1. Ceza Dairesi 2002\/447 E, 2002\/1105 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131k Selim Edes r\u00fc\u015fvet olarak verdi\u011fi paran\u0131n geri al\u0131nmas\u0131 ile ilgilenmektedir. Ancak, bu amaca ula\u015fabilmek ve ma\u011fdur Engin Civan’a g\u00f6zda\u011f\u0131 verilmesini sa\u011flamak i\u00e7in ma\u011fdura kar\u015f\u0131 etkili eylemde bulunulmas\u0131 hususunda azmettirmede bulunmu\u015f ve fakat bu yaralaman\u0131n silahla yap\u0131lmas\u0131 hususunda herhangi bir azmettirmesi olmam\u0131\u015ft\u0131r. San\u0131k D. Y\u0131ld\u0131z’\u0131n bu yaralama su\u00e7unu silahla i\u015fleyece\u011fi hususuna da vak\u0131f olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu itibarla, D. Y\u0131ld\u0131z taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen yaralaman\u0131n silahla i\u015flenmesinden, san\u0131k S. S. Edes T.C.Y. n\u0131n 67. maddesi uyar\u0131nca sorumlu tutulmal\u0131d\u0131r. Ceza Genel Kurulu 1995\/1\u2013270 E, 1995\/301 K. <\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

\u0130\u015ftirakin manevi unsuru, su\u00e7a i\u015ftirak iradesidir.<\/strong><\/span> Bundan gayr\u0131 bir irade ba\u015fka bir su\u00e7un unsuru olabilirse de, i\u015ftirakin manevi unsuru olamaz. Bir ba\u015fka anlat\u0131mla i\u015ftirak iradesinin belli bir su\u00e7 \u00fczerinde birle\u015fmesi gerekir. \u015e\u00f6yle ki h\u0131rs\u0131zl\u0131k iradesi \u00fczerinde anla\u015f\u0131p birlikte eyleme ba\u015flad\u0131klar\u0131nda, faillerden birisi zor kullanarak eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirirse, h\u0131rs\u0131zl\u0131k kast\u0131 ile hareket eden faili gasp su\u00e7una i\u015ftirak etmi\u015f olarak kabul etmek imk\u00e2n\u0131 yoktur.<\/p>\n

San\u0131klar\u0131n di\u011fer san\u0131k Oktay ile birlikte h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unu i\u015flemeye karar verdikleri, olay yerine gelerek bina d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6zc\u00fc olarak kald\u0131klar\u0131, i\u00e7eri giren Oktay\u2019\u0131n bek\u00e7i ile kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 neticesinde cebir ve tehditle bek\u00e7inin silah\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011fi, kasay\u0131 k\u0131rarak a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, bek\u00e7inin ba\u011f\u0131rarak d\u0131\u015far\u0131 ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131, bunu g\u00f6ren g\u00f6zc\u00fc san\u0131klar\u0131n olay yerinden uzakla\u015ft\u0131klar\u0131, anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na g\u00f6re, g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapan san\u0131klar\u0131n ya\u011fma kast\u0131yla hareket ettiklerine dair yeterli kan\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeden. 6.CD. 27.9.2006 tarih ve 356\u20138776 say\u0131l\u0131 karar <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\u0130\u015ftirak halinde i\u015flenen su\u00e7larda bir failin anla\u015fma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde, di\u011fer faillerin buna muttali olma dereceleri, engel olmaya \u00e7al\u0131\u015fmamalar\u0131, bu failin yan\u0131nda bulunmaya devam etmeleri hallerinde meydana gelen su\u00e7a aslen i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131lacaklar\u0131 tabiidir. \u0130\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na ayk\u0131r\u0131 hareket edilmesi sorunu olaya g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gereken bir sorundur. Bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re hareket konusunda anla\u015fma sa\u011fland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bunun \u00f6n-g\u00f6r\u00fclebilir sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde de anla\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r. H\u00e2kim g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, birlikte kararla\u015ft\u0131r\u0131lan hareket icra edilmi\u015fse bu hareketin sonu\u00e7lar\u0131ndan t\u00fcm failler sorumludur. Kararla\u015ft\u0131r\u0131lan hareket haricindeki su\u00e7lardan, bunu bilmeyen ve istemeyen failler sorumlu olamazlar. \u0130\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na konu olmayan su\u00e7lar\u0131, i\u015ftirak anla\u015fmas\u0131 ile ba\u011flant\u0131s\u0131z su\u00e7lar ve i\u015ftirak anla\u015fmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 su\u00e7lar olmak \u00fczere ikiye ay\u0131rmak laz\u0131md\u0131r. \u0130\u015ftirak anla\u015fmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 su\u00e7larda bahsetti\u011fimiz \u015fekilde sorumluluk tespit edilmelidir. Ba\u011flant\u0131s\u0131z su\u00e7larda ise asli fail d\u0131\u015f\u0131ndaki kat\u0131lanlar\u0131n sorumluluklar\u0131 s\u00f6z konusu olamaz. Mesela; h\u0131rs\u0131zl\u0131k i\u00e7in girilen evde ortaklardan birisi olay yerinden kalarak \u0131rza ge\u00e7mek su\u00e7unu i\u015flemi\u015fse olay yerini terk eden ortaklar buna i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131lmaz. Fakat olay yerinde bulunan ortaklar b\u00f6yle bir fiili i\u015flemek karar\u0131na i\u015ftirak etmemi\u015f olsalar dahi failin yan\u0131nda bulunmakla su\u00e7a feran i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131l\u0131rlar. Olay yerinde bulunan ortaklar\u0131n, \u0131rza ge\u00e7mek su\u00e7unu i\u015flemek isteyen di\u011fer orta\u011f\u0131 engelleyerek, i\u015ftirak etmemek iradelerini ortaya koymak m\u00fckellefiyetleri mevcuttur. Su\u00e7a i\u015ftirak eden t\u00fcm faillerin su\u00e7un icra tarz\u0131 ve kapsam\u0131 konusunda ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ortaya koyan bir anla\u015fma yapmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130\u015flenmek istenen su\u00e7un ana hatlar\u0131 ile belli olmas\u0131 yeterlidir. Bir su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131 veren ortaklar, bunun yan\u0131nda ba\u015fka bir su\u00e7un i\u015flenebilece\u011fi ihtimalini nazara almak zorundad\u0131rlar. B\u00f6yle olunca kay\u0131ts\u0131z kalan, \u00f6nlemek imk\u00e2n\u0131na sahip olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6nlemeyen ortak, a\u011f\u0131r olan neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesi konusunda z\u0131mni kat\u0131lma iradesini ortaya koymu\u015f olmaktad\u0131r. Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda su\u00e7un icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda olay yerinde bulunan, asli faille birlikte ka\u00e7an ve gizle-nen, ba\u015flang\u0131\u00e7ta su\u00e7un hafif \u015fekli konusunda anla\u015fan ortaklar\u0131n a\u011f\u0131r olan neticenin olu\u015fturdu\u011fu su\u00e7a kat\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lacaklar\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n

Olay g\u00fcn\u00fc her iki san\u0131\u011f\u0131n, \u0131rz\u0131na ge\u00e7mek amac\u0131yla maktul\u00fc Ha\u00e7 da\u011f\u0131 mevkiine g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri, san\u0131k E.nin maktul\u00fcn zorla \u0131rz\u0131na ge\u00e7ti\u011fi, bu s\u0131rada san\u0131k A.n\u0131n olay yerinde bekledi\u011fi, \u0131rz\u0131na ge\u00e7ilen maktul\u00fcn \u201cbu sizin yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 anneme s\u00f6yleyece\u011fim\u201d demesi \u00fczerine san\u0131k E.nin i\u015fledi\u011fi bu su\u00e7un cezas\u0131ndan kendisini kurtarmak ve olay\u0131n delilini yok etmek i\u00e7in maktul\u00fc bo\u011fdu\u011fu ve b\u0131\u00e7akla kafas\u0131n\u0131 ve sa\u011f kolunu bedeninden ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve b\u00f6ylece \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in zorunlu olmayan ve ruhundaki canavarca hissi g\u00f6steren vah\u015fiyane hareketlerle maktul\u00fc \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, san\u0131k E n\u0131n \u00f6nceden kararla\u015ft\u0131r\u0131lmayan \u00f6ld\u00fcrme fiilini i\u015fledi\u011fi, di\u011fer san\u0131k A n\u0131n maktul\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda ciddi bir m\u00fcdahale ve engelleme yapmad\u0131\u011f\u0131, hatta E nin atf\u0131na g\u00f6re maktul\u00fc b\u0131\u00e7aklamaya i\u015ftirak etti\u011fi ve E. ile birlikte \u0130stanbul\u2019a ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131, onunla kader birli\u011fi yapan san\u0131k A.n\u0131n \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una ceza kanununun 67 ve 64. maddelerinin a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda asli fail olarak i\u015ftirak etti\u011finin kabul\u00fc yerinde olacak iken bu san\u0131k hakk\u0131nda 65. maddenin uygulanmas\u0131. KAR\u015eI OY YAZISI;<\/strong> <\/span>Olu\u015fa, kabule g\u00f6re san\u0131klardan A.n\u0131n hareketi, zorla fiili livata su\u00e7una yard\u0131m ve m\u00fczaheretten ibaret oldu\u011fundan, ad\u0131 ge\u00e7enin TCK. 65\/3, 450\/9. maddelerle tezciye yolsuzlu\u011fundan h\u00fckm\u00fcn bozulmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131y\u0131m. 1. CD. E:1977\/265, K:1977\/282, 1.02.1977 <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Su\u00e7 i\u015fleyen san\u0131klardan birinin su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda ba\u015fka bir su\u00e7u i\u015flemesi halinde, san\u0131klar aras\u0131nda ba\u015fka su\u00e7un i\u015flenmesi i\u00e7in irade birli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131ndan di\u011fer san\u0131klara feri i\u015ftirak h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaz. Birlikte banka soyanlardan g\u00f6zc\u00fc olan \u015fahs\u0131n olay yerine gelen polisi \u00f6ld\u00fcrmesi halinde di\u011fer san\u0131klar polisin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden feri i\u015ftirak h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re sorumlu olmazlar, aralar\u0131nda irade birli\u011fi yoktur. CGK. E:1994\/1\u2013320, K:1994\/347, Tarih: 19.12.1994<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

H\u0131rs\u0131zl\u0131k i\u00e7in anla\u015fan ortaklardan, evin i\u00e7ine giren, orada zorla \u0131rza ge\u00e7me su\u00e7unu i\u015flerse, di\u011fer orta\u011f\u0131n bundan sorumlu tutulmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Fakat h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa mani olan \u015fahs\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi halinde orta\u011f\u0131n buna muvafakati olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00dczerinde anla\u015f\u0131lan fiilin icras\u0131 ile alakal\u0131 su\u00e7lar di\u011fer ortaklarca da istenmi\u015f say\u0131l\u0131r. Mesela; silahla ya\u011fma su\u00e7unun i\u015flenmesi konusunda anla\u015fan ortaklar, bu s\u0131rada i\u015flenen adam \u00f6ld\u00fcrmek su\u00e7undan dolay\u0131 da sorumlu olmal\u0131d\u0131rlar\u2026 \u00fczerinde anla\u015f\u0131lan fiile tamam\u0131yla yabanc\u0131 neticeler bak\u0131m\u0131ndan ortaklar sorumlu tutulamaz. O halde makul bir \u00f6ng\u00f6rme istemeye e\u015fit say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131tay\u2019a g\u00f6re azmettirmenin konusu tehdit etmek ise \u00f6ld\u00fcrmeye azmettirme kabul edilemez.<\/p>\n

Su\u00e7un ayn\u0131 olmas\u0131ndan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in sadece maddi unsurun ayn\u0131 olmas\u0131 yeterli de\u011fildir. Manevi unsurun da ayn\u0131 olmas\u0131 gerekir. Bir kimseyi \u00f6ld\u00fcrmesi i\u00e7in asli faile verilen silah\u0131n taksirle ate\u015f olmas\u0131 sonucu meydana gelen adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una silah\u0131 temin eden i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131lmaz. Bu halde i\u015ftirak halinde i\u015flenmi\u015f bir su\u00e7 de\u011fil, \u015feriklerin say\u0131s\u0131nca de\u011fi\u015febilen su\u00e7 vard\u0131r. Kastl\u0131 su\u00e7a taksirle, taksirli su\u00e7a kas\u0131tla i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/strong><\/span><\/p>\n

Ayn\u0131 su\u00e7un i\u015flenmesinden maksat, maddi ve manevi unsurun ayn\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Bir failin kasten, di\u011ferinin taksirle hareket etmi\u015f olmas\u0131 halinde i\u015ftirakten bahsedilemez. Anahtar\u0131 a\u00e7\u0131kta unutan hizmet\u00e7i, h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7una bu taksirli fiili ile kat\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lamaz. TCK. 40\/1. maddeye g\u00f6re \u201cSu\u00e7a i\u015ftirak i\u00e7in kasten ve hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flenmi\u015f bir fiilin varl\u0131\u011f\u0131 yeterlidir. Su\u00e7un i\u015fleni\u015fine i\u015ftirak eden her ki\u015fi, di\u011ferinin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen ki\u015fisel nedenler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmaks\u0131z\u0131n kendi kusurlu fiiline g\u00f6re cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d Bu d\u00fczenleme i\u015ftirakte t\u00fcm ortaklar\u0131n kasten hareket etmi\u015f olmalar\u0131 \u015fart\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc buradaki kusurluluktan maksat, fiilin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k derecesidir. B\u00f6yle olunca i\u015ftirakin seviyesini tespit konusunda h\u00e2kime tam yetki ve g\u00f6rev verilmi\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n

3.2.1- \u0130\u015ftirak halinde i\u015flenen su\u00e7larda kast\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131: <\/strong><\/em><\/p>\n

\u0130\u015ftirakte yard\u0131m etme h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in san\u0131klar\u0131n kastettikleri c\u00fcrm\u00fcn i\u015flenmesi hususunda ayn\u0131 i\u015ftirak iradesini ta\u015f\u0131malar\u0131 gerekir. Olayda asli failin eylemi kast\u0131 a\u015fan m\u00fcessir fiil sonucu ve gayr\u0131 melhuz esbab\u0131n inzimam\u0131 ile telefi nefse sebebiyet vermektir. Bu itibarla her iki san\u0131\u011f\u0131n olayda i\u015ftirak iradeleri mevzu bahis olamaz. Zira netice kast\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcessir fiil kast\u0131n\u0131 a\u015fan neticeden di\u011fer san\u0131k sorumlu olamaz. Kast\u0131 a\u015fan neticeyi hi\u00e7bir san\u0131k istememi\u015ftir. \u0130stenmeyen netice i\u00e7in de su\u00e7a yard\u0131m s\u00f6z konusu olamaz. (CGK. 11.11.1985 1\/474\u2013551) <\/strong><\/span><\/p>\n

5237 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 23. maddesi gere\u011fince kast\u0131 a\u015fan su\u00e7larda kusur derecesine g\u00f6re sorumluluk getirilmi\u015ftir. Faillerin kast\u0131 a\u015fan neticeden dolay\u0131 sorumluluklar\u0131 kusurlar\u0131 derece-sinde olacakt\u0131r. Bu nedenle asli maddi failin kast\u0131 a\u015fan eyleminden dolay\u0131 di\u011fer feri failleri veya azmettiren asli manevi faili neticeden kusuru derecesinde sorumlu tutmak gerecektir. Burada i\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na konu hareket ve su\u00e7 ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. E\u011fer i\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na konu su\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda bir su\u00e7 i\u015flenmi\u015fse, kast\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olmayaca\u011f\u0131ndan dolay\u0131 bu su\u00e7tan dolay\u0131 di\u011fer ortaklar\u0131 sorumlu tutmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fakat i\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na konu hareket icra edilirken, kast\u0131 a\u015fan netice meydana gelmi\u015fse, bu neticeden asli veya feri t\u00fcm ortaklar kusurlar\u0131 derecesinde sorumlu olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Burada \u00f6nemli olan asli maddi failin hareketinin i\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na konu hareket olup olmamas\u0131d\u0131r. E\u011fer asli maddi fail i\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na uygun hareket icra etmesine ra\u011fmen a\u011f\u0131r netice meydana gelmi\u015f ve bu a\u011f\u0131r neticeden dolay\u0131 kanun asli maddi faili sorumlu tutuyorsa, di\u011fer ortaklarda i\u015ftirakin derecesine g\u00f6re kast\u0131 a\u015fan a\u011f\u0131r neticeden dolay\u0131 sorumlu olacaklard\u0131r. Fakat asli maddi fail i\u015ftirak anla\u015fmas\u0131na konu olan hareketten ba\u015fka bir hareket icra eder veya ikinci bir harekette bulunursa, \u015ferikleri bu su\u00e7tan sorumlu tutmaya imk\u00e2n yoktur. Mesela; H\u0131rs\u0131zl\u0131k konusunda anla\u015fma yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, \u0131rza ge\u00e7me su\u00e7u i\u015flenmi\u015fse bu su\u00e7tan di\u011fer ortaklar\u0131 sorumlu tutmaya imk\u00e2n yoktur.<\/p>\n

3.2.2- \u0130\u015ftirak halinde i\u015flenen su\u00e7larda hata: <\/strong><\/em><\/p>\n

