{"id":1432,"date":"2016-02-27T00:38:07","date_gmt":"2016-02-26T22:38:07","guid":{"rendered":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/?p=1432"},"modified":"2023-05-07T19:52:00","modified_gmt":"2023-05-07T16:52:00","slug":"yargitay-cgk-onleme-arama-karari-hukuka-aykiri-sekilde-elde-edilen-deliller-hukme-esas-alinamaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tuncayilcim.av.tr\/v5\/yargitay-cgk-onleme-arama-karari-hukuka-aykiri-sekilde-elde-edilen-deliller-hukme-esas-alinamaz\/","title":{"rendered":"HUKUKA AYKIRI OLARAK \u0130CRA ED\u0130LEN ARAMA \u0130\u015eLEM\u0130 : YARGITAY CGK : \u00d6NLEME ARAMA KARARI, HUKUKA AYKIRI \u015eEK\u0130LDE ELDE ED\u0130LEN DEL\u0130LLER H\u00dcKME ESAS ALINAMAZ!"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n
\n
\n
CEZA GENEL KURULU<\/span><\/strong>
\n ESAS NO.2013\/9-841 <\/span><\/strong>
\n KARAR NO.2014\/513 <\/span><\/strong>
\n TEBL\u0130\u011e NAME NO.2013\/373006<\/span><\/strong><\/div>\n
Y A R G I T A Y \u00a0 \u00a0 K A R A R I<\/span><\/strong><\/div>\n
Karar\u0131 Veren\u00a0Yarg\u0131tay Dairesi : 9. Ceza Dairesi<\/strong>
\n Mahkemesi : D\u0130YARBAKIR 5. A\u011f\u0131r Ceza<\/strong>
\n G\u00fcn\u00fc : 12.09.2013<\/strong>
\n Say\u0131s\u0131 : 296-441<\/strong>
\n Davac\u0131 : K.H.<\/strong>
\n San\u0131k : S. Y<\/strong>
\n Temyiz Eden : O yer Cumhuriyet savc\u0131s\u0131<\/strong><\/div>\n
\u00a0<\/strong><\/div>\n
\n

\u00d6NLEME ARAMA KARARI—HUKUKA AYKIRI \u015eEK\u0130LDE ELDE ED\u0130LEN DEL\u0130LLER H\u00dcKME ESAS ALINAMAZ.<\/span><\/strong><\/p>\n

Yap\u0131lan bu a\u00e7\u0131klamalar do\u011frultusunda Ceza Genel Kurulunca \u00f6nleme aramas\u0131na ili\u015fkin olarak \u015fu ilkeler kabul edilmi\u015ftir:<\/strong><\/p>\n

1-)Makul bir sebep yokken belirli periyotlarla yenilenerek birbirini takip edecek \u015fekilde s\u00fcreklilik g\u00f6sterecek ve genel arama izlenimi verecek arama karar\u0131 verilmesi hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n

2-) Su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan sonra 5271 say\u0131l\u0131 CMK kurallar\u0131 uygulanmas\u0131 gerekti\u011finden, arama i\u015fleminin \u00f6nceden al\u0131nm\u0131\u015f bulunan \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na g\u00f6re de\u011fil CMK kurallar\u0131na g\u00f6re icra edilmesi gerekmektedir.<\/em><\/strong><\/p>\n

3-) \u00d6nleme aramas\u0131 mahiyeti gere\u011fi en k\u0131sa zamanda tamamlanmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n

Ku\u015fkudan san\u0131k yararlan\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

Amac\u0131, somut olayda maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015farak adaleti sa\u011flamak, su\u00e7u i\u015fledi\u011fi sabit olan faili cezaland\u0131rmak, kamu d\u00fczeninin bozulmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve bozulan kamu d\u00fczenini yeniden tesis etmek olan ceza muhakemesinin en \u00f6nemli ve evrensel nitelikteki ilkelerinden biri de, \u00f6\u011freti ve uygulamada; “su\u00e7suzluk” ya da “masumiyet karinesi” olarak adland\u0131r\u0131lan kural\u0131n bir uzant\u0131s\u0131 olan ve Latincede; “in dubio pro reo” olarak ifade edilen “\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r” ilkesidir. Bu ilkenin \u00f6z\u00fc, ceza davas\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n mahkumiyetine karar verilebilmesi bak\u0131m\u0131ndan g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gereken herhangi bir soruna ili\u015fkin \u015f\u00fcphenin, mutlaka san\u0131k yarar\u0131na de\u011ferlendirilmesidir. Olduk\u00e7a geni\u015f bir uygulama alan\u0131 bulunan bu kural, dava konusu su\u00e7un i\u015flenip i\u015flenmedi\u011fi, i\u015flenmi\u015fse san\u0131k taraf\u0131ndan i\u015flenip i\u015flenmedi\u011fi veya ger\u00e7ekle\u015ftirilme bi\u00e7imi konusunda bir \u015f\u00fcphe belirmesi halinde de ge\u00e7erlidir. San\u0131\u011f\u0131n bir su\u00e7tan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilebilmesinin temel \u015fart\u0131, su\u00e7un hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye mahal b\u0131rakmayacak kesinlikte hukuka uygun olarak elde edilmi\u015f delillerle ispat edilebilmesidir.<\/strong><\/p>\n

Ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne silah sa\u011flama su\u00e7undan san\u0131k Salih Yak\u0131\u015f\u0131r’\u0131n, hukuka ayk\u0131r\u0131 yap\u0131lan arama sonucunda elde edilen delillerin h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 ve san\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine at\u0131l\u0131 su\u00e7un sabit olmamas\u0131 gerek\u00e7eleriyle beraatine ili\u015fkin, Diyarbak\u0131r5. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesince verilen 19.02.2009 g\u00fcn ve 310-94 say\u0131l\u0131 h\u00fckm\u00fcn o yer Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine dosyay\u0131 inceleyen Yarg\u0131tay 9. Ceza Dairesince 01.04.2013 g\u00fcn ve 5148-4900 say\u0131 ile;<\/strong><\/p>\n

“Geceleyin saat 20.00 s\u0131ralar\u0131nda, san\u0131\u011fa ait olan ve san\u0131\u011f\u0131n sevk ve idaresinde bulunan seyir halindeki kamyonetin \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na dayan\u0131larak jandarma g\u00f6revlilerince durduruldu\u011fu, san\u0131\u011f\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u015f\u00fcpheli olarak de\u011ferlendirilmesi \u00fczerine yap\u0131lan ilk aramada kamyonetin kasas\u0131nda jenarat\u00f6r ve pusulal\u0131 d\u00fcrb\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu, san\u0131\u011f\u0131n \u015f\u00fcpheli hareketlerinin devam etti\u011finin g\u00f6zlenmesi nedeniyle kamyonetin karakol \u00f6n bah\u00e7esine detayl\u0131 aranmak \u00fczere \u00e7ekildi\u011fi, burada s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen aramada \u015fof\u00f6r mahalli yan\u0131ndaki yolcu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde 2 kg \u00e7ivi, 11 adet \u00e7akmak, 25 m elektrik kablosu, 12 adet pil, ruhsatl\u0131 av t\u00fcfe\u011fi ve \u00e7ok say\u0131da ila\u00e7lar\u0131n ele ge\u00e7irildi\u011fi, arac\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen aramada ise stepne k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde siyah po\u015fet i\u00e7erisinde bant ile sar\u0131lm\u0131\u015f durumda 1,5 kg’l\u0131k kavanoz i\u00e7erisine haz\u0131rlanm\u0131\u015f patlay\u0131c\u0131 i\u00e7eren d\u00fczenek ile 7 adet elektrikli f\u00fcnye, 30 m uzunlu\u011funda saniyeli fitil, ayr\u0131ca 250 gr patlay\u0131c\u0131 madde ile sa\u011f arka \u00e7amurlu\u011fun i\u00e7ine gizlenmi\u015f bir miktar esrar maddesinin bulundu\u011fu, olay\u0131n Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na derhal bildirilmi\u015f oldu\u011fu,<\/strong><\/p>\n

Arama i\u015fleminin dayana\u011f\u0131 olan Gen\u00e7 Sulh Ceza Mahkemesinin 15.04.2008 tarih ve 2008\/138 de\u011fi\u015fik i\u015f say\u0131l\u0131 \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131 ile bu karara dayan\u0131larak yap\u0131lan arama i\u015fleminde 2259 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Selahiyet Kanununun 9, Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finin 16 ve 2803 say\u0131l\u0131 Jandarma Te\u015fkilat, G\u00f6rev ve Yetkileri Kanununun 25\/b-2. maddeleri ile Ceza Muhakemesi Kanununun 116. ve devam\u0131 maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131, aramada ele ge\u00e7irilen e\u015fyaya el konulmas\u0131na ili\u015fkin i\u015flemin Gen\u00e7 Sulh Ceza Mahkemesinin 24.04.2008 tarih ve 2008\/51 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile onand\u0131\u011f\u0131, \u00f6nleme aramas\u0131 yap\u0131labilecek yerlerden olan ‘seyreden ta\u015f\u0131t’ kapsam\u0131ndaki kamyonetin ‘su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi amac\u0131yla’ \u00f6nleme aramas\u0131na tabi tutulmas\u0131n\u0131n ve olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yer ve saat ile ilk arama ve sonras\u0131nda ele ge\u00e7en malzemelerin t\u00fcr ve niteliklerinin b\u00f6lgede faaliyet g\u00f6steren PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn ihtiya\u00e7 duyup temin etmek istedi\u011fi malzemelerle uygunluk g\u00f6stermesi \u00fczerine araman\u0131n anlat\u0131lan \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcp sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na ve hukuka uygun bulundu\u011fu g\u00f6zetilerek, san\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm dosya kapsam\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ele ge\u00e7irilen patlay\u0131c\u0131lar\u0131n t\u00fcr ve niteli\u011fi de dikkate al\u0131n\u0131p TCK’n\u0131n 315. maddesi uyar\u0131nca ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne silah sa\u011flama su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 yerine delillerin de\u011ferlendirilmesinde yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fclerek yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131” isabetsizli\u011finden bozulmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n

Diyarbak\u0131r 5. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi ise 12.09.2013 g\u00fcn ve 296 – 441 say\u0131 ile;<\/strong><\/p>\n

“… 22.04.2008 tarihli arama tutana\u011f\u0131 incelendi\u011finde bomba d\u00fczene\u011fini buldu\u011funu s\u00f6yleyen tan\u0131k Jandarma g\u00f6revlisi Mustafa Kozakba\u015f\u2019\u0131n isminin arama tutana\u011f\u0131nda yer almad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, tan\u0131k jandarma g\u00f6revlilerinin beyanlar\u0131n\u0131n birbirleri ile \u00e7eli\u015fkili oldu\u011fu, dosya kapsam\u0131nda san\u0131klar\u0131n \u00f6rg\u00fcte malzeme temin ettikleri ve silah g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerine dair bir ihbar ya da teknik takibin olmad\u0131\u011f\u0131, san\u0131klar\u0131n \u00f6rg\u00fctle irtibatl\u0131 olduklar\u0131na dair bir teknik takip veya bilginin bulunmad\u0131\u011f\u0131, san\u0131klar hakk\u0131nda \u00f6rg\u00fctle irtibatl\u0131 olduklar\u0131na dair bir delilin olmad\u0131\u011f\u0131, san\u0131klardan Salih Yak\u0131\u015f\u0131r\u2019\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 ve i\u00e7erisinde di\u011fer san\u0131klar Abdullah Vergili ve Abdurrahman Berk\u2019in bulundu\u011fu arac\u0131n Jandarma Kontrol Noktas\u0131nda Gen\u00e7 Sulh Ceza Mahkemesinin 15.04.2008 g\u00fcn ve 2008\/138 de\u011fi\u015fik i\u015f nolu \u00f6nleme karar\u0131na istinaden durduruldu\u011fu, g\u00fcnd\u00fczleyin 2 defa ara\u00e7taki malzemeler ara\u00e7tan indirilerek arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ancak su\u00e7 unsuru olu\u015fturan herhangi bir malzemenin ele ge\u00e7irilemedi\u011fi, buna ra\u011fmen arac\u0131n burada bekletilerek alaydan bir helikopterin gelece\u011fi ve gelecek g\u00f6revlilerin san\u0131klardan Salih Yak\u0131\u015f\u0131r\u2019a san\u0131\u011f\u0131n karde\u015fi Mehmet Yak\u0131\u015f\u0131r ile ilgili sorular soraca\u011f\u0131n\u0131n bildirildi\u011fi, sonras\u0131nda gece yap\u0131lan aramada bu sefer arac\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda bomba d\u00fczene\u011finin bulundu\u011funun bildirildi\u011fi, g\u00fcnd\u00fczleyin 2 defa yap\u0131lan aramada bulunamayan s\u00f6z konusu su\u00e7a konu malzemelerin geceleyin yap\u0131lan aramada bulunmas\u0131n\u0131n hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na uygun olmad\u0131\u011f\u0131, san\u0131klar\u0131n a\u015fama beyanlar\u0131ndaki taleplerine ra\u011fmen s\u00f6z konusu patlay\u0131c\u0131 d\u00fczene\u011finin bulundu\u011fu koli band\u0131 par\u00e7alar\u0131 ile sar\u0131l\u0131 infilakl\u0131 fitil ve \u00fczeri koli band\u0131 par\u00e7alar\u0131 ile sar\u0131l\u0131 naylon par\u00e7as\u0131 \u00fczerinde Jandarma Van Kriminal B\u00f6lge Amirli\u011fince yap\u0131lan ve dosya i\u00e7erisine konulan 09.05.2008 ve 14.05.2008 tarihli ekspertiz raporuna g\u00f6re s\u00f6z konusu materyaller \u00fczerinde yap\u0131lan incelemede san\u0131klar\u0131n her hangi bir parmak izinin tespit edilemedi\u011fi, geceleyin yap\u0131lan arama s\u0131ras\u0131nda san\u0131k Salih Yak\u0131\u015f\u0131r ve di\u011fer san\u0131klar Abdullah Vergili ve Abdurrahman Berk\u2019in arac\u0131n yan\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, s\u00f6z konusu araman\u0131n san\u0131klar\u0131n yan\u0131nda yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sadece mahkemeden al\u0131nan \u00f6nleme aramas\u0131na istinaden aranan arac\u0131n normal aramas\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra yoluna devam etmesine izin verilmesi gerekirken 2 defa arand\u0131ktan sonra ve i\u00e7erisinde her hangi bir su\u00e7 unsuruna rastlanmamas\u0131na ra\u011fmen gece hava karar\u0131ncaya kadar ve bahsi ge\u00e7ti\u011fi \u00fczere alay komutanl\u0131\u011f\u0131ndan helikopter gelinceye kadar karakolda bekletilmesinin hukuki bir dayana\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n

Ceza yarg\u0131lamas\u0131nda mahkumiyet karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in at\u0131l\u0131 su\u00e7un san\u0131k taraf\u0131ndan i\u015flendi\u011finin hi\u00e7bir duraksamaya yer vermeyecek \u015fekilde kesin olarak kan\u0131tlanmas\u0131 gerekir. Zira ceza adaletinde olas\u0131l\u0131klara ve varsay\u0131mlara g\u00f6re karar verilemez. Aksine d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi’nin 6. ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 36. maddelerinde yaz\u0131l\u0131 adil yarg\u0131lama ilkelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu hukuki ger\u00e7ekler ve ceza hukukunun ‘\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r’ \u015feklindeki evrensel ilkesi de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n at\u0131l\u0131 su\u00e7lar\u0131 i\u015fledi\u011fine dair savunmas\u0131n\u0131n aksine, mahkumiyete yeter nitelikte, her t\u00fcrl\u00fc \u015f\u00fcpheden uzak, inand\u0131r\u0131c\u0131 ve kesin nitelikte delil elde edilememi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu nedenlerle san\u0131k Salih Yak\u0131\u015f\u0131r’\u0131n, at\u0131l\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne silah sa\u011flama su\u00e7unu i\u015fledi\u011fi kan\u0131tlanamad\u0131\u011f\u0131ndan san\u0131\u011f\u0131n delil yetersizli\u011finden beraatine dair mahkememizin ilk karar\u0131nda direnilmesi” gerek\u00e7esiyle \u00f6nceki h\u00fckm\u00fcnde direnmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n

Bu h\u00fckm\u00fcn de o yer Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ‘onama’ istekli 24.12.2013 g\u00fcn ve 373006 say\u0131l\u0131 tebli\u011fnamesi ile Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca de\u011ferlendirilmi\u015f ve a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

T\u00dcRK M\u0130LLET\u0130 ADINA<\/span><\/strong><\/p>\n

CEZA GENEL KURULU KARARI<\/span><\/strong><\/p>\n

Direnme h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kapsam\u0131na g\u00f6re inceleme, san\u0131k Salih Yak\u0131\u015f\u0131r hakk\u0131nda kurulan h\u00fck\u00fcmle s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u00d6zel Daire ile yerel mahkeme aras\u0131nda olu\u015fan ve Ceza Genel Kurulunca \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gereken uyu\u015fmazl\u0131k; \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na istinaden san\u0131\u011f\u0131n arac\u0131nda yap\u0131lan aramalar\u0131n kanuna uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, aramalar sonucunda elde edilen delillerin h\u00fckme esas al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 ve bu ba\u011flamda san\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine at\u0131l\u0131 \u00f6rg\u00fcte silah sa\u011flama su\u00e7unun sabit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesine ili\u015fkindir.<\/strong><\/p>\n

\u0130ncelenen dosya kapsam\u0131ndan;<\/strong><\/p>\n

Gen\u00e7 Sulh Ceza Mahkemesinin 14.04.2008 g\u00fcn ve 2008\/138 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla 16-30 Nisan 2008 tarihleri aras\u0131nda \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131 verildi\u011fi,<\/strong><\/p>\n

Bu karara istinaden 22 Nisan 2008 tarihinde Bing\u00f6l \u0130li, Gen\u00e7 \u0130l\u00e7esi Yaz Kona\u011f\u0131 Karakoluna ba\u011fl\u0131 jandarma g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan saat 18.00 s\u0131ralar\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n sevk ve idaresinde bulunan arac\u0131n durduruldu\u011fu, arac\u0131n i\u00e7erisinde san\u0131ktan ba\u015fka haklar\u0131nda verilen beraat kararlar\u0131 kesinle\u015fen Abdurrahman ve Abdullah ile biri 5, di\u011feri de 8 ya\u015f\u0131nda iki \u00e7ocuk oldu\u011fu, ara\u00e7 durulduktan sonra kimlik kontrol\u00fc yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ara\u00e7taki e\u015fyalar indirilmek suretiyle yap\u0131lan ilk aramada \u00e7ift kabinli pikap \u015feklindeki arac\u0131n kasas\u0131nda bir adet jenerat\u00f6r ve bir adet d\u00fcrb\u00fcn bulunmas\u0131 ve san\u0131k Salih Yak\u0131\u015f\u0131r’\u0131n abisi Mehmet Yak\u0131\u015f\u0131r\u2019\u0131n PKK ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyesi oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131 \u00fczerine san\u0131\u011fa ait arac\u0131n 150 metre ileride bulunan karakolun bah\u00e7esine \u00e7ekildi\u011fi, ara\u00e7taki b\u00fct\u00fcn e\u015fyalar indirilerek yap\u0131lan ikinci arama sonucunda ilk aramada bulunan jenerat\u00f6r ve d\u00fcrb\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda su\u00e7 unsuru olacak herhangi bir e\u015fya bulunmad\u0131\u011f\u0131, Bing\u00f6l’den helikopter gelece\u011fi s\u00f6ylenerek san\u0131k Salih\u2019in helikopter pistine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, di\u011fer san\u0131klar\u0131n da i\u00e7eriye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, helikopterin 1.30-2 saat sonra geldi\u011fi, helikopter geldikten sonra pistte san\u0131\u011fa birka\u00e7 soru soruldu\u011fu, san\u0131\u011f\u0131n helikopter pistinde bekledi\u011fi s\u0131rada ara\u00e7ta \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yap\u0131lan bu aramada arac\u0131n alt\u0131nda, siyah po\u015fet i\u00e7ine konularak \u015feffaf bant ile sar\u0131lm\u0131\u015f vaziyette 18×9 cm ebad\u0131nda kapa\u011f\u0131 orta k\u0131s\u0131mdan delinmi\u015f cam kavanoz i\u00e7erisinde yakla\u015f\u0131k 1.5 kg a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda amonyum nitrat ve bunun \u00fczerinde beyaz pvc kap i\u00e7erisinde 250 gr a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda C-4 plastik patlay\u0131c\u0131 yerle\u015ftirilmi\u015f patlay\u0131c\u0131 madde d\u00fczene\u011fi, yine ayn\u0131 po\u015fet i\u00e7erisinde beyaz k\u00e2\u011f\u0131da sar\u0131lm\u0131\u015f 7 adet elektrikli f\u00fcnye ve 19 metre uzunlu\u011funda k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli infilakl\u0131 saniyeli fitil ile arac\u0131n sa\u011f ve sol \u00f6n \u00e7amurluk k\u0131s\u0131mlar\u0131nda yakla\u015f\u0131k 100 gr a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda toz ve kubar esrar bulundu\u011fu,<\/strong><\/p>\n

Bulunan uyu\u015fturucu madde ile ilgili soru\u015fturman\u0131n tefrik edildi\u011fi,<\/strong><\/p>\n

Su\u00e7a konu e\u015fyalar\u0131 bulan Mustafa Kozakba\u015f isimli jandarma g\u00f6revlisinin arama tutana\u011f\u0131nda imzas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131,<\/strong><\/p>\n

E\u015fyalar bulunduktan sonra Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na haber verildi\u011fi ve al\u0131nan talimatla bulunan e\u015fyalara el konuldu\u011fu, s\u00fcresi i\u00e7inde Gen\u00e7 Sulh Ceza Mahkemesince el koyma i\u015fleminin onanmas\u0131na karar verildi\u011fi,<\/strong><\/p>\n

Van Jandarma Kriminal B\u00f6lge Amirli\u011finin 09.05.2008 tarihli ekspertiz raporuna g\u00f6re, infilak fitili ve \u00fczeri koli band\u0131 par\u00e7alar\u0131 ile sar\u0131l\u0131 naylon par\u00e7as\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan incelemede her hangi bir parmak izinin bulunmad\u0131\u011f\u0131,<\/strong><\/p>\n

UYAP sisteminden temin edilen g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015f ve bat\u0131\u015f saatlerini g\u00f6sterir listeye g\u00f6re, araman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 22 Nisan g\u00fcn\u00fc, yaz saati uygulamas\u0131 da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Bing\u00f6l\u2019de g\u00fcne\u015fin saat 19.06’da batt\u0131\u011f\u0131,<\/strong><\/p>\n

Arama i\u015fleminin dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan Gen\u00e7 Sulh Ceza Mahkemesinin 14.04.2008 g\u00fcn ve 2008\/138 say\u0131l\u0131 \u00f6nleme karar\u0131 incelendi\u011finde; vatanda\u015flar\u0131n huzur ve g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan genel emniyet ve asayi\u015fin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla ve meydana gelebilecek muhtemel ter\u00f6r eylemlerini \u00f6nlemeye y\u00f6nelik genel ve \u00f6nleyici emniyet tedbirlerinin al\u0131nabilmesi i\u00e7in Yeniyaz\u0131, Yazkona\u011f\u0131, Suveren, Servi, G\u00fczeldere, Do\u011fanevler, \u00c7aytepe, Dirikli Jandarma Karakol Komutanl\u0131\u011f\u0131 sorumluluk b\u00f6lgesinde Gen\u00e7 il\u00e7esi ve k\u00f6ylere giden karakollar\u0131n konu\u015flu bulundu\u011fu yol \u00fczerinde, k\u00f6y ve mezra yollar\u0131nda; Yayla ve Merkez Jandarma Karakol Komutanl\u0131\u011f\u0131 sorumluluk b\u00f6lgesinde, Bing\u00f6l-Diyarbak\u0131r karayolu, k\u00f6y ve mezra yollar\u0131 \u00fczerinde, 16-30 Nisan 2008 tarihlerinde muhtemel yasa d\u0131\u015f\u0131 eylemleri engellemek, milli g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, genel sa\u011fl\u0131k, genel ahlak\u0131n ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak veya h\u00fcrriyetlerinin korunmas\u0131, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve bulundurulmas\u0131 yasak olan her t\u00fcrl\u00fc patlay\u0131c\u0131 madde ile uyu\u015fturucu ve uyu\u015fturucu madde yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan malzeme ve ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc mensuplar\u0131n\u0131n k\u0131\u015f \u00fcstlenmesi i\u00e7in kullan\u0131labilecekleri malzemelerin sevkiyat\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in ki\u015filerin \u00fczerilerinde, e\u015fyalar\u0131nda ve ara\u00e7lar\u0131nda \u00f6nleme aramas\u0131 yap\u0131lmas\u0131na izin verilmesine karar verildi\u011finin belirtildi\u011fi,<\/strong><\/p>\n

Anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Arama tutana\u011f\u0131nda imzas\u0131 bulunan tan\u0131k Arif Bodur kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda; olay g\u00fcn\u00fc yol kontrol\u00fc yaparken san\u0131klar\u0131n bulundu\u011fu arac\u0131 durdurdu\u011funu, san\u0131klardan Salih Yak\u0131\u015f\u0131r’\u0131n kullanm\u0131\u015f oldu\u011fu arac\u0131n arkas\u0131nda taksimatl\u0131 d\u00fcrb\u00fcn ve jenerat\u00f6r\u00fc g\u00f6r\u00fcnce san\u0131klar\u0131n kimlik bilgilerini sorgulatmak i\u00e7in n\u00fcfus c\u00fczdanlar\u0131n\u0131 al\u0131p karakola g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, burada durumu \u00dcste\u011fmen \u00dcmit Tahta’ya s\u00f6yledi\u011finde arac\u0131 i\u00e7eri almalar\u0131n\u0131 istedi\u011fini, arac\u0131 karakolun bah\u00e7esine ald\u0131klar\u0131n\u0131, arac\u0131n burada da i\u00e7indeki malzemeler indirilip arand\u0131\u011f\u0131n\u0131, ilk aramada bulunan d\u00fcrb\u00fcn ve jenerat\u00f6r d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun \u00fczerine durumun Alay Komutanl\u0131\u011f\u0131na bildirildi\u011fini, helikopter geldikten sonra \u00fcste\u011fmenin arac\u0131n yan\u0131na gelip yeniden ayr\u0131nt\u0131l\u0131 arama yapmalar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini, ara\u00e7taki e\u015fyalar\u0131 tekrar indirdiklerini, arama s\u0131ras\u0131nda arkada durdu\u011funu, karakolda bulunan komando birli\u011finden Piyade Uzman \u00c7avu\u015f Mustafa Kozakba\u015f\u0131’\u0131n arac\u0131n stepne b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki d\u00fczene\u011fi buldu\u011funu, daha do\u011frusu d\u00fczene\u011fin burada oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fini, arac\u0131 nizamiyeye ald\u0131ktan yakla\u015f\u0131k 2 saat sonra helikopter geldi\u011fini beyan etmi\u015f,<\/strong><\/p>\n

Arama tutana\u011f\u0131nda imzas\u0131 bulunan tan\u0131k Sinan Erdem kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda; Olay g\u00fcn\u00fc yol kontrol noktas\u0131nda g\u00f6revli olan arkada\u015flar\u0131n\u0131n san\u0131\u011f\u0131n arac\u0131nda arama yaparlarken arka k\u0131sm\u0131nda milyam taksimatl\u0131 d\u00fcrb\u00fcn ve jenerat\u00f6r buldular\u0131n\u0131, bunun \u00fczerine \u015f\u00fcpheli ve ara\u00e7ta bulunan di\u011fer \u015fah\u0131slar\u0131n kimliklerini alarak karakol hizmet binas\u0131na getirdiklerini, hizmet binas\u0131nda durumu karakol komutan\u0131na s\u00f6ylediklerini, karakol komutan\u0131n\u0131n arac\u0131n i\u00e7eriye al\u0131nmas\u0131 talimat\u0131 vermesi \u00fczerine arac\u0131 150 metre ileride bulunan karakolun \u00f6n\u00fcne ald\u0131klar\u0131n\u0131 ve burada aramaya ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131, detayl\u0131 bir arama yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, arac\u0131n alt\u0131na bak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonras\u0131nda karakol komutan\u0131n\u0131n durumu Alay Komutanl\u0131\u011f\u0131na bildirdi\u011fini, \u015fah\u0131slar\u0131ifadelerinin al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in Gen\u00e7’e g\u00f6t\u00fcrmeye karar verdiklerini ve helikopter \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, araba durduruldu\u011funda havan\u0131n kararmak \u00fczere oldu\u011funu, arama karar\u0131na istinaden alay komutan\u0131n\u0131n tekrardan bir arama yap\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini, tekrar aranmas\u0131 sonucunda araban\u0131n alt\u0131ndaki stepnenin \u00fcst taraf\u0131nda bulunan b\u00f6l\u00fcmde patlay\u0131c\u0131 madde d\u00fczene\u011fi bulundu\u011funu,arac\u0131n alt\u0131na girmedi\u011fini, ba\u015fka arkada\u015flar\u0131n\u0131n aramay\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u0131kan malzemeleri foto\u011fraftan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, helikopterin gelmesinin 1.5-2 saat kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015f,<\/strong><\/p>\n

Arama tutana\u011f\u0131nda imzas\u0131 bulunan tan\u0131k Murat Aydos kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda; g\u00f6rev d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc karakola geldi\u011finde san\u0131\u011f\u0131n karakolda oldu\u011funu, arkada\u015flar\u0131n\u0131n, san\u0131\u011f\u0131n arabas\u0131nda kaba bir arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, jenerat\u00f6r ve d\u00fcrb\u00fcn bulundu\u011funu, durumu karakol komutan\u0131na s\u00f6ylediklerini, talimat\u0131 \u00fczerine arac\u0131n \u00f6n bah\u00e7eye al\u0131n\u0131p arama yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, ancak araman\u0131n ne zaman yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilmediklerini s\u00f6yledilerini, sonradan san\u0131klar\u0131n Gen\u00e7’e g\u00f6t\u00fcr\u00fclmeleri i\u00e7in helikopter istendi\u011fini \u00f6\u011frendi\u011fini, helikopterle Alay Komutan\u0131n\u0131n da geldi\u011fini, aramada Sinan ve Arif’in g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendisinin g\u00fcvenlik g\u00f6revini icra etti\u011fini, Mustafa’n\u0131n k\u0131sa boylu oldu\u011fu i\u00e7in arac\u0131n alt\u0131na girdi\u011fini, burada patlay\u0131c\u0131 maddeyi buldu\u011funu ifade etmi\u015f,<\/strong><\/p>\n

Tan\u0131k Mustafa Kozakba\u015f kovu\u015fturma s\u0131ras\u0131nda; araman\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi g\u00fcn karakolda g\u00f6revli oldu\u011funu, Arif Dobur’un san\u0131k Salih Yak\u0131\u015f\u0131r’a ait ara\u00e7ta jenerat\u00f6r ve taksimatl\u0131 d\u00fcrb\u00fcn bulmas\u0131 \u00fczerine kimliklerini alarak sorgulamak amac\u0131yla karakola getirerek karakol komutan\u0131na bilgi verdi\u011fini, karakol komutan\u0131na san\u0131\u011f\u0131n \u015f\u00fcpheli davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini, karakol komutan\u0131n\u0131n da “arac\u0131 i\u00e7eriye al\u0131n” diye emir verdi\u011fini, kendilerine de “yard\u0131m edin” diyerek talimat verdi\u011fini, Arif Dobur, Sinan Erdem, Murat Aydos ile birlikte arac\u0131 aramaya ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131, Sinan Erdem ile Arif Dobur’un arac\u0131n i\u00e7erisine kendisinin de kaputtan ba\u015flayarak arac\u0131n motoruna bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, arac\u0131n \u00f6n taraf\u0131nda bir \u015fey g\u00f6remedi\u011fini, s\u0131rt \u00fcst\u00fc s\u00fcr\u00fcnerek arac\u0131n alt\u0131ndan ba\u015flay\u0131p detayl\u0131 arama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bir \u015fey bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, arkadan s\u0131rt \u00fcst\u00fc yatarak arac\u0131n alt\u0131na girdi\u011finde \u015feffaf po\u015fet i\u00e7erisinde kuru ot buldu\u011funu ve arkada\u015flar\u0131na verdi\u011fini, sonradan tekrardan aramaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bir po\u015fet daha buldu\u011funu, daha sonras\u0131nda arac\u0131n arka kasas\u0131n\u0131n tavan k\u0131sm\u0131na do\u011fru \u015fanz\u0131man \u00fcst\u00fcnde su\u00e7a konu patlay\u0131c\u0131 madde d\u00fczene\u011fiyle, f\u00fcnye ve kablolar\u0131 buldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f,<\/strong><\/p>\n

Haklar\u0131nda verilen beraat kararlar\u0131 kesinle\u015fen san\u0131klar soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda benzer \u015fekilde; ara\u00e7 durdurulduktan sonra b\u00fct\u00fcn e\u015fyalar indirilerek arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonra e\u015fyalar\u0131 y\u00fckleyerek karakolun bah\u00e7esine \u00e7ektiklerini, burada ikinci kez e\u015fyalar\u0131 indirerek bir arama daha yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ilk aramadan farkl\u0131 bir \u015fey bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, e\u015fyalar\u0131 y\u00fckleyerek ba\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131, “ekip gelecek” diyerek beklettiklerini, hava karar\u0131nca \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc aramaya ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131, e\u015fyalar\u0131 karakolun i\u00e7ersine ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131, Salih\u2019in yanlar\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu arama s\u0131ras\u0131nda patlay\u0131c\u0131 madde bulduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediklerini beyan etmi\u015f,<\/strong><\/p>\n

San\u0131k Salih Yak\u0131\u015f\u0131r; karakolun \u00f6n\u00fcnde durdurulduklar\u0131n\u0131, \u00f6nce kimliklerinin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonras\u0131nda jandarma g\u00f6revlilerinin arabada arama yapacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek e\u015fyalar\u0131 indirdiklerini, jenerat\u00f6r\u00fcn kendisine ait oldu\u011funu, amcas\u0131 i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u00fcrb\u00fcn\u00fcn bir k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn k\u00f6ye g\u00f6nderdi\u011fi \u00e7uvalda \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, haberi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u00fcfe\u011fin de kendisine ait oldu\u011funu, nizamiyenin kap\u0131s\u0131nda detekt\u00f6r cihaz\u0131 ve ayna ile araban\u0131n alt\u0131na bakt\u0131klar\u0131n\u0131, karakol komutan\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 \u00fczerine karakola gitti\u011fini, a\u011fabeyi ile ilgili sorular sordu\u011funu, arabay\u0131 bir kez daha arayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini, arabay\u0131 karakolun i\u00e7erisine getirdi\u011fini, ayna ile alt\u0131na bakt\u0131klar\u0131n\u0131, daha sonra yine e\u015fyalar\u0131 indirip arabay\u0131 arad\u0131klar\u0131n\u0131, bir \u015fey bulamad\u0131klar\u0131n\u0131, ard\u0131ndan e\u015fyalar\u0131 y\u00fckleyip gidin dediklerini, jenerat\u00f6r ve av t\u00fcfe\u011fi ile ilgili rapor tutacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediklerini, bir s\u00fcre sonra karakol komutan\u0131n\u0131n Bing\u00f6l\u2019den helikopter gelece\u011fini ve a\u011fabeyi ile ilgili sorular soraca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyip, kendisini piste g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerini, hava karard\u0131ktan sonra helikopterin geldi\u011fini, a\u011fabeyi ile ilgili sorular sorduklar\u0131n\u0131, pistte 3-4 saat bekledi\u011fini, pistteyken bir askerin gelerek kendisine kelep\u00e7e takt\u0131\u011f\u0131n\u0131, arabada patlay\u0131c\u0131 madde \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini, \u00e7\u0131kan malzemelerin kendisi ile ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n

Uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131n\u0131n isabetli bir bi\u00e7imde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilmesi i\u00e7in baz\u0131 kavramlar\u0131n ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda incelenmesinde yarar bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

I-Tedbir Kavram\u0131 ve Tehlike Tedbirleri:<\/span><\/strong><\/p>\n

Tedbir; “bir \u015feyin sonunu d\u00fc\u015f\u00fcnerek gerekeni haz\u0131rlamak veya haz\u0131rlanan \u015fey” anlam\u0131na gelmektedir. Hukukta tehlike halleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak bunlara kar\u015f\u0131 baz\u0131 ge\u00e7ici tedbirlere ba\u015fvurulmaktad\u0131r. Bu tedbirlere \u00f6\u011fretide \u00fcst kavram olarak tehlike tedbiri ad\u0131 verilmektedir. (Nurullah Kunter, Tehlike Tedbiri Genel Teorisi ve Para Cezalar\u0131 \u0130\u00e7in \u0130crai ve \u0130htiyati Haciz, \u0130HFM 1969, C.34, s.27 vd; Feridun Yenisey, Ay\u015fe Nuho\u011flu, Ceza Muhakemesi Hukuku Ders Kitab\u0131, Bah\u00e7e\u015fehir \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131,\u0130stanbul, Ekim 2014, 2. Bas\u0131, s. 424)<\/strong><\/p>\n

Tehlike tedbirleri sadece ceza muhakemesi hukukunda de\u011fil hukukun di\u011fer dallar\u0131nda, \u00f6rne\u011fin; medeni, idari, askeri, mali muhakeme hukukunda ve hatta ceza hukuku, bor\u00e7lar hukuku, anayasa hukukugibi muhakeme d\u0131\u015f\u0131 hukuk dallar\u0131nda da bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Bu kapsamda, medeni muhakemedeki “ge\u00e7ici hukuki korumalar” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenlenen ihtiyati tedbir ve delil tespiti, idari yarg\u0131lama hukukundaki y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 ve anayasa hukukundaki y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 birer tehlike tedbirinden ibarettir.<\/strong><\/p>\n

II-Koruma Tedbirleri:<\/span><\/strong><\/p>\n

Ceza muhakemesi hukukunda uygulanan tehlike tedbiri t\u00fcr\u00fc “koruma tedbiri”dir. Koruma tedbiri kavram\u0131 kanun koyucu taraf\u0131ndan da kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bir kavram olup ceza muhakemesinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 veya yap\u0131lan muhakemenin sonunda verilecek karar\u0131n ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmamas\u0131n\u0131 ve muhakeme masraflar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer taraf\u0131ndan, gecikmede sak\u0131nca bulunan durumlarda ge\u00e7ici olarak ba\u015fvurulan ve h\u00fck\u00fcmden \u00f6nce baz\u0131 temel hak ve h\u00fcrriyetlere m\u00fcdahaleyi gerektiren kanuni \u00e7arelere “koruma tedbiri” denir. (Bahri \u00d6zt\u00fcrk, Behiye Eker Kazanc\u0131, Sesim Soyer G\u00fcle\u00e7, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Se\u00e7kin Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, Eyl\u00fcl 2013, 1. Bas\u0131, s.1)<\/strong><\/p>\n

Ceza muhakemesinin kurallar\u0131n\u0131n i\u015flemeye ba\u015flamas\u0131 “ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesi” ile olmaktad\u0131r. Bu nedenle koruma tedbirleri bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimini veren h\u00e2lin \u00f6\u011frenilmesinden sonraki a\u015famada ba\u015fvurulan adli nitelikli tedbirlerdir.<\/strong><\/p>\n

Soru\u015fturmay\u0131 ba\u015flatmaya yetebilecek nitelikte olmas\u0131 gereken ve basit \u015f\u00fcphe de denilen ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesi, 5271 say\u0131l\u0131 CMK’nun 160. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda “bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimini veren bir h\u00e2l” \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesinin, dayand\u0131\u011f\u0131 deliller basit, di\u011fer a\u015famalarda elde edilebilecek delillere g\u00f6re yetersiz ve\/veya say\u0131ca az olmakla birlikte en az\u0131ndan belirti d\u00fczeyinde delillere dayan\u0131yor olmas\u0131 ve bir \u015fu\u00e7un i\u015flendi\u011fi yolunda akla ve mant\u0131\u011fa uygun bir \u015f\u00fcphe ortaya koymas\u0131 gerekmektedir. Bu bak\u0131mdan somut olaylara dayanmayan, soyut iddia ve tahminler ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesi olarak kabul edilemeyecek, buna kar\u015f\u0131l\u0131k ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesinin belirli bir ki\u015fiye y\u00f6nelmesi de gerekmeyecektedir. Ortada bu nitelikte bir \u015f\u00fcphe yokken ceza muhakemesi soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131 ve koruma tedbirlerine m\u00fcracaat edilmesi halinde, bu i\u015flemin kayna\u011f\u0131 hukuki olmayaca\u011f\u0131ndan keyfilik olarak de\u011ferlendirilmesi s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. (Bahri \u00d6zt\u00fcrk, Ceza Hukukunda Ko\u011fu\u015fturma Mecburiyeti, Ankara \u00dcniversitesi Bas\u0131mevi, Ankara, 1991, s.54, Feridun Yenisey, Haz\u0131rl\u0131k Soru\u015fturmas\u0131 ve Polis, Beta Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1.Bas\u0131, May\u0131s 1987, s.45) 5271 say\u0131l\u0131 CMK’ndaayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanmayan ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesine ili\u015fkin olarak 4483 say\u0131l\u0131 Memurlar ve Di\u011fer Kamu G\u00f6revlilerinin Yarg\u0131lanmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanunun 4. maddesinin 3 ve 4. f\u0131kralar\u0131nda; “Bu Kanuna g\u00f6re memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda yap\u0131lacak ihbar ve \u015fik\u00e2yetlerin soyut ve genel nitelikte olmamas\u0131, ihbar veya \u015fik\u00e2yetlerde ki\u015fi veya olay belirtilmesi, iddialar\u0131n cidd\u00ee bulgu ve belgelere dayanmas\u0131, ihbar veya \u015fik\u00e2yet dilek\u00e7esinde dilek\u00e7e sahibinin do\u011fru ad, soyad ve imzas\u0131 ile i\u015f veya ikametg\u00e2h adresinin bulunmas\u0131 zorunludur. Bu \u015fartlar\u0131 (\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kradaki) ta\u015f\u0131mayan ihbar ve \u015fik\u00e2yetler Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131lar\u0131 ve izin vermeye yetkili merciler taraf\u0131ndan i\u015fleme konulmaz ve durum, ihbar veya \u015fik\u00e2yette bulunana bildirilir. Ancak iddialar\u0131n, s\u0131hhati \u015f\u00fcpheye mahal vermeyecek belgelerle ortaya konulmu\u015f olmas\u0131 halinde ad, soyad ve imza ile i\u015f veya ikametg\u00e2h adresinin do\u011frulu\u011fu \u015fart\u0131 aranmaz” \u015feklinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00fczenlemeye yer verilmi\u015ftir. Soru\u015fturma i\u015flemlerine fiilen ba\u015flamak i\u00e7in gerekli \u015f\u00fcphe bak\u0131m\u0131ndan getirilen bu kriterlerin sadece bu kanun kapsam\u0131ndaki kamu g\u00f6revlileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil t\u00fcm soru\u015fturmalar i\u00e7in uygulanmas\u0131 soru\u015fturmalar\u0131n hukuka uygun olarak ba\u015flat\u0131lmas\u0131 ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi noktas\u0131nda yararl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 olacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Nitekim, “koruma tedbirleri nedeniyle tazminat” davalar\u0131n\u0131 temyizen incelemekle g\u00f6revli Yarg\u0131tay 12. Ceza Dairesi’nin 24.12.2013 g\u00fcn ve 9105-30731 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; “Cumhuriyet savc\u0131s\u0131, davac\u0131-\u015f\u00fcphelinin evinde uyu\u015fturucu bulundu\u011fu ihbar\u0131 \u00fczerine hemen i\u015fin ger\u00e7e\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flamadan ve bu konuda ba\u015fkaca hi\u00e7bir ara\u015ft\u0131rma yapmadan do\u011frudan davac\u0131n\u0131n evinde arama karar\u0131 talep etmi\u015f ve bu konuda karar ald\u0131rm\u0131\u015f olup, dolay\u0131s\u0131yla soru\u015fturma makamlar\u0131n\u0131n ihbarla ilgili hi\u00e7bir ara\u015ft\u0131rma ve inceleme yapmadan, ba\u015fka deliller toplanmadan al\u0131nan arama karar\u0131na dayan\u0131larak davac\u0131\/\u015f\u00fcphelinin evinde uyu\u015fturucu madde aramas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fekildeki uygulaman\u0131n CMK\u2019nun 116 ve 160. maddesine uygun olmad\u0131\u011f\u0131 gibi ayr\u0131ca konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren Anayasan\u0131n 21\/1. maddesindeki usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f hakim karar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan Anayasaya ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin \u00f6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren 8\/2. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ‘bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na bir kamu otoritesinin m\u00fcdahalesi, i\u00e7in, demokratik bir toplumda, zorunlu olan \u00f6l\u00e7\u00fcde ve yasayla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmak ko\u015fuluyla s\u00f6z konusu olabilir’ h\u00fckm\u00fcne de ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmaktad\u0131r” sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Koruma tedbirleri genel itibariyle 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ceza Muhakemesi Kanunun Birinci Kitab\u0131n\u0131n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc K\u0131sm\u0131 \u201cKoruma Tedbirleri\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131makta olup bu k\u0131s\u0131mda yakalama ve g\u00f6zalt\u0131, tutuklama, adli kontrol, arama ve el koyma, telekom\u00fcnikasyon yoluyla yap\u0131lan ileti\u015fimin denetlenmesi, gizli soru\u015fturmac\u0131 ve teknik ara\u00e7larla izleme koruma tedbirlerine yer verilmi\u015ftir. Ancak koruma tedbirleri say\u0131lan bu tedbirlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p Ceza Muhakemesi Kanunun di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerinde, \u00f6rne\u011fin; zorla getirme (m. 146), beden muayenesi ve v\u00fccuttan \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131 (m.75, 76, 77) koruma tedbirlerine yer verildi\u011fi gibi \u00f6zel kanunlarda da d\u00fczenlenmi\u015f, \u00f6rne\u011fin; eri\u015fimin engellenmesi (6551 say\u0131l\u0131 Kanun m.8, 9, 10) tan\u0131k koruma tedbirleri (5726 say\u0131l\u0131 Kanun m.5) gibi daha ba\u015fka bir \u00e7ok koruma tedbiri bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Anayasam\u0131z\u0131n 13. maddesinin amir h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca kanunla d\u00fczenlenmesi gereken koruma tedbirleriyle \u00e7o\u011fu zaman hen\u00fcz ger\u00e7ekten bir su\u00e7un i\u015flenip i\u015flenmedi\u011fi ya da i\u015fleme muhatap olan \u015f\u00fcpheli taraf\u0131ndan i\u015flendi\u011fi yarg\u0131 karar\u0131 ile sabit olmad\u0131\u011f\u0131 halde gecikmesinde sak\u0131nca bulunmas\u0131ndan dolay\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte hakl\u0131l\u0131kla yetilinilerek gerek \u015f\u00fcphelinin gerekse \u015f\u00fcpheli stat\u00fcs\u00fcnde olmayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ihlal edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ba\u015fvurulabilmesi i\u00e7in \u015fu \u00fc\u00e7 \u00f6n \u015fart\u0131n birlikte bulunmas\u0131 gerekmektedir:<\/strong><\/p>\n

1-Gecikmede sak\u0131nca ya da tehlike bulunmas\u0131,<\/em><\/strong><\/p>\n

2-G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte hakl\u0131l\u0131k,<\/em><\/strong><\/p>\n

3-\u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck.<\/em><\/strong><\/p>\n

Koruma tedbirlerinin ilk \u00f6n \u015fart\u0131 gecikmede sak\u0131nca ya da tehlike bulunmas\u0131d\u0131r. Bu \u015fart hem koruma tedbirine ba\u015fvurulmas\u0131 hem de tedbire kim taraf\u0131ndan karar verilebilece\u011finin belirlenmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir. Gecikmede sak\u0131nca ya da tehlike bulunmas\u0131 derhal i\u015flem yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde tedbirden beklenen faydan\u0131n elde edilemeyecek, ceza muhakemesinin gere\u011fi gibi ve amac\u0131na uygun bi\u00e7imde yap\u0131lamayacak olmas\u0131d\u0131r. (Nur Centel, Hamide Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, Eyl\u00fcl 2014, 11. Bas\u0131, s.321) Koruma tedbirine ancak b\u00f6yle bir zorunluluk durumunda ba\u015fvurulabilir. Di\u011fer bir anlat\u0131mla i\u015f ivedi de\u011filse ge\u00e7ici bir \u00f6nlem olan koruma tedbirine ba\u015fvurulmas\u0131na da gerek yoktur. Gecikmede sak\u0131nca bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tedbire karar vermeye yetkili mercii takdir edecektir. Ancak demokratik bir hukuk devleti olman\u0131n sonucu olarak bu takdir yetkisi mutlak olmay\u0131p onay makam\u0131n\u0131n yahut kanun yolu mercilerinin denetimine t\u00e2bidir.<\/strong><\/p>\n

Koruma tedbirlerinin ikinci \u00f6n \u015fart\u0131 ise g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte hakl\u0131l\u0131kt\u0131r. Koruma tedbiri bir tehlike tedbiri t\u00fcr\u00fc oldu\u011fundan ancak bir hakk\u0131n tehlikede oldu\u011funu g\u00f6steren olaylar mevcut oldu\u011fu takdirde uygulanabilir. Hakk\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman alaca\u011f\u0131ndan ve tehlike gecikmeye m\u00fcsaade etmedi\u011finden hakl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fle yetinilmek zorunludur. Bu nedenle koruma tedbirlerinde yan\u0131lma her zaman m\u00fcmk\u00fcn olup, haks\u0131zl\u0131k ihtimali daima vard\u0131r. Koruma tedbirine ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten hakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lacak muhakemenin sonunda anla\u015f\u0131labilecektir. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte hakl\u0131l\u0131k \u00f6n \u015fart\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak koruma tedbirine m\u00fcracaat edilebilmesi i\u00e7in soru\u015fturma veya kovu\u015fturma konusu su\u00e7un i\u015flendi\u011fine ve tedbire m\u00fcracaat edilmesinde yarar bulundu\u011funa ili\u015fkin belirli derecede bir \u015f\u00fcphenin bulunmas\u0131 aran\u0131r. Tedbirinin t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re aranan \u015f\u00fcphenin derecesi “makul” veya “kuvvetli” \u015f\u00fcphe olabilecektir. Bununla birlikte her hal\u00fckarda, ki\u015filerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine m\u00fcdahale edilmesinin dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan bu \u015f\u00fcphenin, soru\u015fturman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda aranan ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesinden yo\u011fun bir \u015f\u00fcphe olmas\u0131 zorunludur.<\/strong><\/p>\n

Koruma tedbirlerinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve son \u00f6n \u015fart\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fckt\u00fcr. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesinin temel ama\u00e7 ve i\u015flevi, koruma tedbirine muhatap olacak ki\u015filerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in kullan\u0131lacak kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler lehine s\u0131n\u0131rland\u0131rmak, m\u00fcdahalelerde a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa gidilmesini ve buna ba\u011fl\u0131 olarak do\u011fabilecek ma\u011fduriyetleri \u00f6nleyebilmektir. Anayasal bir ilke olan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesinin, elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkesi bulunmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik; s\u00f6z konusu tedbirin ula\u015f\u0131lmak istenen amaca uygunlugunu veya elveri\u015flili\u011fini, gereklilik; belli bir amac\u0131n elde edilmesinde ayn\u0131 derecede elveri\u015fli olan birden \u00e7ok say\u0131daki tedbir aras\u0131ndan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri en az s\u0131n\u0131rlayan tedbirin se\u00e7ilerek kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, dar anlamda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck de denilen orant\u0131l\u0131l\u0131k ise; tedbirin ilgililere \u201c\u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck\u201d getirmemesini ve \u201ckatlan\u0131lamaz” nitelikte olmamas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmektedir. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi taraf\u0131ndan, Buck\/Almanya (28.04.2005; Ba\u015fvuru no: 41604) ile Smirnov\/Rusya (07.06.2007; Ba\u015fvuru no:71362\/01) kararlar\u0131nda; yap\u0131lan m\u00fcdahale ile izlenen me\u015fru amac\u0131n orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Bu \u00f6n \u015fartlar\u0131n kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak belirtilmemi\u015f olmas\u0131, bu \u00f6n \u015fartlar aranmadan koruma tedbirine ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131 hukuka uygun hale getirmeyecektir. Zira bu \u00f6n \u015fartlar koruma tedbirinin b\u00fcnyesinde bulunmakta ve hukuki temelinde yatmaktad\u0131r. Nitekim Anayasam\u0131z\u0131n 13. maddesinde yer alan; “Temel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz”\u015feklindeki h\u00fck\u00fcm bu hususa i\u015faret etmektedir.<\/strong><\/p>\n

Koruma tedbirlerinin, y\u00f6neldikleri de\u011ferler, ama\u00e7, uyguland\u0131klar\u0131 ki\u015filer, a\u00e7\u0131k veya gizli olu\u015fu gibi \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak hangi t\u00fcr koruma tedbiri olursa olsun hepsinde g\u00f6r\u00fclen ortak baz\u0131 \u00f6zellikler bulunmaktad\u0131r.Bunlar; kanunla d\u00fczenlenmeleri, ge\u00e7ici mahiyette ve ara\u00e7 niteli\u011finde olmalar\u0131, h\u00fck\u00fcm verilmeden \u00f6nce temel bir hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc k\u0131s\u0131tlam\u0131\u015f olmalar\u0131, su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale edilmesini gerektirecek bir yo\u011funlukta olmas\u0131 ve yetkili merciin emir veya karar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

III-\u00d6nleme Tedbirleri:<\/span><\/strong><\/p>\n

Tehlike tedbirlerinin kolluk hukuku alan\u0131nda uygulanan \u00e7e\u015fidi ise “\u00f6nleme tedbirleri”dir. Bu tedbirler ceza muhakemesi \u00f6ncesinde kolluk kuvvetlerince ba\u015fvurulan idari nitelikli tedbirler olup uygulamada ve baz\u0131 \u00f6zel kanunlarda bu tedbirlere “\u00f6nleyici ve koruyucu tedbirler” veya “idari tedbirler” de denilmektedir.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme tedbirleri gelecekteki tehlikeleri \u00f6nlemek amac\u0131yla ba\u015fvurulan tedbirlerdir. Bu bak\u0131mdan koruma tedbirlerini harekete ge\u00e7iren anahtar kavram “su\u00e7 \u015f\u00fcphesi” iken \u00f6nleme tedbirlerini i\u00e7in bu “tehlike”dir. \u00d6\u011fretide tehlike; makul, genel ya\u015fam tecr\u00fcbesine dayanan d\u00fc\u015f\u00fcnceye ve hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re yak\u0131n bir zamanda kamu g\u00fcvenli\u011fi ve d\u00fczeni i\u00e7in bir zarar maydana gelmesi ihtimali, bu ba\u011flamda yak\u0131n bir gelecekte somut bir olayda korunan hukuki menfaatin ihlali ihtimali olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. (Veli \u00d6zer \u00d6zbek, Organize Su\u00e7lulukla M\u00fccadelede \u00d6n Alan Soru\u015fturmalar\u0131, Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, 2002, Cilt 4, Say\u0131 2, s.61).<\/strong><\/p>\n

Tehlike, soyut ve somut tehlike olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. Somut tehlike; araya engel bir sebep girmedi\u011fi takdirde, istenmeyen ve hakk\u0131 ortadan kald\u0131rabilecek nitelikte olan bir neticenin ger\u00e7ekle\u015fece\u011finin, makul ve orta zekal\u0131 insanlar taraf\u0131ndan kabul edilebilece\u011fi hallerde var say\u0131lan tehlikedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k soyut tehlike ise; genel ve soyut olarak tarif edilebilen bir durumu ifade eder. Demokratik bir hukuk devletinde soyut tehlike idareye ancak genel d\u00fczenlemeler yapma yetkisi verirken, kollu\u011fun ki\u015filer \u00fczerinde bireysel i\u015flem niteli\u011finde somut tedbirler alabilmesi i\u00e7in tehlikenin de somut olmas\u0131 gerekmektedir.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme tedbirlerinin de t\u0131pk\u0131 koruma tedbirleri gibi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale edici ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 nitelikte olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu halde koruma tedbirlerinde oldu\u011fu gibi \u00f6nleme tedbirinin de Anayasan\u0131n 13. maddesi uyar\u0131nca kanunla d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131 zorunlu olupyap\u0131lacak d\u00fczenleme “Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine” ayk\u0131r\u0131 olmamal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme tedbirleri genel itibariyle 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanununda (PVSK) d\u00fczenlenmi\u015ftir. Durdurma ve kimlik sorma, \u00f6nleme aramas\u0131, \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131 ileti\u015fimin denetlenmesi, parmak izinin ve foto\u011fraf\u0131n kayda al\u0131nmas\u0131, muhafaza alt\u0131na alma ama\u00e7l\u0131 yakalama, bilgi toplama PVSK’nda d\u00fczenlenen \u00f6nleme tedbirleridir. PVSK d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer \u00f6zel kanunlarda ve d\u00fczenleyici idari i\u015flemlerde \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ba\u015fkaca \u00f6nleme tedbirleri de bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme tedbirleri, su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nceki alanla ilgili idari tedbirlerdir. Su\u00e7un i\u015flenmesinden \u00f6nceki alan, ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecini ba\u015flatan ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesinden \u00f6nceki a\u015fama olup, burada Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n bir g\u00f6revi ve fonksiyonu yoktur. E\u011fer ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015f\u00fcphesi olu\u015fmu\u015fsa, ceza muhakemesi i\u015flemleri ba\u015flayaca\u011f\u0131ndan art\u0131k Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkisi ba\u015flam\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu nedenle \u00f6nleme tedbirleri idari, koruma tedbirleri ise adli i\u015flemdir. Su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan sonra fiilin ve faalin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve su\u00e7 delillerinin muhafazas\u0131 amac\u0131yla yap\u0131lan i\u015flemler adli, su\u00e7 \u00f6ncesi su\u00e7un i\u015flenmesi de dahil olmak \u00fczere bir tehlikelinin \u00f6nlenmesi amac\u0131yla yap\u0131lan i\u015flemler ise idari i\u015flemlerdir. \u00d6nleme tedbirleri idari i\u015flem oldu\u011fundan t\u00fcm idari i\u015flemlerde oldu\u011fu gibi yetki, \u015fekil, usul, sebep, konu ve ama\u00e7 unsurlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan hukuka uygun olmas\u0131 gerekmektedir.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme tedbirlerinin idari bir i\u015flem olmas\u0131, bu g\u00f6revler esnas\u0131nda kollu\u011fun sahip oldu\u011fu s\u0131fat ve sorumlulu\u011fun belirlenmesi ile kollu\u011fun ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131 amirin tespiti bak\u0131m\u0131ndan da \u00f6nemlidir. Kamu g\u00fcvenli\u011fi ve d\u00fczenini temin eden kolluk te\u015fkilat\u0131 genel ve \u00f6zel kolluk olarak ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Polis ve jandarma genel kolluktur. \u00d6zel kolluk ise genel kolluk d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve mahsus kanunlar\u0131na g\u00f6re te\u015fekk\u00fcl edip muayyen vazifeleri g\u00f6ren zab\u0131ta kuvvetleridir. Belediye, g\u00fcmr\u00fck, orman kollu\u011fu gibi.<\/strong><\/p>\n

Genel kollu\u011fun idari (m\u00fclki) ve adli olmak \u00fczere iki t\u00fcr g\u00f6revi vard\u0131r. Nitekim bu husus 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 2. maddesinde;<\/strong><\/p>\n

“Polisin genel emniyetle ilgili g\u00f6revleri iki k\u0131s\u0131md\u0131r.<\/strong><\/p>\n

A) Kanunlara, t\u00fcz\u00fcklere, y\u00f6netmeliklere, H\u00fck\u00fcmet emirlerine ve kamu d\u00fczenine uygun olm\u0131yan hareketlerin i\u015flenmesinden \u00f6nce bu kanun h\u00fck\u00fcmleri dairesinde \u00f6n\u00fcn\u00fc almak,<\/em><\/strong><\/p>\n

B) \u0130\u015flenmi\u015f olan bir su\u00e7 hakk\u0131nda Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu ile di\u011fer kanunlarda yaz\u0131l\u0131 g\u00f6revleri yapmak”,<\/em><\/strong><\/p>\n

2803 say\u0131l\u0131 Jandarma Te\u015fkilat, G\u00f6rev ve Yetkileri Kanununun 7. maddesinde ise;<\/strong><\/p>\n

” Jandarman\u0131n sorumluluk alanlar\u0131nda genel olarak g\u00f6revleri \u015funlard\u0131r.<\/strong><\/p>\n

a) M\u00fclki g\u00f6revleri;<\/strong><\/p>\n

Emniyet ve asayi\u015f ile kamu d\u00fczenini sa\u011flamak, korumak ve kollamak, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 men, takip ve tahkik etmek, su\u00e7 i\u015flenmesini \u00f6nlemek i\u00e7in gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevlerinin d\u0131\u015f korunmalar\u0131n\u0131 yapmak.<\/strong><\/p>\n

b) Adli g\u00f6revleri;<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015flenmi\u015f su\u00e7larla ilgili olarak kanunlarda belirtilen i\u015flemleri yapmak ve bunlara ili\u015fkin adli hizmetleri yerine getirmek…” \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n

Su\u00e7 \u00f6ncesi g\u00f6rev yapan kolluk birimine idari (\u00f6nleyici) kolluk, su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan sonra ba\u015flayan ceza muhakemesi s\u00fcrecinde g\u00f6rev yapan kolluk birimine ise adli kolluk denilmektedir. \u00d6nleme tedbirleri bak\u0131m\u0131ndan kolluk idari kolluk olarak g\u00f6rev yapmaktad\u0131r. \u0130dari kollu\u011fun amiri m\u00fclki amirler yani illerde vali, il\u00e7elerde ise kaymakamd\u0131r. \u0130dari kolluk g\u00f6revi sebebiyle i\u015flenen su\u00e7lardan dolay\u0131 kolluk g\u00f6revlileri hakk\u0131nda soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131 4483 say\u0131l\u0131 Kanunun ilgili h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca izne t\u00e2bidir. Adli kollu\u011fun amiri ise yetkili Cumhuriyet savc\u0131s\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde idari ve adli kolluk g\u00f6revi ayn\u0131 te\u015fkilat i\u00e7erisinde yer alan g\u00f6revliler taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olup CMK’nun 164\/3 maddesi uyar\u0131nca adli kolluk, adli g\u00f6revleri d\u0131\u015f\u0131nda idari \u00fcstlerinin emrindedir. Adli kolluk g\u00f6revlilerinin adli g\u00f6revlerinin ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda i\u015fledikleri su\u00e7lardan dolay\u0131 soru\u015fturma yap\u0131labilmesi i\u00e7in izne gerek olmay\u0131p Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan genel h\u00fck\u00fcmler uyar\u0131nca do\u011frudan soru\u015fturma yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130dari kolluk g\u00f6revlilerinin idari g\u00f6revlerinin ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda i\u015fledikleri su\u00e7lardan dolay\u0131 iseistisnai haller d\u0131\u015f\u0131nda 4483 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca soru\u015fturma izni al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bu ba\u011flamda, \u00f6nleme tedbirlerinden olan \u00f6nleme aramas\u0131 veya \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131 ileti\u015fimin denetlenmesi gibi i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda g\u00f6revlerinin ifas\u0131 sebebiyle su\u00e7 i\u015fledi\u011fi iddia olunan kolluk g\u00f6revlileri hakk\u0131nda 4483 say\u0131l\u0131 Kanunun ilgili h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca soru\u015fturma izni al\u0131nmas\u0131 zorunludur.<\/strong><\/p>\n

IV-Arama:<\/span><\/strong><\/p>\n

Arama, T\u00fcrk Dil Kurumu T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde, “arama i\u015fi, taharri”, aramak ise \u201cbirini veya bir \u015feyi bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, ara\u015ft\u0131rmak, yoklamak\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck, T\u00fcrk Dil Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2009, s.113)<\/strong><\/p>\n

Arama, gizli, sakl\u0131 olan bir \u015feyin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir faaliyet olup g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen veya a\u00e7\u0131kta b\u0131rak\u0131lan \u015feyler arama kavram\u0131 i\u00e7erisine girmemektedir. Bu nedenle \u00f6rne\u011fin bir polis memurunun yolda yayalar ve di\u011fer ara\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan tehlike olu\u015fturacak \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 nedeniyle durdurdu\u011fu bir arac\u0131n arka koltu\u011funda uyu\u015fturucu madde veya tabanca g\u00f6rmesi \u00fczerine bunlara el koymas\u0131 arama olarak kabul edilmemektedir. (Veli \u00d6zer \u00d6zbek, Ceza Muhakemesinde Koruma Tedbiri Olarak Arama, Se\u00e7kin Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1999, 1. Bas\u0131, s.18)<\/strong><\/p>\n

Arama ki\u015filerin konutlar\u0131, i\u015f yerleri, ara\u00e7lar\u0131, di\u011fer yerleri, \u00fcstleri, e\u015fyalar\u0131, \u00f6zel ka\u011f\u0131tlar\u0131, kulland\u0131\u011f\u0131 bilgisayar veya bilgisayar programlar\u0131 ile bilgisayar k\u00fct\u00fckleri \u00fczerinde yap\u0131lmaktad\u0131r. Ki\u015finin \u00fcst\u00fcnde yap\u0131lan araman\u0131n beden muayenesi boyutuna varmamas\u0131 gerekir. Zira, beden muayenesi ve v\u00fccuttan \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131 aramadan farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmlere tabi k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f olup cinsel organlar veya an\u00fcs b\u00f6lgesine bak\u0131lmas\u0131 i\u00e7 beden muayenesi say\u0131lmaktad\u0131r. Bu b\u00f6lgeler haricindeki a\u011f\u0131z, koltuk alt\u0131 gibi beden bo\u015fluklar\u0131 ile ayak, kol, sa\u00e7 aras\u0131 gibi v\u00fccut b\u00f6lgelerine t\u0131bbi ara\u00e7 veya y\u00f6ntemler kullan\u0131lmaks\u0131z\u0131n bak\u0131lmas\u0131 arama h\u00fck\u00fcmlerine tabidir.<\/strong><\/p>\n

Arama ba\u015fta \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi olmak \u00fczeretemel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere \u00f6nemli bir m\u00fcdahale niteli\u011findedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda aranan yer ve icra edili\u015f \u015fekline g\u00f6re araman\u0131n konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na, ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne, seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ve v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale olu\u015fturmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu nedenle belirtilen temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ba\u011flam\u0131nda Anayasam\u0131zdaki ve uluslararas\u0131 belgelerdeki aramayla ilgili h\u00fck\u00fcmlerin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi gerekmektedir.<\/strong><\/p>\n

Anayasa’n\u0131n \u201c\u00d6zel Hayat\u0131n Gizlili\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 20. maddesinde;<\/strong><\/p>\n

\u201cHerkes, \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahiptir. \u00d6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine dokunulamaz.<\/em><\/strong><\/p>\n

Mlli g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahlak\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 ve e\u015fyas\u0131 aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin karar\u0131 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli hakimin onay\u0131na sunulur. Hakim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar…”<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cKonut Dokunulmazl\u0131\u011f\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 21. maddesinde;<\/strong><\/p>\n

\u201cKimsenin konutuna dokunulamaz. Milli g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahlak\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f hakim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin konutuna girilemez, arama yap\u0131lamaz ve buradaki e\u015fyaya el konulamaz. Yetkili merciin karar\u0131 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli hakimin onay\u0131na sunulur. Hakim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar\u201d,<\/strong><\/p>\n

Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin \u201c\u00d6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n korunmas\u0131\u201d<\/span> ba\u015fl\u0131kl\u0131 8. maddesinde;<\/strong><\/p>\n