\u0130\u015ftirakte sorumlulu\u011fun temel \u015fart\u0131 kasten i\u015ftirak etmek oldu\u011funa g\u00f6re, asli maddi failin esasl\u0131 hata ile i\u015fledi\u011fi bir su\u00e7a i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu halde her fail kendi kusuru derecesinde neticeden dolay\u0131 sorumlu olur. Burada s\u00f6z konusu olan hata su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131 verildikten sonra asli maddi failin yapt\u0131\u011f\u0131 esasl\u0131 olmayan hatad\u0131r. 765 say\u0131l\u0131 yasa uygulamas\u0131nda 52. maddenin varl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle hata halinde kastedilen netice ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f gibi faillerin sorumlulu\u011fu cihetine gidiliyordu. Adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unu i\u015flemek konusunda anla\u015fan failler hata ile ba\u015fkas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f olmalar\u0131 halinde esasen bir adam \u00f6ld\u00fcrme fikrini ta\u015f\u0131malar\u0131ndan dolay\u0131 bu hatalar\u0131 esasl\u0131 olmayan hata olarak kabul ediliyordu ve cezaya bir tesiri yoktu. 5237 say\u0131l\u0131 ceza yasas\u0131 hata bahsini 23 ve 30. maddede d\u00fczenlemi\u015ftir. \u0130\u015ftirak halinde i\u015flenen su\u00e7larda da 23 ve 30. madde h\u00fck\u00fcmleri tatbik edilecektir. Hata halinde ortaklar\u0131n kusur durumlar\u0131na g\u00f6re cezai sorumluluklar\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Mesela; asli maddi faile silah temin ederek yard\u0131m eden fail, asli failin hedefte hata sonucu bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 yaralamas\u0131 halinde bilmek ve istemek unsuru olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, hata ile meydana gelen neticeden dolay\u0131 yard\u0131m eden olarak sorumlu olmayacakt\u0131r. Fakat te\u015febb\u00fcs derecesinde kalan su\u00e7tan dolay\u0131 feri fail olarak sorumludur. E\u011fer feri fail asli maddi failin kahveye giderek kalabal\u0131k i\u00e7inde bulunan hasm\u0131na ate\u015f edece\u011fini biliyorsa, asli maddi failin hata ile meydana getirdi\u011fi neticelere feran i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hata ile nedensellik ba\u011f\u0131n\u0131n irtikap edenler aras\u0131nda kalmas\u0131 meselesi ayn\u0131 olayda mevcut olabilir. Failler A, B ve C, makt\u00fcl D yi \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in ate\u015f ederler. Fakat kimin silah\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belli olmayan kur\u015funla C vurularak \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00f6rnekte iki mesele bulunmaktad\u0131r. Birincisi hata meselesidir. \u0130kincisi failin belli olmamas\u0131 meselesidir. Yeni ceza yasas\u0131 23 ve 30\/1. maddede hata halinde kusur derecesine g\u00f6re sorumluluk esas\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Asli failin belli olmamas\u0131 halinde ise her failin kendi kusurlu fiiline g\u00f6re sorumlu olaca\u011f\u0131 prensibi kabul edilmi\u015ftir. Kusurun saptanmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle maddi unsurun a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 gerekir. Olayda faillerin kusurlu fiilleri ate\u015f etmektir. \u00d6l\u00fcm neticesi hangi failin kusurlu fiiliyle meydan geldi\u011fi belli de\u011fildir. Bu nedenle netice ortada kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130zzet \u00d6zgen\u00e7 bu halde \u201cin dubio pro reo\u201d<\/span> <\/strong>kaidesi gere\u011fince faillerin hi\u00e7bir \u015fekilde sorumlu olmamalar\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. Sabit ve muhakkak olan husus D nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeye te\u015febb\u00fcs edilmesidir. O halde A ve B nin D yi \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs su\u00e7undan dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 gerekir. C nin hata ile \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinde ise hareketin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn neticeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi s\u00f6z konusudur. Bu nedenle C nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden, A ve B taksirle ya da bilin\u00e7li taksirle sorumlu olmal\u0131d\u0131r. Fakat bu halde hareket ile netice aras\u0131ndaki illiyet ba\u011f\u0131 saptanamad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, hangi failin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusu m\u00fcphem kalmaktad\u0131r. Yarg\u0131tay ceza genel kurulu iki ki\u015finin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbirine ate\u015f ettikleri s\u0131rada araya giren bir ki\u015finin \u00f6lmesiyle neticelenen benzer bir olayda \u015fu karara varm\u0131\u015ft\u0131r. \u201c463. madde uygulanmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc fiili birka\u00e7 ki\u015finin birlikte yapmas\u0131 yoktur. San\u0131klar\u0131n iradesi ayr\u0131 y\u00f6ndedir. 52. madde uygulanamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc maktul\u00fcn kimin att\u0131\u011f\u0131 kur\u015funla \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc belli de\u011fildir. San\u0131klar\u0131n her birinin muhakkak olan eylemi birbirlerini \u00f6ld\u00fcrmeye eksik kalk\u0131\u015fmad\u0131r.\u201d Dolay\u0131s\u0131yla her iki fail adam \u00f6ld\u00fcrmeye eksik kalk\u0131\u015fma su\u00e7undan dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6rnekte oldu\u011fu gibi hata ve nedensellik ba\u011f\u0131n\u0131n \u015f\u00fcpheli kalmas\u0131 sorunlar\u0131n\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde, hata ile meydana gelen netice ortada kalmaktad\u0131r. \u00d6zgen\u00e7\u2019in ifade etti\u011fi ve an\u0131lan yarg\u0131 karar\u0131nda belirtildi\u011fi gibi hata ile meydana gelen neticeden dolay\u0131 faillere ceza verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fakat her bir faile adam \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs su\u00e7undan dolay\u0131 ceza verilmesi gerekir.<\/p>\n

3.2.3- \u00d6zg\u00fc su\u00e7lara i\u015ftirak:<\/strong><\/em><\/p>\n

\u00d6zg\u00fc su\u00e7lar belirli s\u0131fat veya nitelikleri ta\u015f\u0131yan kimseler taraf\u0131ndan i\u015flenmesi kabil su\u00e7lard\u0131r. Mesela zimmet, irtik\u00e2p gibi su\u00e7lar\u0131 sadece memur say\u0131lan kimseler i\u015fleyebilir. Fakat memur olmayan bir kimsenin b\u00f6yle bir su\u00e7a i\u015ftiraki m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6zg\u00fc su\u00e7a belirli s\u0131fat veya nitelikleri ta\u015f\u0131mayan kimseler, feri maddi, feri manevi veya asli manevi fail olarak i\u015ftirak edebilirler. Bu halde i\u015ftirak eden orta\u011f\u0131n \u00f6zg\u00fc su\u00e7 failinin s\u0131fat\u0131n\u0131 bilmesi gerekir. E\u011fer memur olmayan fail, di\u011fer orta\u011f\u0131n memur oldu\u011funu bilerek su\u00e7a i\u015ftirak etmi\u015fse, memurun i\u015fledi\u011fi su\u00e7tan i\u015ftirakin derecesine g\u00f6re sorumlu olur. Fakat memur olmayan ortak, di\u011fer failin memur oldu\u011funu bilmiyorsa, sadece eyleminin yasada tarif edilmi\u015f olmas\u0131 halinde cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mesela; memurun zimmet su\u00e7una i\u015ftirak eden ancak memurluk s\u0131fat\u0131n\u0131 bilmeyen fail h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7una i\u015ftirak etmi\u015f gibi cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

5237 say\u0131l\u0131 TCK.nun 40\/2. Maddesine g\u00f6re \u00f6zg\u00fc su\u00e7 niteli\u011finde olan ve kamu g\u00f6revlisi taraf\u0131ndan i\u015flenebilen r\u00fc\u015fvet alma su\u00e7una i\u015ftirak eden di\u011fer san\u0131k \u00f6……’in eylemden azmettiren veya yard\u0131m eden olarak sorumlu tutulabilece\u011finin g\u00f6zetilmemesi, 5. Ceza dairesi 2006\/8410 e.n , 2007\/1204 k.n.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

3.3- Birden fazla failin fonksiyonel \u015fekilde fiile kat\u0131lmas\u0131 (fiil \u00fczerinde m\u00fc\u015fterek h\u00e2kimiyet kurulmas\u0131) : <\/strong><\/em><\/p>\n

5237 say\u0131l\u0131 ceza yasas\u0131n\u0131n 37\/1. maddesi do\u011frudan do\u011fruya beraber i\u015flemek ve su\u00e7u irtik\u00e2p etmek yerine, \u201cfiilin birlikte i\u015flenmesinden\u201d bahsetmekte ve buna m\u00fc\u015fterek faillik denmektedir. M\u00fc\u015fterek faillikten bahsedebilmek i\u00e7in faillerden birisi \u00fczerine d\u00fc\u015fen g\u00f6revi yapmad\u0131\u011f\u0131nda, eylemden netice al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmamal\u0131d\u0131r. \u201cBuna g\u00f6re su\u00e7un icras\u0131na yap\u0131lan katk\u0131, su\u00e7un ba\u015far\u0131yla i\u015flenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunluluk arz ediyorsa, bu su\u00e7 orta\u011f\u0131 m\u00fc\u015fterek faildir. \u00d6yle ki su\u00e7a yap\u0131lan her katk\u0131 fiilden netice al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in gerekli oldu\u011fu gibi bu katk\u0131n\u0131n olmamas\u0131 halinde neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u201d M\u00fc\u015fterek faillikten s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in, birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, fiil \u00fczerinde ortak h\u00e2kimiyet kurulmas\u0131 gerekir. Fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc \u015fudur; e\u011fer fiilin icras\u0131 ve sonu\u00e7 al\u0131nmas\u0131 faillerden her birinin elinde ise fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmu\u015f demektir. Hareketlerin birle\u015fmesi suretiyle netice meydana gelmi\u015fse, yine fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmu\u015f say\u0131l\u0131r. H\u00e2lbuki bu halde birle\u015fen hareketler m\u00fcstakil olarak neticeyi meydana getirmeye yeterli de\u011fildir. Mesela; ka\u00e7\u0131rma su\u00e7unda \u015fof\u00f6r\u00fcn hareketi olmadan netice meydana gelmez. Fakat tek ba\u015f\u0131na \u015fof\u00f6r\u00fcn hareketi yeterli de\u011fildir. Bu nedenle asli failli\u011fin di\u011fer bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc m\u00fchim bir katk\u0131 kavram\u0131 ile anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

M\u00fc\u015fterek faillik i\u00e7in olay yerinde bulunmak \u015fart de\u011fildir. Uzaktan da olsa eylemi y\u00f6nlendirmek suretiyle su\u00e7a aslen i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Su\u00e7un planlanmas\u0131na i\u015ftirak eden ortak, fiilin icras\u0131na kat\u0131lmaz ise eylem \u00fczerinde fonksiyonel bir h\u00e2kimiyet kurmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 yard\u0131m eden olarak sorumlu tutulmal\u0131d\u0131r.<\/span> Ancak bu ki\u015fi plan haz\u0131rlamakla birlikte azmettirmi\u015fse veya eylemi idare etmi\u015fse m\u00fc\u015fterek asli fail olarak sorumlu tutulabilir. Su\u00e7un icras\u0131na kat\u0131lman\u0131n asli mi, yoksa ferimi oldu\u011fu konusunda \u00f6nerilen di\u011fer bir \u00f6l\u00e7\u00fc m\u00fchim bir katk\u0131 kavram\u0131d\u0131r. E\u011fer ortak fail su\u00e7un icras\u0131na m\u00fchim bir katk\u0131da bulunmu\u015fsa asli fail, de\u011filse feri fail say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Katk\u0131n\u0131n m\u00fchim olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 takdir etmek yetkisi ve g\u00f6revi h\u00e2kime aittir. Eylemi y\u00f6nlendiren ve lideri olan bir fail su\u00e7un planlanmas\u0131na katk\u0131da bulunmakla birlikte eyleme kat\u0131lmayabilir. Bu halde liderin asli fail olarak sorumlu olmas\u0131 gerekir. Bunun gibi h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unun icra hareketlerine kat\u0131lmayan fakat bina d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f mallar\u0131 arabayla ba\u015fka mahalle ta\u015f\u0131yan fail, m\u00fchim bir katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan asli maddi fail say\u0131lacakt\u0131r. Keza yaralama su\u00e7unun i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda ma\u011fduru tutan fail m\u00fchim bir katk\u0131 sa\u011flamakla m\u00fc\u015fterek fail say\u0131lacakt\u0131r. M\u00fchim bir katk\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc yeni bir \u00f6l\u00e7\u00fct de\u011fildir. Yarg\u0131tay feri i\u015ftirak say\u0131lan eylemin m\u00fchim bir katk\u0131 niteli\u011finde olmas\u0131 halinde, asli i\u015ftirak olarak kabul edilmesi gerekti\u011fini bir \u00e7ok karar\u0131nda a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Su\u00e7u do\u011frudan do\u011fruya beraber i\u015fleyen faillerin hareketleri mahiyetleri itibariyle feri ise de maddi \u015fekilleri ve hem zaman olmalar\u0131 nedeniyle asli i\u015ftirak mahiyetinde olabilir. Bu nedenle baz\u0131 failler su\u00e7u do\u011frudan do\u011fruya beraber i\u015flememi\u015f olsalar bile, irtik\u00e2p edenle birlikte su\u00e7un tahakkukuna i\u015ftirak etmi\u015f olabilirler. Olayda san\u0131k di\u011fer san\u0131klar\u0131n h\u0131rs\u0131zl\u0131k konusunda anla\u015fmalar\u0131ndan sonra onlara kat\u0131larak h\u0131rs\u0131zl\u0131k mallar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla san\u0131\u011f\u0131n eylemi feri gibi g\u00f6z\u00fckse dahi, asli maddi fail olarak kabul edilmesi gerekmektedir. 6.CD. 20.9.1969 4725\/5192<\/strong> <\/em><\/span><\/p>\n

Fiil \u00fczerinde hakimiyet kurulmas\u0131 ve m\u00fchim bir katk\u0131 sa\u011flanmas\u0131 m\u00fc\u015fterek yani asli fail-lik ile feri faillik aras\u0131ndaki fark\u0131 tespit eden bir \u00f6l\u00e7\u00fc olmaktad\u0131r. C<\/strong><\/em>eza<\/strong><\/span> Genel Kurulu 2008\/1-232 E., 2009\/2 K. Say\u0131l\u0131 karar\u0131<\/em><\/strong><\/span> ile bu kavramlar\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 765 say\u0131l\u0131 Yasada \u201casli i\u015ftirak\u201d \u201cfer\u2019i i\u015ftirak\u201d ayr\u0131m\u0131 kabul edilmi\u015f olup, bu Yasan\u0131n 64. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda asli maddi i\u015ftirak, 2. f\u0131kras\u0131nda asli manevi i\u015ftirak (azmettirme), 65. maddesinde ise fer\u2019i i\u015ftirak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; \u201cfiili irtik\u00e2p etme\u201d ve \u201cdo\u011frudan do\u011fruya beraber i\u015fleme\u201d asli maddi i\u015ftirak; azmettirme asli manevi i\u015ftirak; \u201ci\u015f ve vas\u0131ta tedariki\u201d ile \u201cm\u00fczaheret ve muavenetle su\u00e7un icras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak\u201d fer\u2019i maddi i\u015ftirak, \u201csu\u00e7 i\u015flemeye te\u015fvik\u201d, \u201csu\u00e7u irtikap karar\u0131n\u0131 takviye\u201d, \u201cm\u00fczaheret ve muavenette bulunmay\u0131 vaat etmek\u201d ve \u201ctalimat vermek\u201d ise fer\u2019i manevi i\u015ftirak hallerini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/span> <\/strong>65. maddenin son f\u0131kras\u0131ndaki zorunlu feri faillik halinde ise feri faile indirimsiz ceza uygulanaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fczenleme uyar\u0131nca asli maddi faillik; \u201cdo\u011frudan do\u011fruya birlikte i\u015fleme\u201d ile \u201cfiili irtik\u00e2p etme\u201d hallerinde m\u00fcmk\u00fcn olabilecek ve bu durumda m\u00fc\u015fterek faillerden her birine su\u00e7un cezas\u0131 tam olarak verilecektir. Burada esas itibar\u0131yla, bir ki\u015fi taraf\u0131ndan i\u015flenebilmesi olanakl\u0131 olan bir su\u00e7un, birden fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan i\u015flenmesi s\u00f6z konusu olup, \u201cfiili irtik\u00e2p etmek\u201d su\u00e7u birlikte i\u015fleyerek ya da su\u00e7un gerektirdi\u011fi hareketin her bir fail taraf\u0131ndan ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131lmas\u0131 suretiyle, \u201cdo\u011frudan do\u011fruya birlikte i\u015flemek\u201d ise su\u00e7un maddi un-surunu te\u015fkil eden hareketleri olmasa bile su\u00e7un icras\u0131nda en az bunlar kadar \u00f6nemli olan ikinci derecedeki hareketleri yaparak su\u00e7a kat\u0131lmay\u0131 ifade eder. Su\u00e7u do\u011frudan do\u011fruya beraber i\u015fleyenlerle, fer\u2019i maddi faillerin durumlar\u0131 s\u0131k s\u0131k birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Esas itibar\u0131yla su\u00e7u do\u011frudan do\u011fruya i\u015fleyen faillerin hareketleri ne su\u00e7un unsuru, ne de \u015fiddet sebebi olmay\u0131p feri niteliktedirler, fakat maddi \u015fekilleri, su\u00e7un icras\u0131yla ayn\u0131 zamanda olu\u015flar\u0131 ve su\u00e7un icras\u0131nda birinci derecede etkili bulunu\u015flar\u0131 nedeniyle bu hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirenler asli fail olarak kabul edilmi\u015flerdir. (Abdullah Pulat G\u00f6z\u00fcb\u00fcy\u00fck, T\u00fcrk Ceza Kanunu G\u00f6z\u00fcb\u00fcy\u00fck \u015eerhi, Geni\u015fletilmi\u015f 5. bas\u0131, 1. cilt, s.833 vd.)<\/em><\/p>\n

Fer\u2019i i\u015ftirakte ise su\u00e7a ikinci derecede kat\u0131lma s\u00f6z konusu olup, asli maddi failin su\u00e7 te\u015fkil eden hareketleriyle yard\u0131mc\u0131s\u0131 durumundaki feri failin hareketleri aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r. (CGK, 23.11.1981 g\u00fcn ve 214\u2013385 say\u0131l\u0131 karar\u0131)<\/strong><\/em><\/span> Fer\u2019i faillik halleri yasa metninde tek, tek say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yasaya g\u00f6re, su\u00e7un i\u015flenmesinde asli maddi faile vas\u0131ta tedarik etmek ve su\u00e7un i\u015flenmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 yard\u0131m-da bulunmak fer\u2019i fail olarak cezaland\u0131r\u0131lmay\u0131 gerektirmektedir. Bu anlamda destekleme (m\u00fczaheret) ve yard\u0131m (muavenet), su\u00e7un icras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 hareketler yapmak \u015feklinde anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak bu hareketler faille do\u011frudan do\u011fruya i\u015fbirli\u011fi mahiyetinde de\u011fil, ikinci derecede fiillerdir. Aksi takdirde asli faillik s\u00f6z konusu olur. Bir hareketin asli ortakl\u0131\u011f\u0131 m\u0131, yoksa fer\u2019i failli\u011fi mi gerektirece\u011fi h\u00e2kim taraf\u0131ndan belirlenecektir. \u00d6te yandan, s\u00f6z konusu failin kat\u0131lmas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n fiilin i\u015flenmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 hallerde ki\u015fi fer\u2019i fail say\u0131lacak, buna kar\u015f\u0131l\u0131k Yasan\u0131n 65. maddesinin son f\u0131kras\u0131ndaki a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda cezas\u0131ndan indirim yap\u0131lamayacakt\u0131r.<\/p>\n