\u201c1. Her \u015fah\u0131s hususi ve ailevi hayat\u0131na, meskenine ve muhaberat\u0131na h\u00fcrmet edilmesi hakk\u0131na maliktir.<\/em><\/strong><\/p>\n

2. Bu haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na resmi bir makam\u0131n m\u00fcdahalesi demokratik bir cemiyette ancak milli g\u00fcvenlik, amme emniyeti, memleketin iktisadi refah\u0131, nizam\u0131n muhafazas\u0131, su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n veya ahl\u00e2k\u0131n ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n hak ve h\u00fcrriyetlerinin korunmas\u0131 i\u00e7in zaruri bulundu\u011fu derecede ve kanunla derpi\u015f edilmesi \u015fart\u0131yla vuku bulabilir\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler Medeni ve Siyasi Haklar S\u00f6zle\u015fmesi’nin \u201cMahremiyet hakk\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 17. maddesinde;<\/strong><\/p>\n

\u201c1. Hi\u00e7 kimsenin \u00f6zel ve aile ya\u015fam\u0131na, konutuna veya haberle\u015fmesine keyfi veya hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak m\u00fcdahale edilemez; onuru veya itibar\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 sald\u0131r\u0131lara maruz b\u0131rak\u0131lamaz.<\/em><\/strong><\/p>\n

2. Herkes bu t\u00fcr sald\u0131r\u0131lara veya m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 hukuk taraf\u0131ndan korunma hakk\u0131na sahiptir\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi’nin 12. maddesinde ise;<\/strong><\/p>\n

\u201cHi\u00e7 kimse \u00f6zel hayat\u0131, ailesi meskeni veya yaz\u0131\u015fmas\u0131 hususlar\u0131nda keyfi kar\u0131\u015fmalara \u015feref ve \u015f\u00f6hretine kar\u015f\u0131 tecav\u00fczlere maruz kalamaz. Herkesin bu kar\u0131\u015fma ve tecav\u00fczlere kar\u015f\u0131 kanun ile korunmaya hakk\u0131 vard\u0131r\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

H\u00fck\u00fcmlerine yer verilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n

Arama, amac\u0131na g\u00f6re “adli arama” ve “\u00f6nleme aramas\u0131” olarak ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Arama \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131 ya da bir delili elde etme amac\u0131yla yap\u0131labilece\u011fi gibi, bir su\u00e7un i\u015flenmesini veya bir tehlikeyi \u00f6nlemek amac\u0131yla da yap\u0131labilir. Birinci t\u00fcr aramaya “adli arama” ikinci t\u00fcr aramaya ise “\u00f6nleme aramas\u0131” denilmektedir. Bu itibarla arama hem bir koruma tedbiri hem de \u00f6nleme tedbiri \u00e7e\u015fididir. Her iki t\u00fcr arama aras\u0131nda ortak \u00f6zellikler bulunmakla birlikte hukuk\u00ee nitelikleri, t\u00e2bi olduklar\u0131 kanuni d\u00fczenlemeler ve kapsamlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar da bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

V-Koruma Tedbiri Olarak Arama (Adli Arama):<\/span><\/strong><\/p>\n

Koruma tedbiri olarak arama, ba\u015fka bir ifadeyle adli arama, elkoyma ile birlikte 5271 say\u0131l\u0131 CMK’nun 116-134 ve Adl\u00ee ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finin 5-17. maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015f olup Y\u00f6netmeli\u011fin 5. maddesinde adl\u00ee arama; “bir su\u00e7 i\u015flemek veya buna i\u015ftirak veyahut yatakl\u0131k etmek makul \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda bulunan kimsenin, saklanan\u0131n, \u015f\u00fcphelinin, san\u0131\u011f\u0131n veya h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn yakalanmas\u0131 ve su\u00e7un iz, eser, emare veya delillerinin elde edilmesi i\u00e7in bir kimsenin \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011finin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131larak konutunda, i\u015fyerinde, kendisine ait di\u011fer yerlerde, \u00fczerinde, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131nda, e\u015fyas\u0131nda, arac\u0131nda 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu ile di\u011fer kanunlara g\u00f6re yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma i\u015flemidir” \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Adli araman\u0131n amac\u0131 \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n yakalanmas\u0131 veya su\u00e7 delillerinin ele ge\u00e7irilmesidir. Aramaya konu olabilecek yerler \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n yahut di\u011fer bir ki\u015finin \u00fcst\u00fc, e\u015fyas\u0131, konutu, i\u015fyeri veya ona ait di\u011fer yerlerdir. Adli araman\u0131n g\u00fcn\u00fcn her saatinde yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmakla birlikte konutta, i\u015fyerlerinde ve di\u011fer kapal\u0131 yerlerde araman\u0131n kural olarak g\u00fcnd\u00fcz yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Su\u00e7\u00fcst\u00fc veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2ller ile yakalanm\u0131\u015f veya g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olup da firar eden ki\u015fi veya tutuklu veya h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn tekrar yakalanmas\u0131 amac\u0131yla yap\u0131lan aramalar hari\u00e7 s\u00f6z konusu yerlerde gece vaktinde arama yap\u0131lamayacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Arama karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in araman\u0131n konusunu olu\u015fturan ki\u015fi veya \u015feylerin arama yap\u0131lacak yerde bulundu\u011fu hususunda belli bir \u015f\u00fcphenin bulunmas\u0131 gerekir. Kanun aranacak ki\u015finin su\u00e7la ilgilisine g\u00f6re bu \u015f\u00fcphenin yo\u011funlu\u011funu farkl\u0131 olarak d\u00fczenlemi\u015f ve su\u00e7la ilgisi bulunmayan ki\u015filer nezdinde aramay\u0131 daha s\u0131k\u0131 ko\u015fullara t\u00e2bi k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong><\/p>\n

CMK’nun 116. maddesinin su\u00e7 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan haline g\u00f6re \u015f\u00fcpheli veya san\u0131kla ilgili yap\u0131lacak aramalarda arama sonunda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n yakalanabilece\u011fi veya su\u00e7 delillerinin elde edilebilece\u011fi hususunda makul \u015f\u00fcphe bulunmal\u0131d\u0131r. Adl\u00ee ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finin 6. maddesine g\u00f6re makul \u015f\u00fcphe; hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re somut olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda genellikle duyulan \u015f\u00fcphedir. Araman\u0131n ki\u015fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine ciddi boyutta bir m\u00fcdahale oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda makul \u015f\u00fcphede, ihbar veya \u015fik\u00e2yeti destekleyen emarelerin var olmas\u0131 ve belirtilen konularda \u015f\u00fcphenin somut olgulara dayanmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla arama sonunda belirli bir \u015feyin bulunaca\u011f\u0131n\u0131 veya belirli bir ki\u015finin yakalanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmeyi gerektiren somut olgular mevcut bulunmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

CMK’nun 117. maddesi uyar\u0131nca, su\u00e7 i\u015fleme \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda olmayan di\u011fer ki\u015filerin de \u00fcst\u00fc, e\u015fyas\u0131, konutu, i\u015fyeri veya kendisine ait di\u011fer yerleri, \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n yakalanabilmesi veya su\u00e7 delillerinin elde edilebilmesi amac\u0131yla aranmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer ki\u015filer kavram\u0131na t\u00fczel ki\u015filer ile resmi makam ve daireler de dahildir. Ki\u015finin tan\u0131kl\u0131ktan \u00e7ekinme hakk\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 da aramaya engel de\u011fildir. Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re di\u011fer ki\u015filerle ilgili arama yap\u0131lmas\u0131, makul \u015f\u00fcphenin \u00f6tesinde aran\u0131lan ki\u015finin veya su\u00e7 delillerinin belirtilen yerlerde bulundu\u011funu g\u00f6steren olaylar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancak bu s\u0131n\u0131rlama \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n bulundu\u011fu yerler ile izlendi\u011fi s\u0131rada girdi\u011fi yerler bak\u0131m\u0131ndan ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n

Arama yaz\u0131l\u0131 bir karara veya emre dayanmak zorundad\u0131r. Sonradan yaz\u0131ya \u00e7evrilmi\u015f olsa bile s\u00f6zl\u00fc emir ile arama yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131p yaz\u0131l\u0131l\u0131k \u015fart\u0131 Anayasa’n\u0131n 20, 21 ve Ceza Muhakemesi Kanunun 116. maddelerinin amir h\u00fckm\u00fc gere\u011fidir. Arama kural olarak hakim karar\u0131 ile gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 hallerde ise kolluk amirinin yaz\u0131l\u0131 emri ile de yap\u0131labilecektir. Ancak, konutta, i\u015fyerinde ve kamuya a\u00e7\u0131k olmayan kapal\u0131 alanlarda sadece h\u00e2kim karar\u0131 veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 emri ile arama yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n

Arama karar\u0131 veya emrinin belli baz\u0131 bilgileri i\u00e7ermesi zorunludur. (CMK m.119\/2) Arama karar veya emrinde; araman\u0131n nedenini olu\u015fturan fiil, aran\u0131lacak ki\u015fi, araman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 konut veya di\u011fer yerin adresi ya da e\u015fya, karar veya emrin ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 zaman s\u00fcresi, a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmelidir.<\/strong><\/p>\n

Arama kolluk taraf\u0131ndan icra edilmekle birlikte hakim veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 her zaman aramaya kat\u0131l\u0131p nezaret edebilir. Hakim veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla yap\u0131lan aramalarda herhangi bir i\u015flem tan\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulundurulmas\u0131na gerek yoktur. Kolluk taraf\u0131ndan, hakim veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n konut, i\u015fyeri veya di\u011fer kapal\u0131 yerlerde yap\u0131lan aramalarda ise o yer ihtiyar heyetinden veya kom\u015fulardan iki ki\u015finin haz\u0131r bulundurulmas\u0131 gerekmektedir. Asker\u00ee mahallerde yap\u0131lacak yap\u0131lacak aramalarda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 zorunlu olup ayr\u0131ca arama genel kolluk taraf\u0131ndan de\u011fil asker\u00ee makamlar taraf\u0131ndan yerine getirilecektir.<\/strong><\/p>\n

Aranacak yerlerin sahibi veya e\u015fyan\u0131n zilyedi aramada haz\u0131r bulunabilir, kendisi bulunmazsa temsilcisi veya ay\u0131rt etme g\u00fcc\u00fcne sahip h\u0131s\u0131mlar\u0131ndan biri veya kendisiyle birlikte oturmakta olan bir ki\u015fi veya kom\u015fusu haz\u0131r bulundurulur. CMK’nun 120\/3. maddesi uyar\u0131nca ki\u015finin avukat\u0131n\u0131n aramada haz\u0131r bulunmas\u0131na ve bu kapsamda haz\u0131r bulunabilmesi i\u00e7in ilgili taraf\u0131ndan \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131na engel olunamaz. Bununla birlikte araman\u0131n sonu\u00e7suz kalmas\u0131na neden olabilecekse avukat\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 veya beklenilmesi \u015fart de\u011fildir. Ancak, kolluk kuvvetlerine ve yarg\u0131 merciilerine “engel olmama” bi\u00e7iminde negatif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00f6ng\u00f6ren bu h\u00fckm\u00fcn avukat\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde \u00e7a\u011fr\u0131lmayaca\u011f\u0131 ve beklenilmeyece\u011fi \u015feklinde yorumlanmamas\u0131, aksine uygulamalar\u0131n arama i\u015flemini ve bunun sonucunda elde edilen delilleri hukuka ayk\u0131r\u0131 hale getirebilece\u011finin unutulmamas\u0131 gerekir. Bu nedenle talep edilmesi halinde bu istek aramay\u0131 tehlikeye sokacak veya sonu\u00e7suz b\u0131rakacak nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e arama mahallinde gerekli tedbirler al\u0131narak makul bir s\u00fcre ki\u015finin avukat\u0131n\u0131n beklenilmesi ceza muhakemesinin ama\u00e7 ve ilkelerine daha uygun olacakt\u0131r. Nitekim \u00f6\u011fretide de; “muhakemenin her a\u015famas\u0131nda avukat yard\u0131m\u0131ndan yararlanmak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa g\u00f6re, aramada da san\u0131k kadar onun avukat\u0131n\u0131n da haz\u0131r bulunma hakk\u0131n\u0131n oldu\u011fu kabul edilmelidir… Ancak bir avukat \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 ve beklenilmesi aramay\u0131 sonu\u00e7suz b\u0131rakaca\u011f\u0131 hallerde, di\u011fer bir ifadeyle gecikmede tehlikelinin bulunmas\u0131 halinde art\u0131k bu haktan yararlan\u0131lmamas\u0131 gerekir” (Veli \u00d6zer \u00d6zbek, Ceza Muhakemesinde Koruma Tedbiri Olarak Arama, Se\u00e7kin Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1999, 1. Bas\u0131, s.132-133),<\/em> “Hakk\u0131nda arama tedbiri uygulanan ki\u015finin avukat\u0131n\u0131n aramada haz\u0131r bulunmas\u0131na engel olunamaz. Ancak, avukat \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 ve beklenmesi aramay\u0131 sonu\u00e7suz b\u0131rakmayacak olmal\u0131d\u0131r” (Nur Centel, Hamide Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, Eyl\u00fcl 2014, 11. Bas\u0131, s.393)<\/em> \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/strong><\/p>\n

Aramaya ba\u015flan\u0131lmadan \u00f6nce araman\u0131n muhatab\u0131 olan ki\u015fiye araman\u0131n sebebi ve amac\u0131 hakk\u0131nda bilgi verilmelidir. Ceza Muhakemesi Kanununun 120. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda su\u00e7la ilgisi olmayan ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan bu bilgilendirilmenin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi’nin aramalar\u0131n yap\u0131lma \u015fekline ili\u015fkin 28, 29 ve 30. maddelerinde delil karart\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7arak araman\u0131n amac\u0131n\u0131 tehlikeye sokmas\u0131 veya kolluk memurlar\u0131n\u0131 veya di\u011fer bireyleri tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek olmas\u0131 gibi istisnai haller d\u0131\u015f\u0131nda aramadan \u00f6nce \u015f\u00fcpheli ve san\u0131k dahil araman\u0131n muhatab\u0131 olan ki\u015filere aramaya ba\u015flan\u0131lmadan \u00f6nce araman\u0131n sebebi ve amac\u0131 hakk\u0131nda bilgi verilmesi ile arama karar\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmesi gerekti\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n

Aramaya muhatap olanlar\u0131n aramaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmama ve katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri bulunmaktad\u0131r. Adli arama, kollu\u011fa l\u00fczumunda zor kullanma yetkisini veren bir tedbir t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. CMK’nun “adl\u00ee kollu\u011fun olay yerinde ald\u0131\u011f\u0131 tedbirlere uyulmamas\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 168. maddesi adli arama s\u0131ras\u0131nda da uygulanabilecektir. Bu itibarla arama i\u015flemine ba\u015flayan kolluk g\u00f6revlileri aramaya engel olan veya yetkisi i\u00e7inde ald\u0131\u011f\u0131 tedbirlere ayk\u0131r\u0131 davranan ki\u015fileri, i\u015flemler sonu\u00e7lan\u0131ncaya kadar ve gerekti\u011finde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir \u015fekilde zor kullanarak bundan men edebilecektir.<\/strong><\/p>\n

Arama i\u015flemi tutana\u011fa ba\u011flan\u0131r. Tutanakta; arama karar\u0131n\u0131n tarih ve say\u0131s\u0131, h\u00e2kim karar\u0131 yoksa verilmi\u015f olan yaz\u0131l\u0131 emrin tarih ve say\u0131s\u0131 ile emri veren merci, araman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer, tarih ve saat, araman\u0131n konusu, aranan ki\u015finin kimlik bilgileri, ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylemedi\u011fi takdirde e\u015fk\u00e2l bilgileri, ara\u00e7ta, konutta, i\u015fyeri ve eklentilerinde arama yap\u0131lm\u0131\u015fsa, arac\u0131n plaka numaras\u0131, markas\u0131, konutun, i\u015fyerinin ve eklentilerinin a\u00e7\u0131k adresi, su \u00fcst\u00fc arac\u0131n\u0131n aranmas\u0131nda arac\u0131n cinsi, ismi, sahibi ve kullanan\u0131, deniz arac\u0131n\u0131n aranmas\u0131 h\u00e2linde ise deniz arac\u0131n\u0131n cinsi, ismi, donatan\u0131, ba\u011flama liman\u0131, tonaj\u0131, acentesi, kaptan\u0131 ve arama mevki, araman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, el konulan su\u00e7 e\u015fyas\u0131na ili\u015fkin belirleyici bilgiler, aramada yakalanan ki\u015filer varsa kimlik bilgileri, kimli\u011fi belirlenemiyorsa e\u015fk\u00e2l bilgileri, arama sonucunda yaralanma veya madd\u00ee bir zarar meydana gelip gelmedi\u011fi ve arama i\u015flemini yapanlar\u0131n ad\u0131, soyad\u0131, sicili ve unvan\u0131 hususlar\u0131 yer almal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Araman\u0131n sonunda hakk\u0131nda arama i\u015flemi uygulanan kimseye istemi \u00fczerine araman\u0131n hangi ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, soru\u015fturma ve kovu\u015fturma konusu fiilin niteli\u011fini belirten bir belge ve istemi \u00fczerine elkonulan veya koruma alt\u0131na al\u0131nan e\u015fyan\u0131n listesini i\u00e7eren bir defter ve e\u011fer \u015f\u00fcpheyi hakl\u0131 k\u0131lan bir \u015fey elde edilmemi\u015f ise bunu belirten bir belge verilmelidir.<\/strong><\/p>\n

Arama sonucunda bulunmas\u0131 umulan su\u00e7 delillerine el konulacak, yap\u0131lmakta olan soru\u015fturma veya kovu\u015fturmayla ilgisi olmayan ancak, di\u011fer bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi \u015f\u00fcphesini uyand\u0131rabilecek bir delil elde edilirse yine bu delil de muhafaza alt\u0131na al\u0131narak ve durum Cumhuriyet savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na derh\u00e2l bildirilecektir.<\/strong><\/p>\n

Arama kolluk taraf\u0131ndan yerine getirilse bile hakk\u0131nda arama i\u015flemi uygulanan kimsenin belge veya k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 inceleme yetkisi sadece Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ve h\u00e2kime aittir.<\/strong><\/p>\n

Avukatlar, hakimler ve savc\u0131lar gibi yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6revlerin \u00f6zelli\u011fi gere\u011fi \u00f6zel soru\u015fturma usul\u00fcne t\u00e2bi olan baz\u0131 ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan adli arama bu ki\u015filerin mesleklerinin ve ifa ettikleri g\u00f6revlerin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re genel h\u00fck\u00fcmlerden farkl\u0131 usullere ve \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlere ba\u011flam\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir durumun varl\u0131\u011f\u0131 halinde mahsus kanunda kabul edilen aramaya ili\u015fkin \u00f6zel kurallar ge\u00e7erli olacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n

VI-\u00d6nleme Tedbiri Olarak Arama (\u00d6nleme Aramas\u0131):<\/span><\/strong><\/p>\n

Genel emniyet ve asayi\u015fin korunmas\u0131 ve tehlikelerin \u00f6nlenmesi amac\u0131yla ba\u015fvurulan \u00f6nleme aramas\u0131, kollu\u011fun su\u00e7 \u00f6ncesi g\u00f6revleri i\u00e7erisinde yer alan bir idari kolluk faaliyetidir. (H\u00fcseyin Yal\u00e7\u0131n, \u00d6nleme Aramas\u0131, Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f Y\u00fcksek Lisans Tezi, Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Konya, 2010, s.44)<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 9 ve Adl\u00ee ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi’nin 18-26. maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015f olup Y\u00f6netmeli\u011finin 19. maddesinde; “Mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeninin, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve h\u00fcrriyetlerinin korunmas\u0131, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131 veya bulundurulmas\u0131 yasak olan her t\u00fcrl\u00fc sil\u00e2h, patlay\u0131c\u0131 madde veya e\u015fyan\u0131n tespiti amac\u0131yla, h\u00e2kim karar\u0131 veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde m\u00fclk\u00ee \u00e2mirin yaz\u0131l\u0131 emriyle ikinci f\u0131krada belirtilen yerlerde, ki\u015filerin \u00fcstlerinde, arac\u0131nda, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131nda ve e\u015fyas\u0131nda yap\u0131lan arama i\u015flemidir” \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131n\u0131n kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 9. maddesi, kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi 04.07.1934 tarihinden sonra bir \u00e7ok kez de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fram\u0131\u015f, 02.06.2007 g\u00fcn ve 5681 say\u0131l\u0131 Kanunla a\u015fa\u011f\u0131daki son \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r:<\/strong><\/p>\n

“Polis, tehlikenin veya su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi amac\u0131yla us\u00fbl\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f sulh ceza h\u00e2kiminin karar\u0131 veya bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde m\u00fclk\u00ee \u00e2mirin verece\u011fi yaz\u0131l\u0131 emirle; ki\u015filerin \u00fcstlerini, ara\u00e7lar\u0131n\u0131, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 ve e\u015fyas\u0131n\u0131 arar; al\u0131nmas\u0131 gereken tedbirleri al\u0131r, su\u00e7 delillerini koruma alt\u0131na alarak 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re gerekli i\u015flemleri yapar.<\/strong><\/p>\n

Arama talep yaz\u0131s\u0131nda, arama i\u00e7in makul sebeplerin olu\u015ftu\u011funun gerek\u00e7eleriyle birlikte g\u00f6sterilmesi gerekir.<\/strong><\/p>\n

Arama karar\u0131nda veya emrinde;<\/strong><\/p>\n

a) Araman\u0131n sebebi,<\/strong><\/p>\n

b) Araman\u0131n konusu ve kapsam\u0131,<\/strong><\/p>\n

c) Araman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 yer,<\/strong><\/p>\n

\u00e7) Araman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 zaman ve ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 s\u00fcre,<\/strong><\/p>\n

belirtilir.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki yerlerde yap\u0131labilir:<\/strong><\/p>\n

a) 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu kapsam\u0131na giren toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde veya yak\u0131n \u00e7evresinde.<\/strong><\/p>\n

b) \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri ile kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 veya sendikalar\u0131n genel kurul toplant\u0131lar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerin yak\u0131n \u00e7evresinde.<\/strong><\/p>\n

c) Halk\u0131n topluca bulundu\u011fu veya toplanabilece\u011fi yerlerde.<\/strong><\/p>\n

\u00e7) E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in her derecede e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n idarecilerinin talebiyle ve 20 nci maddenin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (A) bendindeki ko\u015fula uygun olarak girilecek y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde, bunlar\u0131n yak\u0131n \u00e7evreleri ile giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda.<\/strong><\/p>\n

d) Umum\u00ee veya umuma a\u00e7\u0131k yerlerde.<\/strong><\/p>\n

e) Her t\u00fcrl\u00fc toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda, seyreden ta\u015f\u0131tlarda.<\/strong><\/p>\n

Konutta, yerle\u015fim yerinde ve kamuya a\u00e7\u0131k olmayan i\u015fyerlerinde ve eklentilerinde \u00f6nleme aramas\u0131 yap\u0131lamaz.<\/strong><\/p>\n

Spor kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131, miting, konser, festival, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn d\u00fczenlendi\u011fi veya aniden topluluklar\u0131n olu\u015ftu\u011fu hallerde gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hal var say\u0131l\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Polis, tehlikenin \u00f6nlenmesi veya bertaraf edilmesi amac\u0131yla g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bina ve tesislere gelenlerin; herhangi bir emir veya karar olmas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, \u00fcst\u00fcn\u00fc, arac\u0131n\u0131 ve e\u015fyas\u0131n\u0131 teknik cihazlarla, gerekti\u011finde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkilidir. Bu yerlere girmek isteyenler kimliklerini sorulmaks\u0131z\u0131n ibraz etmek zorundad\u0131rlar. Milletleraras\u0131 anla\u015fmalar h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131n\u0131n sonucu, arama karar\u0131 veya emri veren merci veya makama bir tutanakla bildirilir.”<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131n\u0131n amac\u0131 milli g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve h\u00fcrriyetlerinin ve genel sa\u011fl\u0131k ile genel ahlak\u0131n korunmas\u0131, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131 veya bulundurulmas\u0131 yasak olan her t\u00fcrl\u00fc sil\u00e2h, patlay\u0131c\u0131 madde veya e\u015fyan\u0131n tespitidir. B\u00f6ylelikle kamu g\u00fcvenli\u011fi ile d\u00fczenini bozabilecek ki\u015fi ve e\u015fyalar bulunarak muhtemel bir zarar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine veya su\u00e7 i\u015flenmesine engel olunarak toplum yak\u0131n bir tehlikeden korunacakt\u0131r. Ayr\u0131ca yap\u0131lacak \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131 arama ile su\u00e7 i\u015flemenin normal bir davran\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 ve su\u00e7a giden yollar\u0131n devlet taraf\u0131ndan kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mesaj\u0131 da verilmi\u015f olacak ve bu mesaj, \u00e7o\u011fu zaman su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131nda olanlar\u0131n bu kararlar\u0131ndan d\u00f6nmelerinde etkili olacakt\u0131r. (M. Bedri Ery\u0131lmaz, T\u00fcrk ve \u0130ngiliz Hukukunda ve Uygulamas\u0131nda Durdurma ve Arama, Se\u00e7kin Yay\u0131nlar\u0131, Birinci Bas\u0131, Ankara, Mart 2003, s. 35)<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131na karar verilebilmesi i\u00e7in belirtilen konulara ili\u015fkin tehlikenin somut ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir tehlike olmas\u0131 gerekir. 2559 say\u0131l\u0131PVSK bu nitelikteki tehlike halini “makul sebep” olarak ifade etmektedir. Su\u00e7 delillerinin elde edilebilece\u011fi hususunda somut olgulara dayal\u0131 “makul \u015f\u00fcphe” ile \u00f6nleme aramas\u0131ndaki “makul sebep” aras\u0131nda fark vard\u0131r. Makul sebep, konunun uzman\u0131 olan ki\u015fi taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilen olgulard\u0131r. Somut bir olguyu o konuda bilgi sahibi olan bir ki\u015fi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, buna bir anlam verebilir. \u00c7ok say\u0131da uzman\u0131n ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015fabildi\u011fi hallerde, “makul sebep” bulundu\u011fu kabul edilir. Makul \u015f\u00fcphe ise s\u0131radan bir ki\u015finin yapaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeye dayanmakta olupmakul d\u00fczeydeki \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n, somut bir olguyu ayn\u0131 y\u00f6nde de\u011ferlendirebildikleri durumlarda, bu de\u011ferlendirme su\u00e7 ile ilgili ise “makul \u015f\u00fcphe” vard\u0131r. (Feridun Yenisey, Ay\u015fe Nuho\u011flu, Ceza Muhakemesi Hukuku Ders Kitab\u0131, Bah\u00e7e\u015fehir \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, \u0130kinci Bas\u0131, Ekim 2014, s. 538)<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131 ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yerlerde yap\u0131labilir. PVSK somut ve yak\u0131n bir tehlikenin ba\u015f g\u00f6sterecebilece\u011fi alanlar\u0131 esas almak suretiyle \u00f6nleme aramas\u0131 yap\u0131labilecek yerleri tek tek saym\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re \u00f6nleme aramas\u0131;<\/strong><\/p>\n

1) 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu kapsam\u0131na giren toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde veya yak\u0131n \u00e7evresinde,<\/strong><\/p>\n

2) \u00d6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri ile kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 veya sendikalar\u0131n genel kurul toplant\u0131lar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerin yak\u0131n \u00e7evresinde,<\/strong><\/p>\n

3) Halk\u0131n topluca bulundu\u011fu veya toplanabilece\u011fi yerlerde,<\/strong><\/p>\n

4) E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in her derecede e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n idarecilerinin talebiyle ve kurumun imk\u00e2nlar\u0131yla \u00f6nlenmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclmeyen olaylar\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 ihtimali kar\u015f\u0131s\u0131nda rekt\u00f6r, acele h\u00e2llerde de dekan veya ba\u011fl\u0131 kurulu\u015f yetkililerinin kolluktan yard\u0131m istemeleri h\u00e2linde, girilecek y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde, bunlar\u0131n yak\u0131n \u00e7evreleri ile giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda,<\/strong><\/p>\n

5) Umum\u00ee veya umuma a\u00e7\u0131k yerlerde,<\/strong><\/p>\n

6) Her t\u00fcrl\u00fc toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda, seyreden ta\u015f\u0131tlarda yap\u0131labilecektir.<\/strong><\/p>\n

Konutta, yerle\u015fim yerinde ve kamuya a\u00e7\u0131k olmayan \u00f6zel i\u015fyerlerinde ve eklentilerinde hi\u00e7bir \u015fekilde \u00f6nleme aramas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131p bu yerlerde \u015fartlar\u0131 varsa ancak adli arama yap\u0131labilir.<\/strong><\/p>\n

Anayasa’n\u0131n 20. maddesi gere\u011fince \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi esast\u0131r. \u00d6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine milli g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahlak\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f hakim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a dokunulamaz. Anayasan\u0131n bu h\u00fckm\u00fc sadece adli aramalar i\u00e7in de\u011fil \u00f6nleme aramalar\u0131 i\u00e7inde ge\u00e7erli \u00fcst norm niteli\u011findedir. Nitekim Anayasa Mahkemesinin 22.02.2006 g\u00fcn ve 29-24 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da bu husus \u201cAnayasa’n\u0131n 20. maddesi sadece adl\u00ee aramalarda de\u011fil, \u00f6zel ya\u015fama m\u00fcdahale olu\u015fturan t\u00fcm aramalarda uygulanma olana\u011f\u0131na sahiptir. Bu nedenle de madde ile \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00e2kim karar\u0131 g\u00fcvencesinden \u00f6nleme aramalar\u0131n\u0131n istisna tutuldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Bu nedenle \u00f6nleme aramas\u0131 idari bir i\u015flem olsa da kural olarak hakim karar\u0131yla yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kolluk taraf\u0131ndan somut tehlikenin olu\u015ftu\u011funu g\u00f6steren belirlemeler \u00f6nceden tespit edilip araman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilen yer ve zaman ile birlikte o yer m\u00fclk\u00ee \u00e2mirine yaz\u0131l\u0131 olarak iletilir. \u0130llerde vali veya bu konuda yetkilendirdi\u011fi yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve il\u00e7elerde ise kaymakam\u0131 ifade eden m\u00fclki amir kollu\u011fun talebini uygun bulursa h\u00e2kimden arama karar\u0131 talep eder ancak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde kendisi de yaz\u0131l\u0131 arama emri verebilir. \u00d6nleme karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve icras\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n herhangi bir g\u00f6rev ve fonksiyonu yoktur. Kollu\u011funun kendi i\u00e7indeki birim amirlerinin emri ile \u00f6nleme aramas\u0131 yap\u0131lamaz. Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finin 4. maddesi uyar\u0131nca, \u00f6nleme aramas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hal; derh\u00e2l i\u015flem yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeninin, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve h\u00fcrriyetlerinin korunmas\u0131n\u0131n tehlikeye girmesi veya zarar g\u00f6rmesi, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenememesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131 veya bulundurulmas\u0131 yasak olan her t\u00fcrl\u00fc sil\u00e2h, patlay\u0131c\u0131 madde veya e\u015fyan\u0131n tespit edilememesi ihtim\u00e2linin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve gerekti\u011finde h\u00e2kimden karar almak i\u00e7in vakit bulunmamas\u0131 h\u00e2lini ifade etmektedir. 2559 say\u0131l\u0131 PVSK’nun 9\/6. maddesi uyar\u0131nca spor kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131, miting, konser, festival, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn d\u00fczenlendi\u011fi veya aniden topluluklar\u0131n olu\u015ftu\u011fu hallerde gecikmesinde sak\u0131nca bulunan halin bulundu\u011fu kabul edilmektedir.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131 karar\u0131nda veya emrinde; araman\u0131n sebebi, konusu ve kapsam\u0131, araman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 yer, araman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 zaman ve ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 s\u00fcre belirtilmelidir. \u00d6nleme aramas\u0131nda gece ile ilgili bir istisnaya yer verilmedi\u011finden her zaman yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00d6nleme aramas\u0131 karar\u0131n\u0131n ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 s\u00fcrenin s\u0131n\u0131r\u0131 ile ilgili olarak da mevzuatta k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktad\u0131r. Zira \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 s\u00fcre, karar verilmesine dayanak te\u015fkil eden makul sebebin niteli\u011fine g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik arz edebilmektedir. \u00d6rne\u011fin; olimpiyat oyunlar\u0131 gibi iki ya da \u00fc\u00e7 hafta s\u00fcrecek ve d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok \u00fclkesinden sporcu ve izleyicilerin kat\u0131laca\u011f\u0131 bir spor organizasyonunda ya\u015fanabilecek kamu d\u00fczenini bozucu nitelikteki olaylar\u0131n ve su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi amac\u0131yla makul sebep olu\u015fmas\u0131 halinde yap\u0131lacak bir \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n ge\u00e7erlilik s\u00fcresi organizasyon s\u00fcresi kadar olabilece\u011fi gibi, ba\u015fka olaylarda duruma g\u00f6re bir g\u00fcn s\u00fcreli, hatta saatli \u00f6nleme aramas\u0131 kararlar\u0131n\u0131n verilmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Her hal\u00fckarda bu s\u00fcrenin araman\u0131n hakl\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcreden fazla olmamas\u0131 laz\u0131md\u0131r. \u00d6nleme aramas\u0131n\u0131n da ki\u015filerin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine bir m\u00fcdahale niteli\u011finde bulunmas\u0131 nedeniyle, makul bir sebep olmad\u0131\u011f\u0131 halde verilen uzun s\u00fcreli \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131 yasal olsa bile hukuka uygun olmayacakt\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde makul bir sebep yokken belli periyotlarla yenilenmek suretiyle s\u00fcreklilik arzecek ve genel arama izlenimi verecek \u015fekilde \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131 verilmesi de hukuka ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131 niteli\u011finde say\u0131lmayan idari denetimler i\u00e7in herhangi bir arama emir veya karar\u0131na gerek yoktur. Bir yerin faaliyeti bak\u0131m\u0131ndan uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fc bulundu\u011fu kurallara uygun olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti bak\u0131m\u0131ndan o yerde yap\u0131lan i\u015flem bir denetlemedir. (Murat Ayd\u0131n, Arama ve El Koyma, Se\u00e7kin Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, Mart 2009, Birinci Bas\u0131, s.124) Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finin “denetim yap\u0131lacak yerler” ba\u015fl\u0131kl\u0131 18. maddesinde kolluk taraf\u0131ndan kendili\u011finden denetim yap\u0131labilecek bu haller g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu kapsamda \u00f6rne\u011fin; umuma a\u00e7\u0131k istirahat ve e\u011flence yerlerinin genel g\u00fcvenlik ve asayi\u015f y\u00f6n\u00fcnden denetimi, kimlik sorma, 2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Kanununa g\u00f6re ara\u00e7larda bulunmas\u0131 gerekli belgeler ve e\u015fyalarla ilgili yap\u0131lan denetimler, elektromanyetik ayg\u0131tlar ve dedekt\u00f6r k\u00f6pekleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lan tarama \u015feklindeki denetimler kolluk taraf\u0131ndan herhangi bir arama emir veya karar\u0131na gerek olmadan kendili\u011finden yap\u0131labilecektir. \u00d6nleme aramas\u0131 niteli\u011finde say\u0131lmayan idari denetimler y\u00f6netmelikte say\u0131lanlardan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131ndan daha pek \u00e7ok \u00f6zel kanunda ve d\u00fczenleyici i\u015flemde idari denetimlere ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler yer almaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Ayr\u0131ca 2559 say\u0131l\u0131 PVSK’nda ve Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finde hakimden \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 gerekmeyen haller g\u00f6sterilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; polisin, tehlikenin \u00f6nlenmesi veya bertaraf edilmesi amac\u0131yla g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bina ve tesislere gelenlerin herhangi bir emir veya karar olmas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, \u00fcst\u00fcn\u00fc, arac\u0131n\u0131 ve e\u015fyas\u0131n\u0131 teknik cihazlarla, gerekti\u011finde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkisi bulunmaktad\u0131r. (PVSK m.9\/7) Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finin 25. maddesi uyar\u0131nca Devlet\u00e7e kamu hizmetine \u00f6zg\u00fclenmi\u015f bina ve her t\u00fcrl\u00fc tesislere giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n belirli kurallara t\u00e2bi tutuldu\u011fu h\u00e2llerde, s\u00f6z konusu tesislere girenlerin \u00fcstlerinin veya \u00fczerlerindeki e\u015fyan\u0131n veya ara\u00e7lar\u0131n\u0131n aranmas\u0131nda, 5442 say\u0131l\u0131 \u0130l \u0130daresi Kanununun Ek 1. maddesi kapsam\u0131nda bulunan, sivil hava meydanlar\u0131nda, limanlarda ve s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131nda, binalar\u0131n, u\u00e7aklar\u0131n, gemilerin ve her t\u00fcrl\u00fc deniz ve kara ta\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n, giren \u00e7\u0131kan yolcular\u0131n X-ray cihaz\u0131ndan ge\u00e7irilerek, gerekti\u011finde \u00fcst\u00fcn\u00fcn ve e\u015fyas\u0131n\u0131n aranmas\u0131 ile buralarda g\u00f6revli kamu kurulu\u015flar\u0131 ve \u00f6zel kurulu\u015flar personelinin, \u00fcstlerinin, ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ve e\u015fyalar\u0131n\u0131n aranmas\u0131nda, 2935 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc H\u00e2l Kanununun 11. maddesi kapsam\u0131nda, ki\u015filerin \u00fcst\u00fcn\u00fcn, e\u015fyalar\u0131n\u0131n Ola\u011fan\u00fcst\u00fc H\u00e2l Valisinin emriyle aranmas\u0131nda, 1402 say\u0131l\u0131 S\u0131k\u0131y\u00f6netim Kanununun 3. maddesi kapsam\u0131nda, konutlar\u0131n ve her t\u00fcrl\u00fc dernek, siyas\u00ee parti, sendika, kul\u00fcp gibi te\u015fekk\u00fcllere ait binalar\u0131n, i\u015fyerlerinin, \u00f6zel ve t\u00fczel ki\u015filiklere sahip m\u00fcesseseler ve bunlara ait eklentilerin ve her t\u00fcrl\u00fc kapal\u0131 ve a\u00e7\u0131k yerlerin, mektup, telgraf ve sair g\u00f6nderilerin ve ki\u015filerin \u00fczerlerinin s\u0131k\u0131y\u00f6netim komutan\u0131n\u0131n emriyle aranmas\u0131nda, kanunlar\u0131n, muhafaza alt\u0131na al\u0131nmalar\u0131na olanak verdi\u011fi ki\u015filerin, \u00fcst veya e\u015fyalar\u0131n\u0131n aranmas\u0131nda, 298 say\u0131l\u0131 Se\u00e7imlerin Temel H\u00fck\u00fcmleri ve Se\u00e7men K\u00fct\u00fckleri Hakk\u0131nda Kanun \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6revli kollu\u011fun, ayn\u0131 Kanunun 79. maddesindeki sil\u00e2h ta\u015f\u0131ma yasa\u011f\u0131 kapsam\u0131nda, sil\u00e2h ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphelenilen ki\u015filerin \u00fcstlerinin ve e\u015fyalar\u0131n\u0131n aranmas\u0131nda ayr\u0131ca bir arama emri ya da karar\u0131 gerekmeyecektir. Yine 2559 say\u0131l\u0131 PVSK’nun 20. maddesi gere\u011fince; bir hukuka uygunluk nedenine ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131lan aramalarda da \u00f6rne\u011fin imdat istenmesi veya yang\u0131n, su bask\u0131n\u0131 ve bo\u011fulma gibi b\u00fcy\u00fck tehlikelerin haber verilmesi veya g\u00f6r\u00fclmesi hallerinde de arama emir veya karar\u0131na gerek olmayacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131n\u0131n nas\u0131l icra edilece\u011fi hususunda 2559 say\u0131l\u0131 PVSK’nda ve Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finde \u00f6zel bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Y\u00f6netmeli\u011fin “Aramalar\u0131n Yap\u0131lma \u015eekli” ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki h\u00fck\u00fcmler hem adli hem de \u00f6nleme aramas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli ortak h\u00fck\u00fcmlerdir.<\/strong><\/p>\n

Ancak bu noktada havaalanlar\u0131 ile baz\u0131 kamu binalar\u0131n\u0131n giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda buraya girmek isteyen herkesin \u00fczerinde ve e\u015fyalar\u0131nda yap\u0131lan aramalarla di\u011fer kamuya a\u00e7\u0131k alanlardaki aramalar\u0131 birbirinden ay\u0131rmak gerekmektedir. Zira ilk halde ki\u015filer arama yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilmesine kar\u015f\u0131n bir tercihte bulunarak aramaya ba\u015ftan r\u0131za g\u00f6stermi\u015f olmaktad\u0131r. Di\u011fer halde ise ki\u015fi herhangi bir zamanda, herhangi bir yerde, \u00f6nceden bildirilmeksizin ve vazge\u00e7me hakk\u0131 da olmaks\u0131z\u0131n zorla aranmaktad\u0131r. Ki\u015filerin konutlar\u0131ndan veya i\u015fyerlerindena\u00e7\u0131k alanlara, \u00f6rne\u011fin; soka\u011fa \u00e7\u0131kmalar\u0131 veya hususi veya toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131na binmeleri, \u00f6zel ya\u015fama ili\u015fkin haklar\u0131ndan vazge\u00e7tikleri anlam\u0131na gelmeyecektir. B\u00f6yle bir ki\u015finin aranmas\u0131n\u0131n Anayasa ve A\u0130HS’in 8. maddesini ihlal etmemesi i\u00e7in araman\u0131n yasal olmas\u0131, me\u015fru bir amaca dayanmas\u0131 ve ayr\u0131ca demokratik bir toplumda gerekli olmas\u0131 gerekmektedir. Ki\u015filerin tercih hakk\u0131 bulunmayan kamuya a\u00e7\u0131k alanlardaki aramalarda kollu\u011fa keyfi m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 hukuki koruma sa\u011flamayan s\u0131n\u0131rs\u0131z bir takdir hakk\u0131 tan\u0131nmas\u0131 kabul edilemez. Nitekim, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’nin G\u0131llan ve Qu\u0131nton\/Birle\u015fik Krall\u0131k (12.01.2010; Ba\u015fvuru no: 4158\/05) karar\u0131nda da ayn\u0131 ilkeler benimsenmi\u015ftir. Bu itibarla kollu\u011fun hakim karar\u0131 veya m\u00fclki amirin yaz\u0131l\u0131 emrine dayal\u0131 a\u00e7\u0131k alanlardaki \u00f6nleme aramas\u0131 yetkisini kullan\u0131labilmesi i\u00e7in mesleki tecr\u00fcbesine ve i\u00e7inde bulunulan durumdan edindi\u011fi izlenime dayanan makul bir sebebin bulunmas\u0131 gerekir. Esasen \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 g\u00f6sterilen yerlere gelen ki\u015filerin \u00fcst\u00fcn\u00fcn, e\u015fyas\u0131n\u0131n, ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131n ve arac\u0131n\u0131n aranabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle bu ki\u015filerin durdurulmas\u0131 gerekir. Bu nedenle 2559 say\u0131l\u0131 PVSK’nun 4\/A maddesindeki durdurmaya ili\u015fkin; “Durdurma yetkisinin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in polisin tecr\u00fcbesine ve i\u00e7inde bulunulan durumdan edindi\u011fi izlenime dayanan makul bir sebebin bulunmas\u0131 gerekir. S\u00fcreklilik arz edecek, fiil\u00ee durum ve keyfilik olu\u015fturacak \u015fekilde durdurma i\u015flemi yap\u0131lamaz” \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi zorunludur. \u00d6nleme aramas\u0131 karar\u0131n\u0131n, ge\u00e7erli oldu\u011fu yerdeki herkesi veya her \u015feyi hi\u00e7bir ayr\u0131ma t\u00e2bi tutmaks\u0131z\u0131n tehdit unsuru olarak kabul etti\u011fi s\u00f6ylenemez. Di\u011fer taraftan tehlikelinin t\u00e2bi k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zorunluluk gere\u011fi objektif sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ayn\u0131 stat\u00fcde bulunan herkesin durdurulup aranmas\u0131 da keyfilik olarak kabul edilmemelidir.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131nda tehlikeli bir ki\u015fi veya e\u015fya aranmakta olup \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n muhataplar\u0131 da su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda olmayan ki\u015filerdir. Bu nedenle \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n, en k\u0131sa zamanda tamamlanmas\u0131 gerekir.<\/strong><\/p>\n

CMK’nun 161\/2 ve PVSK’nun Ek 6. maddeleri uyar\u0131nca edinilen bilgi veya al\u0131nan ihbar veya \u015fik\u00e2yet \u00fczerine veya kendili\u011finden bir su\u00e7la kar\u015f\u0131la\u015fan kollu\u011fun, olay yerinde ki\u015filerin ve toplumun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na, v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne veya malvarl\u0131\u011f\u0131na zarar gelmemesi ve su\u00e7un delillerinin kaybolmamas\u0131 ya da bozulmamas\u0131 i\u00e7in gerekli acele tedbirleri ald\u0131ktan sonra durumu derhal Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na bildirmesi ve Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n talimat\u0131 do\u011frultusunda i\u015fin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli soru\u015fturma i\u015flemlerini yapmas\u0131 gereklidir.<\/strong><\/p>\n

Ba\u015flang\u0131\u00e7ta su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesi olsa bile, su\u00e7 \u015f\u00fcphesi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 andan itibaren yap\u0131lacak durdurma ve arama adli bir nitelik ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, ter\u00f6r olaylar\u0131n\u0131n yo\u011fun olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir \u015fehrin giri\u015finde, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc mensuplar\u0131n\u0131n muhtelif zamanlarda \u015fehre gizlice girdi\u011finin bilindi\u011fi bir durumda, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc mensuplar\u0131n\u0131n muhtemel bir eylem i\u00e7in \u015fehre girmesi bir tehlike olu\u015fturaca\u011f\u0131ndan ve bu tehlikeyi \u00f6nlemek i\u00e7in, g\u00fcn\u00fcn belli bir saatinde, ara\u00e7lar\u0131n durdurulup aranmas\u0131 halinde durdurma ve aramay\u0131 hakl\u0131 k\u0131lan bir makul sebep s\u00f6z konusu olabilecektir. Bu ama\u00e7la yap\u0131lacak bir durdurma ve arama \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131d\u0131r. Ancak, ara\u00e7lardan, bir tanesinin kontrol noktas\u0131nda durmay\u0131p bilin\u00e7li olarak ka\u00e7mas\u0131 halinde, bir su\u00e7 \u015f\u00fcphesi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan bu arac\u0131n ve i\u00e7indekilerin daha sonra durdurulup aranmak amac\u0131yla takip edilmesi adli bir i\u015flemdir. Yine, u\u00e7a\u011fa binen yolcular\u0131n, tek tek durdurulup aranmas\u0131 \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131d\u0131r. Ama\u00e7 u\u00e7a\u011fa silah ve patlay\u0131c\u0131 gibi maddelerin girmesini \u00f6nleyerek muhtemel bir tehlikenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mektir. Ancak, bu s\u0131rada, yolculardan birisinin kontrolden ge\u00e7mek istememekte direnmesi veya ka\u00e7mas\u0131 halinde bu bir \u015f\u00fcphelenme sebebidir ve bu ki\u015finin daha sonra ger\u00e7ekle\u015ftirilecek aramas\u0131 adli ama\u00e7l\u0131 olacakt\u0131r. (M. Bedri Ery\u0131lmaz, T\u00fcrk ve \u0130ngiliz Hukukunda ve Uygulamas\u0131nda Durdurma ve Arama, Se\u00e7kin Yay\u0131nlar\u0131, Birinci Bas\u0131, Ankara, Mart 2003, s. 161)<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131 sonucunda bir su\u00e7 unsuruna veya deliline rastlan\u0131rsa koruma alt\u0131na al\u0131nacak ve durum Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na derh\u00e2l bildirilerek elkoyma i\u015flemini ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere Cumhuriyet savc\u0131s\u0131ndan yeni bir yaz\u0131l\u0131 emir istenecektir. Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde kolluk \u00e2mirinin yaz\u0131l\u0131 emriyle de elkoyma yap\u0131labilecektir. H\u00e2kim karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan elkoyma i\u015flemi, yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli h\u00e2kimin onay\u0131na sunulmal\u0131d\u0131r. \u00d6nleme aramas\u0131n\u0131n konusu ve kapsam\u0131 i\u00e7inde olan ancak su\u00e7 unsuru olu\u015fturmayan \u00f6rne\u011fin, bozuk para, \u00e7akmak gibi bir e\u015fya ise ge\u00e7ici olarak koruma alt\u0131na al\u0131n\u0131r ve aramaya sebep te\u015fkil eden husus sona erdi\u011finde ilgiliye teslim edilir.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131n\u0131n sonucu arama karar\u0131 veya emri veren merci veya makama bildirilir. Ayr\u0131ca arama s\u0131ras\u0131nda su\u00e7 unsuruna rastlan\u0131lm\u0131\u015fsa bununla ilgili \u00f6zel olarak \u00f6nleme aramas\u0131 tutana\u011f\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Bu tutanakta adli arama tutana\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi arama karar\u0131n\u0131n tarih ve say\u0131s\u0131, h\u00e2kim karar\u0131 yoksa verilmi\u015f olan yaz\u0131l\u0131 emrin tarih ve say\u0131s\u0131 ile emri veren merci, araman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer, tarih ve saat, araman\u0131n konusu, aranan ki\u015finin kimlik bilgileri, ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylemedi\u011fi takdirde e\u015fk\u00e2l bilgileri, arama yap\u0131lan yerin adresi, ara\u00e7ta arama yap\u0131lm\u0131\u015fsa araman\u0131n mevkii ve arac\u0131n bilgileri, araman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, elkonulan su\u00e7 e\u015fyas\u0131 varsa buna ili\u015fkin belirleyici bilgiler, aramada yakalanan ki\u015filer varsa kimlik bilgileri, kimli\u011fi belirlenemiyorsa e\u015fk\u00e2l bilgileri, arama sonucunda yaralanma veya madd\u00ee bir zarar meydana gelip gelmedi\u011fi ve arama i\u015flemini yapanlar\u0131n ad\u0131, soyad\u0131, sicili ve unvan\u0131 hususlar\u0131 yer al\u0131r. Tutanak arama i\u015flemine kat\u0131lm\u0131\u015f olanlar ve haz\u0131r bulunanlarca imzalanarak bir sureti ilgiliye verilir. Su\u00e7 unsuruna rastlanmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, aranan ki\u015finin talebi h\u00e2linde, kendisine arama karar\u0131 veya emrinin tarih ve say\u0131s\u0131, araman\u0131n tarih ve saati, yeri, aranan \u015fahs\u0131n ve arayan g\u00f6revlinin kimlik bilgilerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir belge verilir.<\/strong><\/p>\n

VII-Araman\u0131n Hukuka Ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Bu Ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n Sonu\u00e7lar\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n

Araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131,arama karar veya emrinin ya da araman\u0131n icras\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/strong><\/p>\n

Hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k uygulanmas\u0131 gereken bir hukuk kural\u0131n\u0131n uygulanmamas\u0131 veya yanl\u0131\u015f uygulanmas\u0131d\u0131r. Kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131ktan daha geni\u015f bir i\u00e7eri\u011fe sahip olan hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k kavram\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesi ve kapsam\u0131 belirlenirken gerek pozitif hukuk kurallar\u0131na gerekse temel hak ve h\u00fcrriyetlere ili\u015fkin evrensel hukuk ilkelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeli ve ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n mevcudiyeti kabul edilmelidir. Nitekim, Anayasa Mahkemesi\u2019nin 22.06.2001 g\u00fcn ve 2-2 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda:\u201cHukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k en ba\u015fta milli hukuk sistemimiz i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki t\u00fcm hukuk kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelir. Bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde, anayasaya, usul\u00fcne uygun olarak kabul edilmi\u015f uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere, kanunlara, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelere, t\u00fcz\u00fcklere, y\u00f6netmeliklere, i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131na ve team\u00fcl hukukuna ayk\u0131r\u0131 uygulamalar\u0131n t\u00fcm\u00fc hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k kavram\u0131 i\u00e7inde yer al\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, hukuk sistemimiz, hukukun genel ilkeleri ad\u0131 verilen ve uygar d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm medeni \u00fclkelerinde uygulanan kurallar\u0131 da hukuk kural\u0131 olarak kabul etmektedir. Hukukun genel ilkelerinin neler oldu\u011fu konusunda bir belirsizlik olsa da, hukukun genel ilkelerinin hukuki ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu gerek uygulamada gerekse doktrinde tart\u0131\u015fmas\u0131z olarak kabul edilmek-tedir. Anayasa Mahkememiz de bir\u00e7ok karar\u0131nda, hukukun genel ilkelerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmenin hukuk devletinin gereklerinden biri oldu\u011funu ve bu ilkelerin yasakoyucu taraf\u0131ndan dahi yok edilemeyece\u011fini h\u00fckme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r (\u00d6rne\u011fin, E. 1985\/31. K. 1986\/1, KT. 17.3.1986, Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi, S.22. s.115). Anayasa Mahkemesi\u2019nin bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00e7er\u00e7evesinde hukukun genel ilkeleri, yasalardan, hatta Anayasa\u2019n\u0131n de\u011fi\u015ftirilebilir h\u00fck\u00fcmlerinden de \u00fcst\u00fcn bir konuma getirilmi\u015ftir\u201d denilmektedir.<\/strong><\/p>\n

Bu itibarla araman\u0131n hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 arama tedbirine ba\u015fvurulma \u015fartlar\u0131 ve uygulanmas\u0131yla ilgili gerek pozitif hukuk kurallar\u0131 gerekse evrensel hukuk kaideleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla belirlenmelidir.<\/strong><\/p>\n

Hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak yap\u0131lan araman\u0131n hem ceza muhakemesi hukuku, hem maddi ceza hukuku, hem de tazminat hukuku bak\u0131m\u0131ndan birtak\u0131m m\u00fceyyedeleri ortaya \u00e7\u0131kabilecektir.<\/strong><\/p>\n

Araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131n\u0131n ceza muhakemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sonucu arama sonucunda elde edilen delillerin h\u00fckme esas al\u0131namamas\u0131d\u0131r. 5271 say\u0131l\u0131 CMK’nun 217. maddesinde; “1) H\u00e2kim, karar\u0131n\u0131 ancak duru\u015fmaya getirilmi\u015f ve huzurunda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayand\u0131rabilir. Bu deliller h\u00e2kimin vicdan\u00ee kanaatiyle serbest\u00e7e takdir edilir.<\/em><\/strong><\/p>\n

(2) Y\u00fcklenen su\u00e7, hukuka uygun bir \u015fekilde elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilir\u201d \u015feklindeki d\u00fczenlemeyle hakimin ancak hukukun izin verdi\u011fi y\u00f6ntemlerle elde edilen delilleri dikkate alabilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n

An\u0131lan kanunun 206. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde de ortaya konulmak istenen delilin kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f olmas\u0131 halinde reddolunaca\u011f\u0131 ifade edilerek hukuka uygun olarak elde edilmeyen delillerin ispat arac\u0131 olarak kabul edilmeyece\u011fi ve h\u00fckme esas al\u0131nmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki, ayn\u0131 kanunun 230. maddenin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca, mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn gerek\u00e7esinde, delillerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesi, h\u00fckme esas al\u0131nan ve reddedilen delillerin belirtilmesi; bu kapsamda dosya i\u00e7erisinde bulunan ve hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen delillerin ayr\u0131ca ve a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmesi de zorunludur.<\/strong><\/p>\n

Hukuka ayk\u0131r\u0131 araman\u0131n maddi ceza hukuku bak\u0131m\u0131ndan yapt\u0131r\u0131m\u0131 ise eylemin su\u00e7 te\u015fkil etmesidir. 5237 say\u0131l\u0131 TCK’nun “haks\u0131z arama” <\/span>ba\u015fl\u0131kl\u0131 120. maddesinde hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak bir kimsenin \u00fcst\u00fcn\u00fc veya e\u015fyas\u0131n\u0131 arayan kamu g\u00f6revlisinin \u00fc\u00e7 aydan bir y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Konut ve i\u015fyerleri bak\u0131m\u0131ndan hukuka ayk\u0131r\u0131 aramalar ise 5237 say\u0131l\u0131 TCK’nun 116 ve 119\/1-e maddeleri kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilecektir.<\/strong><\/p>\n

Nihayet, aramadaki hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar gerek Devletin, gerekse arama karar\u0131na veren veya uygulayan kamu g\u00f6revlilerinin tazminat sorumlulu\u011funu g\u00fcndeme getirebilecektir. Bu kapsamda 5271 say\u0131l\u0131 CMK’nun 141\/1. maddesinde araman\u0131n amac\u0131yla orant\u0131l\u0131 olmayacak bi\u00e7imde \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi durumunda ki\u015filerin madd\u00ee ve manev\u00ee her t\u00fcrl\u00fc zararlar\u0131n\u0131 Devletten isteyebilecekleri \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/strong><\/p>\n

Yap\u0131lan bu a\u00e7\u0131klamalar do\u011frultusunda Ceza Genel Kurulunca \u00f6nleme aramas\u0131na ili\u015fkin olarak \u015fu ilkeler kabul edilmi\u015ftir:<\/strong><\/p>\n

1-)Makul bir sebep yokken belirli periyotlarla yenilenerek birbirini takip edecek \u015fekilde s\u00fcreklilik g\u00f6sterecek ve genel arama izlenimi verecek arama karar\u0131 verilmesi hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

2-) Su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan sonra 5271 say\u0131l\u0131 CMK kurallar\u0131 uygulanmas\u0131 gerekti\u011finden, arama i\u015fleminin \u00f6nceden al\u0131nm\u0131\u015f bulunan \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na g\u00f6re de\u011fil CMK kurallar\u0131na g\u00f6re icra edilmesi gerekmektedir.<\/strong><\/p>\n

3-) \u00d6nleme aramas\u0131 mahiyeti gere\u011fi en k\u0131sa zamanda tamamlanmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k konular\u0131 s\u0131ras\u0131yla de\u011ferlendirildi\u011finde;<\/strong><\/p>\n

Arama i\u015fleminin hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131:<\/strong><\/p>\n

Gen\u00e7 Sulh Ceza Mahkemesinin 14.04.2008 g\u00fcn ve 2008\/138 say\u0131l\u0131 \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na istinaden jandarma g\u00f6revlilerince 22.04.2008 g\u00fcn\u00fc, saat 18.00 s\u0131ralar\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n sevk ve idaresinde bulunan pikap olarak tabir edilen arac\u0131n durduruldu\u011fu, yap\u0131lan ilk aramada arac\u0131n kasas\u0131nda jenerat\u00f6r ve bir adet d\u00fcrb\u00fcn\u00fcn bulunmas\u0131 \u00fczerine karakol komutan\u0131n\u0131n talimat\u0131yla 150 metre kadar ileride bulunan karakol bah\u00e7esine \u00e7ekildi\u011fi, burada yap\u0131lan ikinci aramada ilk aramada bulunan jenerat\u00f6r ve d\u00fcrb\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda su\u00e7 unsuru olabilecek herhangi bir e\u015fyan\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, arac\u0131n durdurulmas\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 2-3 saat sonra, san\u0131\u011f\u0131n helikopter pistinde bekletildi\u011fi ve ara\u00e7ta bulunan di\u011fer \u015fah\u0131slar\u0131n da karakol binas\u0131nda bulundu\u011fu s\u0131rada yap\u0131lan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc aramada su\u00e7a konu patlay\u0131c\u0131 madde d\u00fczene\u011finin bulundu\u011fu olayda; yap\u0131lan ilk aramadan sonra ara\u00e7ta d\u00fcrb\u00fcn ve jenerat\u00f6r\u00fcn bulunmas\u0131 ve san\u0131\u011f\u0131n a\u011fabeyinin silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyesi oldu\u011fu bilgisinin edinilmesi \u00fczerine san\u0131kla ilgili su\u00e7 \u015f\u00fcphesi ve emarelerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 nedeniyle 5271 say\u0131l\u0131 CMK’nun 2\/e, 161 ve 2559 say\u0131l\u0131 PVSK’nun Ek 6. maddeleri uyar\u0131nca derhal Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na olay\u0131 haber verip Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n emri do\u011frultusunda soru\u015fturma i\u015flemlerine ba\u015flan\u0131lmas\u0131 gerekirken usul\u00fcne uygun adli arama emri veya karar\u0131 al\u0131nmadan mevcut \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na istinaden ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc araman\u0131n yap\u0131lmas\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc araman\u0131n san\u0131\u011f\u0131n arac\u0131n yan\u0131nda bulunmad\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve \u00f6nleme aramas\u0131na istinaden yap\u0131lan araman\u0131n en k\u0131sa s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekirken san\u0131\u011f\u0131n 2-3 saat bekletilmesi a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 olup bu arama sonucunda elde edilen delillerin h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n

Bu itibarla; san\u0131k hakk\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen arama i\u015fleminde elde edilen maddi delil ile buna ili\u015fkin d\u00fczenlenen tutana\u011f\u0131n, yerel mahkemece h\u00fckme esas al\u0131nmamas\u0131 isabetlidir.<\/strong><\/p>\n

Bu konuda \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmayan bir Genel Kurul \u00dcyesi; “arama i\u015fleminin hukuka uygun oldu\u011fu” d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle kar\u015f\u0131 oy kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Yap\u0131lan arama i\u015fleminin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kabul edildikten sonra, hukuka ayk\u0131r\u0131 aramada elde edilen maddi delil d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer delillerin somut olayda mahk\u00fbmiyet i\u00e7in yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131na gelince;<\/strong><\/p>\n

Amac\u0131, somut olayda maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015farak adaleti sa\u011flamak, su\u00e7u i\u015fledi\u011fi sabit olan faili cezaland\u0131rmak, kamu d\u00fczeninin bozulmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve bozulan kamu d\u00fczenini yeniden tesis etmek olan ceza muhakemesinin en \u00f6nemli ve evrensel nitelikteki ilkelerinden biri de, \u00f6\u011freti ve uygulamada; “su\u00e7suzluk” ya da “masumiyet karinesi” olarak adland\u0131r\u0131lan kural\u0131n bir uzant\u0131s\u0131 olan ve Latincede; “in dubio pro reo” olarak ifade edilen “\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r” ilkesidir. Bu ilkenin \u00f6z\u00fc, ceza davas\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n mahkumiyetine karar verilebilmesi bak\u0131m\u0131ndan g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gereken herhangi bir soruna ili\u015fkin \u015f\u00fcphenin, mutlaka san\u0131k yarar\u0131na de\u011ferlendirilmesidir. Olduk\u00e7a geni\u015f bir uygulama alan\u0131 bulunan bu kural, dava konusu su\u00e7un i\u015flenip i\u015flenmedi\u011fi, i\u015flenmi\u015fse san\u0131k taraf\u0131ndan i\u015flenip i\u015flenmedi\u011fi veya ger\u00e7ekle\u015ftirilme bi\u00e7imi konusunda bir \u015f\u00fcphe belirmesi halinde de ge\u00e7erlidir. San\u0131\u011f\u0131n bir su\u00e7tan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilebilmesinin temel \u015fart\u0131, su\u00e7un hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye mahal b\u0131rakmayacak kesinlikte hukuka uygun olarak elde edilmi\u015f delillerle ispat edilebilmesidir.<\/strong><\/p>\n

Bu itibarla, hukuka uygun olmayan arama i\u015flemi sonucunda ele ge\u00e7en delillerin h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi olayda, san\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm a\u015famalarda su\u00e7lamay\u0131 kabul etmedi\u011fi de g\u00f6zetildi\u011finde, dosyadaki hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen delillerin de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 tutulmas\u0131 halinde, san\u0131\u011f\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na yeterli herhangi bir delil bulunmamaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; san\u0131\u011f\u0131n beraatine karar veren yerel mahkeme direnme h\u00fckm\u00fcn\u00fcn onanmas\u0131na karar verilmelidir.<\/strong><\/p>\n

SONU\u00c7:<\/span><\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131klanan nedenlerle;<\/strong><\/p>\n

1- Diyarbak\u0131r 5. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 12.09.2013 g\u00fcn ve 296-441 say\u0131l\u0131 direnmeh\u00fckm\u00fcn\u00fcn ONANMASINA,<\/strong><\/p>\n

2- Dosyan\u0131n, mahalline g\u00f6nderilmek \u00fczere Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na TEVD\u0130\u0130NE, 25.11.2014 tarihinde yap\u0131lan m\u00fczakerede birinci uyu\u015fmazl\u0131k konusu y\u00f6n\u00fcnden oy\u00e7oklu\u011fuyla, ikinci uyu\u015fmazl\u0131k y\u00f6n\u00fcnden ise oybirli\u011fiyle karar verildi.<\/strong><\/p>\n

ARAMA VE HUKUKA AYKIRILIK<\/span><\/strong><\/p>\n

Ki\u015finin \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fi ve korunmas\u0131 hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren arama ikiye ayr\u0131l\u0131r; birincisi, \u201c\u00f6nleme aramas\u0131\u201d ad\u0131 ile bilinen su\u00e7un i\u015flenmeden \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi ve g\u00fcvenlik ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lan idari kolluk aramas\u0131d\u0131r. \u0130kincisi ise, i\u015flendi\u011fi iddia olunan bir su\u00e7tan dolay\u0131 \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n kim oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131, yerinin tespiti ve yakalanmas\u0131 veya su\u00e7a ili\u015fkin delil toplanmas\u0131 amac\u0131yla uygulanan aramad\u0131r ki, buna da \u201csu\u00e7 i\u00e7in arama\u201d veya \u201cadli kolluk aramas\u0131\u201d denir.<\/strong><\/p>\n

\u00d6nleme aramas\u0131 ile adli arama aras\u0131nda ince bir \u00e7izgi vard\u0131r; birisini di\u011ferine kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. \u00d6nleme aramas\u0131 g\u00fcvenlik amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r ve su\u00e7un i\u015flenmeden \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesine hizmet eder. Adli aramada ise, i\u015flendi\u011fi iddia edilen bir su\u00e7 veya su\u00e7a te\u015febb\u00fcs vard\u0131r, failin veya failleri ile su\u00e7un delillerinin elde edilmesi maksad\u0131yla \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ve korunmas\u0131 hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilir. Bu kapsamda; ki\u015finin \u00fcst\u00fc, yan\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00e7anta, arabas\u0131, evi, i\u015fyeri \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ve korunmas\u0131 hakk\u0131 kapsam\u0131na giren yerlerden olup, usul\u00fcne uygun idari veya adli arama karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a ve araman\u0131n \u015fartlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmedik\u00e7e kimsenin \u00f6zeline dokunulamaz. \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi hakk\u0131 ihlal edildi\u011finde, hem hukuka ayk\u0131r\u0131 ve konusu su\u00e7 te\u015fkil eden arama ve hem de bunun sonucunda elde edilen delillerin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fcndeme gelir.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n