\n

5237 say\u0131l\u0131 Yasadaki D\u00fczenleme: 5237 say\u0131l\u0131 Yasa ile asli i\u015ftirak- fer\u2019i i\u015ftirak ayr\u0131m\u0131 kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span> Yasa gerek\u00e7esinde belirtildi\u011fine g\u00f6re; eski sistemin en \u00f6nemli sak\u0131ncas\u0131, ki\u015finin su\u00e7un i\u015fleni\u015fine katk\u0131s\u0131n\u0131n, ger\u00e7ekle\u015ftirilen su\u00e7un b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7eri-sinde de\u011fil, ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ele al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, 765 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fu d\u00f6nemde uygulanan sistemde, su\u00e7un i\u015fleni\u015fine i\u015ftirak eden ki\u015filerin \u00e7o\u011fu zaman asli fail olarak m\u0131, yoksa fer\u2019i fail olarak m\u0131 sorumlu tutulacaklar\u0131 duraksamaya yer vermeyecek bi\u00e7imde saptanamamaktad\u0131r. Yine gerek\u00e7ede ifade edildi\u011fi gibi, H\u00fck\u00fcmet Tasar\u0131s\u0131\u2019nda da benimsenen asli i\u015ftirak, fer\u2019i i\u015ftirak ayr\u0131m\u0131n\u0131n adil ve e\u015fit olmayan bir cezaland\u0131rmay\u0131 sonu\u00e7-lamas\u0131 ve uygulamada zorluk ve duraksamalara neden olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, bu ayr\u0131m\u0131 esas alan d\u00fczenleme tasar\u0131dan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni yap\u0131lan d\u00fczenlemeyle, i\u015ftirak \u015fekilleri fiilin i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde kurulan h\u00e2kimiyet \u00f6l\u00e7\u00fc al\u0131narak belirlenecektir. Bu sistemde birer sorumluluk stat\u00fcs\u00fc olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen i\u015ftirak \u015fekilleri ise, faillik, azmettirme ve yard\u0131m etmeden ibarettir. Yeni yasada, i\u015ftirak halinde faillik ve \u015feriklik s\u00f6z konusudur. \u015eeriklik<\/strong> <\/span>de azmettiren ve yard\u0131m eden olarak ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6ylece 765 say\u0131l\u0131 Yasada asli manevi fail say\u0131lan azmettiren, 5237 say\u0131l\u0131 Yasada fail olarak kabul edilmeyip, \u015ferikler aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir su\u00e7un i\u015flenmesinde as\u0131l sorumluluk faillere aittir, \u015ferikler ise 40. maddede yer alan ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131 gere\u011fince sorumlu tutulabilmektedirler. Yasa koyucunun 37. maddenin 1. f\u0131kras\u0131ndaki \u201csu\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131nda yer alan fiili birlikte ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015filerden her biri, fail olarak sorumlu olur\u201d ifadesiyle faillik kavram\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 olduk\u00e7a geni\u015f tuttu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu durumda, su\u00e7un i\u015flenmesini sa\u011flayan hareket \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kuran herkes fail say\u0131labilecektir. Hareket \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurmak, birlikte irtik\u00e2p etme \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi gibi, z\u0131mni veya a\u00e7\u0131k bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne dayal\u0131 olarak hareketi birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi de kapsayabilir. \u00d6yle ki, bu anlamda su\u00e7u sonu\u00e7layan hareketi yapmayan, fakat bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n bu hareketi yapmas\u0131 i\u00e7in gerekli ortam\u0131 haz\u0131rlayanlardan her birisi de fail say\u0131labilecektir. Buradan \u00e7\u0131kartabilece\u011fimiz netice, su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda ma\u011fdura y\u00f6nelik olarak yap\u0131lacak hareketlerin \u00e7o\u011fu kez yard\u0131m etme olarak de\u011fil, faillik olarak de\u011ferlendirilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde olacakt\u0131r. Ancak, bu ifadeden yard\u0131m etmenin sadece su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce veya sonra m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi sonucunun da \u00e7\u0131kart\u0131lmamas\u0131 gerekir. Zira yard\u0131m etme her a\u015famada m\u00fcmk\u00fcn olabilecek fakat daha \u00e7ok su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nceki ve sonraki hareketler yard\u0131m etme olarak de\u011ferlendirilebilecektir.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Yarg\u0131tay daha \u00f6nceki kararlar\u0131nda da fiil \u00fczerinde hakimiyet kurmak veya m\u00fchim bir katk\u0131 sa\u011flamak \u00f6l\u00e7\u00fctlerini kullan\u0131lmaktayd\u0131. Asli failli\u011fin oldu\u011fu durumlarda fiil \u00fczerinde hakimiyet kurulmu\u015f olmas\u0131 veya m\u00fchim bir katk\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekliydi. Bunun i\u00e7in faillerin eylemin bir a\u015famas\u0131ndaki durumlar\u0131 de\u011fil, eylemin t\u00fcm safhalar\u0131ndaki durumlar\u0131n\u0131n nazara al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi kabul edilmekteydi.<\/p>\n

\u0130\u015ftirak halinde her bir failin su\u00e7a i\u015ftirak derecesinin saptanmas\u0131nda, faillerin eylemin bir safhas\u0131ndaki durumlar\u0131n\u0131 de\u011fil, t\u00fcm safhalar\u0131ndaki durumlar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almak gerekir. Karar\u0131 birlikte alarak olay yerine tabanca ve b\u0131\u00e7aklarla gelen san\u0131klar hep birlikte illiyet ba\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan hareketler ile maktul\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bu nedenle m\u00fc\u015fterek fail olarak kabul edilmeleri gerekir. CGK. 12.3.1996 tarih ve 1-25\/35 <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Evvelce h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapacaklar\u0131 hususunda san\u0131k Mehmet G\u00fc\u00e7l\u00fc\u2019den gayri san\u0131klar anla\u015fm\u0131\u015flar, key-fiyeti Mehmet\u2019e bildirmi\u015fler, o da bu anla\u015fmay\u0131 kabul ederek bunlarla beraber Yalova \u00c7\u0131narc\u0131\u011fa gelmi\u015f tellerin kesilmesini beklemi\u015f ve beraber y\u00fckleyerek sat\u0131lmak \u00fczere \u0130stanbul\u2019a g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bu hareketleri su\u00e7un ne unsuru, ne de \u015fiddet sebebi de\u011filse de su\u00e7un icras\u0131nda do\u011frudan do\u011fruya m\u00fcessir olacak faaliyetlerdir. 6. Ceza Dairesi 1969\/4725 E, 1969\/5192 K.<\/strong> <\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131k \u015eehmus, otomobili kullanarak ma\u011fduru 5\u20136 kilometre takip etmi\u015ftir. Olay\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda tehdit kast\u0131yla hareket etse dahi, arabayla takip etti\u011fi s\u0131rada san\u0131k Abdullah\u2019\u0131n ate\u015f etmesine ses \u00e7\u0131karmad\u0131\u011f\u0131 gibi onun ate\u015f etmesini sa\u011flamak ve kolayla\u015ft\u0131rmak, isabet oran\u0131n\u0131 artt\u0131rmak amac\u0131yla kamyoneti takibe ba\u015flam\u0131\u015f, ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kamyonete yandan ve arkadan yakla\u015f\u0131p at\u0131\u015f sahas\u0131na girmek suretiyle di\u011fer san\u0131\u011f\u0131n ate\u015f etmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. San\u0131\u011f\u0131n otomobili kullanmamas\u0131, ka\u00e7makta olan ma\u011fduru izlememesi ve onu ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131, yava\u015f giderek idaresindeki otomobili yol kenar\u0131n-da durdurmas\u0131 halinde oto ile ka\u00e7an ma\u011fdura san\u0131k Abdullah ate\u015f etmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Bu nedenle, san\u0131k \u015eehmus\u2019un i\u015ftiraki olmaks\u0131z\u0131n fiilin i\u015flenmesi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan san\u0131\u011f\u0131n asli maddi fail olarak kabul edilmesi gerekir. Ceza Genel Kurulu 1994\/1-280 E, 1994\/301 K.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131k Nayet\u2019in ma\u011fdurenin ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 hususunda di\u011fer san\u0131klarla \u00f6nceden karar birli\u011fine vararak, idaresindeki minib\u00fcsle olay yerine geldi\u011fi ve zorla bu otoya bindirilen ma\u011fdureyi ka\u00e7\u0131rmak suretiyle eyleme asli surette i\u015ftirak etti\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, 5. Ceza Dairesi 1992\/251 E, 1992\/601 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131k Hasan\u2019\u0131n ka\u00e7\u0131rma s\u0131ras\u0131nda takside direksiyon ba\u015f\u0131nda oturdu\u011fu, di\u011fer san\u0131k Erg\u00fcn\u2019\u00fcn de taksinin d\u0131\u015f\u0131nda kap\u0131y\u0131 a\u00e7arak bekledi\u011fi, tan\u0131k beyanlar\u0131ndan anla\u015f\u0131lmas\u0131na g\u00f6re, eylemleri su\u00e7a fer\u2019i i\u015ftirak niteli\u011finde oldu\u011fu halde asli i\u015ftirak olarak kabul edilerek yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131, 5. Ceza Dairesi 1990\/5212 E, 1991\/328 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131k Mehmet’in ele ge\u00e7irilemeyen sat\u0131r benzeri b\u00fcy\u00fck b\u0131\u00e7akla, \u00d6zg\u00fcr\u00fcn z\u0131rh denilen d\u00f6nerci b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 ile ve Ahmet’in kelebek b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 ile maktul m\u00fcteaddit kere vurarak birbirlerinin eylemine k\u0131sa say\u0131lamayacak bir s\u00fcre de destek ve katk\u0131 yapmak, mukavemetini k\u0131rmak, zaman\u0131nda ka\u00e7\u0131p kurtulmas\u0131n\u0131 engellemek suretiyle su\u00e7u birlikte irtikap ettikleri, maktul\u00fc san\u0131klar\u0131n m\u00fcteakip b\u0131\u00e7ak darbelerinden korunmak i\u00e7in kendini nehre atmas\u0131na ra\u011fmen i\u00e7 ve d\u0131\u015f kanama sonucu \u00f6l\u00fcmden kurtulamad\u0131\u011f\u0131 olu\u015f ve delillerden anla\u015f\u0131lmas\u0131na g\u00f6re, san\u0131klar Ahmet ve \u00d6zg\u00fcr’\u00fcn TCK.nun 64\/1, 448 51\/1 ve 59 san\u0131k Mehmet’in de ayn\u0131 Kanunun 64\/1, 448, 51\/1, 55\/3 ve 59 maddeleri ile tecziyeleri gerekirken. 1. Ceza Dairesi 2003\/127 E, 2003\/812 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131\u011f\u0131n olay\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren her a\u015famada di\u011fer san\u0131klarla birlikte irade ve eylem birli\u011fi i\u00e7inde hareket etti\u011fi, su\u00e7ta kullan\u0131lan silah\u0131 san\u0131k ….’a verdi\u011fi, m\u00fcdahilin yaraland\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada olay yerine \u00e7ok yak\u0131n bir noktada bulundu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, as\u0131l fail olarak cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6zetilmeden, feri fail oldu\u011fu kabul edilerek noksan ceza tayini, 8. Ceza Dairesi 2005\/2896 E, 2006\/1400 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Olay esnas\u0131nda h\u0131rs\u0131zl\u0131k yap\u0131lan d\u00fckk\u00e2na girmeyip d\u0131\u015far\u0131da otomobil i\u00e7inde bekleyen ve \u00e7al\u0131nt\u0131 e\u015f-yalar\u0131 ta\u015f\u0131yan san\u0131k feri fail say\u0131lmal\u0131d\u0131r. 6.CD. 17.12.1992 7775\/9256<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

San\u0131klar\u0131n kat\u0131lanlar\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131ktan sonra, san\u0131k Mustafa’n\u0131n kat\u0131lan Kadriye’ye y\u00f6nelik \u0131rza ge\u00e7me eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi s\u0131rada kendilerine on metre mesafede ara\u00e7 i\u00e7erisinde bulunan di\u011fer san\u0131k \u0130brahim’in, kat\u0131lan Kadriye’nin e\u015fi olan kat\u0131lan Ercan’\u0131n ara\u00e7tan inmesine engel oldu\u011fu olu\u015fa uygun olarak kabul edilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, san\u0131k \u0130brahim’in olay\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren kat\u0131lanlar\u0131n direncini k\u0131rmaya y\u00f6nelik s\u00f6z ve eylemlerde bulunmak suretiyle san\u0131k Mustafa’n\u0131n nitelikli cinsel sald\u0131r\u0131 su\u00e7una TCK’n\u0131n 37\/1. maddesi kapsam\u0131nda m\u00fc\u015fterek fail olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeyerek yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 aleyhe temyiz olmad\u0131\u011f\u0131ndan bozma nedeni yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. 5. Ceza Dairesi 2008\/650 E.N , 2008\/3485 K.N.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Olay g\u00fcn\u00fc, kat\u0131lan \u015eerafettin ve arkada\u015f\u0131 tan\u0131k Fettan bankta otururlarken, san\u0131klar \u0130brahim ve Tayfun’un, ellerinde b\u0131\u00e7aklar oldu\u011fu halde kat\u0131lan\u0131n yan\u0131na geldikleri, san\u0131k \u0130brahim’in elindeki b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 kat\u0131lana g\u00f6stererek “seni yakalad\u0131m” dedi\u011fi ve san\u0131k Tayfun ile birlikte ma\u011fdur-kat\u0131lana “elimizden kurtulamazs\u0131n, senin \u00f6l\u00fcm\u00fcn elimizden olacak” \u015feklinde beyanda bulunduklar\u0131, bu s\u0131rada olay yerine san\u0131k Cemile ve gelini tan\u0131k Semra’n\u0131n geldikleri, san\u0131k Cemile’nin, o\u011flu san\u0131k \u0130brahim’e “daha ne duruyorsun, vursana” dedi\u011fi ve \u0130brahim’in elinden ald\u0131\u011f\u0131 b\u0131\u00e7akla kat\u0131lan\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcs, s\u0131rt ve bat\u0131n b\u00f6lgelerini do\u011frudan hedef alarak, alt\u0131 isabetle bat\u0131na nafiz ve hepatik fleksurada mezenterde yaralanma olu\u015fturacak \u015fekilde yaralad\u0131\u011f\u0131 ve o\u011fullar\u0131 san\u0131klar \u0130brahim ve Tayfun’a d\u00f6nerek, “Mehmet’im rahat uyu, senin kan\u0131n\u0131 yerde b\u0131rakmad\u0131m” diye ba\u011f\u0131rmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, san\u0131klar \u0130brahim ve Tayfun’un ise kat\u0131lana vurarak darp ettikleri, olay yerine g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin intikal etmesi \u00fczerine san\u0131klar\u0131n eylemlerine devam edemedikleri olayda; San\u0131klar \u0130brahim ve Tayfun’un ise, ellerinde b\u0131\u00e7ak oldu\u011fu halde kat\u0131lan\u0131n yan\u0131na geldikleri, san\u0131k \u0130brahim’in kat\u0131lana b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 g\u00f6stererek “seni yakalad\u0131m” dedi\u011fi ve her iki san\u0131\u011f\u0131n ma\u011fdur-kat\u0131lana y\u00f6nelik “elimizden kurtulamazs\u0131n, senin \u00f6l\u00fcm\u00fcn elimizden olacak” \u015feklinde beyanda bulunduklar\u0131, olay yerine gelen san\u0131k Cemile’nin, o\u011flu san\u0131k \u0130brahim’in elinden b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 alarak kat\u0131lana vurmaya ba\u015flay\u0131nca, \u0130brahim ve Tayfun’un da kat\u0131lana vurmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 ve bu su-retle eylemlerinin, san\u0131k Cemile’nin kan g\u00fctme saiki ile adam \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs eylemine yard\u0131m eden s\u0131fat\u0131yla i\u015ftirak su\u00e7unu olu\u015fturdu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, eylemlerine uyan 5237 say\u0131l\u0131 TCK’n\u0131n 39\/1. maddesi yollamas\u0131yla ayn\u0131 Yasa’n\u0131n 82\/1-j, 35, 62 ve 53. maddeleri uyar\u0131nca cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 yerine yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131, 1. Ceza Dairesi 2007\/5799 E.N, 2008\/2590 K.N.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Olay\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken sorun; san\u0131k H….\u2019in, M……\u2019n\u0131n i\u015fledi\u011fi kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na ve kat\u0131ld\u0131 ise i\u015ftirak d\u00fczeyinin belirlenmesine y\u00f6neliktir. Kast insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 ile ilgili bir kavram olup, kast\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmedi\u011fi durumlarda, i\u00e7 d\u00fcnyaya ait bu olgunun d\u0131\u015f d\u00fcnyaya yans\u0131yan davran\u0131\u015flara bak\u0131larak belirlenmesi yoluna gidilmektedir. Ki\u015finin eyleminin, bir su\u00e7a kat\u0131lma a\u015famas\u0131na ula\u015f\u0131p ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131, ula\u015fm\u0131\u015fsa da su\u00e7a kat\u0131lma d\u00fczeyinin saptanmas\u0131 i\u00e7in, eylemin bir evresindeki durumun de\u011fil, eylemin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in verilen karar\u0131n, bu karar\u0131n icra edili\u015f bi\u00e7iminin, olay \u00f6ncesi, s\u0131ras\u0131 ve sonraki davran\u0131\u015flar\u0131n da dikkate al\u0131n\u0131p, t\u00fcm kan\u0131tlar\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc su\u00e7 kast\u0131n\u0131n mutlaka belli bir a\u015famada olu\u015fmas\u0131 gerekmedi\u011fi gibi, i\u015ftirak iradesinin de su\u00e7 tamamlan\u0131ncaya kadar her a\u015famada olu\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. San\u0131k H…. ile maktul K…. aras\u0131ndaki ihtilaftan kaynaklanan ve H….\u2019in sald\u0131r\u0131s\u0131 ile ba\u015flayan somut olaya, san\u0131k M…….\u2019n\u0131n babas\u0131 olan H….\u2019e yard\u0131m etmek gayesiyle sonradan kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dosya kapsam\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re; M…….\u2019n\u0131n elinde b\u0131\u00e7akla olay yerine d\u00f6nmesinden hemen \u00f6nce sald\u0131rgan tav\u0131rlar\u0131yla ikinci kavgay\u0131 ba\u015flatarak Kaz\u0131m\u2019\u0131n kafas\u0131n\u0131 koltu\u011funun alt\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran, M……\u2019n\u0131n hepsi \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc nitelikte olan 6 b\u0131\u00e7ak darbesini vurmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda da onu engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmak bir yana, b\u0131\u00e7aklama eylemi bitinceye kadar maktul\u00fc etkisiz k\u0131lacak bi\u00e7imde tutmaya devam eden san\u0131k H….\u2019in, M……\u2019n\u0131n evden ald\u0131\u011f\u0131 b\u0131\u00e7akla gelip maktule y\u00f6nelmesinden itibaren \u201c\u00f6ld\u00fcrme kast\u0131nda\u201d M…… ile mutab\u0131k kald\u0131\u011f\u0131nda ve z\u0131mni bir i\u015fbirli\u011fi (i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc) ile \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ku\u015fku bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu san\u0131\u011f\u0131n maktule y\u00f6nelik eyleminin 765 say\u0131l\u0131 Yasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan 64. maddede d\u00fczenlenen \u201casli maddi i\u015ftirak (birlikte su\u00e7 i\u015fleme), 5237 say\u0131l\u0131 Yasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise 37. maddede d\u00fczenlenen \u201cfaillik\u201d kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekir. Ceza Genel Kurulu 2008\/1-232 E., 2009\/2 K.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131k Necati\u2019nin, on be\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 bitirmeyen k\u0131z\u0131 ma\u011fdureyi ba\u015fl\u0131k paras\u0131 da almak suretiyle di\u011fer san\u0131k Musa ile gayri resmi evlendirerek eyleme asli i\u015ftirak derecesinde kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc. 5. Ceza Dairesi 1990\/4448 E, 1990\/4981 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Ki\u015fisel gereksinime dayal\u0131 bireysel sat\u0131\u015f niteli\u011finde oldu\u011fu saptanan eylemin 6136 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 13\/1. madde ve f\u0131kras\u0131nda yaz\u0131l\u0131 su\u00e7u olu\u015fturdu\u011fu, san\u0131k H…… G….\u2019in ise sat\u0131c\u0131ya arac\u0131l\u0131k ederek bu su\u00e7a asli fail olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ceza Genel Kurulu 2008\/8-4 E, 2008\/99 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131\u011f\u0131n adam \u00f6ld\u00fcrme sonucunu do\u011furan eyleme asli olarak i\u015ftirak etmedi\u011fi, maktul\u00fc darp niyetiyle \u00e7a\u011f\u0131rmak ve eline sopa al\u0131p olay yerine gitmekten ibaret eyleminin, su\u00e7a fer’an i\u015ftirak d\u00fczeyinde kald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmakla. 1. Ceza Dairesi 2004\/1926 E, 2004\/3415 K. <\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Tahtal\u0131 Camii Koruma ve G\u00fczelle\u015ftirme Derne\u011fi’nin ba\u015fkan ve y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi olan san\u0131klar\u0131n karar ve eylem birli\u011fi i\u00e7inde hareketle an\u0131lan derne\u011fin 04.09.2000 g\u00fcnl\u00fc toplant\u0131s\u0131nda cami \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6k\u00fcl\u00fcp yeniden yap\u0131lmas\u0131, \u00e7at\u0131 y\u00fcksekli\u011finin indirilmesi, merdivenin d\u0131\u015far\u0131 al\u0131nmas\u0131 ve di\u011fer tamirat i\u015flerinin yap\u0131lmas\u0131 hususunda karar al\u0131p, i\u015f\u00e7i ve malzeme temin edip, bizzat parasal yard\u0131mda da bulunarak, bu karar do\u011frultusunda bilirki\u015fi kurulu raporunda belirlendi\u011fi \u00fczere \u00f6zg\u00fcn ah\u015fap \u00e7at\u0131n\u0131n betonarme olarak yeniden yap\u0131l\u0131p, d\u0131\u015f duvarlar\u0131n s\u0131va ile kaplan\u0131p 60 cm y\u00fckseltildi\u011fi, betonarme mahfel yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, g\u00fcney cephe pencerelerinin y\u00fckseltildi\u011fi, mihrab\u0131n fayans ile kaplan\u0131p, son cemaat yerindeki pencerelerin al\u00fcminyum do\u011frama yapt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, san\u0131klar\u0131n bu suretle su\u00e7un i\u015flenmesine asli fail olarak kat\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00f6zetilmeden, kan\u0131tlar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fclerek, su\u00e7u bizzat i\u015fleyenin mahalle halk\u0131 olup san\u0131klar\u0131n da buna fer’i fail olarak kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile TCK’nun 64. maddesi yerine ayn\u0131 Yasan\u0131n 65\/3. maddesi uygulanarak eksik ceza tayini, Ceza Genel Kurulu 2007\/11-56 E., 2007\/103 K.<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