Yarg\u0131tay 20. Ceza Dairesi 07.05.2015 tarihli, 2015\/567 E. ve 2015\/489 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131na g\u00f6re; \u201cSulh Ceza Hakimli\u011fi taraf\u0131ndan bir hafta s\u00fcre ile il\u00e7e genelinde su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve bulundurulmas\u0131 yasak olan her t\u00fcrl\u00fc silah\u0131n, patlay\u0131c\u0131 madde ve e\u015fyan\u0131n tespiti amac\u0131yla, e\u011flence yerleri, al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri, halk\u0131n yo\u011fun olarak bulundu\u011fu yerler ile ekli listede yer alan cadde ve ba\u011fl\u0131 sokaklarda bulunan umuma a\u00e7\u0131k yerler, statlar, il\u00e7e genelinde \u015fah\u0131slar \u00fczerinde ve ara\u00e7lar\u0131nda 2559 say\u0131l\u0131 Polis ve Vazife Salahiyet Kanunu m.9 ile Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi m.20 uyar\u0131nca \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131 verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.Olay tutana\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fine g\u00f6re; san\u0131\u011f\u0131n, plakas\u0131 tespit edilemeyen ara\u00e7ta bulunan ki\u015filere beyaz ka\u011f\u0131da sar\u0131l\u0131 madde verdi\u011finin g\u00f6r\u00fclmesi \u00fczerine kollu\u011fun bu ki\u015finin yan\u0131na giderek yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fcst aramas\u0131nda san\u0131ktan net 1,3 gram esrar ele ge\u00e7irildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Somut bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi \u015f\u00fcphesi varsa, \u00f6nleme aramas\u0131 de\u011fil, ancak adli arama yap\u0131labilir. Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 25.11.2014 tarihli, 2013\/9-610 E. ve 2014\/512 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ve ayn\u0131 tarihli 2013\/9-841 E. ve 2014\/513 K. 2014\/166-514 E.K. say\u0131l\u0131 kararlar\u0131na g\u00f6re, adli arama karar\u0131 gerektiren bir durumda \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na dayan\u0131larak veya \u015fartlar\u0131na uygun olmayan arama karar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan arama hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde bir arama sonucunda elde edilen deliller veya su\u00e7un maddi konusu hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemle elde edilmi\u015f olaca\u011f\u0131ndan, Anayasa m.38\/6, CMK m.206\/2-a, 217\/2, 230\/1-b ve 289\/1-i h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca h\u00fckme esas al\u0131namaz. Bu halde elde edilen delillerden yola \u00e7\u0131karak Tutuklaman\u0131n \u00f6n ko\u015fulu Kuvvetli \u015e\u00fcpheden bahsedilemez. Zira su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan \u015f\u00fcphe soru\u015fturmanin ba\u015flangicindaki basit \u015f\u00fcheden objektif tarafsiz bir g\u00f6zlemciyi su\u00e7un i\u015flemi\u015f bulunmasinin m\u00fcmk\u00fcn bulundugu hususunda ikna etmeye yetecek \u00f6l\u00e7\u00fc ve nitelikteki makul \u015f\u00fcpheden ve hatta kamu davasinin acilmasi icin gerekli olan yeterli \u015f\u00fcpheden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ise bu \u015f\u00fcphe tutuklamanin dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturabilecektir. Ku\u015fkusuz bu kuvvetli \u015f\u00fcphe somut deliller ile desteklenmelidir. Bu somut delillerin yargilamayi sonlandiracak nitelikte ve kesinlikte olmasi gerekmez. Objektif bir bak\u0131\u015fla G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Hakl\u0131l\u0131k yeterlidir. Anayasa Mah. 2012\/1272 Balbay Karar\u0131.<\/span><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Somut olayda; san\u0131\u011f\u0131n, plakas\u0131 tespit edilemeyen ara\u00e7ta bulunan ki\u015filere beyaz ka\u011f\u0131da sar\u0131l\u0131 madde verdi\u011finin g\u00f6r\u00fclmesi \u00fczerine, niteli\u011fi ve faili belli olan bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi konusunda \u015f\u00fcphe olu\u015ftu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Adli aramay\u0131 d\u00fczenleyen CMK m.116, 117, 119. maddelere uygun \u015fekilde adli arama karar\u0131 al\u0131nmadan, yarg\u0131lamaya konu eylemden 7 g\u00fcn \u00f6nce verilen \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na dayan\u0131larak san\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnde arama yap\u0131lmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu arama sonucu bulunan uyu\u015fturucu madde ise, hem su\u00e7un maddi konusu ve hem de su\u00e7un delili olup, hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemle elde edildi\u011finden h\u00fckme esas al\u0131namaz.<\/strong><\/p>\n

\u0130snat edilen su\u00e7un maddi konusu olan uyu\u015fturucu maddenin hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemle elde edilmesi nedeniyle su\u00e7un maddi konusu bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve h\u00fckme esas al\u0131nmayaca\u011f\u0131, buna ba\u011fl\u0131 olarak su\u00e7un unsurunun olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeden, san\u0131k hakk\u0131nda beraat yerine mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131 oybirli\u011fi ile bozma karar\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d.<\/strong><\/p>\n

Yarg\u0131tay 20. Ceza Dairesi; maddi hakikate ve adalete ula\u015fma amac\u0131 ta\u015f\u0131sa da kamu otoritesi taraf\u0131ndan yap\u0131lan i\u015flem ve eylemlerde \u201chukuk devleti\u201d ilkesinden ayr\u0131lman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131, bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi iddias\u0131ndan sonra \u015f\u00fcpheli \u00fczerinde yap\u0131lan araman\u0131n CMK m.116 ve 119\u2019a g\u00f6re de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi, somut olayda bir \u00f6nleme aramas\u0131nda de\u011fil, CMK m.160\u2019a g\u00f6re ba\u015flayacak soru\u015fturmaya konu olabilecek adli aramadan bahsedilebilece\u011fi, bunun i\u00e7in de su\u00e7a konu eylem tarihinden bir hafta \u00f6nce \u00f6nleyici maksatl\u0131 verilen arama karar\u0131n\u0131n hukuki dayanak olamayaca\u011f\u0131, \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n \u015fekil ve \u015fartlar\u0131n\u0131n PVSK m.9\u2019da d\u00fczenlendi\u011fi, buna g\u00f6re \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n yaln\u0131zca tehlikenin veya su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi amac\u0131yla usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f sulh ceza hakiminin karar\u0131 veya bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde m\u00fclki amirin verece\u011fi yaz\u0131l\u0131 emirle yap\u0131labilece\u011fi, bu noktada \u00f6n \u015fart\u0131n hen\u00fcz ortada i\u015flenmeye te\u015febb\u00fcs dahi edilmi\u015f bir su\u00e7un olmamas\u0131 olarak belirlendi\u011fi, su\u00e7a te\u015febb\u00fcsten, yani su\u00e7un haz\u0131rl\u0131k hareketlerinin tamamlan\u0131p icra hareketlerine ba\u015flan\u0131lmas\u0131ndan sonra bile adli araman\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi, burada yap\u0131lan hatan\u0131n, yani adli arama yerine idari araman\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ve bu yolla elde edilen sonu\u00e7lar\u0131n hukuka uygun g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fi, bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimini veren bir hal ile birlikte \u015f\u00fcphelinin veya su\u00e7 delillerinin elde edilmesi amac\u0131yla makul \u015f\u00fcphenin varl\u0131\u011f\u0131 tespit edildi\u011finde, \u015f\u00fcphelinin \u00fcst\u00fcn\u00fcn, e\u015fyas\u0131n\u0131n, konutunun, i\u015fyerinin veya \u015f\u00fcpheliye ait bir ba\u015fka yerine aranmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu, ancak bunun i\u00e7in de \u201cArama karar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.119\u2019a uygun hakim karar\u0131na veya yaz\u0131l\u0131 emre ihtiya\u00e7 oldu\u011fu, usule uygun adli arama karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan arama ile bu yolla elde edilen delillerin hukuka ayk\u0131r\u0131 say\u0131laca\u011f\u0131 ve yarg\u0131lamada kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Hadise bundan ibarettir. Burada tart\u0131\u015fmay\u0131; nisbi-mutlak, \u00f6nemli-\u00f6nemsiz, ki\u015fi hak ve h\u00fcrriyetine ayk\u0131r\u0131 olan-olmayan, basit-de\u011ferli hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k cephesinden yap\u0131p da, Anayasa m.38\/6\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fcn\u00fc g\u00f6zard\u0131 etmek suretiyle ve s\u00fcbjektif bir kabulle, maddi hakikat ve adalet ula\u015fma gerek\u00e7esinden hareketle hukuka ayk\u0131r\u0131 delilleri ya\u015fatmaya ve yarg\u0131lamada kullan\u0131labilir hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsak, hem Yarg\u0131tay 20. Ceza Dairesi\u2019nin karar\u0131nda i\u015faret etti\u011fi net emredici kurallara ayk\u0131r\u0131 hareket etmi\u015f ve hem de karar\u0131, ya anlamam\u0131\u015f veya benimsemek istememi\u015f oluruz.<\/strong><\/p>\n

\u201cHukuk devleti\u201d ilkesine g\u00f6re herkes, hukukun evrensel ilke ve esaslar\u0131 ile kanunlara ba\u011fl\u0131 kalmak zorundad\u0131r. Hi\u00e7bir gerek\u00e7e, bu temel kuraldan uzakla\u015fman\u0131n mazereti g\u00f6r\u00fclemez.<\/strong><\/p>\n

Ancak tart\u0131\u015fma \u015fu noktada yap\u0131labilir; Yarg\u0131tay karar\u0131n konu eylemde usul\u00fcne uygun verilmi\u015f \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131 oldu\u011fu, bu karar\u0131n kapsam\u0131na, \u015fartlar\u0131na ve s\u00fcresine uygun olarak arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, her ne kadar o an \u00f6nleme maksad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131masa da, bir an uyu\u015fturucu madde ticareti veya bulundurma su\u00e7unun i\u015flendi\u011fi izlenimini veren eylemin i\u015flendi\u011finin kolluk taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmesi \u00fczerine, kollu\u011fun d\u00fczenledi\u011fi tutanaktan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla \u00f6nleme aramas\u0131 yaparak su\u00e7a, deliline ve failine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, bu andan itibaren su\u00e7 kollu\u011fu olarak faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi, bu noktada idari-adli kolluk faaliyetlerinin birbirine kar\u0131\u015fabilece\u011fi, ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6nleyici ve adli aramalar aras\u0131nda da ince bir \u00e7izginin oldu\u011fu, bu iki aramaya konu olabilecek eylemin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi veya birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 durumda, adli arama yerine \u00f6nleyici kolluk aramas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n do\u011frudan bu aramay\u0131 ve ula\u015f\u0131lan sonucu hukuka ayk\u0131r\u0131 hale getirmeyece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/strong><\/p>\n

Yarg\u0131tay karar\u0131na konu eylem a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu son d\u00fc\u015f\u00fcncenin kabul\u00fc m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Somut olay net olup, o an kolluk bir ceza soru\u015fturmas\u0131na konu olabilecek su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu andan itibaren kolluk, i\u015flendi\u011fi iddia olunan bir su\u00e7u ortaya \u00e7\u0131karmak ve failini yakalamak amac\u0131yla hareket etmektedir. Oysa \u00f6nleme aramas\u0131nda, ortada i\u015flendi\u011fi iddia olunan bir su\u00e7 ve bu maksatla yap\u0131lan arama yoktur. \u00d6nleme aramas\u0131, t\u00fcm\u00fc ile PVSK m.9\u2019da belirtilen \u015fekil ve \u015fartlara uygun olarak verilen hakim karar\u0131nda belirtilen yerlerde g\u00fcvenlik aramas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131na hizmet etmektedir.<\/strong><\/p>\n

Elbette \u00f6nleme aramas\u0131 da keyfi icra edilmemelidir, fakat bu tip bir karar PVSK m.9\u2019a uygun olarak verildikten ve iptal edilmedikten veya s\u00fcresi dolmad\u0131ktan sonra kolluk taraf\u0131ndan bireyin \u00fcst\u00fcn\u00fcn aranmas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 yap\u0131labilecektir. Ancak bu arama yaln\u0131zca tehlikenin veya su\u00e7un i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu ama\u00e7; arama karar\u0131n\u0131n verildi\u011fi yer i\u00e7in gerekli olmakla birlikte, somut olarak hi\u00e7bir bireyi ve eylemini hedef almamaktad\u0131r. Ki\u015finin; bir su\u00e7u i\u015fledi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde de\u011fil de, hal ve hareketleri itibariyle ku\u015fku olu\u015fturmas\u0131 veya bu ku\u015fkunun ani toplanan bir kalabal\u0131k \u00fczerinde olu\u015fmas\u0131 durumunda, hen\u00fcz su\u00e7 kollu\u011fu faaliyetinden ve aramas\u0131ndan bahsedilemez. Bu durumda yap\u0131lan arama bir \u00f6nleme aramas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Karara konu somut olayda ku\u015fku; bireyin hal ve hareketleri nedeniyle de\u011fil, bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fine dair kollu\u011fun somut g\u00f6rg\u00fcs\u00fcne dayanmaktad\u0131r. Burada ku\u015fku, bir ki\u015fi ve eylem \u00fczerinde \u201csu\u00e7\u201d olarak somutla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu andan itibaren, \u015fahs\u0131n \u00fczerinde arama yap\u0131lmas\u0131nda \u00f6nleme aramas\u0131 karar\u0131na dayan\u0131lamaz ve bu arama karar\u0131 kollu\u011fun d\u00fczenleyece\u011fi tutana\u011f\u0131n hukuki gerek\u00e7esi yap\u0131lamaz. \u0130\u015fte bu nedenle, somut olayda yap\u0131lan arama ve bu arama sonucunda elde edilen delil hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Belki bu hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rmezden gelmek, adli arama yerine yanl\u0131\u015fl\u0131kla yap\u0131lan idari aramay\u0131 hukuka uygun saymak; kamu yarar\u0131 ve d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan birey yarar\u0131na kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 gereken \u00fcst\u00fcn yarar olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/strong><\/p>\n

Hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmeyi hedefleyen, maddi hakikate ve adalete ula\u015fma gibi ulvi gerek\u00e7eleri \u00f6n plana \u00e7\u0131karan, bu yolla bireyi zay\u0131flatan, hukuk g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131 tehlikeye atan d\u00fc\u015f\u00fcncenin, hem yukar\u0131da s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131z pozitif hukuk kurallar\u0131 ve hem de \u201chukuk devleti\u201d ilkesi nazar\u0131nda savunulabilir bir yan\u0131 olamaz.<\/strong><\/p>\n

Kimse kimseden, maddi hakikate ve adalete ula\u015fma hedefinden vazge\u00e7mesini isteyemez, ancak bunu yaparken, hukukun g\u00f6sterdi\u011fi yol ve y\u00f6ntemlerden ayr\u0131lmamas\u0131n\u0131 isteyebilir. Bu bir hukuki zorunluluktur ve bu nedenle kimse de ger\u00e7eklerin \u00fczerini \u00f6rtmeye \u00e7al\u0131\u015fmakla itham edilemez. Hukuku ve kanunun gereklerini savunmak, bu yoldan ayr\u0131lanlar\u0131n kendi hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan yarar elde etme \u00e7abas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 yap\u0131lamaz.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 29.11.2005 tarih ve 2005\/144 E., 2005\/150 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; usul\u00fcne g\u00f6re al\u0131nm\u0131\u015f bir arama karar\u0131 olmadan yap\u0131lan arama hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan, arama i\u015fleminde elde edilen maddi delilin h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f, ancak san\u0131\u011f\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesine dayal\u0131, ihbarla uyumlu ikrar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, su\u00e7un s\u00fcbuta erdi\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/em><\/strong><\/div>\n

Anayasa m.13\u2019e g\u00f6re;<\/strong><\/p>\n

\u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, <\/em>Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n

\n
\n
<\/div>\n
\n
\n
\n
HUKUKA AYKIRI ELDE ED\u0130LEN DEL\u0130L (YCGK KARARI)<\/span><\/strong><\/div>\n
\n
YARGITAY CEZA GENEL KURULU<\/strong>2009\/7-160 E. , 2009\/264 K.<\/strong>Gecikmede Sak\u0131nca Bulunma Hali<\/strong>Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Arama<\/strong>Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Kan\u0131tlar\u0131n De\u011ferlendirilmesi Yasa\u011f\u0131<\/strong>\u00d6ZET<\/span><\/strong><\/p>\n