Madde gerek\u00e7esine g\u00f6re; M\u00fc\u015fterek faillikte, birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, fiil \u00fczerinde ortak h\u00e2kimiyet kuruldu\u011fu i\u00e7in, her bir su\u00e7 orta\u011f\u0131 fail stat\u00fcs\u00fcndedir. Ortak h\u00e2kimiyetin kurulup kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131nda su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n su\u00e7un icras\u0131ndaki rolleri ve katk\u0131lar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur. Bu durumda, fiilin icras\u0131 veya sonu\u00e7suz kalmas\u0131 ortak faillerden her birinin elinde bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; su\u00e7 ortaklar\u0131ndan birinin cebir veya tehdit kullanarak ma\u011fduru etkisiz h\u00e2le getirdi\u011fi, di\u011ferinin de \u00fczerin-deki para ve sair k\u0131ymetli e\u015fyay\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 ya\u011fma su\u00e7unda her iki su\u00e7 orta\u011f\u0131n\u0131n su\u00e7un i\u015fleni\u015fine yapt\u0131klar\u0131 katk\u0131, su\u00e7un icras\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirini tamamlay\u0131c\u0131 niteliktedir. Dolay\u0131s\u0131yla, her iki su\u00e7 orta\u011f\u0131, su\u00e7un i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde ortak bir h\u00e2kimiyet kurmaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klamalardan anla\u015f\u0131lan odur ki, yaralama su\u00e7unun i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda ma\u011fduru tutan failin eylemi olmadan su\u00e7un i\u015flenememesi laz\u0131md\u0131r ki, asli i\u015ftirakten bahsedilebilsin. Bu nedenle m\u00fc\u015fterek faillik kavram\u0131n\u0131n yeni bir kavram olmad\u0131\u011f\u0131, asli faillik anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, bunun yan\u0131nda feri m\u00fc\u015fterek failli\u011finde bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Netice olarak i\u015ftirake ili\u015fkin bu ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n h\u00e2kimin yaratt\u0131\u011f\u0131 hukuk kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Yaralama su\u00e7unda yak\u0131nan\u0131 tutan san\u0131\u011f\u0131n eylemi \u00fczerinde durularak; san\u0131\u011f\u0131n ma\u011fduru tamamen hareketsiz k\u0131lacak \u015fekilde tuttu\u011fu ve tutma eylemi olmadan yaralama eyleminin ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fi belirlenebiliyorsa TCK. 64\/1, tutma eyleminin sadece yard\u0131mdan ibaret kald\u0131\u011f\u0131 kabul edilirse ayn\u0131 yasan\u0131n 65\/3. Maddesinin uygulanmas\u0131 gerekir. 4. Ceza dairesi 2001\/12000 e.n, 2001\/12760 k.n.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131\u011f\u0131n eylemi ma\u011fduru tutmaktan ibaret oldu\u011funa g\u00f6re feri fail olarak kabul edilmesi gerekir. 4.CD. 5.11.1992 5362\/6764<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n

Asli i\u015ftirakten bahsedebilmek i\u00e7in fiile fonksiyonel katk\u0131da bulunmak \u015fartt\u0131r.<\/strong><\/span> Yoksa karar a\u015famas\u0131nda birlikte hareket edilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, icra a\u015famas\u0131nda birlikte hareket etmek s\u00f6z konusu de\u011filse i\u015ftirakten bahsetmeye olanak yoktur. Mesela; A ve B, C yi \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in iki ayr\u0131 yere pusu kursalar. C, A n\u0131n pusu kurdu\u011fu yerden ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in onun taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclse, bu su\u00e7a B i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131lamaz.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0130\u015ftirakte eylemlerin hem zaman olmas\u0131 (\u00e7ald\u0131klar\u0131 \u015feyi beraberce ta\u015f\u0131yanlar), birbirini ta-kip etmesi (Bir kasay\u0131 s\u0131rayla bo\u015faltanlar), birbirine tekadd\u00fcm etmesi (su\u00e7un nas\u0131l i\u015flenece\u011fine dair talimat vermek) m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Fakat herhalde su\u00e7un tamamlanmas\u0131ndan sonra i\u015ftirak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

3.3.1- Eylemlerin birbirini tamamlamas\u0131:<\/strong><\/em><\/p>\n

M\u00fc\u015fterek faillikte, fiil \u00fczerinde hakimiyet kurulmas\u0131 veya m\u00fchim bir katk\u0131 sa\u011flanmas\u0131 eylemlerin birbirini tamamlamas\u0131 \u015feklinde olabilir. Bu halde her bir eylem tek ba\u015f\u0131na yeterli olabilir veya hareketler birle\u015ferek neticeyi meydana getirmi\u015f olabilir. Birbirini tamamlayan eylemler hem zaman olabilir. Mesela; Faillerden birisi tutar di\u011feri vurur. Her bir fail hedefe ate\u015f eder. Bu hallerde her bir fail fiil \u00fczerinde hakimiyet kurmu\u015ftur ve m\u00fchim bir katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Yarg\u0131tay yeni bir karar\u0131nda faillerin ayn\u0131 zaman ve yerde birlikte hareket ederek ma\u011fduru i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde d\u00f6verek \u00f6ld\u00fcrmeleri halinde m\u00fc\u015fterek failli\u011fin oldu\u011funu ve eylemlerin birbirini tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n

Maktul\u00fcn geceleyin barda i\u00e7ki i\u00e7ti\u011fi s\u0131rada bardaklar\u0131 yere att\u0131\u011f\u0131, bu nedenle garsonlarla tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve i\u015fletme sahipleri ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 olan san\u0131klar taraf\u0131ndan sopa ve yumruklarla darp edildi\u011fi, yaral\u0131 olarak sabaha kadar bekletildi\u011fi, daha sonra san\u0131klar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 bir arabayla ta\u015f\u0131narak \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve buraya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131, maktul\u00fc darp eden ve \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011fe atan t\u00fcm san\u0131klar\u0131n \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unun asli maddi faili say\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden, TCK. 463 madde gere\u011fince h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131. 1.CD. 7.11.2007 tarih ve 2007\/2468 E. 2007\/8212 K.\u00a0\u00a0<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Yarg\u0131tay ba\u015fka bir karar\u0131nda h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unda g\u00f6zc\u00fcl\u00fck eden orta\u011f\u0131n eylemini, icra hareketlerinden kabul etmeyerek, feri maddi i\u015ftirak niteli\u011finde bir eylem olarak kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n

H\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unu i\u015flemeye \u00f6nceden karar vererek, eyleme g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapmak suretiyle kat\u0131lan sa-n\u0131k hakk\u0131nda 5237 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 39. maddesi gere\u011fince i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 gerekir. 6.CD. 1.10.2007 g\u00fcn ve 2006\/18452 esas ve 2007\/9630 karar.<\/em> <\/strong><\/span><\/p>\n

\u00d6ld\u00fcrme iradesiyle \u00fc\u00e7 ki\u015finin bir araya gelmesi, iki failin maktule yumrukla vurmas\u0131, bir failin ise silahla ate\u015f ederek maktul\u00fc \u00f6ld\u00fcrmesi halinde, yumrukla vuran ortaklar su\u00e7a aslen i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131l\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u00fc\u00e7 failde fiil \u00fczerinde ortak h\u00e2kimiyet kurmu\u015ftur. Bu hal-de her failin fiilinin netice a\u00e7\u0131s\u0131ndan illi de\u011fer ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekmez. B\u00f6yle bir olayda her \u00fc\u00e7 fail de insan \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. 5237 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 37. maddesi asli failli\u011fin hudutlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmi\u015ftir. Yeni Yarg\u0131tay kararlar\u0131 su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda ma\u011fdura y\u00f6nelik olarak yap\u0131lacak icra\u00ee hareketleri m\u00fc\u015fterek faillik olarak de\u011ferlendirmektedir. Bundan b\u00f6yle su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce veya sonra yap\u0131lan hareketler yard\u0131mc\u0131 hareketler olarak kabul edilecektir. Fakat b\u00f6yle bir kesin s\u0131n\u0131rlama yap\u0131lamaz. Baz\u0131 hallerde su\u00e7un icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan hareketlerinde yard\u0131mc\u0131 hareket olarak kabul edilmesi gerekebilir.<\/p>\n

San\u0131klardan \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn demir borularla maktul\u00fc darp ettikleri, bu san\u0131klardan birisinin iki kez b\u0131\u00e7akla vurdu\u011fu, di\u011fer iki san\u0131\u011f\u0131n ise \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc olmayacak \u015fekilde demir \u00e7ubuklarla vurduklar\u0131, anla\u015f\u0131lmakla, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc nitelikte eylemleri icra eden \u00fc\u00e7 san\u0131\u011f\u0131n m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumlu tutulmalar\u0131 gerekir. 1.CD. 6.7.2006 g\u00fcn ve 2006\/2516 Esas, 2006\/3020 Karar<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

San\u0131k Osman\u2019\u0131n; di\u011fer san\u0131k taraf\u0131ndan vurulmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi takdirde kat\u0131lan\u0131 tutmas\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. San\u0131k Osman bu hareketi ile di\u011fer san\u0131\u011f\u0131n vurmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f, onun ta\u015fla sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc halde kat\u0131lan\u0131 serbest b\u0131rakmam\u0131\u015f, fiile do\u011frudan do\u011fruya kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer san\u0131\u011f\u0131n ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi, ta\u015fla vurman\u0131n tesad\u00fcfen oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bu itibarla san\u0131k Osman\u2019\u0131n eylemi, asli maddi i\u015ftirak niteli\u011finde oldu\u011fundan bu y\u00f6ne ili\u015fkin itiraz\u0131n kabul\u00fcne karar verilmelidir. CGK. 1999\/4\u2013183 E, 1999\/250 K. <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

San\u0131k H…. ile maktul K…. aras\u0131ndaki ihtilaftan kaynaklanan ve H….\u2019in sald\u0131r\u0131s\u0131 ile ba\u015flayan somut olaya, san\u0131k M…….\u2019n\u0131n babas\u0131 olan H….\u2019e yard\u0131m etmek gayesiyle sonradan kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dosya kapsam\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re; M…….\u2019n\u0131n elinde b\u0131\u00e7akla olay yerine d\u00f6nmesinden hemen \u00f6nce, sald\u0131rgan tav\u0131rlar\u0131yla ikinci kavgay\u0131 ba\u015flatarak Kaz\u0131m\u2019\u0131n kafas\u0131n\u0131 koltu\u011funun alt\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran, M……\u2019n\u0131n hepsi \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc nitelikte olan 6 b\u0131\u00e7ak darbesini vurmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda da onu engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmak bir yana, b\u0131\u00e7aklama eylemi bitinceye kadar maktul\u00fc etkisiz k\u0131lacak bi\u00e7imde tutmaya devam eden san\u0131k H….\u2019in, M……\u2019n\u0131n evden ald\u0131\u011f\u0131 b\u0131\u00e7akla gelip maktule y\u00f6nelmesinden itibaren \u201c\u00f6ld\u00fcrme kast\u0131nda\u201d M…… ile mutab\u0131k kald\u0131\u011f\u0131nda ve z\u0131mni bir i\u015fbirli\u011fi (i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc) ile \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ku\u015fku bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu san\u0131\u011f\u0131n maktule y\u00f6nelik eyleminin 765 say\u0131l\u0131 Yasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan 64. maddede d\u00fczenlenen \u201casli maddi i\u015ftirak (birlikte su\u00e7 i\u015fleme), 5237 say\u0131l\u0131 Yasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise 37. maddede d\u00fczenle-nen \u201cfaillik\u201d kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekir. Ceza Genel Kurulu 2008\/1\u2013232 K:2009\/2 T:20.01.2009<\/strong><\/span><\/p>\n

Eylemlerin birbirini tamamlamas\u0131 hem zaman olmayabilir. \u0130\u015ftirak halinde ortaklar\u0131n eylemleri birbirini takip edebilir. Faillerden bir k\u0131sm\u0131 h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapar, di\u011feri \u00e7al\u0131nan e\u015fyalar\u0131 ta\u015f\u0131r. Hizmet\u00e7i kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131r, h\u0131rs\u0131z i\u00e7eri girerek alt\u0131nlar\u0131 al\u0131r. K\u0131z ka\u00e7\u0131rma su\u00e7unda faillerden birisi arabay\u0131 kullan\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu hallerde de fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmu\u015f veya m\u00fchim bir katk\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

3.3.2- \u0130hmali eylemle su\u00e7a i\u015ftirak edilmesi:<\/strong><\/em><\/p>\n

\n

\u0130\u015ftirak te\u015fkil eden hareketler icabi yani icrai olmal\u0131d\u0131r.<\/strong> <\/span>\u0130crai nitelikte olmayan bir hareketin daha do\u011frusu hareketsizli\u011fin i\u015ftirak i\u00e7in yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusu incelenmeye de\u011fer bir mevzudur. \u0130cabi olmayan hareketlere selbi fiiller denmektedir. \u201cSu\u00e7 mahallinde icrai fiil i\u015flemeksizin sadece haz\u0131r bulunmak, bakmak, nezaret etmek, gibi selbi fiilleri ger\u00e7ekle\u015ftirenlerin ortak say\u0131l\u0131p say\u0131lmayacaklar\u0131n\u0131 tayin etmek laz\u0131md\u0131r. \u015e\u00fcphesiz bir su\u00e7un i\u015flenmesine mani olmamak su\u00e7 say\u0131lamaz. Fakat baz\u0131 selbi hareketlerin su\u00e7 say\u0131lmamas\u0131na imk\u00e2n yoktur. Bunun i\u00e7in selbi hareketin iradi olmas\u0131 gerekir. \u0130cabi fiillerle husul\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olan bir neticenin selbi fiillerle ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Bu sebeple bir kimsenin su\u00e7 mahallinde sadece bulunmas\u0131 su\u00e7un i\u015flenmesine tesir etmi\u015f ise selbi i\u015ftiraki kabul etmek laz\u0131md\u0131r. Bununla birlikte selbi i\u015ftirak yaln\u0131z feri failli\u011fe de\u011fil, asli failli\u011fe de meydan verebilir.\u201d Mesela evin alarm sistemini kapatan hizmet\u00e7i selbi hareketiyle su\u00e7a aslen i\u015ftirak etmi\u015ftir. Selbi hareketin i\u015ftirak i\u00e7in yeterli say\u0131labilmesi orta\u011f\u0131n su\u00e7u \u00f6nlemekle g\u00f6revli olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u011fer ki\u015fi su\u00e7u \u00f6nlemekle g\u00f6revli de\u011filse bu selbi de\u011fil, icabi bir harekettir.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Failde i\u015ftirak iradesi yoksa hal ve durumdan b\u00f6yle bir iradenin su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lam\u0131yorsa su\u00e7a engel olmayan kimse sorumlu tutulamaz. Bu halde olan kimse \u015fayet engel olmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc iken bunu yapm\u0131yorsa i\u015ftirakten de\u011fil, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine getirmemekten dolay\u0131 sorumlu tutulabilir.<\/p>\n