Soru\u015fturma ve kovu\u015fturma i\u015flemleri, ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan usul kurallar\u0131na uygun olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Arama i\u015fleminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihteki yasal d\u00fczenlemelere g\u00f6re, arama ancak h\u00e2kim karar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ile onun yard\u0131mc\u0131s\u0131 s\u0131fat\u0131yla emirlerini yerine getirmekle g\u00f6revli kollu\u011fun arama emri yetkisi istisnai olup, bu yetkinin do\u011fmas\u0131 i\u00e7in bir \u00f6n ko\u015ful olarak, gecikmesinde sak\u0131nca umulan halin ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekir. Gecikmede sak\u0131nca bulundu\u011fundan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in de, ilgilinin h\u00e2kime ba\u015fvurup karar ald\u0131ktan sonra tedbiri uygulamak istemesi halinde o tedbirin uygulanamaz duruma d\u00fc\u015fmesi ya da uygulanmas\u0131 halinde dahi beklenen fayday\u0131 vermemesi s\u00f6z konusu olmal\u0131d\u0131r.<\/strong>Hukuka ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde elde edilen deliller, T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131 hukuku sisteminde dikkate al\u0131namayaca\u011f\u0131ndan, san\u0131\u011f\u0131n i\u015fyerinde hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen arama i\u015fleminde elde edilen maddi kan\u0131t ile buna ili\u015fkin d\u00fczenlenen tutana\u011f\u0131n, h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r.<\/strong>\u0130\u00c7T\u0130HADIN \u0130\u00c7ER\u0130\u011e\u0130<\/strong>San\u0131\u011f\u0131n 4733 say\u0131l\u0131 Yasa\u2019n\u0131n 8\/1. maddesi gere\u011fince 3 y\u0131l hapis ve 459.708.000 TL a\u011f\u0131r para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin Kad\u0131k\u00f6y D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Asliye Ceza Mahkemesi\u2019 nce verilen 07.09.2004 g\u00fcn ve 131796 say\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcm, san\u0131k m\u00fcdafii taraf\u0131ndan temyiz edilmekle, Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 06.06.2005 g\u00fcnl\u00fc yaz\u0131s\u0131yla 5320 say\u0131l\u0131 Yasa\u2019n\u0131n 8. maddesi uyar\u0131nca iade edilmi\u015f,<\/strong>Kad\u0131k\u00f6y D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Asliye Ceza Mahkemesi\u2019 nce 25.10.2005 g\u00fcn ve 636-932 say\u0131 ile; yeni yasalar\u0131n san\u0131k lehine h\u00fck\u00fcmler getirmedi\u011fi kabul edilerek, h\u00fck\u00fcmdeki a\u011f\u0131r para cezas\u0131n\u0131n adli para cezas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve miktar\u0131n\u0131n da 458 YTL olarak belirlenmesi suretiyle, san\u0131\u011f\u0131n yine ayn\u0131 \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/strong>San\u0131k m\u00fcdafii taraf\u0131ndan temyiz edilen bu h\u00fck\u00fcm ise, dosyay\u0131 inceleyen Yarg\u0131tay Yedinci Ceza Dairesi\u2019nce 19.03.2009 g\u00fcn ve 8913-4357 say\u0131 ile;<\/strong>\u201cK\u2026 Y\u2026 Caddesi G\u2026 Sokak i\u00e7erisinde 12 say\u0131l\u0131 yerin giri\u015f kat\u0131nda sahte rak\u0131 imalat\u0131 yapan bir \u015fah\u0131s bulundu\u011funun ihbar edilmesi \u00fczerine belirtilen adreste yap\u0131lan aramada, birinin yar\u0131s\u0131, di\u011ferinin tamam\u0131 dolu iki adet 750 litrelik varil i\u00e7inde saf alkol, bir adet rak\u0131 ve votka \u015fi\u015felerinin kapaklar\u0131n\u0131 sabitlemede kullan\u0131lan yayl\u0131 \u00fc\u00e7 kollu elektrikli makine, kapaklar\u0131 d\u00fczeltmede kullan\u0131lan elektrikli ve motorlu makineler, varille ba\u011flant\u0131l\u0131 \u015fekilde musluklar ve bunlara ba\u011fl\u0131 hortumlarla birlikte birbirlerine aktarmada kullan\u0131lan motorlu makine, 12 adet 30 litre kapasiteli bo\u015f bidon, 1850 adet bo\u015f rak\u0131 \u015fi\u015fesi tespit edilip zapt edilmi\u015f, bunun \u00fczerine san\u0131k hakk\u0131nda kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olup, yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurulmu\u015ftur.<\/strong>Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 29.11.2005 g\u00fcn 2005\/7-144 esas 2005\/150 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da belirtildi\u011fi gibi;<\/strong>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 20. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda: \u2018Kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi\u011fi hallerde, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nan merciin emri bulunmad\u0131k\u00e7a, kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 ve e\u015fyas\u0131 aranamaz ve bunlara el konulamaz.\u2019 denilmektedir.<\/strong>Yine Anayasa\u2019 n\u0131n 03.10.2001 tarih ve 4709 say\u0131l\u0131 Kanunla de\u011fi\u015fik konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 21. Maddesine g\u00f6re \u2018Kimsenin konutuna dokunulamaz. Milli g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahlak\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f hakim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin konutuna girilemez, arama yap\u0131lamaz ve buradaki e\u015fyaya el konulamaz. Yetkili merciin karar\u0131 yirmi d\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli hakimin onay\u0131na sunulur. Hakim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rk sekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar.\u2019<\/strong>Anayasa\u2019 n\u0131n 38. maddesine 03.10.2001 tarih ve 4709 say\u0131l\u0131 Kanunla eklenen 5. f\u0131kras\u0131 da \u2018Kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f bulgular, delil olarak kabul edilemez\u2019 h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir.<\/strong>Olay tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 1412 say\u0131l\u0131 CMUK\u2019 un 97. maddesine g\u00f6re \u2018Aramaya karar vermek salahiyeti hakimindir. Ancak tehirinde mazarrat umulan hallerde Cumhuriyet Savc\u0131lar\u0131 ve Savc\u0131lar\u0131n muavini s\u0131fat\u0131yla emirlerini icraya memur olan zab\u0131ta memurlar\u0131 arama yapabilirler. Hakim veya Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n s\u00fcknada veya i\u015f g\u00f6rme\u011fe mahsus mahaller ile kapal\u0131 yerlerde aramada bulunabilmek i\u00e7in o mahal ihtiyar heyetinden veya kom\u015fulardan iki ki\u015fi bulundurulur. Yukar\u0131daki f\u0131krada g\u00f6sterilen takayy\u00fct 96. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda yaz\u0131l\u0131 mahallere \u015famil de\u011fildir.\u2019 h\u00fckm\u00fc, an\u0131lan Yasa\u2019n\u0131n 254. maddesine 3842 say\u0131l\u0131 Kanunla eklenen 2. f\u0131kras\u0131nda ise \u2018Soru\u015fturma ve kovu\u015fturma organlar\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde elde ettikleri deliller h\u00fckme esas al\u0131namaz.\u2019 amir h\u00fckm\u00fc mevcuttur.<\/strong>Yine bu konuda arama i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 5. maddesinde \u2018Adli arama, bir su\u00e7 i\u015flemek veya buna i\u015ftirak veyahut yatakl\u0131k etmek makul \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda bulunan kimsenin, saklanan\u0131n, \u015f\u00fcphelinin, san\u0131\u011f\u0131n veya h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn yakalanmas\u0131 ve su\u00e7un iz, eser, emare veya delillerinin elde edilmesi i\u00e7in bir kimsenin, \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011finin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131larak konutunda, etraf\u0131 \u00e7evrili di\u011fer mahallerinde, \u00fczerinde, \u00f6zel ka\u011f\u0131tlar\u0131nda, e\u015fyas\u0131nda, arac\u0131nda Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu ile di\u011fer kanunlara g\u00f6re yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma i\u015flemidir.\u2019 kural\u0131, ayn\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fin 7. maddesinde ise \u2018Adli aramaya karar vermek yetkisi hakimindir. Kolluk, arama karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in makul \u015f\u00fcphe sebeplerini belirten ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve gerek\u00e7eli bir rapor haz\u0131rlar ve Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131na ba\u015fvurur. Gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 emri veya bu emrin al\u0131namad\u0131\u011f\u0131 hallerde ise kolluk amirinin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131, e\u015fyas\u0131 ve arac\u0131 aranamaz, konutuna girilemez ve buradaki e\u015fyaya el konulamaz.<\/a> Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131klar\u0131nca, arama ile ilgili kararlar\u0131 vermek \u00fczere, yirmi d\u00f6rt saat s\u00fcreyle bir n\u00f6bet\u00e7i Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 g\u00f6revlendirilir. Yetkili merciin yaz\u0131l\u0131 emri yirmi d\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli hakimin onay\u0131na sunulur Hakim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rk sekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar.\u2019 h\u00fck\u00fcmleri yer almaktad\u0131r.<\/strong>Yine su\u00e7 tarihi itibariyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu\u2019 nun 2. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131n\u0131n VIII. bendinde \u2018Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu ile di\u011fer kanunlarda, zab\u0131ta taraf\u0131ndan su\u00e7 delillerinin tespiti veya su\u00e7 faillerinin yakalanmas\u0131 maksad\u0131yla yap\u0131lacak aramalar i\u00e7in, \u2026 yetkili amir taraf\u0131ndan verilecek s\u00f6zl\u00fc emirler derhal yerine getirilir.\u2019, an\u0131lan Yasa\u2019 n\u0131n 9. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131nda ise polis, kamu d\u00fczenini ve anayasal hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri korumak bak\u0131m\u0131ndan zorunlu ve gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde, il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde valinin, il\u00e7e s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kaymakam\u0131n, somut olay ve gereksinimler i\u00e7in her seferinde yeniden verece\u011fi emirle \u2026 say\u0131lan eylemlerle ilgili ki\u015fileri ele ge\u00e7irmek amac\u0131yla, ki\u015filerin \u00fcstlerini, ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ve e\u015fyas\u0131n\u0131 arar, su\u00e7 unsuru g\u00f6rd\u00fcklerine el koyar, evrak\u0131yla birlikte adalete teslim eder. Vali ve kaymakam\u0131n arama ve el koymaya ili\u015fkin emri yaz\u0131yla verilir. \u0130vedi durumlarda s\u00f6zl\u00fc olarak verilen emrin en k\u0131sa zamanda yaz\u0131 ile do\u011frulanaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi 2559 say\u0131l\u0131 PVSK\u2019 n\u0131n an\u0131lan 9. maddesinin hen\u00fcz 03.10.2001 tarihli Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fine paralel olarak 4771 say\u0131l\u0131 Kanunla de\u011fi\u015ftirilmeden \u00f6nceki haliyle bile su\u00e7 delillerinin tespiti veya su\u00e7 faillerinin yakalanmas\u0131 maksad\u0131yla yap\u0131lacak aramalar i\u00e7in, maddede tek tek say\u0131lan yer ve \u015fartlarda, vali veya kaymakam\u0131n yaz\u0131l\u0131 emri ile ivedi durumlarda s\u00f6zl\u00fc olarak verilen emrin en k\u0131sa zamanda yaz\u0131 ile do\u011frulanmas\u0131 \u015fart\u0131yla polisin, ancak ki\u015filerin \u00fcstlerini, ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ve e\u015fyas\u0131n\u0131 arayabilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/strong>Kald\u0131 ki 2559 say\u0131l\u0131 PVSK\u2019 n\u0131n an\u0131lan 9. maddesi de 03.08.2002 tarih ve 4771 say\u0131l\u0131 Kanunla de\u011fi\u015ftirilerek Anayasal\u0131n 21 ve CMUK\u2019 n\u0131n 97. maddeleriyle uyumlu hale getirilmi\u015ftir.<\/strong>Hukuk devleti, Anayasa Mahkemesi\u2019nin pek \u00e7ok karar\u0131nda vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi b\u00fct\u00fcn faaliyetlerinde hukukun egemen oldu\u011fu devlettir. Bu ba\u011flamda devlet; vatanda\u015f\u0131na her an g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nabilece\u011fi, sorgulanabilece\u011fi, evinde, i\u015fyerinde arama yap\u0131labilece\u011fi endi\u015fesini ya\u015fatmamal\u0131d\u0131r. Aksine, g\u00fcvenlik i\u00e7erisinde \u00f6zg\u00fcr ve onurlu bir ya\u015fam sunmay\u0131 ama\u00e7lamal\u0131d\u0131r. (7. C.D. 20.06.2005 g\u00fcn ve 2003\/3539 E., 2005\/8098 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131)<\/strong>Buna g\u00f6re somut olay de\u011ferlendirildi\u011finde; al\u0131nan ihbar \u00fczerine su\u00e7 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 1412 say\u0131l\u0131 CMUK\u2019 n\u0131n 97. maddesi uyar\u0131nca h\u00e2kimden al\u0131nacak arama karar\u0131 ile ya da gecikmesinde sak\u0131nca varsa bu husus belirtilerek yetkili merciin yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc arama emri ile san\u0131\u011f\u0131n i\u015fyerinde (deposunda) arama yap\u0131lmas\u0131 gerekirken, il\u00e7e merkezinde, gecikmesinde ne gibi sak\u0131nca oldu\u011fu da belirtilmeden, hakim karar\u0131 da olmaks\u0131z\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde arama sonucu elde edilen delile dayan\u0131larak san\u0131\u011f\u0131n mahkumiyetine karar verilmesi,<\/strong>Kabule g\u00f6re de;<\/strong>Ele ge\u00e7irilen maddelerin sahte rak\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 kimyasal y\u00f6nden ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p bilirki\u015fi raporu al\u0131nmadan sadece zab\u0131t m\u00fcmzilerinin beyan\u0131na dayan\u0131larak eksik inceleme ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm tesisi isabetsizliklerinden oy\u00e7oklu\u011fuyla bozulmu\u015ftur.<\/strong>Daire \u00dcyesi Orhan Ko\u00e7ak; \u2018\u2019San\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmesi halinde, su\u00e7un topluma verdi\u011fi zarar ile devlet g\u00f6revlilerinin san\u0131\u011fa ait haklar\u0131 ihlal etmelerinden do\u011fan ki\u015fisel ve toplumsal zarar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak san\u0131\u011f\u0131n topluma verdi\u011fi zarar daha fazla ise hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen deliller yarg\u0131lamada delil olarak kullan\u0131lmal\u0131, aksi takdirde de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/strong>\u0130nsan haklar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla yasaya konulan kanuna ayk\u0131r\u0131 elde edilen delillerin, delil olarak kabul edilemeyece\u011fi h\u00fckm\u00fc hukuk devleti ilkesinin di\u011fer iki unsuru olan adaleti ve hukuki g\u00fcvenli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi engellememelidir. Doktrin (Bahri \u00d6zt\u00fcrk, Yenisey, Delil Yasaklar\u0131, sh. 44-45) ve Yarg\u0131tay Genel Kurul Kararlar\u0131 (15.03.2005 g\u00fcn ve 2005\/10-15\/29, 26.06.2007 g\u00fcn ve 2007\/7-147\/159 say\u0131l\u0131 kararlar\u0131) ve \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi kararlar\u0131 da bu do\u011frultuda g\u00f6r\u00fc\u015f belirtiyor. \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi kararlar\u0131na uyma zorunlulu\u011fu milletleraras\u0131 anla\u015fmalarla kabul edildi\u011finden Anayasan\u0131n 90\/son f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca da bu kurallar en \u00fcst\u00fcn kural oldu\u011fundan \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin kabul etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesini g\u00f6zetmek zorunday\u0131z.<\/strong>Somut olay\u0131m\u0131zda da g\u00fcvenlik g\u00f6revlilerinin depoda yapt\u0131\u011f\u0131 arama sonucu sahte rak\u0131 imalat\u0131 ile ilgili aletler ve alkol ele ge\u00e7mi\u015ftir. Yap\u0131lan aramalarda ki usuls\u00fczl\u00fck ile san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131 m\u0131 daha \u00e7ok ihlal ediliyor, yoksa \u00fcretti\u011fi sahte rak\u0131larla bir\u00e7ok insan\u0131n \u00f6lmesine sebebiyet vererek toplumsal zarar m\u0131 daha \u00e7ok ihlal edilmi\u015f oluyor? Ya\u015fam hakk\u0131, konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131ndan daha \u00fcst\u00fcn bir hak oldu\u011fundan, o hak lehine karar verilerek ele ge\u00e7en deliller delil olarak de\u011ferlendirilmelidir. Kald\u0131 ki san\u0131\u011f\u0131n arama yap\u0131l\u0131rken birtak\u0131m haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin bir yak\u0131nmas\u0131 da olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Kabule g\u00f6re yap\u0131lan bozma da yerinde de\u011fildir. Zira i\u015fyerinde aletler, bo\u015f rak\u0131 \u015fi\u015feleri ve bol miktarda alkol yakalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>\u0130zah edilen nedenlerle say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun bozma d\u00fc\u015f\u00fcncelerine kat\u0131lm\u0131yorum. San\u0131\u011f\u0131n ifadesinde depo sahibi olarak belirtildi\u011fi Cengiz dinlenilerek sonucuna g\u00f6re karar verilmesi gerekti\u011fi\u2019\u2019 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle kar\u015f\u0131 oy kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131nca 29.06.2009 g\u00fcn ve 221255 say\u0131 ile;<\/strong>\u0130stanbul K.. K\u2026 Y\u2026 12 say\u0131l\u0131 yerin giri\u015f kat\u0131nda sahte rak\u0131 imal eden bir \u015fahs\u0131n bulundu\u011funun ihbar\u0131 \u00fczerine bu yerin polis taraf\u0131ndan g\u00f6zetlendi\u011fi, bu s\u0131rada i\u00e7eriye giren \u015fahs\u0131n bir saat kadar kald\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131nca kap\u0131 zilinin polis taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve kap\u0131y\u0131 san\u0131\u011f\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7eriden kuvvetli bir \u015fekilde alkol kokusunun geldi\u011fi, aramada sahte rak\u0131 imalat\u0131na yarayan e\u015fyalar, imalde kullan\u0131lan alkol, bo\u015f rak\u0131 \u015fi\u015feleri bulunmas\u0131 sonucunda tutanak tanzim edildi\u011fi, ayn\u0131 g\u00fcn poliste al\u0131nan ifadesinde kendisinin nakliye i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha \u00f6nceleri bir defa sahte rak\u0131 pazarlamak, \u00fc\u00e7 defa sahte rak\u0131 imal etmek ve piyasaya s\u00fcrmek su\u00e7lar\u0131ndan yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bulundu\u011fu yerin \u015fu anda cezaevinde olan Cengiz isimli \u015fahsa ait oldu\u011funu, bu \u015fahs\u0131n burada sahte rak\u0131 imal etti\u011fini, kendisinin de talebi halinde birahaneler \u00f6n\u00fcnden toplam\u0131\u015f oldu\u011fu bo\u015f \u015fi\u015feleri buraya arac\u0131yla ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, olay g\u00fcn\u00fc de daha \u00f6nceden bu \u015fahsa b\u0131rakm\u0131\u015f oldu\u011fu bidonlar\u0131 almaya geldi\u011fini, bu esnada g\u00f6revlilerce yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131, savc\u0131l\u0131k ifadesinde ise su pazarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, olay yerine su b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, o s\u0131rada polislerin geldi\u011fini, duru\u015fmada ise su pazarlamac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, Cengiz\u2019e su verdi\u011fini, bo\u015f su bidonlar\u0131n\u0131 almaya geldi\u011finde tesad\u00fcfen polislerin geldi\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/strong>Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada Cengiz diye bir ki\u015finin san\u0131\u011f\u0131n belirtti\u011fi cezaevinde tutuklu bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Adli sicil kay\u0131tlar\u0131n\u0131n incelemesinde san\u0131\u011f\u0131n sahte rak\u0131 bulundurmak su\u00e7undan ceza kararnamesi ile cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, polis kay\u0131tlar\u0131nda ise, sahte rak\u0131 pazarlamak, sahte rak\u0131 imal edip piyasaya s\u00fcrmek su\u00e7lar\u0131ndan giri\u015f kay\u0131tlar\u0131 oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir.<\/strong>San\u0131k beyanlar\u0131 ve olay tutanaklar\u0131 incelendi\u011finde; san\u0131\u011f\u0131n bir anahtar olmadan depoya girmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, maddi olaya g\u00f6re olay tutana\u011f\u0131 ve ihbar ile olay yerine gelindi\u011finde \u015fahs\u0131n i\u00e7eriye girdi\u011fi, bir saat \u00e7\u0131kmay\u0131nca kap\u0131 zilinin polis taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131nmas\u0131 sonucu kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve ilk ifadesinde bo\u015f \u015fi\u015feleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmesi, ifadesinde bahsi ge\u00e7en Cengiz isimli \u015fahs\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n tevilli ikrar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu kabul edilmelidir.<\/strong>Bu itibarla olay yerinde bulunan depoda hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen arama i\u015fleminin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve arama sonunda ele ge\u00e7irilen delilin h\u00fckme esas al\u0131nmayaca\u011f\u0131 konusunda Yarg\u0131tay \u00d6zel Dairesi ile Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131, ancak hukuka ayk\u0131r\u0131 aramada elde edilen maddi delil d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer delillerin, yani telefon ihbar\u0131 ile san\u0131\u011f\u0131n tevilli ikrar\u0131n\u0131n somut olayda mahk\u00fbmiyet i\u00e7in yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 144-150 esas karar say\u0131l\u0131 ilam\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/strong>San\u0131\u011f\u0131n tevilli ikrar\u0131 \u00f6zg\u00fcr idaresine dayal\u0131d\u0131r. Beyan\u0131n\u0131n ciddiyetini ve do\u011facak sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bilmektedir, tevilli ikrar\u0131 di\u011fer delillerle ve emarelerle desteklenmektedir.<\/strong>San\u0131\u011f\u0131n tevilli ikrar\u0131n\u0131n delil de\u011feri evvelce sahte rak\u0131 imalinden mahk\u00fbmiyetinin ve yakalanmas\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ve depoya kendinde mevcut bulunan anahtarla girmesi, zili \u00e7alan polislere kap\u0131y\u0131 kendisinin a\u00e7mas\u0131, i\u00e7erideki rak\u0131 imalinde kullan\u0131lan aletlere, \u015fiddetli alkol kokusunu g\u00f6rmemesi ve bilmemesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 nedenleri ile delil de\u011feri ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/strong>Bu tespitler birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, ihbar \u00fczerine ba\u015flat\u0131lan soru\u015fturma s\u00fcrecinde san\u0131\u011f\u0131n ihbarla uyumlu tevilli ikrar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n sahte rak\u0131 imal etmek su\u00e7unun s\u00fcbuta erdi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, gerek\u00e7eleriyle itiraz yasa yoluna ba\u015fvurularak, Yarg\u0131tay Yedinci Ceza Dairesi\u2019nin 19.03.2009 tarih ve 8913-4357 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131larak yerel mahkeme h\u00fckm\u00fcn\u00fcn onanmas\u0131na karar verilmesi talep olunmu\u015ftur.<\/strong>Dosya Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na g\u00f6nderilmekle, Ceza Genel Kurulu\u2019 nca de\u011ferlendirilmi\u015f ve a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019 nca \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gereken uyu\u015fmazl\u0131k, hukuka ayk\u0131r\u0131 aramada elde edilen maddi kan\u0131tlar d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer kan\u0131tlar\u0131n mahk\u00fbmiyet i\u00e7in yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesine ili\u015fkindir.<\/strong>Yerel mahkemece, san\u0131\u011f\u0131n sahte rak\u0131 imal etmek su\u00e7unun sabit oldu\u011fu kabul edilerek, cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015f, \u00d6zel Daire\u2019ce h\u00fck\u00fcm hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde arama sonucu elde edilen kan\u0131ta dayan\u0131larak san\u0131\u011f\u0131n mahk\u00fbmiyetine karar verilmesinin isabetsiz oldu\u011fu, kabule g\u00f6re de ele ge\u00e7irilen maddelerin sahte rak\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kimyasal y\u00f6nden ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p bilirki\u015fi raporu al\u0131nmadan sadece zab\u0131t m\u00fcmzilerinin beyan\u0131na dayan\u0131larak eksik inceleme ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde karar verilmesi isabetsizliklerinden oy\u00e7oklu\u011fuyla BOZULMU\u015eTUR.<\/strong>Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019nca arama i\u015fleminin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve arama sonunda ele ge\u00e7irilen kan\u0131t\u0131n h\u00fckme esas al\u0131nmayaca\u011f\u0131 kabul edilmekle birlikte, ihbar \u00fczerine ba\u015flat\u0131lan soru\u015fturma s\u00fcrecinde san\u0131\u011f\u0131n ihbarla uyumlu tevilli ikrar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n sahte rak\u0131 imal etmek su\u00e7unun s\u00fcbuta erdi\u011fi, gerek\u00e7eleriyle itiraz yasa yoluna ba\u015fvurulmu\u015ftur.<\/strong>Esas itibariyle, soru\u015fturma ve kovu\u015fturma i\u015flemleri, ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan usul kurallar\u0131na uygun olmal\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131mdan, somut olaydaki araman\u0131n hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususu, i\u015flemin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan h\u00fck\u00fcmler g\u00f6zetilmek suretiyle saptanmal\u0131d\u0131r.<\/strong>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 20. maddesinin i\u015flem tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan ikinci f\u0131kras\u0131nda: \u2018Kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi\u011fi hallerde, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f hakim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nan merciin emri bulunmad\u0131k\u00e7a, kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel ka\u011f\u0131tlar\u0131 ve e\u015fyas\u0131 aranamaz ve bunlara el konulamaz.\u2019 denilmektedir.<\/strong>Yine arama i\u015fleminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 1412 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu\u2019nun 97. maddesinde \u2018Aramaya karar vermek salahiyeti h\u00e2kimindir. Ancak tehirinde mazarrat umulan hallerde Cumhuriyet Savc\u0131lar\u0131 ve Savc\u0131lar\u0131n muavini s\u0131fat\u0131yla emirlerini icraya memur olan zab\u0131ta memurlar\u0131 arama yapabilirler.\u2019 h\u00fckm\u00fc yer almaktad\u0131r.<\/strong>2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu\u2019 nun arama i\u015fleminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 2. maddesinde ise Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu ile di\u011fer kanunlarda, zab\u0131ta taraf\u0131ndan su\u00e7 delillerinin tespiti veya su\u00e7 faillerinin yakalanmas\u0131 maksad\u0131yla yap\u0131lacak aramalar i\u00e7in, yetkili amir taraf\u0131ndan verilecek s\u00f6zl\u00fc emirlerin derhal yerine getirilece\u011fi belirtilmektedir.<\/a> Ancak, gecikmede sak\u0131nca bulunmas\u0131 nedeniyle kollu\u011fun arama yetkisinin do\u011fmas\u0131 halinde yap\u0131lacak uygulamaya ili\u015fkin olan bu h\u00fck\u00fcm, 1412 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu\u2019 nun, araman\u0131n ko\u015fullar\u0131 ile y\u00f6ntemini d\u00fczenleyen ve arama karar\u0131 veya emri vermeye yetkili mercileri belirleyen h\u00fck\u00fcmlerini ortadan kald\u0131ran veya de\u011fi\u015ftiren bir d\u00fczenleme niteli\u011finde kabul edilemez.<\/strong>Arama i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 5. maddesinde; \u2018Adli arama, bir su\u00e7 i\u015flemek veya buna i\u015ftirak veyahut yatakl\u0131k etmek makul \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda bulunan kimsenin, saklanan\u0131n, \u015f\u00fcphelinin, san\u0131\u011f\u0131n veya h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn yakalanmas\u0131 ve su\u00e7un iz, eser, emare veya delillerinin elde edilmesi i\u00e7in bir kimsenin, \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011finin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131larak konutunda, etraf\u0131 \u00e7evrili di\u011fer mahallerinde, \u00fczerinde, \u00f6zel ka\u011f\u0131tlar\u0131nda, e\u015fyas\u0131nda, arac\u0131nda Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu ile di\u011fer kanunlara g\u00f6re yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma i\u015flemidir.\u2019 \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015f, adli aramalara karar ve emir verme yetkisi ba\u015fl\u0131kl\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fin 7. maddesinde ise; \u2018Adli aramaya karar vermek yetkisi h\u00e2kimindir. Kolluk, arama karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in makul \u015f\u00fcphe sebeplerini belirten ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve gerek\u00e7eli bir rapor haz\u0131rlar ve Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na ba\u015fvurur.<\/strong>Gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 emri veya bu emrin al\u0131namad\u0131\u011f\u0131 hallerde ise kolluk amirinin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel ka\u011f\u0131tlar\u0131, e\u015fyas\u0131 ve arac\u0131 aranamaz, konutuna girilemez ve buradaki e\u015fyaya el konulamaz.<\/strong>Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131klar\u0131nca, arama ile ilgili kararlar\u0131 vermek \u00fczere, yirmi d\u00f6rt saat s\u00fcreyle bir n\u00f6bet\u00e7i Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 g\u00f6revlendirilir.<\/strong>Yetkili merciin yaz\u0131l\u0131 emri yirmi d\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli hakimin onay\u0131na sunulur. Hakim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rk sekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar.\u2019 h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir.<\/strong>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, arama i\u015fleminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihteki yasal d\u00fczenlemelere g\u00f6re, arama ancak hakim karar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. C.Savc\u0131lar\u0131 ile onun yard\u0131mc\u0131s\u0131 s\u0131fat\u0131yla emirlerini yerine getirmekle g\u00f6revli kollu\u011fun arama emri yetkisi istisnai olup, bu yetkinin do\u011fmas\u0131 i\u00e7in bir \u00f6n ko\u015ful olarak, gecikmesinde sak\u0131nca umulan halin ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekir. Gecikmede sak\u0131nca bulundu\u011fundan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in de, ilgilinin hakime ba\u015fvurup karar ald\u0131ktan sonra tedbiri uygulamak istemesi halinde o tedbirin uygulanamaz duruma d\u00fc\u015fmesi ya da uygulanmas\u0131 halinde dahi beklenen fayday\u0131 vermemesi s\u00f6z konusu olmal\u0131d\u0131r.<\/strong>Somut olayda \u015f\u00fcphelinin i\u015fyeri oldu\u011fu iddia edilen yerde, sahte rak\u0131 imal edildi\u011finin ihbar\u0131 \u00fczerine, hakim karar\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n, yap\u0131lan aramada birinin yar\u0131s\u0131, di\u011ferinin tamam\u0131 dolu iki adet 750 litrelik varil i\u00e7inde saf alkol, bir adet rak\u0131 ve votka \u015fi\u015felerinin kapaklar\u0131n\u0131 sabitlemede kullan\u0131lan yayl\u0131 \u00fc\u00e7 kollu elektrikli makine, kapaklar\u0131 d\u00fczeltmede kullan\u0131lan elektrikli ve motorlu makineler, varille ba\u011flant\u0131l\u0131 \u015fekilde musluklar ve bunlara ba\u011fl\u0131 hortumlarla birlikte birbirlerine aktarmada kullan\u0131lan motorlu makine, 12 adet 30 litre kapasiteli bo\u015f bidon, 1850 adet bo\u015f rak\u0131 \u015fi\u015fesi tespit edilip zapt edilmi\u015f ise de, d\u00fczenlenen tutanakta gecikmede sak\u0131nca bulundu\u011funa ili\u015fkin hi\u00e7bir belirlemeye yer verilmedi\u011fi gibi, dosya i\u00e7eri\u011finde de, ger\u00e7ekle\u015ftirilen arama i\u00e7in hakim karar\u0131 al\u0131nmas\u0131n\u0131n gecikme yarataca\u011f\u0131n\u0131 ve bunun da sak\u0131nca do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrecek bir belge ve bilgi de bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, kollu\u011fun arama konusundaki istisnai yetkisinin do\u011fabilmesi i\u00e7in gereken yasal ko\u015fullar olu\u015fmadan ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi arama i\u015fleminin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong>Somut olaydaki hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu \u015fekilde saptad\u0131ktan sonra, hukuka ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde elde edilen kan\u0131t\u0131n ceza yarg\u0131lamas\u0131nda kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 sorununu inceleyecek olursak;<\/strong>Ceza yarg\u0131lamas\u0131 hukukumuzda delillerle ilgili ge\u00e7erli ilke, \u201cDEL\u0130L SERBEST\u0130S\u0130\u201d prensibidir. Bu nedenle, ceza yarg\u0131lamas\u0131 hukukunda, medeni yarg\u0131lama hukukundan farkl\u0131 olarak, her \u015fey kan\u0131t olarak kabul edilebilmektedir. \u00d6te yandan, 1412 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu\u2019nun 254. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda; \u2018Mahkeme irat ve ikame edilen delilleri, duru\u015fmadan ve tahkikattan edinece\u011fi kanaate g\u00f6re takdir eder.\u2019 denilmekle, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde sunulan ve toplanan kan\u0131tlardan \u00e7\u0131kar\u0131m yap\u0131lmas\u0131 yarg\u0131\u00e7lar\u0131n takdirine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak hem \u201cdelil serbestisi\u201d hem de \u201cdelillerin yarg\u0131\u00e7lar\u0131n kanaatine g\u00f6re takdir edilmesi\u201d ilkelerinin belli s\u0131n\u0131rlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/a>Bunlardan biri de, mahkemenin, ancak hukukun izin verdi\u011fi y\u00f6ntemlerle elde edilen delilleri dikkate alabilecek olmas\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, hukuk d\u00fczeninin yasaklad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemlerle toplanan kan\u0131tlar mahkemece dikkate al\u0131namazlar. Temel hak ve h\u00fcrriyetlere yasad\u0131\u015f\u0131 m\u00fcdahale suretiyle elde edilen delillerin davalarda h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 say\u0131lmas\u0131 ise, \u00e7a\u011fda\u015f hukuk sistemlerinin baz\u0131lar\u0131nda yarg\u0131sal ilkeler, kimilerinde de pozitif hukuk normlar\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir.<\/strong>Bu konuda mukayeseli hukuk incelendi\u011finde ana hatlar\u0131yla iki e\u011filim veya sistem g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r.<\/strong>Bunlardan ilki Anglo-Amerikan ceza adalet sistemi olup, bu sistemde, hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen kan\u0131tlar, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n boyutuna bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131 kapsam\u0131ndad\u0131r. Mutlak de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131n\u0131n benimsendi\u011fi bu sistemde, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n boyutu ile herhangi bir temel hak veya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc zedeleyip zedelemedi\u011fi \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, delil elde edilirken, yap\u0131lan hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle san\u0131\u011f\u0131n hangi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi ile de ilgilenilmez. Hukuka ayk\u0131r\u0131 yollarla elde edilmi\u015f bir kan\u0131t varsa, art\u0131k o kan\u0131t kullan\u0131lamaz. Bu sisteme y\u00f6neltilen en b\u00fcy\u00fck ele\u015ftiri, kollu\u011fu disipline etmeyi ama\u00e7layan bu uygulaman\u0131n, adalet sistemini kilitleyebilece\u011fi ve toplumun adalet duygusunu inciten sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fidir.<\/strong>\u0130kinci sistem ise, nisbi de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren ve Kara Avrupas\u0131\u2019 nda egemen olan sistemdir. Bu sistemde, ihlal edilen kural\u0131n korudu\u011fu hukuki de\u011ferden yola \u00e7\u0131k\u0131lmak suretiyle, yaln\u0131zca temel haklar ihlal edilerek elde edilen kan\u0131tlar\u0131n de\u011ferlendirilemeyece\u011fi, yasan\u0131n mutlak ayk\u0131r\u0131l\u0131k olarak \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ihlaller d\u0131\u015f\u0131ndaki ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n ise yasak kapsam\u0131nda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, her somut olayda hakim taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilece\u011fi kabul edilmektedir.<\/strong>Bu konuda bir\u00e7ok teori ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, bu teorik yakla\u015f\u0131mlar, haklar\u0131n dengelenmesi, haklar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, de\u011ferlerin tart\u0131m\u0131 \u015feklinde adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kara Avrupas\u0131 sisteminde, korunan de\u011ferler ile ihlal edilen de\u011ferlerin birbiriyle k\u0131yaslanmas\u0131 suretiyle ger\u00e7e\u011fi bulmadaki toplumsal \u00e7\u0131kar ile ihlal edilen yarg\u0131lama kural\u0131n\u0131n etkiledi\u011fi hak veya yarar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak, bu kan\u0131t\u0131n h\u00fckme esas al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekti\u011fi yakla\u015f\u0131m\u0131 bask\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f olarak kabul edilmi\u015ftir. (Centel\/Zafer, Ceza Muhakemesi, 6. Bask\u0131, Sh. 654 vd.)<\/strong>Bu konuyla ilgili olarak \u00fclkemizdeki duruma gelince;<\/strong>Duraksamadan belirtmek gerekir ki, 1412 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu ile getirilen yarg\u0131lama sisteminde eskiden bu yana pozitif hukuk normu olarak baz\u0131 kan\u0131t yasaklar\u0131 da mevcuttur. Tan\u0131kl\u0131ktan ve yeminden \u00e7ekinme hakk\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015f bulunanlar\u0131n \u00f6nceden verdikleri ifadelerin duru\u015fmada okunamayaca\u011f\u0131 (CYUY m. 47 vd., 245), dolay\u0131s\u0131yla bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n yap\u0131lmam\u0131\u015f varsay\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ve kararda bunlara dayan\u0131lamayaca\u011f\u0131 yolundaki ilke bunlardan biridir. Ancak bu m\u00fcnferit h\u00fck\u00fcmlere kar\u015f\u0131n, 1992 y\u0131l\u0131na kadar kan\u0131t yasaklar\u0131 konusu CYUY\u2019de genel bir ilke bi\u00e7iminde d\u00fczenlenmemi\u015ftir. Konuyu d\u00fczenleyen a\u00e7\u0131k bir pozitif hukuk normu mevcut olmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu tarihten \u00f6nceki s\u00fcre\u00e7te mahkemeler, i\u00e7tihad\u0131\u2019 ilkelerle hukuka ayk\u0131r\u0131 kan\u0131tlar konusunda \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin; Askeri Yarg\u0131tay \u0130kinci Dairesi 26.04.1973 tarihli bir karar\u0131nda \u201c\u2026kanuna, ahlaka ve genel adaba ayk\u0131r\u0131 surette toplanan delilleri, hakim, telakki etmekten ka\u00e7\u0131nmak zorundad\u0131r\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne yer vermi\u015ftir.<\/strong>Ancak, 1412 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Yasas\u0131\u2019nda 18.11.1992 g\u00fcn ve 3842 say\u0131l\u0131 Yasa ile de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak Yasa\u2019ya iki \u00f6nemli h\u00fck\u00fcm eklenmi\u015ftir. Bunlardan ilki, Yasa\u2019n\u0131n 135\/a maddesidir. Yasa\u2019n\u0131n 135. maddesinde ifade alma ve sorguya \u00e7ekmenin y\u00f6ntemi d\u00fczenlenmi\u015f, 135\/a maddesinde ise, ifade ve a\u00e7\u0131klamalar\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradeye dayanmas\u0131 gerekti\u011fi belirtildikten sonra, bunu engelleyici nitelikte k\u00f6t\u00fc davranma, i\u015fkence, zorla ila\u00e7 verme, yorma, aldatma, bedensel cebir ve \u015fiddette bulunma, baz\u0131 ara\u00e7lar uygulama gibi iradeyi bozan bedeni veya ruhi m\u00fcdahalelerin yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, yasaya ayk\u0131r\u0131 menfaat vaat edilemeyece\u011fi belirtilerek, bu ve benzeri uygulamalar yasak sorgu y\u00f6ntemleri olarak say\u0131lm\u0131\u015f, ayr\u0131ca \u201cbu yasak y\u00f6ntemlerle elde edilen ifadelerin r\u0131za olsa dahi delil olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Konumuzu ilgilendiren as\u0131l de\u011fi\u015fiklik ise CYUY\u2019nin 254. maddesine eklenen ikinci f\u0131kradaki; \u201csoru\u015fturma ve kovu\u015fturma organlar\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde elde ettikleri deliller h\u00fckme esas al\u0131nmaz\u201d emredici kural\u0131d\u0131r. Delil yasaklar\u0131 ile ilgili genel ve kapsay\u0131c\u0131 nitelikteki bu ilke uyar\u0131nca, h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bulunmayan deliller, \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde elde edilen deliller\u201d dir. Nitekim, Ceza Genel Kurulu\u2019nun 08.04.2003 g\u00fcn ve 3098 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fc ile ilgili soru\u015fturmada telefon konu\u015fmalar\u0131n\u0131n hakim karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n dinlendi\u011fi ve kayda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edilmek suretiyle, \u201c\u20261412 say\u0131l\u0131 CYUY\u2019nin 254. maddesinin a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, hukuka uygun olarak elde edildi\u011fi saptanamayan bu ses kay\u0131tlar\u0131n\u0131n kan\u0131t olarak h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131\u201d belirtilmi\u015ftir.<\/strong>\u00d6\u011fretide de,<\/strong>Centel\/Zafer; \u201c1412 say\u0131l\u0131 Yasa\u2019da, delil ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n ve hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n boyutuna bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, t\u00fcm hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin, de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 emredilmi\u015ftir. O halde yasa koyucu Anglo-Amerikan sistemini benimseyerek, t\u00fcm hukuka ayk\u0131r\u0131 deliller i\u00e7in mutlak bir de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131 kabul etmeyi tercih etmi\u015ftir.\u201d \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalarla, 1412 say\u0131l\u0131 CYUY\u2019nin 254\/2. maddesinde mutlak de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015flerdir. (CENTEL, Nur\/ZAFER, Hamide; Ceza Muhakemesi Hukuku, 6. Bas\u0131, sh. 697 vd.)<\/strong>Ayn\u0131 \u015fekilde \u00c7\u0131nar; \u201c\u2026bunun anlam\u0131 hi\u00e7bir bi\u00e7imde hukuka ayk\u0131r\u0131 kan\u0131t\u0131n h\u00fckme etki edemeyece\u011fi, yok say\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. Hukuka ayk\u0131r\u0131 kan\u0131tlar\u0131n dolayl\u0131 ya da bir ba\u015fka deyi\u015fle uzak etkisi de kabul edilemez. Yani zehirli a\u011fac\u0131n meyvesi de zehirli olur, \u00e7\u00fcnk\u00fc CYUY\u2019nin 254\/2. maddesi, hukuka ayk\u0131r\u0131 kan\u0131tlar ve bu kan\u0131tlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla elde edilen di\u011fer kan\u0131tlar ayr\u0131m\u0131 yapmadan hepsini hukuka ayk\u0131r\u0131 kan\u0131tlar kapsam\u0131na alarak bunlar\u0131n yarg\u0131lamada de\u011ferlendirilemeyece\u011fini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr\u201d (\u00c7INAR\/A.R\u0131za; Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Kan\u0131tlar, TBB Dergisi, Say\u0131 55, sh. 41 vd.)<\/strong>Konuyla ilgili a\u00e7\u0131klamalarda bulunan \u00d6zt\u00fcrk ise; \u201cAnglo-Amerikan Hukukunda zehirli a\u011fac\u0131n meyveleri olarak an\u0131lan delil yasaklar\u0131n\u0131n uzak (dolayl\u0131) etkisi tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konudur, konu Almanya\u2019da da tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Eski CMK 254\u2019e 3842 say\u0131l\u0131 Kanunla ithal edilen ve \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde elde edilen delillerin h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131\u201d mutlak bir \u015fekilde \u00f6ng\u00f6ren d\u00fczenleme kar\u015f\u0131s\u0131nda delil yasaklar\u0131n\u0131n uzak (dolayl\u0131) etkisi meselesi T\u00fcrk Ceza Muhakemesi Hukuku bak\u0131m\u0131ndan da halledilmi\u015f, yeni CMK m. 277\/2 de bu kanaati b\u00fcsb\u00fct\u00fcn peki\u015ftirmektedir\u201d \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalarla, delil yasaklar\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 belirtmi\u015fler, (\u00d6ZT\u00dcRK, Bahri; Nazari ve Uygulamal\u0131 Ceza Muhakemesi Hukuku, sh. 373)<\/em><\/strong>\u0130\u00e7el-Yenisey de, 3842 say\u0131l\u0131 Yasa ile yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle hukuka ayk\u0131r\u0131 delil kavram\u0131n\u0131n getirildi\u011fini, yasa koyucunun bu h\u00fck\u00fcmle, K\u0131ta Avrupas\u0131 hukuk sisteminin i\u00e7ine Anglo-Amerikan hukuk sistemine ait baz\u0131 \u00f6\u011feleri yerle\u015ftirdi\u011fini ifade etmi\u015flerdir. (\u0130\u00c7EL, Kay\u0131han\/YEN\u0130SEY, Feridun; Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 ve Uygulamal\u0131 Ceza Kanunlar\u0131, 4. Bask\u0131, sh. 1133)<\/em><\/strong>\u00d6te yandan, 1 Haziran 2005 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 148. maddesinde de ifade alma ve sorgudaki yasak usuller \u00f6rnekseme yoluyla ve say\u0131lanlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayacak bi\u00e7imde g\u00f6sterilmi\u015f, ayr\u0131ca \u00f6nceki yasal d\u00fczenlemeye benzer bi\u00e7imde, \u201cyasak usullerle elde edilen ifadelerin r\u0131za ile verilmi\u015f olsa dahi delil olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Keza 206. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde; ortaya konulmak istenen delilin kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f olmas\u0131 halinde reddolunaca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015f, 217. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda ise, \u201cy\u00fcklenen su\u00e7un, hukuka uygun olarak elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Madde metninden de a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, hukuka uygun olarak elde edilmeyen deliller, yeni ceza yarg\u0131lama sistemimizde de ispat arac\u0131 olarak kabul edilmemi\u015ftir. Kald\u0131 ki, 230. maddenin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca, mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn gerek\u00e7esinde, delillerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesi, h\u00fckme esas al\u0131nan ve reddedilen delillerin belirtilmesi; bu kapsamda dosya i\u00e7erisinde bulunan ve hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen delillerin ayr\u0131ca ve a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmesi de zorunludur.<\/strong>\u201cYasad\u0131\u015f\u0131l\u0131ktan\u201d daha geni\u015f bir i\u00e7eri\u011fe sahip olan \u201chukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k kavraman\u0131n \u00e7er\u00e7evesi ve kapsam\u0131 saptan\u0131rken, gerek pozitif hukuk metinlerine gerekse ki\u015filerin temel hak ve h\u00fcrriyetlerine ili\u015fkin evrensel hukuk ilkelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmen ve ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n mevcudiyeti kabul edilmelidir. Bu kavram, Anayasa Mahkemesi\u2019nin 22.06.2001 g\u00fcn ve 2-2 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da benzer bi\u00e7imde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>S\u00f6z\u00fc edilen kararda: \u201cHukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k en ba\u015fta milli hukuk sistemimiz i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki t\u00fcm hukuk kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k anlam\u0131na gelir. Bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde, Anayasaya, usul\u00fcne uygun olarak kabul edilmi\u015f uluslararas\u0131 s\u00f6z-\/e\u015fmelere, kanunlara, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelere, t\u00fcz\u00fcklere, y\u00f6net-meliklere, i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme kararlar\u0131na ve team\u00fcl hukukuna ayk\u0131r\u0131 uygulamalar\u0131n t\u00fcm\u00fc hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k kavram\u0131 i\u00e7inde yer al\u0131r.<\/strong>Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, hukuk sistemimiz, hukukun genel ilkeleri ad\u0131 verilen ve uygar d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm medeni \u00fclkelerinde uygulanan kurallar\u0131 da hukuk kural\u0131 olarak kabul etmektedir. Hukukun genel ilkelerinin neler oldu\u011fu konusunda bir belirsizlik olsa da, hukukun genel ilkelerinin hukuki ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu gerek uygulamada gerekse doktrinde tart\u0131\u015fmas\u0131z olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkememiz de bir\u00e7ok karar\u0131nda, hukukun genel ilkelerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmenin hukuk devletinin gereklerinden biri oldu\u011funu ve bu ilkelerin yasakoyucu taraf\u0131ndan dahi yok edilemeyece\u011fini h\u00fckme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r (\u00f6rne\u011fin bkz. E 1985\/31 K. 1986\/1, KT 17.03.1986, Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi, S. 22. s. 115). Anayasa Mahkemesi\u2019nin bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00e7er\u00e7evesinde hukukun genel ilkeleri, yasalardan, hatta Anayasal\u0131n de\u011fi\u015ftirilebilir h\u00fck\u00fcmlerinden de \u00fcst\u00fcn bir konuma getirilmi\u015ftir\u201d denilmektedir.<\/strong>A\u00e7\u0131klanan pozitif hukuk normlar\u0131 ve uygulamay\u0131 yans\u0131tan yarg\u0131sal kararlar kar\u015f\u0131s\u0131nda belirtmek gerekir ki; \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde\u201d elde edilen deliller, T\u00fcrk Ceza Yarg\u0131lamas\u0131 Hukuku sisteminde dikkate al\u0131namaz.<\/strong>Bu itibarla; san\u0131\u011f\u0131n i\u015fyerinde hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen arama i\u015fleminde elde edilen maddi kan\u0131t ile buna ili\u015fkin d\u00fczenlenen tutana\u011f\u0131n, yerel mahkemece h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131nda isabet bulunmamaktad\u0131r.<\/strong>Esasen somut olayda; araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve arama sonucunda elde edilen kan\u0131t\u0131n h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 hususunda Yarg\u0131tay \u00d6zel Dairesi ile Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda da bir g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc gereken uyu\u015fmazl\u0131k, hukuka ayk\u0131r\u0131 aramada elde edilen maddi kan\u0131t d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer kan\u0131tlar\u0131n, bu ba\u011flamda hakk\u0131ndaki ihbar ile san\u0131\u011f\u0131n mevcut ikrar\u0131n\u0131n somut olayda mahkumiyet i\u00e7in yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda toplanmaktad\u0131r.<\/strong>Amac\u0131 isnada konu maddi ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131karmak olan ceza yarg\u0131lamas\u0131nda, somut olaya m\u00fcnhas\u0131r delillerden biri de \u201cbeyan\u201d delilidir. Beyan, tan\u0131\u011fa, san\u0131\u011fa veya san\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki taraflardan birine ait olabilir. San\u0131\u011f\u0131n isnat bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen olaylar\u0131 beyan\u0131yla kabul etmesi \u015feklinde tan\u0131mlanabilecek olan ikrar; eylem hakk\u0131nda en \u00e7ok bilgisi bulunan\u0131n beyan\u0131 olmas\u0131, soru\u015fturmay\u0131 esasl\u0131 surette kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131, \u00f6zg\u00fcr iradeyle verilip ger\u00e7e\u011fe de uygun oldu\u011funun saptanmas\u0131 halinde yarg\u0131c\u0131n vicdani kanaatinin olu\u015fumunda olumlu katk\u0131s\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 itibariyle \u00f6nemli bir s\u00fcbut vas\u0131tas\u0131d\u0131r.<\/strong>1412 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu\u2019nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen sistemde, ikrar\u0131n delil olu\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, hakim huzurunda olup olmamas\u0131 aras\u0131nda fark \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve bunlardan sadece hakim huzurunda yap\u0131lan\u0131na kan\u0131t de\u011feri tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. (CYUY\u2019nin m. 247)<\/strong>01 Haziran 2005 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 213. maddesinde ise; san\u0131\u011f\u0131n hakim veya mahkeme huzurunda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar ile Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan al\u0131nan ifadelerin duru\u015fmada okunabilmesi kabul edilerek, savc\u0131 taraf\u0131ndan al\u0131nan ifadelere de delil olma de\u011feri tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u015f\u00fcphelinin kolluk\u00e7a al\u0131nan ifadesine ili\u015fkin tutana\u011f\u0131n duru\u015fmada okunabilmesi i\u00e7in, kollukta ifade al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada m\u00fcdafiin haz\u0131r bulunmas\u0131 ko\u015fulu aranm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, her iki yasal d\u00fczenlemede de, hakim \u00f6n\u00fcndeki ikrar\u0131n kan\u0131t de\u011feri kabul edilmi\u015ftir.<\/strong>Ancak, vicdani kan\u0131t sisteminin ge\u00e7erli bulundu\u011fu ceza yarg\u0131lamas\u0131 hukukumuzda, \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 olan ikrar\u0131n da, dosyada varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan di\u011fer t\u00fcm kan\u0131tlar gibi yarg\u0131\u00e7 taraf\u0131ndan serbest\u00e7e takdir edilip de\u011ferlendirilmesi gerekecektir.<\/strong>Ger\u00e7ekten de, bir kimsenin su\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131 halde kendisini su\u00e7lu saymas\u0131 \u00a0veya bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n su\u00e7unu kabullenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. O halde, ikrar\u0131n hangi a\u015famada ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ve \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, ikrarda bulunan\u0131n beyan\u0131n ciddiyetini ve bundan do\u011facak sonu\u00e7lar\u0131 bilip bilmedi\u011fi, ikrar\u0131n ba\u015fkaca deliller veya emarelerle desteklenip desteklenmedi\u011fi, hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na uygun d\u00fc\u015f\u00fcp d\u00fc\u015fmedi\u011fi, ku\u015fkudan ar\u0131nm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve belirlili\u011fini zay\u0131flatacak bi\u00e7imde ikrardan d\u00f6n\u00fcl\u00fcp d\u00f6n\u00fclmedi\u011fi gibi hususlar da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmak suretiyle, somut olaydaki ikrar\u0131n delil de\u011feri ortaya konulmal\u0131 ve ispat sorunu bu \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmelidir.<\/strong>\u0130ncelenen dosyada;<\/strong>Polis memuru H.Haluk taraf\u0131ndan 07.02.2004 g\u00fcn\u00fc saat 10.00\u2019da d\u00fczenlenen ihbar tutana\u011f\u0131na g\u00f6re; \u2018\u0130stanbul K\u2026 K\u2026 Y\u2026 12 say\u0131l\u0131 yerin giri\u015f kat\u0131nda sahte rak\u0131 imal eden bir \u015fahs\u0131n bulundu\u011fumun ismini vermeyen bir \u015fah\u0131s taraf\u0131ndan ihbar edilmesi \u00fczerine; bu yerin polis taraf\u0131ndan g\u00f6zetlendi\u011fi, i\u00e7eriye giren \u015fahs\u0131n bir saat kadar i\u00e7eride kal\u0131p, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131 \u00fczerine, kap\u0131 zilinin polis taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, san\u0131k taraf\u0131ndan kap\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7eriden kuvvetli bir \u015fekilde alkol kokusunun gelmesi nedeniyle, yap\u0131lan aramada, \u00e7ok say\u0131da paket haline gelmi\u015f bo\u015f rak\u0131 ve votka \u015fi\u015feleri, rak\u0131 kapaklar\u0131, i\u00e7inde alkol bulunan y\u00fcksek bir yere monte edilmi\u015f iki adet varil, \u015fi\u015fe kapaklar\u0131n\u0131 sabitlemede kullan\u0131lan yayl\u0131 \u00fc\u00e7 kollu elektrikli makine, kapaklar\u0131 d\u00fczeltmede kullan\u0131lan elektrikli ve motorlu makineler, varille ba\u011flant\u0131l\u0131 \u015fekilde musluklar ve bunlara ba\u011fl\u0131 hortumlarla birlikte birbirlerine aktarmada kullan\u0131lan motorlu makine, 12 adet 30 litre kapasiteli bo\u015f bidon, 1850 adet bo\u015f rak\u0131 \u015fi\u015fesi tespit edilip zapt edilmi\u015f, 07.02.2004 g\u00fcn\u00fc saat 18.15\u2019de d\u00fczenlenen olay yakalama ve zapt etme tutana\u011f\u0131, polis memurlar\u0131 ve yakalanan san\u0131k Eyy\u00fcp taraf\u0131ndan imzalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>San\u0131k Eyy\u00fcp 08.02.2004 tarihinde kollukta al\u0131nan beyan\u0131nda; nakliye i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha \u00f6nceleri, bir defa ka\u00e7ak sigara, iki defa ruhsats\u0131z tabanca bulundurmak, bir defa sahte rak\u0131 pazarlamak, \u00fc\u00e7 defa sahte rak\u0131 imal etmek ve piyasaya s\u00fcrmekten yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bulundu\u011fu yerin \u015fu anda cezaevinde olan Cengiz isimli \u015fahsa ait oldu\u011funu, bu \u015fahs\u0131n burada sahte rak\u0131 imal etti\u011fini, kendisinin de talebi halinde birahaneler \u00f6n\u00fcnden toplam\u0131\u015f oldu\u011fu bo\u015f \u015fi\u015feleri buraya arac\u0131yla ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, rak\u0131 imal edip satmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, olay g\u00fcn\u00fc de daha \u00f6nceden bu \u015fahsa b\u0131rakm\u0131\u015f oldu\u011fu bidonlar\u0131 almaya geldi\u011fini, bu esnada g\u00f6revlilerce yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131, Cengiz\u2019in iki ay kadar \u00f6nce Kay\u0131\u015fda\u011f\u0131\u2019nda oturdu\u011funu, Bayrampa\u015fa\u2019da bilmedi\u011fi bir yere ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu \u015fahs\u0131n Bayrampa\u015fa cezaevinde yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f,<\/strong>Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada Cengiz isimli bir ki\u015finin san\u0131\u011f\u0131n belirtti\u011fi cezaevinde tutuklu bulunmad\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131ca cezaevine giri\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f kayd\u0131n\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>San\u0131k C.Saval\u0131\u011f\u0131\u2019nda m\u00fcdafisi haz\u0131r oldu\u011fu halde 08.02.2004 tarihli savunmas\u0131nda; su pazarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Cengiz\u2019in evine be\u015f bidon su g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kendisinin evde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmedi\u011fini, olay yerine be\u015f bidon su b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, o s\u0131rada polislerin geldi\u011fini, rak\u0131 imalat\u0131 ile ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015f,<\/strong>Duru\u015fmada ise; su pazarlamac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, Cengiz\u2019e su verdi\u011fini, bo\u015f su bidonlar\u0131n\u0131 almaya geldi\u011finde tesad\u00fcfen polislerin geldi\u011fini, olayla ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etmi\u015ftir.<\/strong>Tan\u0131k Vedat duru\u015fmada al\u0131nan beyan\u0131nda; olay tarihinde bahse konu yerde rak\u0131 imalat\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ihbar etmi\u015flerdi, zaman zaman buraya gelip bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, binan\u0131n birinci kat oldu\u011fu, demir parmakl\u0131klar\u0131 bulundu\u011fu, camlar\u0131n\u0131n boyanmas\u0131 nedeniyle i\u00e7erisinin g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fi, ancak rak\u0131 kokusunun geldi\u011fi taraf\u0131m\u0131zdan saptanm\u0131\u015ft\u0131, bu nedenle olay g\u00fcn\u00fc tekrar bask\u0131n yapt\u0131k, i\u00e7eriden sesler geliyordu, kap\u0131n\u0131n zilini \u00e7ald\u0131k, i\u00e7eriden san\u0131k \u00e7\u0131kt\u0131, bo\u015f \u015fi\u015feleri bir araya istiflemi\u015f, alkol, su kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir varile biriktirmi\u015f, depolam\u0131\u015f, doluma haz\u0131r \u015fekilde yakalad\u0131k, tek ba\u015f\u0131na idi, sordu\u011fumuzda s\u00f6ylemedi, ancak kendisi ayn\u0131 su\u00e7tan sab\u0131kal\u0131 idi, i\u015fyeri ad\u0131 ge\u00e7en ki\u015fi taraf\u0131ndan kiralanm\u0131\u015f, rak\u0131 imal yeridir, su satmak i\u00e7in gelmesi s\u00f6z konusu olamaz, i\u00e7eriden \u00e7\u0131kt\u0131 demi\u015ftir.<\/strong>San\u0131\u011f\u0131n, ka\u00e7ak sigara bulundurmaktan 1918 say\u0131l\u0131 Yasa\u2019ya muhalefet iddias\u0131yla, sahte rak\u0131 pazarlamak, yasak tabanca ta\u015f\u0131mak, iki kez sahte rak\u0131 imal edip piyasaya s\u00fcrmek suretiyle doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla emniyete geli\u015f kayd\u0131n\u0131n oldu\u011fu, ayr\u0131ca sahte rak\u0131 sat\u0131\u015fa sunmaktan, \u0130zmir \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Sulh Ceza Mahkemesince 06.06.2002 g\u00fcn ve 827-734 say\u0131l\u0131 ceza kararnamesi ile 4128 say\u0131l\u0131 Yasa\u2019n\u0131n 18\/A-k maddesi uyar\u0131nca 436.208.198 TL a\u011f\u0131r para cezas\u0131na mahkum edildi\u011fi, 1918 say\u0131l\u0131 Yasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k su\u00e7undan hakk\u0131nda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bulunan kamu davas\u0131n\u0131n ise 4616 say\u0131l\u0131 Yasa h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince Kad\u0131k\u00f6y \u0130kinci A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi\u2019nce ertelenmesine karar verildi\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, dosyadaki hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen kan\u0131tlar\u0131n de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 tutulmas\u0131 halinde, san\u0131\u011f\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na olanak bulunmamaktad\u0131r. Her ne kadar C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019nca, ihbar tutana\u011f\u0131 ve san\u0131\u011f\u0131n ikrar\u0131 ile su\u00e7un sabit oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de, ihbar sonucu elde edilen kan\u0131tlara itibar edilemeyece\u011finden, ihbar\u0131n da bu anlamda bir kan\u0131t de\u011feri bulunmayacakt\u0131r. Di\u011fer y\u00f6nden, dosyada san\u0131\u011fa ait bir ikrar bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir an i\u00e7in san\u0131\u011f\u0131n ikrar\u0131n\u0131n oldu\u011fu kabul edilse dahi, maddi kan\u0131tlarla desteklenmeyen ve \u00f6zg\u00fcr irade \u00fcr\u00fcn\u00fc olmayan bu ikrara da dayan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/strong>Bu itibarla, Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n\u0131n reddine karar verilmelidir.<\/strong>\u00c7o\u011funluk g\u00f6r\u00fcs\u00fcne kat\u0131lmayan Kurul \u00dcyesi Orhan Ko\u00e7ak:<\/strong>Usul\u00fcne uygun olmayan bir arama ile ka\u00e7ak rak\u0131 imaline ait depo aranm\u0131\u015f, rak\u0131 imal aletleri, \u015fi\u015feler ve bol miktarda alkol bulunmu\u015f, san\u0131k usul\u00fcne uygun olarak al\u0131nan karakol ifadesinde su\u00e7u ikrar etmi\u015f, ancak daha sonraki a\u015famalarda inkar yolunu se\u00e7mi\u015ftir.<\/strong>\u00c7o\u011funluk ile muhalefet aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131k, bu delillerle san\u0131\u011f\u0131n mahkumiyetine karar verilip verilemeyece\u011fine ili\u015fkindir.<\/strong>Arama karar\u0131n\u0131n usul\u00fcne uygun olmad\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131m\u0131zdan da kabul edilmektedir.<\/strong>Ancak;<\/strong>Anayasa\u2019n\u0131n 90\/son f\u0131kras\u0131 \u201cUsul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f milletleraras\u0131 antla\u015fmalar kanun h\u00fckm\u00fcndedir. Usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin Milletleraras\u0131 Antla\u015fmalarda kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi nedeniyle \u00e7\u0131kabilecek uyu\u015fmazl\u0131klarda Milletleraras\u0131 Antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri esas al\u0131n\u0131r.\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermesi kar\u015f\u0131s\u0131nda yasalarda hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin nazara al\u0131nmayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olsa da \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin bir\u00e7ok karar\u0131nda g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck kriteri nazara al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/strong>\u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck (denge) kriterine g\u00f6re hukuka ayk\u0131r\u0131 delilin dikkate al\u0131nmas\u0131 halinde san\u0131\u011f\u0131n ki\u015fisel hakk\u0131 m\u0131, yoksa toplum mu daha \u00e7ok zarar g\u00f6recektir, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 delilin dikkate al\u0131nmas\u0131 halinde san\u0131\u011f\u0131n topluma verdi\u011fi zarar daha fazla ise yarg\u0131lamada kullan\u0131lmal\u0131, aksi takdirde de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r. Ka\u00e7ak rak\u0131dan dolay\u0131 ka\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc, g\u00f6z\u00fcn\u00fcn k\u00f6r oldu\u011fu hepimizin malumudur. \u2018CEZASIZ KALAN SU\u00c7LARIN YEN\u0130 SU\u00c7LULAR YARATACA\u011eI HUSUSU HUKUKUN TEMEL \u0130LKELER\u0130NDEND\u0130R\u2019 \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla konulan yasa h\u00fck\u00fcmleri \u201cHUKUK DEVLET\u0130 \u0130LKES\u0130N\u0130N D\u0130\u011eER \u0130K\u0130 UNSURU OLAN ADALET\u0130 VE HUKUK\u0130 G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130 GER\u00c7EKLE\u015eT\u0130RMEY\u0130 ENGELLEMEMEL\u0130D\u0130R?\u2019 D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki usuls\u00fcz arama sonucu san\u0131\u011f\u0131n evinde ceset bulunup bunu delil de\u011ferlendirmesinde dikkate almayarak san\u0131\u011f\u0131n beraat\u0131na karar verildi\u011finde nas\u0131l adalet sa\u011flanacakt\u0131r? Bu t\u00fcr uygulamalar \u201cTA\u015eLARIN BA\u011eLANIP K\u00d6PEKLER\u0130N SOKA\u011eA SALINMASINA\u201d sebebiyet verecek ve yeni su\u00e7lular yaratacakt\u0131r. Bu durumda toplumda d\u00fczen nas\u0131l sa\u011flanacak? \u0130zah edilen sak\u0131ncalar\u0131n giderilmesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in hukuka ayk\u0131r\u0131 delilin kullan\u0131lmas\u0131nda \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin benimsedi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck kriterini benimsemek ve yasa koyucular\u0131 taraf\u0131ndan da hukuka ayk\u0131r\u0131 i\u015flem yapanlar i\u00e7in a\u011f\u0131r cezalar getirmek gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim.<\/strong>Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 15.03.2005 tarih ve 2005\/10-15-29 say\u0131l\u0131 oybirli\u011fiyle al\u0131nan karar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a \u201cKanunlar\u0131m\u0131zda yasak sorgu y\u00f6ntemleri kullan\u0131larak elde edilen deliller d\u0131\u015f\u0131nda kalan di\u011fer hukuka ayk\u0131r\u0131 deliller i\u00e7in genel bir de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131 getirilmi\u015ftir. Ancak bu h\u00fck\u00fcm, delilin elde edilmesindeki her t\u00fcrl\u00fc hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n, o delilin de\u011ferlendirme kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131 gerektirece\u011fi bi\u00e7imde yorumlanmamal\u0131d\u0131r. Nitekim doktrinde de, elde edilen delillerin basit hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar nedeniyle de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131n, haks\u0131z beraat kararlar\u0131n\u0131n verilmesine ve yarg\u0131laman\u0131n kilitlenmesine neden olabilece\u011fi ifade edilmi\u015ftir (Bahri \u00d6zt\u00fcrk, Yenisey, Delil Yasaklar\u0131, Ankara, 1995, s. 44-45). O halde, an\u0131lan h\u00fckm\u00fcn uygulanmas\u0131nda yarg\u0131c\u0131n takdir yetkisini kullanabilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yarg\u0131\u00e7, yasaklanm\u0131\u015f deliller d\u0131\u015f\u0131nda, takdir yetkisini kullan\u0131p de\u011ferlendirme yaparken, delil elde edilmesi faaliyeti s\u0131ras\u0131nda ihlal edilen kurallar nedeniyle san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fine bakmal\u0131, san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fi hallerde, hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde elde edilen delilleri yarg\u0131lamada kullanabilmelidir. San\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmesi ise, su\u00e7un topluma verdi\u011fi zarar ile devlet g\u00f6revlilerinin san\u0131\u011fa ait haklar\u0131 ihlal etmelerinden do\u011fan ki\u015fisel ve toplumsal zarar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. San\u0131\u011f\u0131n topluma verdi\u011fi zarar daha fazla ise hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen deliller yarg\u0131lamada kullan\u0131lmal\u0131, aksi takdirde de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d denmesine, san\u0131\u011f\u0131n ikrar\u0131na havi ifadede de usule ayk\u0131r\u0131 bir durum olmamas\u0131na, olay\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ile al\u0131nm\u0131\u015f, olu\u015fa uygun bir ifade olmas\u0131na, ayr\u0131ca san\u0131k hakk\u0131nda daha \u00f6nce iki kez ka\u00e7ak rak\u0131 imalinden dolay\u0131 i\u015flem yap\u0131lmas\u0131, depoyu san\u0131\u011f\u0131n gelip a\u00e7mas\u0131 ve arama sonucu \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde alet, \u015fi\u015fe ve alkol yakalanmas\u0131, gibi delillere, yine Yarg\u0131tay CGK\u2019n\u0131n 29.11.2006 g\u00fcn ve 150 say\u0131l\u0131 iki ki\u015finin muhalefeti ile verilen karar\u0131nda \u201cusuls\u00fcz arama sonucu evinde hint keneviri ele ge\u00e7en ve hakk\u0131nda ihbar \u00fczerine ba\u015flat\u0131lan soru\u015fturma ve kovu\u015fturma evrelerinde ihbarla uyumlu ve hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na da uygun d\u00fc\u015fen \u00f6zg\u00fcr ve samimi ikrar kar\u015f\u0131s\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n izinsiz hint keneviri ekme su\u00e7u s\u00fcbut etmi\u015ftir\u201d denmesine ra\u011fmen \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan benzer olan olay\u0131m\u0131zda san\u0131\u011f\u0131n beraat\u0131 gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d\u2018g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle,<\/strong>\u00c7o\u011funluk g\u00f6r\u00fcs\u00fcne kat\u0131lmayan Kurul \u00dcvesi M.Nihat \u00d6mero\u00e2lu;<\/strong>\u201cSan\u0131\u011f\u0131n sahte rak\u0131 imalathanesi kurdu\u011fu, burada imal etti\u011fi rak\u0131lar\u0131 piyasadan toplad\u0131\u011f\u0131 rak\u0131 \u015fi\u015felerine doldurdu\u011fu, \u015fi\u015fe a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 da orijinallerine yak\u0131n bir \u015fekilde kapat\u0131p piyasaya s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihbar edilmesi \u00fczerine, su\u00e7 tarihinde polisin bildirilen adrese gitmesi \u00fczerine sahte rak\u0131 imalathanesinin tespit edildi\u011fi ve i\u00e7eride variller i\u00e7inde alkol, imal edilen sahte rak\u0131lar, imalatta kullan\u0131lan elektrikli makineler, rak\u0131 ve votka \u015fi\u015feleri, \u015fi\u015fe kapaklar\u0131, variller bulundu\u011fu, e\u015fyalar\u0131n zapt edildi\u011fi, san\u0131\u011f\u0131n bu imalathanede su\u00e7\u00fcst\u00fc yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131, 4733 say\u0131l\u0131 Kan un\u2019un 8 ve TCK 36. maddelerinden cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n istendi\u011fi, Kad\u0131k\u00f6y D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Asliye Ceza Mahkemesince takdiren te\u015fdiden 4733 say\u0131l\u0131 Kan un\u2019un 8\/1, TCK maddeleri uyar\u0131nca 3 y\u0131l hapis ve 458.000 TL adli para cezas\u0131na h\u00fck\u00fcmlendirildi\u011fi, Yedinci Ceza Da i resi\u2019nin de karar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delilerle mahkumiyet karar\u0131 verilmesi ve eksik tahkikatla karar\u0131 bozmu\u015f, Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 karardaki gerek\u00e7elerle itiraz\u0131 \u00fczerine dosya Ceza Genel Kurulu\u2019nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015f ve \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frultunda san\u0131\u011f\u0131n beraat\u0131 gerekti\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 (\u00f6zellikle \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi, konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ihlali vb. gibi) bilinmektedir. O nedenle 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019da bu do\u011frultuda \u00f6nemli h\u00fck\u00fcmler getirilmi\u015f ve Avrupa devletleri yasalar\u0131yla uyumlulu\u011fa \u00f6zen g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/strong>Bu konuda Anayasa ve yasalar\u0131m\u0131zdaki temel metinlerde d\u00fczenlenen h\u00fck\u00fcmler yaz\u0131ya al\u0131naca\u011f\u0131 i\u00e7in bunlar\u0131n tekrar\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>CMK delil serbestisi y\u00f6ntemi benimsenmi\u015ftir. Sa\u00e7ma olmamak kayd\u0131yla her \u015fey delil olabilir. Bunun de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in mutlaka duru\u015fmaya getirilmeli ve taraflarca de\u011ferlendirilmelidir. Hakim kanuna, hukuka ve vicdani kanaatine g\u00f6re delilleri takdir eder. Hakime verilen delilleri takdir yetkisi tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Bunun s\u0131n\u0131r\u0131 delillerin hukuka, maddi ger\u00e7e\u011fe, mant\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131 olmamas\u0131 gerekir. (Bkz. Nurullah Kunter, Feridun Yenisey, Nuho\u011flu, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta, 16. Bas\u0131, sh. 1080 ve devam. Yine bkz. V.\u00d6. \u00d6zbek, Ceza Muhakemesi Hukuku, Se\u00e7kin, 2006, sh. 689 ve devam)<\/strong>Anayasa m. 20-21, 38 paralel olarak CMK 206\/2-a \u201cDelil, kanuna ayk\u0131r\u0131 elde edilmi\u015fse\u201d, 217\/2 \u201cy\u00fcklenen su\u00e7 hukuka uygun bir \u015fekilde elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilir\/\u2019, 230\/1-b \u201c\u2026Hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen delillerin ayr\u0131ca ve a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmesi\u201d, 289\/1-1 \u201cH\u00fckm\u00fcn hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntem\/er\/e elde edilen delillere dayanmas\u0131ndan bahsetmektedir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi terminoloji birlikteli\u011fi yoktur. Bu durumun teoride de g\u00f6r\u00fclmekte, baz\u0131 akademisyenler \u201cispat yasaklar\u0131\u201d, \u201cdelil yasaklar\u0131\u201d; Kunter, Yenisey, Nuho\u011flu ve \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 delil\u201d ve \u201cdelil elde etmenin s\u0131n\u0131rlar\u0131\u201d terimleri tercih etmektedirler. (Bkz. Ege Kunter, Yenisey, Nuho\u011flu sh. 1081)<\/strong>Hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin, h\u00fckme esas al\u0131nmayaca\u011f\u0131nda pozitif hukukumuz g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda aksini savunmak durumunda de\u011filiz. Buna biz de kat\u0131l\u0131yoruz. Ancak bu h\u00fck\u00fcmlere kategorik olarak ve dar yorumlanarak benimsenmesine kar\u015f\u0131y\u0131z. Bu h\u00fck\u00fcmlerin de istisnalar\u0131n\u0131n olabilece\u011fini somut olay g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak her zaman m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu savunuyor ve iddia ediyoruz.<\/strong>A\u0130HM kararlar\u0131nda da, mahkeme kendini ba\u011flamamak ve i\u00e7tihat birli\u011fi sa\u011flamak ad\u0131na, h\u00fck\u00fcmleri \u00f6ncelikle somut olay\u0131 esas olarak de\u011ferlendirmekte ve yorumlamaktad\u0131r. A\u0130HM Medet K\u00f6m\u00fcrc\u00fc \u2013 T\u00fcrkiye (No-2) Ba\u015fvuru no 40160\/051 karar\u0131nda, \u201c\u2026haddinden fazla \u015fekilcilik olmaks\u0131z\u0131n, belirli bir esneklikle uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini kabul etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca i\u00e7 hukuk yollar\u0131n\u0131 t\u00fcketme kural\u0131 ne kesin ne de otomatik olarak uygulanabilir bir kurald\u0131r; bu kurala riayetin denetlenmesinde m\u00fcnferit davan\u0131n ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nmas\u0131 esast\u0131r. \u2026\u201dg\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsedikten sonra, deliller konusunda da \u015fu k\u0131stas\u0131 getirmektedir. \u201cOlay\u0131n tespit edilmesi i\u00e7in A\u0130HM her t\u00fcrl\u00fc makul \u015f\u00fcphenin \u00f6tesinde delil k\u0131stas\u0131na ba\u015fvurur, (bkz. \u0130rlanda-\u0130ngiltere 18 Ocak 1978 161\u00a0paragraf A-serisi No: 25) b\u00f6ylesi bir delil itiraz\u0131 kabil olmayan, yeterince ciddi, belirgin ve tutarl\u0131 birtak\u0131m emare ya da karinelerden do\u011fabilir\u2026\u201d<\/strong>2. Bizim de benimsedi\u011fimiz g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re Kunter, Yenisey, Nuho\u011flu hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen deliller konusunda, * Hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemle elde edilen deliller, kovu\u015fturma organlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan isleme ve bu i\u015flemin kanunla d\u00fczenlenmesi ile korunmak istenen hukuki menfaate g\u00f6re tasnif edilmelidir..\/\u2019 demektedirler. Hukuka uygunluk belirlenirken, \u015fekli hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131kla nazara al\u0131nmamal\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6ze ili\u015fkisi olup olmad\u0131\u011f\u0131 denetlenmelidir.<\/strong>Bundan sonra hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemle elde edilmi\u015f oldu\u011fu belirlenen bu delil h\u00fck\u00fcm verirken kullan\u0131p kullanmamak mahkemenin takdirine b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta verilen karar san\u0131\u011f\u0131n \u201cadil yarg\u0131lama hakk\u0131n\u0131\u201d ihlal etmeyecekse, hukuka ayk\u0131r\u0131 olan delilin dahi h\u00fck\u00fcmde kullan\u0131lmas\u0131 ilkesini benimsiyoruz. Ancak kanunda \u201cdelilin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u00fcmden yasaklayan bir norm varsa bu delilleri hi\u00e7bir \u015fekilde kullan\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini kabul ediyoruz\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedirler (bkz. age sh. 1085). Adil yarg\u0131lama hakk\u0131 Anayasam\u0131z\u0131n 36. maddesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir.<\/strong>Yine ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; \u201cHukuka ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6ntem kullan\u0131larak veya \u201d Yasan\u0131n kabul etmemesine ra\u011fmen\u201d elde edilen delillerin istisnas\u0131z bir \u015fekilde de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Zira, delil elde edilirken ihlal edilen kural bazen \u00e7ok \u00f6nemlidir, bazen ise basittir. Hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f olsa dahi, bu \u015f\u00fcphe sebeplerinin mahkemeye sunulmas\u0131 gerekir. Zira bizim sistemimizde\u201d delillerin dosyadan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131\u201d diye bir kurum yoktur.<\/strong>Alman doktrini\u2026 hukuka ayk\u0131r\u0131 delilleri, duru\u015fmada de\u011ferlendirme sorununu \u201csan\u0131k haklar\u0131 teorisi\u201d \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmektedir\u2026 Alman mahkemeleri \u201cdelilleri elde edilmesi ile ger\u00e7ekle\u015fen hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ihlal etti\u011fine bakarlar. San\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131 \u00f6nemli derecede ihlal edilmi\u015fse, hukuka ayk\u0131r\u0131 delil kullan\u0131lamaz\u201d. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, yap\u0131lan ihlal ikinci derecede kalmakta veya san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00f6nem ta\u015f\u0131mamakta ise, hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen; delil h\u00fck\u00fcm verilirken kullan\u0131l\u0131r\u2026\u201d (Bkz. Kunter, Yenisey, Nuho\u011flu, age. sh. 1088-1094)<\/strong>Son olarak hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delillerle ilgili orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesine de\u011finece\u011fiz.<\/strong>III. Savundu\u011fumuz bu \u0130lkeye g\u00f6re Alman hukukundaki geli\u015fme sonucunda, \u201csan\u0131k haklar\u0131 teorisi, \u201corant\u0131\/\u0131l\u0131k ilkesi\u201d ile tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015e\u00f6yle ki;<\/strong>Her somut olayda mahkeme bir de\u011ferlendirme yapacakt\u0131r. Buna g\u00f6re delil elde etmeyi k\u0131s\u0131tlayan h\u00fckm\u00fcn korumak iste\u011fi hukuki menfaat ile, fiilin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131ndaki toplum menfaatini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racakt\u0131r. Bkz. Kunter, Yenisey, Nuho\u011flu, age. sh. 1095.<\/strong>\u201c\u2026 Delillerin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d ile \u201ch\u00fck\u00fcm verilirken kullan\u0131lma\u201d aras\u0131ndaki ili\u015fkinin niteli\u011fi \u00f6nemlidir. Her hukuka ayk\u0131r\u0131 delil de\u011ferlendirme kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalamaz. Yasaklanm\u0131\u015f deliller (CMK148) bunun istisnas\u0131d\u0131r. Ancak, 148 d\u0131\u015f\u0131nda kalan hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar \u201cotomatik ge\u00e7erlilik\u201d de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez; somut olaydaki \u015fartlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak, mahkemece o delil ya kabul edilir veya edilmez\u2026<\/strong>\u2026Hakim takdir hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131rken, \u201csan\u0131\u011f\u0131n temel haklar\u0131n\u0131n\u201d yap\u0131lan i\u015flem ile ihlal edilip edilmedi\u011fine bakmal\u0131 ve Anayasal hak ihlal edilmi\u015f oldu\u011funu saptad\u0131\u011f\u0131nda da san\u0131\u011f\u0131n i\u015fledi\u011fi su\u00e7un, topluma vermi\u015f oldu\u011fu zarar ile, delil toplan\u0131rken devlet g\u00fc\u00e7lerinin san\u0131\u011fa ait Anayasal hakk\u0131 ihlal etmi\u015f olmalar\u0131ndan do\u011fan toplumsal zarar karala\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>San\u0131\u011f\u0131n topluma verdi\u011fi zarar daha b\u00fcy\u00fck ise ve 148. maddede oldu\u011fu gibi a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklanm\u0131\u015f bir delil de s\u00f6z konusu de\u011fil ise, hukuka ayk\u0131r\u0131 nitelik ta\u015f\u0131yan delili, hakim h\u00fck\u00fcm verirken kullanabilir\u2026<\/strong>Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 A\u0130HM kararlar\u0131na da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Davan\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde ba\u015fta yap\u0131lan hata giderilmi\u015f ve sonu\u00e7ta \u201cadil yarg\u0131lama hakk\u0131\u201d sa\u011flanm\u0131\u015fsa, hukuka ayk\u0131r\u0131 delilleri h\u00fck\u00fcm verilirken kullan\u0131lmas\u0131 gerekir.\u201d \u201cKunter, Yenisey, Nuho\u011flu, age. sh. 1108-1109\u201d<\/strong>IV. 1. Bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda davam\u0131za gelecek olursak, polis ka\u00e7ak rak\u0131 imal eden san\u0131kla ilgili ihbar alm\u0131\u015ft\u0131r. Polis, bu ihbar\u0131 art niyeti olmadan<\/strong>
\nmakul \u015f\u00fcphe sebebi g\u00f6rerek olay yerine gitmi\u015ftir. Burada ihbar edenin polis\u00e7e g\u00fcvenilir biri olmas\u0131, \u015f\u00fcphe sebeplerinin kuvvetli olmas\u0131 aranabilirse de<\/strong>
\nsonu\u00e7ta ihbar do\u011fru \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Aksi halde adli y\u00f6nden sorumlu\u011fu g\u00fcndeme gelecekti. Sonu\u00e7ta polis, g\u00f6revi gere\u011fi su\u00e7u \u00f6nleme, delilleri toplamakla<\/strong>
\ng\u00f6revlidir. San\u0131\u011f\u0131 izlemeye al\u0131r ve bekler. \u0130stanbul gibi metropolde yasa h\u00fck\u00fcmlerini yerine getirmek i\u00e7in yeterli zaman her zaman m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. San\u0131k ka\u00e7abilir ve su\u00e7 delillerini karartabilir<\/strong>Su\u00e7\u00fcst\u00fc hallerini bu anlamda geni\u015f yorumlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Gizli i\u015flenen su\u00e7larda ka\u00e7ma \u015f\u00fcphesi yo\u011fundur. Su\u00e7\u00fcst\u00fc halleri bu gibi durumlarda geni\u015f yorumlanabilir. (Bkz. Kunter, Yenisey, Nuho\u011flu, age. sh. 780)<\/strong>Nitekim hakim karar\u0131 veya yetkili amirin emri olmadan yap\u0131lan aramada (kanuna ayk\u0131r\u0131) san\u0131k ve su\u00e7 delilleri ele ge\u00e7mi\u015ftir. Yani \u015f\u00fcpheli bir nevi su\u00e7\u00fcst\u00fc yakalanm\u0131\u015ft\u0131r. CGK 15.03.2005\/15-29 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda \u201c\u2026somut olaydaki arama i\u015fleminin esasen hakk\u0131nda arama karar\u0131 verilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar olu\u015fmu\u015f ve yetkili mercii taraf\u0131ndan da arama emri verilmi\u015f bulanan san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n ihlal etti\u011finden bahsedilmez\u201d derken de\u011ferlendirmeyi somut olaya g\u00f6re yapmaktad\u0131r. Olay\u0131m\u0131zda san\u0131k bir nevi su\u00e7\u00fcst\u00fc halinde yakaland\u0131\u011f\u0131ndan arama karar\u0131n\u0131n sonra al\u0131nmamas\u0131 san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131 ihlal anlam\u0131na gelmez. CGK 29.11.2005 g\u00fcn 144\/150 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da \u201c\u00f6zg\u00fcr iradeyle verilip ger\u00e7e\u011fe de uygun oldu\u011funun saptanmas\u0131 halinde yarg\u0131c\u0131n vicdani kanaatinin olu\u015fumunda olumlu katk\u0131s\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 itibar\u0131yla \u00f6nemli bir subut vas\u0131tas\u0131d\u0131r.\u201d demektedir. (O. \u015eirin, H. A\u015faner, \u00d6. G\u00fcven, G. Yalva\u00e7, M. \u00d6zdemir, K. Ere\/, Yarg\u0131tay CGK Kararlar\u0131, Kas\u0131m 2008, sh. 820 ve devam\u0131 ile 833 ve devam\u0131)<\/strong>Burada g\u00f6zden ka\u00e7an bir husus da aramadan daha \u00f6nemli olan yakalamad\u0131r. Bunun \u00fczerinde hi\u00e7 durulmam\u0131\u015ft\u0131r. Diyelim ki yakalanan \u015fah\u0131s arand\u0131, \u00fczerinde uyu\u015fturucu, silah vb. gibi su\u00e7 te\u015fkil edebilecek nesneler bulundu. Tesad\u00fcfen elde edilen bu deliller, arama ve yakalama hakim ve C.Savc\u0131s\u0131 karar\u0131 olmadan ele ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in h\u00fck\u00fcmde delil olarak hakimce takdir edilmeyecek mi? \u00c7o\u011funluk bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri g\u00f6z ard\u0131 etmi\u015f ve cevap vermemi\u015ftir. Yeni CMK r\u0131za ile arama ilkesi benimsenmemi\u015fse de, san\u0131k bu aramaya genel kurulda izah edildi\u011fi kadar\u0131 ile itiraz da etmemi\u015ftir. A\u0130HM baz\u0131 kararlar\u0131nda buna vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Fiziki olarak orada elde edilen tesad\u00fcfi deliller ba\u015fka su\u00e7la ilgili olmay\u0131p, isnatla ilgilidir. \u0130hbar delil olarak kabul edilebilir ve olay\u0131m\u0131zda kanuna uygun bir delildir.<\/strong>2. \u015e\u00fcpheli konumunda iken polise verdi\u011fi ifadeye gelince; polis adli olaylarda C.Savc\u0131s\u0131na niyabeten yani onun ad\u0131na g\u00f6rev yapar. CMK\u2019ya g\u00f6re polisin ifadeye ba\u015fvurabilece\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. \u015e\u00fcpheli su\u00e7 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan CMUK\u2019ya g\u00f6re ifadesini yasaya uygun alm\u0131\u015ft\u0131n \u015e\u00fcpheli san\u0131k konumuna ge\u00e7tikten sonra hi\u00e7bir zaman polisteki beyan\u0131n\u0131n cebir, tehdit veya hile ile al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmemi\u015ftin CMK 148\/4\u2019\u00e7 g\u00f6re delil olarak kullan\u0131lmas\u0131 mah-kemedeki tekrar\u0131na ve kabul\u00fcne ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan delil olarak kullan\u0131lmazsa da, bu konuda somut olay g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak di\u011fer delillerle birlikte tali veya yan delil olarak hakimin takdir etmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcn Zira yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere hakimin takdiri tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r.<\/strong>Polisin m\u00fcdafii olmadan ald\u0131\u011f\u0131 ifadenin hi\u00e7bir de\u011feri olmayacaksa, o halde bu yetki ve g\u00f6rev polise neden verildi? Polisin ald\u0131\u011f\u0131 beyan ve di\u011fer delillere g\u00f6re CMK dar yorumlan\u0131rsa CSavc\u0131s\u0131 davay\u0131 neden a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve neye g\u00f6re a\u00e7acakt\u0131r?<\/strong>Bu nedenle polisin cebir, tehdit veya hile olmaks\u0131z\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ifadenin davada di\u011fer delillerle birlikte her zaman de\u011ferlendirilebilece\u011fi hakimin tak-dirindedir. Olay\u0131m\u0131zda da hakim bunu takdir etmi\u015ftir.<\/strong>Poliste m\u00fcdafiisiz al\u0131nan ifade ile ilgili Yener \u00dcnver \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00f6ne s\u00fcrmektedir: \u00a0Kolluk taraf\u0131ndan tutulan ifade tutana\u011f\u0131n\u0131n m. 213 gere\u011fince okunamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlams\u0131z buldu\u011funu ve maddenin m\u00fcdafii bulunmaks\u0131z\u0131n dahi kollukta al\u0131nan ifadenin okunabilece\u011fi \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmesi gerekti\u011fini savunmaktad\u0131r. M\u00fcdafii bulunmaks\u0131z\u0131n al\u0131nan ifadelerin i\u00e7eri\u011finin, san\u0131k taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 halinde delil olarak h\u00fckme esas al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesiyle, kanunun kendi i\u00e7inde \u00e7eli\u015fti\u011fini, m. 148\/4 ile m. 213\u2019\u00fcn bir-birleriyle ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcrmekte..\/\u2019din (\u00dcner, Yener, Delilleri ve De\u011ferlendirilmesi Utp.Y.3.5.32. A\u011fustos 2005, 29.03.2004, \u00dcnver, Ceza Muhakemesinde \u0130spat\u2026 s. 186) (Dr. Pervin Aksoy \u0130pek\u00e7io\u011flu, \u201cG\u00f6zalt\u0131nda Al\u0131nan \u0130fadenin \u00d6nemi ve Delil De\u011fer ba\u015fl\u0131kl\u0131 incelemeden naklen. Sh. 73) Bize g\u00f6re de bu ifadenin davan\u0131n seyri ve i\u00e7eri\u011fine g\u00f6re hakim taraf\u0131ndan takdir edilerek okunabilece\u011fi ve san\u0131\u011fa hat\u0131rlatabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. Aradan uzun zaman ge\u00e7ti\u011finde san\u0131k eski beyanlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamayabilin Bu uygulamada s\u0131k g\u00f6r\u00fclen durumdun Hakim, polis ifadesini okur, san\u0131k hat\u0131rlar d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 gere\u011fi o ifadeyi kabul edebilir.<\/strong>3. San\u0131k olay\u0131m\u0131zda aranan yerin halen cezaevinde olan Cengiz\u2019e ait oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Oysa depoyu anahtarla kendisi a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve b\u00f6yle bir ki\u015finin cezaevinde olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131n Bu olayda \u015f\u00f6yle bir durumla kar\u015f\u0131la\u015fabilirdi Polis bir saat beklemedikten sonra depoya girdi\u011finde san\u0131k elinde su\u00e7 aleti ve ortada Cengiz\u2019e ait cesetle kar\u015f\u0131la\u015fabilirdi! Bu durumda arama kanuna (hukuka) ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan ceset ve su\u00e7 aleti ortada m\u0131 kalacakt\u0131? \u00d6rne\u011fin, san\u0131k \u00e7ok say\u0131da bomba ile veya herhangi birine tecav\u00fcz ederken de yakalanabilirdi \u00c7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn h\u00fck\u00fcmleri dar ve kat\u0131 yorumu \u00fclkeyi su\u00e7 i\u015fleme cennetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Sonu\u00e7 olarak, olayda ka\u00e7ak rak\u0131da kullan\u0131lan makine, ka\u00e7ak rak\u0131, rak\u0131 \u015fi\u015fesi, rak\u0131 \u015fi\u015fesi kapaklar de\u011ferlendirilmeyecek mi? Hukuka ayk\u0131r\u0131 arama oldu\u011fu sabittir. Ancak yukar\u0131da I. 2. \u2018deki delil serbestisi, somut olaya g\u00f6re de yorumlama ve de\u011ferlendirme, korunan hukuki yarar, adil yarg\u0131lama hakk\u0131 ihlal edilmeden, IIL \u2018te \u201csan\u0131k haklar\u0131 teorisi\u201d\u201dorant\u0131\/\u0131l\u0131k\u201d ilkesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak somut olay de\u011ferlendirilmeli, bu \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re hakim hukuka (kanuna ayk\u0131r\u0131 delilleri (yasak delilleri hari\u00e7) h\u00fck\u00fcmde takdir edip kullan\u0131labilmelidir. Nitekim mahkeme bu \u015fekilde de\u011ferlendirme yaparak ceza vermi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz g\u00fcncel davas\u0131na g\u00f6nderme yapan bir \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc konu\u015fmac\u0131s\u0131n\u0131n, davam\u0131zla onu kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131, somut olaya g\u00f6re de\u011ferlendirme cezalar\u0131n sahtecili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmektedir. Her y\u00f6n\u00fcyle hukuk devleti olmam\u0131z bizim de \u00f6zlemimizdir. Ancak bu, su\u00e7lular\u0131 bir \u015fekilde kay\u0131rma ve toplumsal yarar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmemizi gerektirmez\u201d gerek\u00e7eleriyle;<\/strong>Bir Kurul \u00fcyesi de, bu g\u00f6r\u00fc\u015flere i\u015ftirak etmek suretiyle, itiraz\u0131n kabul\u00fc y\u00f6n\u00fcnde kar\u015f\u0131 oy kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong>SONU\u00c7<\/strong>A\u00e7\u0131klanan nedenlerle,<\/strong>1- Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n\u0131n REDD\u0130NE,<\/strong>2- Dosyan\u0131n, mahalline g\u00f6nderilmek \u00fczere Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na TEVD\u0130\u0130NE, 17.11.2009 tarihinde yap\u0131lan m\u00fczakerede oy\u00e7oklu\u011fu ile karar verildi.<\/strong><\/div>\n