Ortak ihmali bir hareket ile su\u00e7a kat\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Bek\u00e7i deponun kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakarak h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7una i\u015ftirak edebilir. Bu halde bek\u00e7i depodaki e\u015fyalar\u0131 icrai hareketlerle \u00e7alan di\u011fer faillerin fiiline ihmali hareketiyle kat\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130hmali eyleminden bir ki\u015finin sorumlu olabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131nda olmas\u0131 gerekir.<\/strong><\/span> Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck daha \u00e7ok memur say\u0131lan failler a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131ndan, memurun ihmali hareketiyle su\u00e7a i\u015ftiraki m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u00f6z gelimi g\u00f6revli ve yetkili olan bir memurun i\u015flenen su\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131nda hareketsiz kalmas\u0131 halinde su\u00e7a i\u015ftirak etti\u011fini kabul etmek gerekir. Bir polis memuru esrar ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmesine ra\u011fmen m\u00fcdahale etmemi\u015fse bu su\u00e7a i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131lmal\u0131 m\u0131d\u0131r? Su\u00e7a i\u015ftirakin en \u00f6nemli ko\u015fulu su\u00e7tan maddi ya da manevi bir yarar elde etmek olmal\u0131d\u0131r. E\u011fer memur su\u00e7un i\u015flenmesi nedeniyle bir yarar sa\u011flam\u0131\u015fsa ihmali eylemi i\u015ftirakin kabul\u00fc i\u00e7in yeterlidir. Yarar sa\u011flama unsuru memurun su\u00e7a i\u015ftirak eylemini g\u00f6revi ihmal su\u00e7undan tefrik etmeye yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Yarar maddi veya manevi olabilir. Burada m\u00fccerret yard\u0131mc\u0131 olmak maksad\u0131 yeterlidir. Fakat her zaman memurun yarar sa\u011flamas\u0131 s\u00f6z konusu olmayabilir. Mesela: \u00c7evreyi kirleten fabrikay\u0131 g\u00f6rmesine ra\u011fmen yasal i\u015flem yapmayan memur \u00e7evreyi kirletme su\u00e7una i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131l\u0131r. Fakat ayn\u0131 zamanda g\u00f6revini ihmal su\u00e7unu i\u015flemi\u015f say\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 su\u00e7lar aras\u0131nda fikri i\u00e7tima yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130hmali bir hareketle su\u00e7a i\u015ftirak etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/strong> <\/span>Ancak failde i\u015ftirak iradesinin bulunmas\u0131 gerekir. Baz\u0131 hallerde orta\u011f\u0131n karar a\u015famas\u0131na kat\u0131lmas\u0131, icra a\u015famas\u0131nda pasif kalmas\u0131 asli i\u015ftirak h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 i\u00e7in yeterli olabilir. A\u015fa\u011f\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z kararda san\u0131k A karar vermek a\u015famas\u0131nda su\u00e7a kat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen icra a\u015famas\u0131nda pasif kalm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen Yarg\u0131tay asli i\u015ftirakten h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 gerekti\u011fine karar vermi\u015ftir. Gerek\u00e7e olarak m\u00fc\u015fterek failin pasif kalmas\u0131, birlikte ba\u015fka yere gizlenmek i\u00e7in ka\u00e7mas\u0131, kader birli\u011fi etmesi gibi i\u015ftirak iradesini sergileyen fiiller g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

Olay g\u00fcn\u00fc her iki san\u0131\u011f\u0131n, \u0131rz\u0131na ge\u00e7mek amac\u0131yla maktul\u00fc Ha\u00e7 da\u011f\u0131 mevkiine g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri, san\u0131k E.nin maktul\u00fcn zorla \u0131rz\u0131na ge\u00e7ti\u011fi, bu s\u0131rada san\u0131k A.n\u0131n olay yerinde bekledi\u011fi, \u0131rz\u0131na ge\u00e7ilen maktul\u00fcn \u201cbu sizin yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 anneme s\u00f6yleyece\u011fim\u201d demesi \u00fczerine san\u0131k E nin i\u015fledi\u011fi bu su\u00e7un cezas\u0131ndan kendisini kurtarmak ve olay\u0131n delilini yok etmek i\u00e7in maktul\u00fc bo\u011fdu\u011fu ve b\u0131\u00e7akla kafas\u0131n\u0131 ve sa\u011f kolunu bedeninden ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve b\u00f6ylece \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in zorunlu olmayan ve ruhundaki canavarca hissi g\u00f6steren vah\u015fiyane hareketlerle maktul\u00fc \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, san\u0131k E nin \u00f6nceden kararla\u015ft\u0131r\u0131lmayan \u00f6l-d\u00fcrme fiilini i\u015fledi\u011fi, di\u011fer san\u0131k A n\u0131n maktul\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda ciddi bir m\u00fcdahale ve engel-leme yapmad\u0131\u011f\u0131, hatta E nin atf\u0131na g\u00f6re maktul\u00fc b\u0131\u00e7aklamaya i\u015ftirak etti\u011fi ve E. ile birlikte \u0130stanbul\u2019a ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131, onunla kader birli\u011fi yapan san\u0131k A.n\u0131n \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una ceza kanununun 67 ve 64. maddeleri-nin a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda asli fail olarak i\u015ftirak etti\u011finin kabul\u00fc yerinde olacak iken bu san\u0131k hakk\u0131n-da 65. maddenin uygulanmas\u0131. KAR\u015eI OY YAZISI<\/span><\/strong>; Olu\u015fa, kabule g\u00f6re san\u0131klardan A.n\u0131n hareketi, zorla fiili livata su\u00e7una yard\u0131m ve m\u00fczaheretten ibaret oldu\u011fundan, ad\u0131 ge\u00e7enin TCK. 65\/3, 450\/9. maddelerle tezciye yolsuzlu\u011fundan h\u00fckm\u00fcn bozulmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131y\u0131m. 1. CD. E:1977\/265, K:1977\/282, 1.02.1977<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\u0130\u015ftirak halinde i\u015flenen su\u00e7 icrai, ihmali veya ihmal suretiyle icrai bir su\u00e7 olabilir. \u0130crai su\u00e7lara i\u015ftirakin olaca\u011f\u0131 konusunda teredd\u00fct yoktur. \u0130hmali su\u00e7larda ise bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck s\u00f6z konusu oldu\u011fundan ancak bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine getirmek zorunda olan ki\u015filerin i\u015ftirak halinde bu su\u00e7u i\u015flemeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Fakat ihmali \u00f6zg\u00fc bir su\u00e7a y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131nda olmayan di\u011fer bir ki\u015fi azmettiren veya feri fail olarak kat\u0131labilir. \u0130hmal suretiyle icrai su\u00e7larda ise yine bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck s\u00f6z konusudur. B\u00f6yle bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck alt\u0131nda olan ki\u015finin i\u015fledi\u011fi su\u00e7a bir ba\u015fkas\u0131 feri veya asli fail olarak kat\u0131lm\u0131\u015f olabilir. Mesela; Yeni ceza yasas\u0131 trafik kazas\u0131 halinde yaral\u0131y\u0131 hastaneye g\u00f6t\u00fcrmeyerek ka\u00e7an failin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. E\u011fer failin olay yerini terk etmesini bir ba\u015fkas\u0131 yard\u0131m ederek sa\u011flam\u0131\u015fsa, bu ki\u015finin su\u00e7a feran i\u015ftirak etti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. E\u011fer olay yerini terk etmesini asli maddi faile telkin etmi\u015f ise feri manevi, azmettirmi\u015f ise asli manevi i\u015ftirak mevcuttur.<\/p>\n

3.4- Cezay\u0131 gerektiren bir fiilin bulunmas\u0131: <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\u0130\u015ftirakten bahsedebilmek i\u00e7in ortada tamamlanm\u0131\u015f veya te\u015febb\u00fcs derecesinde kalm\u0131\u015f bir su\u00e7un olmas\u0131 gerekir.<\/span> <\/strong>Bu nedenle haz\u0131rl\u0131k hareketleri a\u015famas\u0131nda kalm\u0131\u015f bir su\u00e7a i\u015ftirakten dolay\u0131, ortaklar\u0131n sorumlu tutulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Mutlaka icra hareketlerine ba\u015flanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. \u015eu halde en az\u0131ndan te\u015febb\u00fcs derecesinde kalm\u0131\u015f bir su\u00e7 olmal\u0131 ki i\u015ftirakten bahsedilebilsin. Ortaklar su\u00e7 i\u015flemek i\u00e7in anla\u015fm\u0131\u015f olsalar bile su\u00e7un icra hareketlerine ba\u015flamam\u0131\u015flarsa, sadece anla\u015fm\u0131\u015f olmalar\u0131 cezay\u0131 gerektiren bir i\u015ftirakin kabul\u00fcn\u00fc gerektirmez. Ortada i\u015flenmi\u015f bir su\u00e7 olmad\u0131k\u00e7a i\u015ftirakte olmaz. Bu durumda tamamlanm\u0131\u015f veya te\u015febb\u00fcs derecesinde kalm\u0131\u015f bir su\u00e7un bulunmas\u0131 i\u015ftirakin di\u011fer bir \u015fart\u0131 olmaktad\u0131r. Asli fail su\u00e7un icra hareketlerine ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece azmettirenin veya yard\u0131m eden orta\u011f\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Mesela; h\u0131rs\u0131za anahtar temin eden ortak, asli maddi fail h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7unu i\u015flemedi\u011fi s\u00fcrece cezaland\u0131r\u0131lamaz. Azmettirilen fail icra hareketlerine ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, azmettiren failin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan yoktur. \u00d6z anlat\u0131mla su\u00e7 yoksa, i\u015ftirakte yoktur.<\/p>\n

\u0130\u015ftirak fiillerinin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 as\u0131l fiilin i\u015flenmi\u015f olmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. O halde i\u015ftirakte ikinci nitelik \u015farta ba\u011fl\u0131l\u0131kt\u0131r. Su\u00e7 teklifi kabul edilmemi\u015f veya kabul edilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen su\u00e7 i\u015flenmemi\u015f ise ceza verilmez.<\/p>\n

\u0130\u015flenmeyen bir su\u00e7a i\u015ftirak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, tamamlanm\u0131\u015f bir su\u00e7a i\u015ftirakte m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Su\u00e7tan sonra yap\u0131lan i\u015ftirak niteli\u011findeki hareketler, kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a tarif etmesi \u015fart\u0131yla su\u00e7 te\u015fkil edebilir. C\u00fcr\u00fcm i\u015fleyenleri saklamak su\u00e7u b\u00f6yle bir su\u00e7 tipidir. \u0130\u015f-lenmi\u015f bir su\u00e7u tasdik etmek i\u015ftirak say\u0131lmaz.<\/p>\n

3.5- Hareketlerin nedensellik de\u011feri ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir: <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Madde gerek\u00e7esine g\u00f6re; \u201cSu\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n i\u015ftirak niteli\u011findeki hareketlerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini tamamlamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda da m\u00fc\u015fterek faillik m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Baz\u0131 h\u00e2llerde failler, her biri su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131 tek ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere, bir anla\u015fmaya varabilir. \u00d6rne\u011fin; bir ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in aralar\u0131nda anla\u015fm\u0131\u015f olan be\u015f ki\u015fi, amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme ihtimalini daha da y\u00fckseltmek i\u00e7in, ayn\u0131 anda ma\u011fdurun \u00fczerine ate\u015f ederler. Ate\u015flenen mermilerden bir k\u0131sm\u0131 ma\u011fdura isabet eder, bir k\u0131sm\u0131 ise etmez. Bu \u00f6rnek olayda b\u00fct\u00fcn su\u00e7 ortaklar\u0131 ortak bir su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131na dayanarak birlikte hareket etmektedirler. Bu be\u015f su\u00e7 orta\u011f\u0131n\u0131n ate\u015fledi\u011fi mermilerden sadece bir tanesinin ma\u011fdura isabet edip \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmas\u0131 h\u00e2linde dahi, tamamlanm\u0131\u015f kasten adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan dolay\u0131 bu ki\u015filerden her biri m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumlu tutulacakt\u0131r.\u201d \u0130\u015ftira-kin \u015fartlar\u0131ndan birisi de ortak taraf\u0131ndan icra edilen hareketin illi de\u011feri haiz olmas\u0131d\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klamalardan illi de\u011feri haiz olmayan bir hareketin sadece su\u00e7un icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi nedeniyle sorumlulu\u011fa esas olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. E\u011fer bir hareket icra edilmeseydi dahi netice meydana gelecek idiyse, o hareketin illi de\u011fere sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o hareket sonu\u00e7 \u00fczerinde etkisizdir. Yine bir hareket icra edilmeksizin neticenin meydana gelmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, o hareket illi de\u011fere sahip bir harekettir.<\/p>\n

Su\u00e7a i\u015ftirak eden \u015ferik yard\u0131mc\u0131 bir harekette bulunmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen asli maddi fail bu yard\u0131m\u0131 su\u00e7u i\u015flerken kullanmam\u0131\u015f olabilir. Mesela: \u015ferikin temin etti\u011fi arabay\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fc etmesinden \u00e7ekinerek kullanmamas\u0131 halinde i\u015ftirak etkisiz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu gibi i\u015ftiraklerde hareketin nedensellik de\u011ferine sahip olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. D\u00f6nmezer buna soyut nedensellik ba\u011f\u0131 demektedir. Buna beyhude i\u015ftirak demek daha do\u011fru olurdu. Nitekim \u201casli \u015ferike zehir temin eden feri \u015ferikin hareketi, asli \u015ferikin ma\u011fduru b\u0131\u00e7akla \u00f6ld\u00fcrmesi halinde, zehir tedariki eylemi, \u00f6ld\u00fcrme neticesi bak\u0131m\u0131ndan nedensellik de\u011feri ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r.\u201d Bu nedenle i\u015ftirakin bu tipine sonu\u00e7suz veya etkisiz i\u015ftirak demek laz\u0131md\u0131r. Do\u011fal olarak b\u00f6yle bir i\u015ftirakten dolay\u0131 \u015feriki cezaland\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fakat bu halde i\u015ftirake te\u015febb\u00fcs su\u00e7unun olu\u015faca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. D\u00f6nmezer i\u015ftirakin ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir su\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dolay\u0131s\u0131yla i\u015ftirake te\u015febb\u00fcs su\u00e7unun da bu nedenle s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. \u0130\u015ftirak kurallar\u0131 tali ve tamamlay\u0131c\u0131 \u00f6zellik g\u00f6sterirler. \u015eerikler asli failin i\u015fledi\u011fi su\u00e7tan ba\u015fka bir su\u00e7 nedeniyle cezaland\u0131r\u0131lamazlar. Tamamlay\u0131c\u0131 nitelikteki te\u015febb\u00fcs kural\u0131n\u0131n di\u011fer bir tamamlay\u0131c\u0131 kural olan i\u015ftirak h\u00fck\u00fcmleri ile kayna\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Vas\u0131ta tedariki haz\u0131rl\u0131k hareketidir ve cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in vas\u0131tan\u0131n as\u0131l c\u00fcrm\u00fcn irtikab\u0131 s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

\u00d6ld\u00fcrme iradesiyle \u00fc\u00e7 ki\u015finin bir araya gelmesi, iki failin maktule yumrukla vurmas\u0131, bir failin ise silahla ate\u015f ederek maktul\u00fc \u00f6ld\u00fcrmesi halinde, yumrukla vuran ortaklar su\u00e7a aslen i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131l\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u00fc\u00e7 failde fiil \u00fczerinde ortak h\u00e2kimiyet kurmu\u015ftur. Bu halde her failin fiilinin netice a\u00e7\u0131s\u0131ndan illi de\u011fer ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekmez. B\u00f6yle bir olayda her \u00fc\u00e7 fail de insan \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Yukar\u0131da ifade etti\u011fimiz gibi yeni ceza yasas\u0131 kusur teorisini benimsedi\u011fini ileri s\u00fcrmesine ra\u011fmen, i\u015ftirak konusunda irade teorisini esas alm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fckmektedir. Zira kusur teorisi nedensellik ba\u011f\u0131ndan sarf\u0131 nazar edemez.<\/p>\n

4- Dolayl\u0131 faillik: <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Ki\u015fi su\u00e7u tek ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fse, buna do\u011frudan faillik denir. E\u011fer ki\u015fi su\u00e7u bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 kullanarak ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fse buna dolayl\u0131 faillik denmektedir. Dolayl\u0131 faillik TCK 37\/2. maddede d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u201cSu\u00e7un i\u015flenmesinde bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 ara\u00e7 olarak kullanan ki\u015fi de fail olarak sorumlu tutulur.\u201d Dolayl\u0131 faillikte su\u00e7un maddi unsurunu ger\u00e7ekle\u015ftiren bir ki\u015fi vard\u0131r. Bir de bu ki\u015fiyi ara\u00e7 olarak kullanan ikinci bir ki\u015fi vard\u0131r. Burada fiili icra eden ki\u015fi, su\u00e7 kast\u0131 ile hareket etmemektedir. Bu ki\u015fi cebir, tehdit veya hile ile bu fiili ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olabilece\u011fi gibi ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc veya ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle isnat yetene\u011fi olmamas\u0131 nedeniyle bu fiili ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olabilir. Burada su\u00e7 kast\u0131 veya isnat yetene\u011fi olmayan bu ki\u015fiyi kullanan ki\u015fi, fiili bizatihi ger\u00e7ekle\u015ftirmedi\u011fi halde, dolayl\u0131 fail olarak sorumlu tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130radelerin birle\u015fmesi \u015fart oldu\u011fundan isnat yetene\u011fi olmayan bir kimseyi su\u00e7a y\u00f6nlendirmek i\u015ftirak hali olmay\u0131p dolayl\u0131 faillik say\u0131l\u0131r. Dolayl\u0131 faillik de\u011fi\u015fik \u015fekillerde olabilir. A- \u0130snat yetene\u011fi olmayan birisini azmettirerek su\u00e7u irtik\u00e2p ettirme, B- Asli maddi faili ge\u00e7ici olarak isnat yetene\u011finden yoksun b\u0131rakarak su\u00e7u irtik\u00e2p ettirme, C- Asli maddi faile kar\u015f\u0131 cebir tehdit kullanarak su\u00e7u irtik\u00e2p ettirme, D- Asli maddi faili hile ve sania ile kand\u0131rarak su\u00e7u irtik\u00e2p ettirme.<\/strong><\/span> Mesela; Notere sahte n\u00fcfus c\u00fczdan\u0131 ibraz ederek, sahte resmi senet tanzim ettirmek halinde kand\u0131ran ki\u015fi asli maddi fail say\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015ftirak prensipleri her zaman i\u015ftirak halinde i\u015flenen su\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131klamaya yeterli gelmeyebilir. Asli failin \u00f6zg\u00fc su\u00e7u hile ile i\u015flemeye sevk edilmesi veya isnat yetene\u011fini haiz olmamas\u0131 gibi hallerde, asli failin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan, azmettiren durumundaki \u015fahs\u0131n i\u015ftirak kurallar\u0131na g\u00f6re cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 teredd\u00fctlere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Feri faillerin sorumlulu\u011funu asli faile ba\u011flayan fikir, asli maddi failin cezaland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 hallerde azmettiren faillerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayamamaktad\u0131r. Bu nedenle, b\u00f6yle hallerde dolayl\u0131 failli\u011fin mevcut oldu\u011fu, azmettiren ki\u015finin asli fail say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kabul edilmi\u015ftir. \u015eu halde dolayl\u0131 fail azmettiren ki\u015fi de\u011fil, do\u011frudan fiili i\u015fleyen ki\u015fi gibidir. Bu nedenle ikinci f\u0131kra, dolayl\u0131 failin asli fail gibi cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. Buna \u00f6rnek olarak bir su\u00e7ta tetik\u00e7i kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6steremeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu halde m\u00fc\u015fterek faillik s\u00f6z konusudur. \u0130\u00e7inde eroin olan bir paketi i\u00e7inde \u015feker oldu\u011funu s\u00f6yleyerek bir yere g\u00f6nderen fail, paketi ta\u015f\u0131yan ki\u015fiyi ara\u00e7 olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolayl\u0131 fail olarak sorumlu tutulur.<\/p>\n

Ba\u015fkas\u0131n\u0131 ara\u00e7 olarak kullanmak ile azmettirmek aras\u0131nda, ceza ve sorumluluk a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir fark yoktur. Gerek azmettiren, gerekse ara\u00e7 olarak kullanan ki\u015fi asli maddi fail gibi sorumludur. Azmettirmede asli maddi fail ile azmettiren aras\u0131nda duygu, fikir ve ama\u00e7 birli\u011fi vard\u0131r. Ara\u00e7 olarak kullanmada b\u00f6yle bir ba\u011f ve birlik yoktur. \u201cDolayl\u0131 fail vak\u0131alar\u0131 ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar kendi kontrol\u00fcnde bulundurmaktad\u0131r. B\u00f6ylece dolayl\u0131 faillikte ki\u015filerden birisi di\u011ferinin vas\u0131tas\u0131 konumundad\u0131r. Ortada s\u00fcje-obje ili\u015fkisi mevcuttur.\u201d Dolayl\u0131 faillikte ara\u00e7 olarak kullan\u0131lan ki\u015finin \u00fczerinde bir h\u00e2kimiyet tesis edilmektedir. Fiili icra eden bu ki\u015finin kendisine telkin edilen fiilin \u015fuurunda olmamas\u0131 veya bu telkine kar\u015f\u0131 koyma imk\u00e2n\u0131ndan mahrum olmas\u0131 gerekir. Bu nedenle dolayl\u0131 faillik halinde fiili icra eden ki\u015finin ara\u00e7 olarak kabul edilip edilmeyece\u011fi saptanmal\u0131d\u0131r. E\u011fer ak\u0131l hastas\u0131 ise akli durumu, \u00e7ocuk ise far\u0131k ve m\u00fcmeyyiz olup olmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Mesela; 15 ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran bir \u00e7ocuk ara\u00e7 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda dolayl\u0131 faillikten de\u011fil, azmettiren ve azmettirilen ili\u015fkisinden bahsetmek laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n

Bir su\u00e7tan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in tipe uygun hareketten ba\u015fka kusurlu bir hareketinde bulunmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu itibarla asli maddi failde kusurluluk yoksa veya asli maddi fail esasen kusurlu bir \u015fekilde hareket etmeye ehil de\u011filse, i\u015ftirak kurallar\u0131 uygulanmaz. Bu nedenle 12 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck olan bir kimseyi veya tam bir ak\u0131l hastas\u0131n\u0131 su\u00e7 i\u015flemeye azmettiren kimse, bu kimsenin i\u015fledi\u011fi su\u00e7a i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131lmaz. Bu gibi hallerde dolay\u0131s\u0131yla faillik kurallar\u0131n\u0131n uygulanarak azmettirenin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluna gidilmesi gerekir.<\/p>\n

5- Dolayl\u0131 faillikte a\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 neden: <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

TCK. 37\/2. maddede d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u201cKusur yetene\u011fi olmayanlar\u0131 su\u00e7un i\u015flenmesinde ara\u00e7 olarak kullanan ki\u015finin cezas\u0131, \u00fc\u00e7te birden yar\u0131s\u0131na kadar art\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d<\/span><\/strong> Ara\u00e7 olarak kullan\u0131lan ki\u015fi isnat yetene\u011fini haiz de\u011filse dolayl\u0131 failin cezas\u0131 art\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Mesela; gayr\u0131 m\u00fcmeyyiz bir k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc veya ak\u0131l hastas\u0131n\u0131 kullanan ki\u015fi dolayl\u0131 faildir. Asli maddi fail, kendisine yap\u0131lan telkine kar\u015f\u0131 koyma g\u00fcc\u00fcne sahip de\u011fildir. Bunun yan\u0131nda b\u00f6yle ki\u015fileri kullanan dolayl\u0131 fail kanuni takipten kurtulma \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar cezan\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir nedendir.<\/p>\n

Bu d\u00fczenleme kar\u015f\u0131s\u0131nda TCK. 37\/2. f\u0131kra birinci c\u00fcmle kusur yetene\u011fine sahip ki\u015filerin ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131, ikinci c\u00fcmle ise kusur yetene\u011fini haiz olmayanlar\u0131n ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 halinde uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n

6- Ajanlar\u0131n su\u00e7a i\u015ftirak etmeleri halinde sorumluluklar\u0131:<\/strong> <\/em><\/span><\/p>\n

Su\u00e7 takibi ile g\u00f6revli merciler su\u00e7lular\u0131n yakalanmas\u0131 i\u00e7in k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan g\u00f6revlendirebilirler. T\u00fcrk doktrininde k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 \u00abs\u0131rf kendisine bir menfaat sa\u011flamak maksad\u0131yla bir kimseyi su\u00e7 i\u015fleme\u011fe sevk ettikten sonra onu ele veren \u015fah\u0131s\u201d olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu ajanlar\u0131n hukuki stat\u00fcleri ve sorumluluklar\u0131 \u00f6nemli bir konudur. Her \u015feyden \u00f6nce ajanlar\u0131n g\u00f6revleri yasal bir dayana\u011fa sahip oldu\u011fu i\u00e7in me\u015frudur ve hukuka uygunluk sebebi te\u015fkil eder. Fakat bu g\u00f6revin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tayin etmek her zaman kolay de\u011fildir.<\/p>\n

Tahrik\u00e7i su\u00e7un te\u015febb\u00fcs a\u015famas\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 istemektedir. E\u011fer tahrik\u00e7i su\u00e7un tamamlanmas\u0131n\u0131 isterse su\u00e7a i\u015ftirak etmi\u015f say\u0131l\u0131r ve azmettiren gibi cezaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak tahrik\u00e7i zaman\u0131nda m\u00fcdahale etmeyi tasarlam\u0131\u015f oldu\u011fu halde, bunu yapamay\u0131p ta su\u00e7un tamamlanmas\u0131n\u0131 engelleyememi\u015fse, taksire dayal\u0131 bir ceza sorumlulu\u011funu kabul etmek gerekir.<\/p>\n

K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan\u0131n sorumsuz oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler ortada i\u015flenemez bir su\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6ylemektedirler. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnenlere g\u00f6re k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n i\u015fletti\u011fi su\u00e7 ger\u00e7ek bir su\u00e7 de\u011fildir. E\u011fer k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 daha evvel emniyet makamlar\u0131 ile anla\u015fm\u0131\u015f ve faili su\u00e7\u00fcst\u00fc yakalamak kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ise durum i\u015flenemez su\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelenmek gerekir. Yazar Fiore, ayn\u0131 sebeple, askeriyeye ait bir depodan mal \u00e7al\u0131p bunu tahrik\u00e7i ajanlardan birinin g\u00f6sterdi\u011fi bir binaya g\u00f6t\u00fcrd\u00fckten sonra, oray\u0131 g\u00f6zalt\u0131nda bulunduran ve ku\u015fatm\u0131\u015f bulunan polisler taraf\u0131ndan yakalanan faillerin h\u0131rs\u0131zl\u0131ktan mahk\u00fbmiyetine karar verilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 tenkit etmekte ve bu olayda bir h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n de\u011fil, bir komedyan\u0131n mevcut oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. Yazara g\u00f6re ger\u00e7i, \u015fey al\u0131nm\u0131\u015f, mal edinilmi\u015ftir, ancak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n temel unsuru olan (zilyetli\u011fin kayb\u0131)<\/span> vuku bulmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc mal\u0131n sahibi olan idare, ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren her an, kendisinden al\u0131nan\u0131 istirdat etmek imk\u00e2n\u0131na sahiptir. Bu sebeple, zararl\u0131 muhtevas\u0131 bulunmayan bir \u015fekl\u00ee tamamlama s\u00f6z konusu olur ve yap\u0131lan fiil, ceza hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maz. Kendisine r\u00fc\u015fvet verilmesine bir kimseyi ikna ederek o kimseyi su\u00e7 \u00fcst\u00fc yakalatan memurun gayretke\u015fli\u011fi ikna edilen i\u00e7in i\u015flenmez su\u00e7tur\u2026.. K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan\u0131n kat\u0131lmamas\u0131 halinde su\u00e7un i\u015flenememesi s\u00f6z konusu ise ajan d\u0131\u015f\u0131ndaki ortaklar\u0131nda i\u015flenemez su\u00e7 nedeniyle cezaland\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Belli adette ki\u015filerin i\u015ftiraki zaruri su\u00e7larda (\u00f6rne\u011fin TCK. nun 220. maddesinde yer alan, asgari \u00fc\u00e7 ki\u015finin kat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fan \u00absu\u00e7 i\u00e7in cemiyet te\u015fkili\u00bb su\u00e7unun tamamlanmas\u0131 maksad\u0131 ile bir ajan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi olarak anla\u015fmaya kat\u0131lmas\u0131 halinde) su\u00e7un i\u015flenmemi\u015f olmas\u0131n\u0131 kabul etmek l\u00e2z\u0131md\u0131r. Kanunen zarur\u00ee i\u015ftirakin (ancak birden fazla ki\u015finin i\u015ftiraki ile i\u015flenmesi m\u00fcmk\u00fcn su\u00e7lar\u0131n) d\u0131\u015f\u0131nda olay\u0131n \u00f6zelli\u011finden gelen zaruretin bahis konusu oldu\u011fu hallerde (\u00f6rne\u011fin kokain imalini bilmeyen bir kimseyi su\u00e7lu olarak yakalayabilmek i\u00e7in birlikte imal etme\u011fe, kokain imalini bilen bir \u015fahs\u0131 zab\u0131tan\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan olarak kullanmas\u0131) fiil\u00ee a\u00e7\u0131dan i\u015flenemezlik kabul edilmelidir\u2026\u2026K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan\u0131n sorumsuzlu\u011funu ileri s\u00fcrenlerin di\u011fer bir gerek\u00e7esi manevi unsurun yoklu\u011fudur. Genellikle k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu su\u00e7un s\u00fcbjektif (manev\u00ee) unsurunun yoklu\u011fu ile a\u00e7\u0131klanmak istenir. Bu anlay\u0131\u015fta olanlar\u0131 bir ka\u00e7 gurupta toplamak kabildir. Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 da su\u00e7 kast\u0131 yoktur. Di\u011ferlerine g\u00f6re k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 kendisi su\u00e7 i\u015flemek istememektedir, maksad\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131n su\u00e7 i\u015flemesidir\u2026\u2026K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n sorumsuzlu\u011funu izaha \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015f\u00fcncelerden biri de \u015fudur: K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 bir mazeret sebebinin bulundu\u011fu zann\u0131ndad\u0131r, di\u011fer bir deyimle mazeret hali hakk\u0131ndaki hatas\u0131 kast\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131r. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnenlere g\u00f6re k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 (zab\u0131tan\u0131n, su\u00e7lar\u0131 meydana \u00e7\u0131karmak, su\u00e7lular\u0131 yakalamak i\u00e7in ajan kullanabilece\u011fi hakk\u0131nda bir kanaate sahip ise bu hatas\u0131 mazur g\u00f6r\u00fclebilecektir. Dolay\u0131s\u0131yla kast\u0131 kald\u0131ran bir hata bahis konusudur. Ku\u015fkusuz bu hatan\u0131n mazur g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fi, olay\u0131na g\u00f6re takdir edilmelidir\u2026..Di\u011fer bir anlay\u0131\u015fa g\u00f6re k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan g\u00f6revini yerine getirmektedir ve ortada hukuka uygunluk sebebi vard\u0131r. Bir olayda san\u0131\u011f\u0131n \u00absu\u00e7 konusu bildiriyi da\u011f\u0131tanlar aras\u0131nda su\u00e7 faillerini kesin delillerle ortaya \u00e7\u0131karmak amac\u0131 ile emniyet\u00e7e verilen g\u00f6revi icab\u0131 kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yolundaki savunmas\u0131 Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yaz\u0131lar\u0131 ile do\u011frulanm\u0131\u015f bulundu\u011fundan san\u0131\u011f\u0131n m\u00fcsnet su\u00e7tan beraat\u0131na\u00bb karar verilmi\u015ftir. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki bu kararda k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan fiilin maddi unsuruna kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde g\u00f6rev mazereti nedeni ile sorumsuz say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sorumsuzluk g\u00f6rev mazereti ile izah edilemez, zira zab\u0131tan\u0131n g\u00f6revi su\u00e7 i\u015fletmek, su\u00e7a kat\u0131lmak de\u011fildir. Zab\u0131ta kat\u0131lmasayd\u0131 da su\u00e7 i\u015flenecekti, d\u00fc\u015f\u00fcncesi isabetli de\u011fildir, ortakl\u0131kta her hareketin sonu\u00e7ta nedensellik pay\u0131 vard\u0131r. Ama\u00e7, arac\u0131 me\u015fru k\u0131lar, d\u00fc\u015f\u00fcncesi ceza hukukunda da ge\u00e7erli de\u011fildir. Yetkili makam emrini icra mazereti de ge\u00e7erli de\u011fildir. Zira su\u00e7a kat\u0131lma niteli\u011findeki emir me\u015fru bir emir say\u0131lamaz.<\/p>\n

Su\u00e7a sevk edilen kimse su\u00e7un icras\u0131na ba\u015flam\u0131\u015fsa tahrik\u00e7inin hareketinden \u00f6nce ya tahrik edildi\u011fi su\u00e7u i\u015flemeyi hi\u00e7 niyet edinmemi\u015ftir. Ya da s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en kimse esasen s\u00f6z konusu su\u00e7u i\u015flemeyi niyet etmi\u015f, tahrik\u00e7inin hareketi ondaki bu niyeti karar haline getirmi\u015ftir. Birinci durumda tahrik\u00e7i azmettirendir. \u0130kinci durumda te\u015fvik edendir. Tahrik\u00e7i su\u00e7a sevk etti\u011fi kimse icraya ba\u015flad\u0131ktan sonra ve fakat icra bitmezden \u00f6nce onu durdurabilmi\u015fse, ihtiyar\u0131yla vazge\u00e7me h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Zab\u0131ta memurunun g\u00f6revi su\u00e7lar\u0131 \u00f6nlemektir. E\u011fer zab\u0131ta memuru te\u015febb\u00fcs a\u015famas\u0131nda su\u00e7u durdurmu\u015fsa cezaland\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Fakat ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015fsa i\u015ftirak h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re sorumlu olmal\u0131d\u0131r. Memurun esasen i\u015flenmekte olan su\u00e7u ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ma\u011fdur gibi davranmas\u0131 veya su\u00e7lularla birlikte hareket etmesi su\u00e7 te\u015fkil etmez. Mesela tahrik\u00e7i a\u00e7\u0131s\u0131ndan uyu\u015fturucu al\u0131c\u0131s\u0131 gibi davranmak, \u00f6rg\u00fcte \u00fcye olmak su\u00e7 de\u011fildir. Zira bu hallerde su\u00e7 i\u015flenmi\u015ftir. Memur su\u00e7u i\u015fletmemektedir.<\/p>\n

K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajanlar\u0131n<\/strong><\/span> cezadan muafiyet \u015fartlar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir; Ajan yetkili bir kamu organ\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ajan bir su\u00e7u ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in g\u00f6revlendirilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Su\u00e7un icra hareketleri ba\u015flamadan m\u00fcdahale edilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ajan asli fail olarak su\u00e7a kat\u0131lmam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

11.1- Ajan yetkili bir kamu organ\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n

K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan kamu g\u00f6revlisi olabilece\u011fi gibi herhangi bir kimse de ge\u00e7ici olarak ajanl\u0131k g\u00f6revini y\u00fcklenebilir.<\/p>\n

11.2- Ajan bir su\u00e7u ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in g\u00f6revlendirilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n