Yarg\u0131tay 7. Ceza Dairesinin 13.01.2014 tarih ve E.2013\/5639, K.2014\/140 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 oy gerek\u00e7esi: \u201c\u2026San\u0131k elinde bir valizle y\u00fcr\u00fcmekte iken, devriye gezen kolluk g\u00f6revlilerince durdurulmu\u015f ve valizinde yap\u0131lan aramada 182 paket ka\u00e7ak nitelikte sigara bulunmu\u015f, a\u00e7\u0131lan davan\u0131n yarg\u0131lamas\u0131 sonucu san\u0131\u011f\u0131n ticari ama\u00e7la sigara bulundurdu\u011fundan bahisle mahk\u00fbmiyetine karar verilmi\u015ftir. (\u2026) San\u0131k hakk\u0131nda mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verebilmek i\u00e7in yakalanan sigaralardan ba\u015fka delil yoktur. Ancak arama, CMK\u2019nun 119. maddesine ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde, h\u00e2kim karar\u0131 al\u0131nmadan Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ya da kolluk amirinin yaz\u0131l\u0131 emri olmadan kolluk taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kollu\u011fun do\u011frudan arama yapmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde ele ge\u00e7en delillerde hukuka ayk\u0131r\u0131 delil niteli\u011findedir.\u201d<\/em>(UYAP\u2019tan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/span><\/strong>\u201c\u2026hakk\u0131nda yap\u0131lmakta olan bir soru\u015fturma ve kovu\u015fturman\u0131n bulunmas\u0131 veya su\u00e7 ihbar\u0131\u00a0\u00fczerine i\u015fin esas\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n yakalanmas\u0131 veya su\u00e7 delillerinin bulundu\u011fu hususunda \u201cmakul \u015f\u00fcphe\u201d de\u011ferlendirmesi, ba\u015fka suretle delil elde edilme imkan\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve buna ait somut gerek\u00e7eler de g\u00f6sterilmek suretiyle, yukar\u0131da belirtilen Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin karar\u0131ndaki \u00f6l\u00e7\u00fctler de nazara al\u0131narak, arama karar\u0131 verilmesi gerekirken; davac\u0131n\u0131n konutunda \u201cuyu\u015fturucu maddelerden olan esrar maddesi ve yasak niteli\u011fe haiz iki adet kale\u015fnikof silah bulundu\u011funa\u201d ili\u015fkin isimsiz telefon ihbar\u0131 \u00fczerine, CMK\u2019n\u0131n 160. maddesi gere\u011fince, yetkili Cumhuriyet savc\u0131l\u0131\u011f\u0131nca i\u015fin ger\u00e7e\u011fi ara\u015ft\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanmadan, ortada makul \u015f\u00fcphe oldu\u011funa dair bir delil ve ba\u015f- ka ki\u015fi veya olaylar hakk\u0131nda yap\u0131lan bir soru\u015fturma da bulunmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yap\u0131lan araman\u0131n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi kararlar\u0131ndaki \u00f6l\u00e7\u00fct ve ilkelere uygun olmad\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan arama karar\u0131 nedeniyle, davac\u0131 lehine makul miktarda bir manevi tazminata h\u00fckmedilmesi gerekirken, yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7elerle davan\u0131n reddine karar verilmesi,\u2026\u201d<\/em>(Yarg\u0131tay 12. C.D., 20.01.2014, E.2013\/24450, K.2014\/938, UYAP\u2019tan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/span><\/strong>\u201c\u2026Usul\u00fcne g\u00f6re al\u0131nm\u0131\u015f arama karar\u0131na istinaden, herhangi bir hak ihlaline neden olunmadan yap\u0131lan arama sonunda ele ge\u00e7en delillerin, sadece arama s\u0131ras\u0131nda bulunmas\u0131 gereken ki\u015filerin orada bulundurulmamas\u0131 suretiyle \u015fekle ayk\u0131r\u0131 hareket edildi\u011finden bahisle \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f delil\u201d say\u0131lmalar\u0131 ve mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcne dayanak te\u015fkil edememeleri kabul edilemez\u2026\u201d <\/em>(YCGK., 13.3.2012, 5\/235-306).<\/span><\/strong>\u201c\u2026Arama talep yaz\u0131s\u0131 dosyada mevcut de\u011filse de, arama karar\u0131na derc olunan talep yaz\u0131s\u0131ndaki gerek\u00e7eler anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla kanundaki ibarelerin tekrar\u0131 niteli\u011finde, genel ve soyut kavramlardan ibaret olup 1 Eyl\u00fcl – 16 Eyl\u00fcl 2010 tarihleri aras\u0131nda 16 g\u00fcn boyunca s\u00fcrekli arama yap\u0131lmas\u0131na izin vermeyi hakl\u0131 k\u0131lar nitelikte makul \u015f\u00fcphe ve sebepler g\u00f6sterilmemi\u015ftir. Belirtilen sebepler soyut ve genel olup somut gerek\u00e7eden yoksun bulunmalar\u0131 yan\u0131nda \u015fehirler aras\u0131 bir yolda 16 g\u00fcn s\u00fcre ile adli ve \u00f6nleme aramas\u0131na izin verilmesi, su\u00e7 i\u015flenmesinin ve tehlikenin \u00f6nlenmesi amac\u0131n\u0131 a\u015fan ve genel arama boyutuna\u00a0la\u015fan yasaya ayk\u0131r\u0131 bir karar olur ki, b\u00f6yle bir arama sonucu ula\u015f\u0131lan delillerin yasal nitelikte oldu\u011fu kabul edilemez. Arama i\u00e7in makul sebeplerin oldu\u011funu g\u00f6steren hi\u00e7bir olguya yer verilmeden genel ve soyut ifadelere dayal\u0131 ve genel aramaya d\u00f6n\u00fc\u015fen s\u00f6z konusu arama izni yukar\u0131da maddeler halinde belirtilen T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin bir hukuk devleti oldu\u011fu, herkesin vazge\u00e7ilemez, dokunulamaz temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere sahip oldu\u011fu, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin \u00f6z\u00fcne dokunulamayaca\u011f\u0131, yaln\u0131zca \u015fartlar\u0131 varsa Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fi, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f hakim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel ka\u011f\u0131tlar\u0131 ve e\u015fyas\u0131n\u0131n aranamayaca\u011f\u0131 kurallar\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karan ve adli aramay\u0131 d\u00fczenleyen CMK.nun 116.maddesindeki \u201cyakalanabilece\u011fi veya su\u00e7 delillerinin elde edilebilece\u011fi hususunda makul \u015f\u00fcphe varsa \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fc e\u015fyas\u0131, konutu, i\u015fyeri, ve ona ait di\u011fer yerler aranabilir\u201d \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen PVSK.nun 9.maddesinin 2.f\u0131kras\u0131ndaki \u201carama talep yaz\u0131s\u0131nda arama i\u00e7in makul sebeplerin olu\u015ftu\u011funun gerek\u00e7eleri ile birlikte g\u00f6sterilmesi gerekir.\u201d Bi\u00e7imindeki h\u00fck\u00fcmleri bertaraf eden bir karar niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Araman\u0131n genel ifadeler d\u0131\u015f\u0131nda hakl\u0131 ve makul bir gerek\u00e7esi g\u00f6sterilmemi\u015ftir. Belirtilen gerek\u00e7eler ile t\u00fcm yurt sath\u0131nda arama izni almak m\u00fcmk\u00fcn olur ki, bu da hukuk devleti \u00f6zelli\u011fi ile ba\u011fda\u015fmaz..\u201d<\/em>(Yarg\u0131tay 7. Ceza Dairesinin 07.02.2013 tarih ve E.2012\/23508, K.2013\/2511 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n muhalif \u00fcye Mehmet \u00d6ZT\u00dcRK\u2019\u00fcn kar\u015f\u0131 oy gerek\u00e7esi, UYAP\u2019tan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/span><\/strong>Yarg\u0131tay 7. C.D., 03.07.2013, E.2013\/5127, K.2013\/17549, UYAP\u2019tan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Muhalif \u00fcyeler Seyfettin \u00c7\u0130LES\u0130Z ve Dr. Birsen KARAKA\u015e\u2019\u0131n, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hukuktan \u00f6rneklerin yer ald\u0131\u011f\u0131, A\u0130HM veYarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131 ile \u00f6\u011fretiden g\u00f6r\u00fc\u015flerle beslendi\u011fi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve doyurucu kar\u015f\u0131 oy gerek\u00e7esinde \u201ckolluk provakasyonu ile elde edilen hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal edece\u011fi\u201d <\/em>savunulmu\u015ftur.<\/strong>Sava\u015f Vural\/Mollamahmuto\u011flu Sad\u0131k, T\u00fcrk Ceza Kanununun Yorumu, Ankara 1995, s. 1730. Karar\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015fu \u015fekildedir: \u201c\u2026Olay\u0131n a\u00e7\u0131klanan bu olu\u015f bi\u00e7imine g\u00f6re; polis memuru ve gece bek\u00e7isi gibi g\u00fcvenlik g\u00f6revlisi olan san\u0131klar\u0131n eylemi, olay yerinde g\u00f6revli olmad\u0131klar\u0131 ve yasal ko\u015fullar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 halde, memuriyet g\u00f6revlerini ve s\u0131fatlar\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fc- ye kullanarak, ki\u015filerin \u00fczerlerini aramaktan ibarettir. Bu eylem de TCK.\u2019n\u0131n 183. maddesinde ki su\u00e7u olu\u015fturur\u2026\u201d<\/em>(YCGK. 26.6.1979, E.2011\/8-278, K.2012\/96).<\/span><\/strong>\u201c\u2026Anayasan\u0131n \u201cTemel Haklar ve \u00d6devleri\u201d k\u0131sm\u0131nda yer verilen \u201c\u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi\u201d ve \u201ckonut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131\u201d dokunulmaz, devredilmez, vazge\u00e7ilmez, ki\u015fili\u011fe ba\u011fl\u0131 temel haklardand\u0131r. Anayasan\u0131n 20. ve 21. maddelerinde bu hakk\u0131n hangi hallerde ve nas\u0131l s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi belirtilirken, an\u0131lan haklar\u0131n \u201cvazge\u00e7ilmez\u201d niteli\u011fi nedeniyle s\u0131n\u0131rlama usulleri i\u00e7inde \u201cilgilinin r\u0131zas\u0131\u201dna yer verilmemi\u015ftir. Gerek Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde, gerek 5271 say\u0131l\u0131 Yasada, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ve konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131 ile kamu g\u00fcvenli\u011fi aras\u0131nda bir denge kurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, birey ile kolluk aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 dengesizli\u011finin, ilgilinin r\u0131zas\u0131n\u0131 sakatlayabilece\u011fi endi\u015fesiyle, bu haklar\u0131n, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yarg\u0131 yerlerince verilen kararlarla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 esas\u0131 benimsenmi\u015ftir. Anayasan\u0131n s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde korumakla yetinmeyip, s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fctlerini de s\u0131k\u0131 kurallara ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 temel haklardan olan \u201c\u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi\u201d ve \u201ckonut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131\u201d hakk\u0131ndan t\u00fcm\u00fcyle vazge\u00e7ilmesi anlam\u0131- na gelen \u201cr\u0131za\u201d m\u00fcessesesinin, bu haklar\u0131n ihlalini kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 ve Anayasa ile getirilen korumay\u0131 i\u015flevsiz k\u0131labilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r\u2026\u201d<\/em> (Dan\u0131\u015ftay 10. Dairesi, T.13.3.2007, E.2005\/6392, K.2007\/948, UYAP\u2019tan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.).<\/span><\/strong>\u201c\u2026Olu\u015fa ve dosya i\u00e7eri\u011fine g\u00f6re kat\u0131lan\u0131n, arac\u0131n\u0131 kaymakaml\u0131k binas\u0131 \u00f6n\u00fcne park etmesi, almaya geldi\u011finde de, kaymakam \u015fof\u00f6r\u00fc olan polis memuru san\u0131k ile park etti\u011fi yer konusunda tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ve san\u0131\u011f\u0131n, bu s\u0131rada haks\u0131z arama eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmakla, arama yapma g\u00f6revi bulunmayan san\u0131\u011f\u0131n, at\u0131l\u0131 su\u00e7u g\u00f6revi sebebiyle i\u015fledi\u011finden de s\u00f6z edilemeyece\u011finden, soru\u015fturman\u0131n, 4483 say\u0131l\u0131 yasa kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcn bulunmamakla, 1 no\u2019lu kanun yarar\u0131na bozma isteminin REDD\u0130NE,\u2026\u201d <\/em>(Yarg\u0131tay 2. C.D., 09.12.2009, E.2009\/42550, K.2013\/46414, UYAP\u2019tan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/span><\/strong>\u201cMAKUL \u015e\u00dcPHE OLMADAN<\/span> ARAMAYA YARGITAY’DAN TAZM\u0130NAT!!!\u201d <\/span><\/strong>T.C. YARGITAY<\/span><\/strong>12.Ceza Dairesi <\/span><\/strong>Esas:\u00a0 2013\/9105<\/span><\/strong>Karar: 2013\/30731<\/span><\/strong>Karar Tarihi: 24.12.2013<\/span><\/strong>TAZM\u0130NAT DAVASI – ORTADA MAKUL \u015e\u00dcPHE<\/span> OLDU\u011eUNA DA\u0130R DEL\u0130L OLAYLAR HAKKINDA YAPILAN SORU\u015eTURMANIN BULUNMADI\u011eI – ARAMANIN HUKUKA AYKIRI OLDU\u011eU – DAVACI LEH\u0130NE MAKUL M\u0130KTAR MANEV\u0130 TAZM\u0130NATA H\u00dcKMED\u0130LMES\u0130 GERE\u011e\u0130 – DAVANIN REDD\u0130N\u0130N \u0130SABETS\u0130Z OLU\u015eU.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