Carrara\u2019ya g\u00f6re k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n ba\u015fkas\u0131n\u0131 su\u00e7 i\u015fleme\u011fe sevk ederken maksad\u0131, o su\u00e7un i\u015flenmesinden faydalanmak veya su\u00e7un ma\u011fduruna zarar vermek de\u011fildir. Su\u00e7un tamamlanmas\u0131 veya te\u015febb\u00fcs halinde kalmas\u0131 suretiyle bundan bizzat failin ceza g\u00f6rmesi k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n gayesidir\u2026 K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n gayesi, di\u011fer fail veya faillerin gayesinden ayr\u0131d\u0131r. Fiilde birle\u015fmi\u015fler, gayede ayr\u0131 kalm\u0131\u015flard\u0131r. K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n gayesi faili yakalatmak, cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bunun nedeni farkl\u0131 olabilir. Su\u00e7luyu yakalatanlara ikramiye verilmesi bahis konusu olan hallere rastlan\u0131r. Hapse girenin mallar\u0131 \u00fczerinde fiil\u00ee tasarruf sa\u011flamak, e\u015fini ele ge\u00e7irmek gibi hallerde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bu hallerde ortak \u00f6zellik \u015fudur: K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 su\u00e7un i\u015flenmesinde do\u011frudan do\u011fruya bir fayda beklememektedir. K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 \u00absu\u00e7un i\u015flenmesini istemekte, bir kimseyi su\u00e7 i\u015fleme\u011fe sevk etmekte ise de, bunun sebebi su\u00e7tan do\u011facak zararl\u0131 ve tehlikeli neticeyi istemesi olmay\u0131p, bizatihi su\u00e7un d\u0131\u015f\u0131nda kalan, su\u00e7a yabanc\u0131 olan di\u011fer baz\u0131 menfaatleri istemesinden ibarettir ve bu bak\u0131mdand\u0131r ki, tahrik\u00e7i (k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131), azmettirenden ayr\u0131lmak-tad\u0131r.<\/p>\n

11.3- Su\u00e7un icra hareketleri ba\u015flamadan m\u00fcdahale edilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n

Su\u00e7u ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ajanl\u0131k yapan kamu g\u00f6revlileri, asli maddi faili icra hareketlerine ba\u015flar ba\u015flamaz engellemelidir. Aksi halde i\u015flenen su\u00e7a i\u015ftirak etmekten sorumlu olabilirler. Fakat bu noktada kat\u0131lan ajan\u0131n icra hareketlerini engelleme imk\u00e2n\u0131na sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131 mutlaka nazara al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n eylemi sonucunda meydana gelen hareket nak\u0131s te\u015febb\u00fcs \u2014tam te\u015febb\u00fcs\u2014<\/strong><\/span> tamamlanm\u0131\u015f su\u00e7 safhalar\u0131ndan birinde yer alm\u0131\u015f olabilir. Bir kimsenin k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 say\u0131lmas\u0131na bu safhalar\u0131n etkisi var m\u0131d\u0131r? Bir anlay\u0131\u015fa g\u00f6re \u00abk\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan\u00bb,<\/span> <\/strong>Kanunun korudu\u011fu hak veya menfaatin zarar, (\u00f6zellikle madd\u00ee zarar) g\u00f6rmedi\u011fi olaylarda (te\u015febb\u00fcs, sahte gizli vesikay\u0131 casusluk maksad\u0131 ile \u00e7alma\u011fa azmettirme gibi) nazara al\u0131nabilir. S\u0131rf failin yakalanmas\u0131n\u0131, ceza g\u00f6rmesini sa\u011flamak i\u00e7in ceza kural\u0131n\u0131n korudu\u011fu hakk\u0131n feda edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir\u2026.. Madd\u00ee failin te\u015febb\u00fcs halinde iken durdurulaca\u011f\u0131 inanc\u0131 ile hareket eden k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n bu iste\u011finin aksine zab\u0131tan\u0131n m\u00fcdahalesinin gecikmesi nedeni ile su\u00e7 tamamlanm\u0131\u015f olursa k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n durumu ne olacakt\u0131r? Failde su\u00e7 kast\u0131n\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015f olan\u0131n bu ihtimali hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015f oldu\u011fu iddia edilemez. O halde bu ihtimal de kasta d\u00e2hildir. Fakat bu halde k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 i\u00e7in kas\u0131tl\u0131 de\u011fil, taksirli sorumlulu\u011fu kabul edenler vard\u0131r. Bununla beraber her su\u00e7un taksirli \u015feklinin olmad\u0131\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Haks\u0131z olarak yakalatmak istedi\u011fi ki\u015finin, k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n verdi\u011fi i\u015faret \u00fczerine zab\u0131tan\u0131n zaman\u0131nda m\u00fcdahale etmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 e\u015fya ile zab\u0131tan\u0131n elinden ka\u00e7abildi\u011fini farz edelim. Su\u00e7 a\u011f\u0131rla\u015f\u0131rsa teredd\u00fctler artacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin; k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n adam \u00f6ld\u00fcrme\u011fe azmettirdi\u011fi kimseyi te\u015febb\u00fcs halinde yakalataca\u011f\u0131 \u00fcmidiyle zab\u0131taya ihbar etti\u011fini ve her hangi bir sebeple su\u00e7un \u00f6nlenmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. K\u0131\u015fk\u0131rtan\u0131n taksirle \u00f6l\u00fcme neden olmaktan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 hakl\u0131 m\u0131d\u0131r?…. K\u0131\u015fk\u0131rtma sonucu madd\u00ee failin kast\u0131 su\u00e7u tamamlamakt\u0131r. K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ise te\u015febb\u00fcsten \u00f6tesini istememektedir. O halde k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n maddi failin te\u015febb\u00fcs s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015famamas\u0131 i\u00e7in gere\u011fini evvelden haz\u0131rlam\u0131\u015f olmas\u0131 l\u00e2z\u0131m gelir. B\u00f6yle olunca s\u0131n\u0131r\u0131n a\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu hallerde k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131n\u0131n, su\u00e7a ortak olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir\u2026 K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ile zab\u0131ta ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir s\u0131n\u0131rdan \u00f6teye gitmemesi \u00f6nerilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6tesinde kirlilik ba\u015flar. Bu anlay\u0131\u015f k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan\u0131n te\u015febb\u00fcsten \u00f6tede g\u00f6rev almamas\u0131n\u0131 istemekle hakl\u0131d\u0131r. Bununla beraber k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan\u0131n fiil te\u015febb\u00fcs alan\u0131na girdikten sonra m\u00fcdahalesi halinde biraz farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekecektir\u2026.. K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajan\u0131n sorumlulu\u011fu \u015f\u00f6yle bir ay\u0131r\u0131mla a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Bir kimsenin belli bir su\u00e7 (\u00f6rne\u011fin ka\u00e7ak e\u015fya satt\u0131\u011f\u0131) ihbar edilmi\u015f, zab\u0131ta bunun do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir mensubunu al\u0131c\u0131 gibi kullanm\u0131\u015f ise sorumsuzluk esast\u0131r. Bir kad\u0131n polis \u00e7ocuk d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ihbar edilen doktora m\u00fcracaatla \u00e7ocu\u011funun al\u0131nmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f veya vergi ka\u00e7\u0131rmak maksad\u0131 ile sahte fatura verdi\u011finden \u015f\u00fcphe edilen bir \u015fahsa h\u00fcviyetlerini gizleyerek ba\u015fvuran hesap uzmanlar\u0131 veya maliye m\u00fcfetti\u015fleri kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z fatura verilmesini sa\u011flam\u0131\u015flarsa, vazifenin ifas\u0131 mevcuttur, fiil hukuka uygundur ve bu sebeple tahrik\u00e7i cezaland\u0131r\u0131lamaz.<\/strong><\/span><\/em> B\u00f6yle olmay\u0131p ta zab\u0131ta memuru faraza ikramiye almak veya terfi etmek maksad\u0131yla, her hangi bir su\u00e7 i\u015fledi\u011finden \u015f\u00fcphe dahi edilmeyen bir kimseyi su\u00e7 i\u015fleme\u011fe te\u015fvik etmi\u015f ve sonra da yakalam\u0131\u015f veya yakalatm\u0131\u015fsa hareketinde hukuka uygunluk sebebi yoktur ve azmettiren s\u0131fat\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 icap eder.<\/p>\n

11.4- Ajan asli fail olarak su\u00e7a kat\u0131lmam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n

K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajanlar s\u00fcrekli bir kamu g\u00f6revlisi olabilece\u011fi gibi olaya hasren kullan\u0131lan herhangi bir kimse de olabilir. Ajanlar k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 rol\u00fc oynad\u0131klar\u0131ndan her zaman manevi faildirler. E\u011fer su\u00e7a kat\u0131l\u0131rlarsa maddi fail olarak cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n

Maddeyle ilgili Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu ve Ceza Daireleri kararlar\u0131ndan \u00f6zetler<\/strong><\/span><\/p>\n

1 (\u00d6lenin i\u015fyerinde bulundu\u011funu bildirmek, daha sonra ka\u00e7\u0131\u015fa yard\u0131mc\u0131 olmak) Somut olayda san\u0131k Hasan\u2019\u0131n eyleminin, su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce maktul\u00fcn i\u015fyerinde bulundu\u011funu bildirmek ve su\u00e7un i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda da kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unun azmettiricisi olan san\u0131k Yakup ile birlikte olay yerini g\u00f6rmeyen bir noktada ara\u00e7 i\u00e7erisinde bekleyip eylemden sonra olay yerinden ka\u00e7maya yard\u0131mda bulunmaktan ibaret olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, su\u00e7a i\u015ftirakinin, su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce maddi yard\u0131mda bulunarak icras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak, eylem sonras\u0131nda da olay yerinden ka\u00e7\u0131\u015fa yard\u0131m etmek suretiyle yard\u0131m eden niteli\u011finde oldu\u011funun kabul\u00fc gerekmektedir. Zira, san\u0131\u011f\u0131n su\u00e7un i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde di\u011fer san\u0131klarla birlikte hakimiyet kurdu\u011funu g\u00f6sterir dosya i\u00e7erisinde herhangi bir delil bulunmamaktad\u0131r. (CGK, 3.6.2014-109-305)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

2-(Su\u00e7un icras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak) San\u0131k Do\u011fan\u2019\u0131n, arkada\u015f\u0131 Mutlu\u2019nun maktul taraf\u0131ndan yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde olay yerinde bulunan bar g\u00f6revlisi tan\u0131klarla birlikte Do\u011fan ve makt\u00fcl\u00fc ay\u0131rmak ve baca\u011f\u0131ndan b\u0131\u00e7akla yaralanm\u0131\u015f olan arkada\u015f\u0131n\u0131 hemen hastaneye g\u00f6t\u00fcrmek yerine \u00fczerinde bulunan b\u0131\u00e7akla maktule sald\u0131rmas\u0131, olay\u0131n sonuna kadar san\u0131k Mutlu\u2019nun yan\u0131nda bulunmas\u0131, kasten \u00f6ld\u00fcrme eylemini ger\u00e7ekle\u015ftiren san\u0131k Mutlu\u2019nun bu eylemine taraftar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek \u015fekilde engelleyici bir s\u00f6z s\u00f6ylememesi ve bu y\u00f6nde herhangi bir davran\u0131\u015fta bulunmamas\u0131 hususlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, san\u0131k Do\u011fan\u2019m san\u0131k Mutlu\u2019nun ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc gerekmektedir.(…) San\u0131k Do\u011fan ile san\u0131k Mutlu aras\u0131nda makt\u00fcl\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi konusunda birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n bulundu\u011funu g\u00f6sterir herhangi bir delilin dosya i\u00e7erisinde bulunmamas\u0131, ani geli\u015fen kavgada\u00a0makt\u00fcl\u00fcn, san\u0131k Mutlu\u2019nun g\u00f6\u011fs\u00fcne vurdu\u011fu tek bir b\u0131\u00e7ak darbeci sonucunda hayat\u0131n\u0131 kaybetmesi, san\u0131k Do\u011fan\u0131n fiil\u00a0\u00dczerinde ortak h\u00e2kimiyet kurdu\u011funu\u00a0g\u00f6sterir herhangi bir davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, san\u0131\u011f\u0131n\u00a0kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7una i\u015ftirakinin TCK\u2019nun 37\/1. maddesi kapsam\u0131nda m\u00fc\u015fterek fail\u00a0olarak kabul\u00fc m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131n, kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unu ger\u00e7ekle\u015ftiren san\u0131k Mutlu\u2019nun eylemine taraflar olmad\u0131\u011f\u0131m g\u00f6sterecek \u015fekilde engelleyici bir s\u00f6z s\u00f6ylemedi\u011fi ve bu y\u00f6nde davran\u0131\u015fta bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, aksine olay\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren san\u0131k Mutlunun\u00a0yan\u0131nda yer almas\u0131 ve \u00fczerindeki b\u0131\u00e7akla maktule sald\u0131rmas\u0131 \u015feklindeki eylemleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unun i\u015flenmesinden \u00d6nce ve i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda su\u00e7un icras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak suretiyle san\u0131k Mutluya\u00a0yard\u0131m etti\u011finden san\u0131k Do\u011fan hakk\u0131nda 5237 say\u0131l\u0131 TCK’nun 39\/2-c maddesi uyar\u0131nca ayn\u0131 maddenin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 gerekmektedir. (CGK, 19.3.2013\/81-91)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

3-(Azmettirme-Yard\u0131m-I\u015ftirak-Faillik) T\u00fcrk Ceza Kanununda su\u00e7a i\u015ftirakte, faillik ve \u015feriklik ay\u0131r\u0131m\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, azmettirme ve yard\u0131m etme \u015feriklik kavram\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Azmettirme, belli bir su\u00e7u i\u015fleme hususunda hen\u00fcz bir fikri olmayan ki\u015fide, bir ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. E\u011fer ki\u015fi daha \u00f6nce su\u00e7u i\u015flemeye karar vermi\u015f ise, bu takdirde azmettirmeden de\u011fil, art\u0131k manevi yard\u0131mdan s\u00f6z edilebilir.<\/p>\n

5237 say\u0131l\u0131 Kanunun 39. maddesi kapsam\u0131ndaki yard\u0131m ise, asli i\u015ftirakin d\u0131\u015f\u0131nda kalan fakat su\u00e7un meydana gelmesi bak\u0131m\u0131ndan nedensellik de\u011feri ta\u015f\u0131yan hareketleri ifade eder. Burada fiil \u00fczerinde h\u00e2kimiyet kurulmamakta, sadece su\u00e7un icras\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Yard\u0131m edenin hareketi asli faillere nazaran, su\u00e7u yarat\u0131c\u0131 ve yap\u0131c\u0131 bir nitelik ta\u015f\u0131may\u0131p, destekleyici, haz\u0131rlay\u0131c\u0131 veya kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir durum arzetti\u011finden yard\u0131m eden ikincil bir konumda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

Yard\u0131m fiilleri maddi ve manevi yard\u0131m \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015febilir. Maddi yard\u0131m,<\/strong> <\/span>fiilin i\u015flenmesinde kullan\u0131lan ara\u00e7lar\u0131 sa\u011flamay\u0131 ve su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nce veya i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda yard\u0131mda bulunarak icras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmay\u0131 ifade eder.<\/p>\n

Manevi yard\u0131m<\/strong>\u00a0<\/span>ise, su\u00e7 i\u015flemeye te\u015fvik etmek, su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131 kuvvetlendirmek, su\u00e7un i\u015flenmesinden sonra yard\u0131mda bulunmay\u0131 vaat etmek ve su\u00e7un nas\u0131l i\u015flenece\u011fi konusunda yol g\u00f6stermek \u015feklinde belirtilmi\u015ftir. (…) Bu nedenle, san\u0131k Abdullah\u2019\u0131n savunmalar\u0131 ile HTS raporlar\u0131na g\u00f6re su\u00e7 tarihinden bir g\u00fcn \u00f6nce ve su\u00e7 tarihinde \u0130stanbul\u2019da bulunan ve \u00f6ld\u00fcrme olay\u0131 s\u0131ras\u0131nda olay yerine yak\u0131n bir yerde bulundu\u011fu belirlenen san\u0131k Abdullah\u2019\u0131n eyleminin, san\u0131k Ercan\u2019\u0131n su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131 kuvvetlendirmek, dolay\u0131s\u0131yla da san\u0131k Ercan\u2019\u0131n tasarlayarak \u00f6ld\u00fcrme eylemine yard\u0131m etme olarak kabul\u00fcnde zorunluluk bulunmaktad\u0131r. (CGK, 20.09.2011\/52-180) (09.06.2009\/10-149)<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

4-(Arkada\u015flar\u0131n\u0131n ya\u011fmas\u0131na ses \u00e7\u0131karmama-Birlikte yakalanma) Ya\u011fma eylemini ger\u00e7ekle\u015ftiren san\u0131klar\u0131n yan\u0131nda bulunan, eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirenlerin eylemlerine taraftar olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek \u015fekilde engelleyici s\u00f6z ve davran\u0131\u015fta bulunmayan, s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131 ile di\u011fer san\u0131klar\u0131n yan\u0131nda yer alan, olaydan sonra birlikte yakalanan san\u0131klar ya\u011fma su\u00e7unu i\u015fleyen di\u011fer san\u0131klar\u0131n eylemlerine yard\u0131m eden s\u0131fat\u0131yla kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. (CGK. 17.05.2011\/76-100)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

5-(San\u0131\u011fa yard\u0131m etme) Kat\u0131lan ile sevi\u015fen san\u0131\u011f\u0131n, ev arkada\u015f\u0131 olan di\u011fer san\u0131\u011fa \u201ctuvalete gidiyormu\u015f gibi yapay\u0131m sen de onun yan\u0131na yat, biraz da sen tak\u0131l\u201d demesi \u00fczerine di\u011fer san\u0131\u011f\u0131n katliam b\u0131\u00e7akla tehdit ederek cinsel sald\u0131n ve ki\u015fiyi h\u00fcrriyetinden yoksun k\u0131lma su\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u015fledi\u011fi olayda, san\u0131k, cinsel sald\u0131n ve ki\u015fiyi h\u00fcrriyetinden yoksun k\u0131lma su\u00e7lar\u0131na TCK\u2019nm 39\/2. maddesi anlam\u0131nda \u201cyard\u0131m eden\u201dolarak kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (Ma\u011fdur; san\u0131k ile arkada\u015f olup san\u0131kla beraber kalan di\u011fer san\u0131\u011f\u0131n evine gitmi\u015ftir.) (CGK. 10.05.2011\/83-84)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

6-(Yard\u0131m etmede cezan\u0131n hesaplanmas\u0131) Somut olayda su\u00e7 kan\u0131tlar\u0131m gizlemek i\u00e7in insan \u00f6ld\u00fcrmeye kalk\u0131\u015fma su\u00e7una yard\u0131m etti\u011fi kabul edilen h\u00fck\u00fcml\u00fc hakk\u0131nda TCK\u2019n\u0131n 82\/1-h ve 35\/2. maddeleri uyar\u0131nca 20 y\u0131l olarak belirlenen hapis cezas\u0131n\u0131n, an\u0131lan Yasan\u0131n 39\/1. madde ve f\u0131kras\u0131n\u0131n son c\u00fcmlesinde yer alan \u201cbu durumda verilecek ceza 8 y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez\u201d d\u00fczenlemesi de dikkate al\u0131nmak suretiyle 8 y\u0131la indirilmesi gerekmektedir. (CGK. 03.11.2009\/207-262)<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n

MADDE 40. –<\/strong> (1) Su\u00e7a i\u015ftirak i\u00e7in kasten ve hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flenmi\u015f bir fiilin varl\u0131\u011f\u0131 yeterlidir. Su\u00e7un i\u015fleni\u015fine i\u015ftirak eden her ki\u015fi, di\u011ferinin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen ki\u015fisel nedenler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmaks\u0131z\u0131n kendi kusurlu fiiline g\u00f6re cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n

(2) \u00d6zg\u00fc su\u00e7larda, ancak \u00f6zel faillik niteli\u011fini ta\u015f\u0131yan ki\u015fi fail olabilir. Bu su\u00e7lar\u0131n i\u015fleni\u015fine i\u015ftirak eden di\u011fer ki\u015filer ise azmettiren veya yard\u0131m eden olarak sorumlu tutulur.<\/p>\n

(3) Su\u00e7a i\u015ftirakten dolay\u0131 sorumlu tutulabilmek i\u00e7in ilgili su\u00e7un en az\u0131ndan te\u015febb\u00fcs a\u015famas\u0131na varm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

\u0130\u015ftirak h\u00e2linde i\u015flenen su\u00e7larda g\u00f6n\u00fcll\u00fc vazge\u00e7me<\/strong><\/span><\/p>\n

MADDE 41. –<\/strong> (1) \u0130\u015ftirak h\u00e2linde i\u015flenen su\u00e7larda, sadece g\u00f6n\u00fcll\u00fc vazge\u00e7en su\u00e7 orta\u011f\u0131, g\u00f6n\u00fcll\u00fc vazge\u00e7me h\u00fck\u00fcmlerinden yararlan\u0131r.<\/strong><\/p>\n

(2) Su\u00e7un;<\/p>\n

    \n
  1. a) G\u00f6n\u00fcll\u00fc vazge\u00e7enin g\u00f6sterdi\u011fi gayreti d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir sebeple i\u015flenmemi\u015f olmas\u0131,<\/strong><\/span><\/li>\n
  2. b) G\u00f6n\u00fcll\u00fc vazge\u00e7enin b\u00fct\u00fcn gayretine ra\u011fmen i\u015flenmi\u015f olmas\u0131,<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    H\u00e2llerinde de g\u00f6n\u00fcll\u00fc vazge\u00e7me h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.<\/p>\n

    TCK MADDE 40\u00a0gerek\u00e7esi ;<\/strong><\/span><\/p>\n

    Ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131, su\u00e7 ortaklar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131nda faillik i\u00e7in aranan \u015fartlar\u0131n bulunmamas\u0131 halinde, bu ki\u015filerin i\u015flenen su\u00e7tan sorumlulu\u00ad\u011funu sa\u011flamaktad\u0131r. B\u00f6ylece; su\u00e7un i\u015fleni\u015finde hakimiyet kuramad\u0131\u011f\u0131 veya \u00f6zel faillik niteli\u011fini ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in fail olarak sorumlu tutulamayan bir su\u00e7 orta\u011f\u0131, ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131 sayesinde, ger\u00e7ekle\u015fen su\u00e7tan sorumlu tutulabilmekte\u00addir.<\/p>\n

    Ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak, di\u011fer su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n azmettiren veya yard\u0131m eden olarak sorumlu tutulabilmesi i\u00e7in, failin i\u015fledi\u011fi fiilin kasten i\u015flenmesi ve hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 gerekir ve yeterlidir. Failin bu fiil nede\u00adniyle ayr\u0131ca kusurlu olmas\u0131na gerek yoktur. Yine, cezay\u0131 hafifleten veya ortadan kald\u0131ran ki\u015fisel nedenler, ancak ilgili su\u00e7 orta\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hukuki sonu\u00e7 do\u011fururlar.<\/p>\n

    \u00d6zel faillik niteli\u011finin arand\u0131\u011f\u0131 su\u00e7larda, ancak bu niteli\u011fe sahip olan ki\u015filer fail olabilir. \u00d6rne\u011fin zimmet su\u00e7unun faili ancak kamu g\u00f6revlisi ola\u00adbilir. \u00d6zel faillik niteli\u011fini ta\u015f\u0131mayan ki\u015filer, \u00f6zg\u00fc su\u00e7a i\u015ftirak etmeleri ha\u00adlinde, ancak azmettiren veya yard\u0131m eden olarak sorumlu olur.<\/p>\n

    Sadece \u00f6zel faillik niteli\u011fine sahip olmak, \u00f6zg\u00fc su\u00e7un faili olarak so\u00adrumluluk i\u00e7in yeterli olmayabilir. Bunun i\u00e7in, \u00f6zel faillik niteli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, ayr\u0131ca fiil \u00fczerinde hakimiyet kurulmas\u0131 gerekir. \u00d6rne\u011fin resmi belgede sahtecilik su\u00e7unun i\u015fleni\u015fine i\u015ftirak eden kamu g\u00f6revlisi ki\u015filerin, bu su\u00e7un nitelikli \u015fekli a\u00e7\u0131s\u0131ndan m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumlu tutulabilmeleri i\u00e7in, birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ayr\u0131ca belgede sahtecilik fiili \u00fczerinde ortak hakimiyet kurmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n

    Azmettiren veya yard\u0131m eden olarak sorumluluk i\u00e7in, su\u00e7un tamam\u00adlanm\u0131\u015f veya en az\u0131ndan te\u015febb\u00fcs a\u015famas\u0131na varm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Bu so\u00adnu\u00e7, ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131n\u0131n niceliksel etkisinden \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

    H\u00fck\u00fcmet Tasar\u0131s\u0131nda, 765 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanununda oldu\u011fu gibi, \u201cki\u015fisel a\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 nedenlerin\u201d ve \u201cfiili a\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 nedenlerin \u015feriklere uygu\u00adlanmas\u0131\u201d h\u00fck\u00fcmlerine yer verilmi\u015ftir. Bu h\u00fck\u00fcmler, ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131n\u0131n hen\u00fcz bilinmedi\u011fi 19. y\u00fczy\u0131l ceza hukuku d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak kanuna konmu\u015ftur. Ba\u011fl\u0131l\u0131k kural\u0131na metinde yer verildikten sonra, bu h\u00fck\u00fcmlerin ko\u00adrunmas\u0131na gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki, \u201ca\u011f\u0131rlat\u0131c\u0131 neden\u201dlerin ki\u015fisel veya fiili olarak ay\u0131r\u0131ma tabi tutulmas\u0131 bilimsel olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, uygulamada durak\u00adsamalara ve \u00e7eli\u015fkili kararlara neden olmaktad\u0131r. Belirtilen nedenlerle, H\u00fck\u00fcmet Tasar\u0131s\u0131n\u0131n 43 ve 44 \u00fcnc\u00fc maddeleri h\u00fck\u00fcmleri metinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u00adm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    TCK MADDE 38\u00a0gerek\u00e7esi ;<\/strong><\/span><\/p>\n

    Azmettirme, belli bir su\u00e7u i\u015fleme hususunda hen\u00fcz bir fikri olmayan bir ki\u015finin ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan bu su\u00e7u i\u015flemeye karar verdiril\u00admesidir. \u0130zlenen su\u00e7 politikas\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak, azmettirenin su\u00e7un kanun\u00addaki cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n

    Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda, \u00fcstsoy ve altsoy ili\u015fkisinden do\u011fan n\u00fcfuz kullan\u0131lmak suretiyle su\u00e7a azmettirme halinde, azmettirenin cezas\u0131n\u0131n belli bir oranda art\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak, \u00e7ocuklar\u0131n su\u00e7a azmetti\u00adrilmesi durumunda, bu f\u0131kra h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re cezan\u0131n art\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in \u00fcstsoy ve altsoy ili\u015fkisinin varl\u0131\u011f\u0131 aranmayacakt\u0131r. Bu durumlarda azmettirenin ceza\u00ads\u0131nda art\u0131r\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin hukuki dayana\u011f\u0131, ayr\u0131ca, azmettirme olgusu\u00adnun tek ba\u015f\u0131na bir haks\u0131zl\u0131k ifade etmesidir.<\/p>\n

    \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada, ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131n\u0131n amac\u0131na hiz\u00admet eden bir h\u00fckme yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, azmettirenin belli olmamas\u0131 halinde, kim oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan fail veya di\u011fer su\u00e7 orta\u011f\u0131 hakk\u0131nda verilecek cezada indirim yap\u0131labilecektir. Bu durumda indirim yap\u0131lmas\u0131 hususunda hakim takdir yetkisine sahiptir. Bu h\u00fckm\u00fcn uygulana\u00adbilmesi i\u00e7in, ki\u015fili\u011fe ili\u015fkin olarak verilen bilginin maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131 gerekir.<\/p>\n

    TCK MADDE 37\u00a0gerek\u00e7esi ;<\/strong><\/span><\/p>\n

    765 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanununda \u201casli\u201d ve \u201cfer\u2019i i\u015fti\u00adrak\u201d ay\u0131r\u0131m\u0131 kabul edilmi\u015ftir. \u201cAsli i\u015ftirak\u201d, \u201casli maddi i\u015ftirak\u201d ve \u201casli manevi i\u015ftirak\u201d olarak ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ay\u0131r\u0131mda \u201cfiili irtikap etme\u201d ve \u201cdo\u011frudan do\u011fruya beraber i\u015fleme\u201d, \u201casli maddi i\u015ftirak\u201d \u015fekilleri olarak \u00f6n\u00adg\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k azmettirme, \u201casli manevi fail\u201d olmay\u0131 gerek\u00adtir\u00admektedir. Tek tek say\u0131lmak suretiyle belirlenen \u201cfer\u2019i i\u015ftirak\u201d hallerinde ise, cezan\u0131n indirilmesi gerekirken, \u201czorunlu fer\u2019i i\u015ftirak\u201din \u201casli i\u015ftirak\u201d olarak cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

    Bu sistemin en \u00f6nemli sak\u0131ncas\u0131, ki\u015finin su\u00e7un i\u015fleni\u015fine katk\u0131s\u0131n\u0131n, ger\u00e7ekle\u015ftirilen su\u00e7un b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7ersinde de\u011fil, ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ele al\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir i\u015fyerinde i\u015flenen silahl\u0131 ya\u011fma su\u00e7unda, d\u0131\u015far\u0131da g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapan ki\u015finin fiili ya\u011fma su\u00e7unun b\u00fct\u00fcn\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak de\u011ferlendirilmektedir. Bu nedenle, g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapan uygulamada bazen \u201casli fail\u201d bazen \u201cfer\u2019i fail\u201d olarak sorumlu tutulmaktad\u0131r. Bu sistemde, su\u00e7un i\u015fleni\u015fine i\u015ftirak eden ki\u015filerin \u00e7o\u011fu zaman \u201casli fail\u201d olarak m\u0131 yoksa \u201cfer\u2019i fail\u201d olarak m\u0131 sorumlulu\u011fu gerektirdi\u011fi duraksamaya yer vermeyecek bir bi\u00e7imde saptanamamaktad\u0131r. Halbuki, \u00f6rnek olayda g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapma fiilinin di\u011fer ki\u015filerle birlikte i\u015flenen ya\u011fma su\u00e7unun ger\u00e7ekle\u015fmesine olan etkisi bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirildi\u011finde; g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapan ki\u015finin de di\u011fer su\u00e7 ortaklar\u0131yla birlikte su\u00e7un i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde ortak hakimiyet kurdu\u011fu sonu\u00adcuna ula\u015f\u0131l\u0131r. Bu durumda ise g\u00f6zc\u00fcl\u00fck yapan ki\u015finin de fail olarak sorumlu tutulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

    H\u00fck\u00fcmet Tasar\u0131s\u0131nda da benimsenen \u201casli i\u015ftirak\u201d, \u201cfer\u2019i i\u015ftirak\u201d ay\u0131\u00adr\u0131m\u0131n\u0131n adil ve e\u015fit olmayan bir cezaland\u0131rmay\u0131 sonu\u00e7lamas\u0131 ve uygulamada zorluk ve duraksamalara neden olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, bu ayr\u0131m\u0131 esas alan d\u00fc\u00adzenleme tasar\u0131dan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni yap\u0131lan d\u00fczenlemeyle, i\u015ftirak \u015fekilleri, fiilin i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde kurulan hakimiyet \u00f6l\u00e7\u00fc al\u0131narak belirlenecektir. Bu sistemde birer sorumluk stat\u00fcs\u00fc olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen i\u015ftirak \u015fekilleri ise, faillik, azmettirme ve yard\u0131m etmeden ibarettir.<\/p>\n

    Yeniden d\u00fczenlenen maddenin birinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re su\u00e7un kanuni ta\u00adn\u0131m\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen fiili ger\u00e7ekle\u015ftirilen ki\u015fi fail olup; su\u00e7un birden fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan birlikte i\u015flenmesi durumunda, bu ki\u015filerin her biri m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumlu tutulacaklard\u0131r.<\/p>\n

    M\u00fc\u015fterek faillikte, birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, fiil \u00fczerinde ortak h\u00e2kimiyet kuruldu\u011fu i\u00e7in, her bir su\u00e7 orta\u011f\u0131 fail stat\u00fcs\u00fcndedir. Ortak hakimiyetin kurulup kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131nda su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n su\u00e7un icras\u0131ndaki rolleri ve katk\u0131lar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur. Bu durumda, fiilin icras\u0131 veya sonu\u00e7suz kalmas\u0131 ortak faillerden her birinin elinde bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin su\u00e7 ortaklar\u0131ndan birinin cebir veya tehdit kullanarak ma\u011fduru etkisiz h\u00e2le getirdi\u011fi, di\u011ferinin de \u00fczerindeki para ve sair k\u0131ymetli e\u015fyay\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 ya\u011fma su\u00e7unda her iki su\u00e7 orta\u011f\u0131n\u0131n su\u00e7un i\u015fleni\u00ad\u015fine yapt\u0131klar\u0131 katk\u0131, su\u00e7un icras\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirini tamamlay\u0131c\u0131 nitelikte\u00addir. Dolay\u0131s\u0131yla, her iki su\u00e7 orta\u011f\u0131, su\u00e7un i\u015fleni\u015fi \u00fczerinde ortak bir hakimi\u00adyet kurmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n i\u015ftirak katk\u0131lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini ta\u00admamlamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda da m\u00fc\u015fterek faillik m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Baz\u0131 hallerde failler, her biri su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131 tek ba\u015f\u0131na ger\u00e7ek\u00adle\u015ftirmek \u00fczere, bir anla\u015fmaya varabilir. \u00d6rne\u011fin bir ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in aralar\u0131nda anla\u015fm\u0131\u015f olan be\u015f ki\u015fi, amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme ihtimalini daha da y\u00fckseltmek i\u00e7in, ayn\u0131 anda ma\u011fdurun \u00fczerine ate\u015f ederler. Ate\u015flenen mer\u00admilerden bir k\u0131sm\u0131 ma\u011fdura isabet eder, bir k\u0131sm\u0131 ise etmez. Bu \u00f6rnek olayda b\u00fct\u00fcn su\u00e7 ortaklar\u0131 ortak bir su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131na dayanarak birlikte hareket etmektedirler. Bu be\u015f su\u00e7 orta\u011f\u0131n\u0131n ate\u015fledi\u011fi mermilerden sadece bir tanesinin ma\u011fdura isabet edip \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmas\u0131 halinde dahi, ta\u00admamlanm\u0131\u015f kasten adam \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan dolay\u0131 bu ki\u015filerden her biri m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumlu tutulacakt\u0131r.<\/p>\n

    M\u00fc\u015fterek faillik bak\u0131m\u0131ndan zorunlu di\u011fer bir ko\u015ful, failler aras\u0131nda birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Belli bir hareketin icras\u0131na ve netice\u00adnin meydana gelmesine ili\u015fkin olan birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131, kast kapsa\u00adm\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n su\u00e7un i\u015fleni\u015fine ili\u015fkin kastlar\u0131n\u0131n do\u011frudan veya olas\u0131 kast gibi farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesinin, m\u00fc\u015fterek fail olarak sorumluluklar\u0131 \u00fczerinde bir etkisi yoktur.<\/p>\n

    Bir su\u00e7un failine, onun haberi olmaks\u0131z\u0131n, tek tarafl\u0131 iradeyle, su\u00e7un i\u015flenmesine ba\u015flamadan \u00f6nce veya su\u00e7un icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda yard\u0131m edilmesi durumunda, m\u00fc\u015fterek fail olarak de\u011fil, yard\u0131m eden olarak sorumlu tutulmak gerekir.<\/p>\n

    Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda, dolayl\u0131 faillik d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ki\u015fi su\u00e7u bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 ara\u00e7 olarak kullanmak suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Bu durumda dolayl\u0131 faillik s\u00f6z konusudur. Dolayl\u0131 faillikte, arka plandaki ki\u015fi, su\u00e7un icrai hareketlerini ger\u00e7ekle\u015ftiren \u015fahs\u0131n ve hareketinin \u00fczerinde hakimiyet kurmaktad\u0131r ve bu hakimiyet nedeniyle, fail olarak sorumlu tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Su\u00e7un i\u015flenmesinde kusur yetene\u011fi olmayan ki\u015filerin ara\u00e7 olarak kul\u00adlan\u0131lmas\u0131 durumunda, dolayl\u0131 faile verilecek olan cezan\u0131n bu nedenle artt\u0131\u00adr\u0131lmas\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Zira bu durumda sadece bir su\u00e7 i\u015flenmemekte, ken\u00addisini y\u00f6nlendirme yetene\u011fi olmayan ki\u015filer istismar da edilmektedir.<\/p>\n