\u00d6ZET: <\/span>Olayda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin karar\u0131ndaki \u00f6l\u00e7\u00fctler de nazara al\u0131narak, arama karar\u0131 verilmesi gerekirken davac\u0131n\u0131n <uyu\u015fturucu ticareti ve silah ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131> yapt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin telefon ihbar\u0131 \u00fczerine CMK\u2019n\u0131n ilgili maddesi gere\u011fince yetkili Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131nca i\u015fin ger\u00e7e\u011fi ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flanmadan, ortada makul \u015f\u00fcphe oldu\u011funa dair bir delil ve ba\u015fka ki\u015fi veya olaylar hakk\u0131nda yap\u0131lan bir soru\u015fturma da bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve yap\u0131lan araman\u0131n A\u0130HM kararlar\u0131ndaki \u00f6l\u00e7\u00fctlere ve ilkelere uygun olmad\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmakla davac\u0131 lehine makul bir miktar manevi tazminata h\u00fckmedilmesi gerekirken, davan\u0131n reddine karar verilmesi, kanuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/span><\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Dava:<\/span> Davac\u0131n\u0131n tazminat talebinin reddine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm, daval\u0131 vekili ve davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan temyiz edilmekle, dosya incelenerek gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Karar:<\/span> Davac\u0131; evinde usuls\u00fcz arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve her hangi bir su\u00e7 unsuruna rastlan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu arama nedeniyle toplum nazar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirterek, haks\u0131z arama karar\u0131 nedeniyle 10.000 lira manevi tazminat talebinde bulunmu\u015ftur.<\/strong>Mahkemece tazminat talebinin reddi karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinde <arama karar\u0131n\u0131n bizatihi kendisinin ve i\u00e7eri\u011finin hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tazminat konusu yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, arama karar\u0131n\u0131n \u015fekil \u015fartlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden usule uygun olmas\u0131 halinde hukuka da uygun kabul edilmesi gerekti\u011fini, arama karar\u0131n\u0131n kendisinin CMK 141 ve 142. maddeleri uyar\u0131nca tazminata konu olamayaca\u011f\u0131, ancak bu karar\u0131n uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uyulmad\u0131\u011f\u0131 taktirde bu durumun tazminata konu olabilece\u011fini, arama karar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz olarak ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine dair belge ve delil bulunmad\u0131\u011f\u0131, olayda \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir \u015fekilde araman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi, davac\u0131n\u0131n bu arama nedeniyle herhangi bir zarar\u0131n\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131> gerek\u00e7esiyle tazminat talebinin reddine karar verildi\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Arama, Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nda d\u00fczenlenen koruma tedbirlerinden biri olup, ayn\u0131 Kanunun 141-144.maddelerinde koruma tedbirleri nedeniyle zarara u\u011frayanlar i\u00e7in tazminat \u00f6denmesinin ko\u015fullar\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Tazminat istemini d\u00fczenleyen 141.maddenin (1\/i) f\u0131kras\u0131nda ise su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda <Hakk\u0131nda arama karar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilenler> i\u00e7in de tazminat \u00f6denmesi kabul edilmi\u015ftir.<\/strong>F\u0131kra d\u00fczenlemesinden genel olarak, tazminat isteminin haks\u0131z arama karar\u0131 veya hukuka ayk\u0131r\u0131 arama karar\u0131na de\u011fil, arama karar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir \u015fekilde yerine getirilmesine dayanmas\u0131 gerekti\u011fi anla\u015f\u0131lmakta ve Dairemiz uygulamalar\u0131 da bu y\u00f6nde ise de a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak verilen bir arama karar\u0131 i\u00e7in tazminat isteminde bulunulup, bulunulamayaca\u011f\u0131n\u0131n da de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir.<\/strong>\u015e\u00fcpheli veya san\u0131kla ilgili araman\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi CMK\u2019n\u0131n 116.maddesinde <Yakalanabilece\u011fi veya su\u00e7 delillerinin elde edilebilece\u011fi hususunda makul \u015f\u00fcphe varsa; \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fc, e\u015fyas\u0131, konutu, i\u015f yeri veya ona ait di\u011fer yerler aranabilir> h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir.<\/strong>Tazminat talebinin dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan arama karar\u0131 bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirildi\u011finde, somut delile dayanmayan, i\u00e7inde makul \u015f\u00fcpheyi bar\u0131nd\u0131rmayan, sadece bir telefon ihbar\u0131 \u00fczerine davac\u0131n\u0131n evinde arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmakta olup, talep a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayr\u0131ca maddenin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc <makul \u015f\u00fcphe> kavram\u0131 \u00fczerinde de durulmal\u0131d\u0131r. Kanunun <Tan\u0131mlar> ba\u015fl\u0131kl\u0131 2. maddesinde <makul \u015f\u00fcphe> nin tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f ise de, Adli ve \u00d6nleme Arama Y\u00f6netmeli\u011finde makul \u015f\u00fcphe <hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re somut olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda genellikle duyulan \u015f\u00fcphe> \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015f, tan\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 6. maddenin 3. f\u0131kras\u0131nda makul \u015f\u00fcphede, ihbar veya \u015fikayeti destekleyen emarelerin olmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/strong>Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 160\/1.maddesinde <Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n ihbar veya ba\u015fka bir suretle bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimini veren bir hali \u00f6\u011frenir \u00f6\u011frenmez kamu davas\u0131n\u0131 a\u00e7maya yer olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek \u00fczere hemen i\u015fin ger\u00e7e\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flayaca\u011f\u0131> belirtilmi\u015f olup, dava konusu istem bak\u0131m\u0131ndan h\u00fck\u00fcm de\u011ferlendirildi\u011finde Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131, davac\u0131-\u015f\u00fcphelinin evinde uyu\u015fturucu bulundu\u011fu ihbar\u0131 \u00fczerine <hemen i\u015fin ger\u00e7e\u011fini ara\u015ft\u0131rma> ya ba\u015flamadan ve bu konuda ba\u015fkaca hi\u00e7bir ara\u015ft\u0131rma yapmadan do\u011frudan davac\u0131n\u0131n evinde arama karar\u0131 talep etmi\u015f ve bu konuda karar ald\u0131rm\u0131\u015f olup, dolay\u0131s\u0131yla soru\u015fturma makamlar\u0131n\u0131n ihbarla ilgili hi\u00e7bir ara\u015ft\u0131rma ve inceleme yapmadan, ba\u015fka deliller toplanmadan al\u0131nan arama karar\u0131na dayan\u0131larak davac\u0131\/\u015f\u00fcphelinin evinde uyu\u015fturucu madde aramas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fekildeki uygulaman\u0131n CMK\u2019n\u0131n 116 ve 160.maddesine uygun olmad\u0131\u011f\u0131 gibi ayr\u0131ca konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren Anayasan\u0131n 21\/1.maddesindeki <usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f hakim karar\u0131> olmad\u0131\u011f\u0131ndan Anayasaya ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin \u00f6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren 8\/2.maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen <Bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na bir kamu otoritesinin m\u00fcdahalesi, i\u00e7in, demokratik bir toplumda, zorunlu olan \u00f6l\u00e7\u00fcde ve yasayla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmak ko\u015fuluyla s\u00f6z konusu olabilir.> h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/strong>Nitekim Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, yak\u0131n bir zamanda verdi\u011fi bir karar\u0131nda (24 May\u0131s 2011) arama karar\u0131 ile ilgili ilkeleri \u015fu \u015fekilde belirlemi\u015ftir.<\/strong><S\u00f6zle\u015fmeci Devletler baz\u0131 su\u00e7lar i\u00e7in maddi delil toplamak amac\u0131yla evlerde arama yapma gibi tedbirlerin gerekli oldu\u011funa karar verebilir. A\u0130HM, b\u00f6yle durumlarda, m\u00fcdahaleyi hakl\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in ileri s\u00fcr\u00fclen gerek\u00e7elerin alaka ve yeterlili\u011fi ile orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesine uygunlu\u011funu denetlemektedir.<\/strong>Bu noktada A\u0130HM, \u00f6ncelikle i\u00e7 hukuktaki yasa ve ilgili uygulamalar\u0131n bireyleri uygun ve etkili bir \u015fekilde suistimallere kar\u015f\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131ndan emin olmal\u0131d\u0131r.<\/strong>A\u0130HM, daha sonra ihtilafl\u0131 m\u00fcdahalenin, pratikte, izlenen ama\u00e7la orant\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in her davan\u0131n \u00f6zel ko\u015fullar\u0131n\u0131 incelemelidir. Bunu yaparken A\u0130HM, aramay\u0131 gerektiren su\u00e7un ciddiyeti, arama emrinin \u00e7\u0131kar\u0131lma ko\u015fullar\u0131 ve ne \u015fekilde \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00f6zellikle aramadan \u00f6nce elde bulunan di\u011fer delil unsurlar\u0131, yine \u00f6zellikle arama yap\u0131lacak yerin niteli\u011fi ve m\u00fcdahalenin mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 etkileri olmamas\u0131 amac\u0131yla al\u0131nan \u00f6nlemler bak\u0131m\u0131ndan arama emrinin i\u00e7eri\u011fi ve kapsam\u0131 ve son olarak da araman\u0131n hedef ald\u0131\u011f\u0131 ki\u015finin itibar\u0131 \u00fczerindeki olas\u0131 yank\u0131lar\u0131 gibi k\u0131staslar\u0131 dikkate almaktad\u0131r (Almanya aleyhine Buck davas\u0131, no 41604\/98, prg. 45, CEDH 2005-IV ve Smirnov, ilgili b\u00f6l\u00fcm, prg. 44).<\/strong>Mevcut davada A\u0130HM, ilk \u00f6nce ihtilafl\u0131 araman\u0131n ilgili \u015fah\u0131slar hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ceza soru\u015fturmas\u0131 ya da ceza davas\u0131 kapsam\u0131nda d\u00fczenlenmedi\u011fini not etmektedir. Ba\u015fvuranlar\u0131n herhangi bir su\u00e7tan \u015f\u00fcpheli olduklar\u0131 ne ortaya konulmu\u015f ve ne de iddia edilmi\u015ftir.<\/strong>Hakimin hangi delil unsurlar\u0131na dayanarak ihtilafl\u0131 arama emrini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya konmam\u0131\u015f, sadece emniyet m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi yaz\u0131da yer alan olduk\u00e7a genel, k\u0131sa ve \u00f6z a\u00e7\u0131klamalarla yetinilmi\u015ftir. Bu noktada A\u0130HM, ceza mahkemelerinin ilgili \u015fah\u0131slar\u0131n evlerinde arama yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirecek somut deliller olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki tespitlerini kayda ge\u00e7mektedir.<\/strong>Arama emrinin i\u00e7erik ve kapsam\u0131 ile ilgili olarak A\u0130HM, belgenin kesin olmayan ifadelerle kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmektedir. Hakim arama emrini verirken, hi\u00e7bir konuda s\u0131n\u0131rlama koymam\u0131\u015f, sadece tarihini ve bunun bir defaya mahsus oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Araman\u0131n gerek\u00e7esi ve neyin arand\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda hi\u00e7bir bilgi i\u00e7ermeyen bu emir, bu \u015fekliyle polislere olduk\u00e7a geni\u015f bir yetki tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Oysa A\u0130HM\u2019nin kanaatine g\u00f6re, bir arama emrinin, aramay\u0131 y\u00fcr\u00fcten polislerin belirlenen ara\u015ft\u0131rma alan\u0131na uyum g\u00f6sterip g\u00f6stermedikleri konusunda kontrol imkan\u0131 sa\u011flayan asgari bilgiler i\u00e7ermelidir (Van Rossem, ilgili b\u00f6l\u00fcm, prg. 45).<\/strong>Son olarak, araman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclme \u015fekli ile ilgili olarak A\u0130HM, arama s\u0131ras\u0131nda bir hakim\/savc\u0131 ya da eski Ceza Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 97. maddesine g\u00f6re bir hakim\/savc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda yer almas\u0131 gereken k\u00f6y muhtar\u0131n\u0131n da bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemektedir.<\/strong>A\u0130HM, demokratik toplumun menfaati do\u011frultusunda konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 dikkate al\u0131narak yap\u0131lmas\u0131 gereken bu ihtilafl\u0131 m\u00fcdahalenin izlenen me\u015fru ama\u00e7la makul bir orant\u0131 g\u00f6stermedi\u011fi sonucuna varmaktad\u0131r.> (AYDEM\u0130R – T\u00dcRK\u0130YE DAVASI, Ba\u015fvuru No: 17811\/04) <\/span><\/em><\/strong>Bu ilkeler ve belirlemeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olay de\u011ferlendirildi\u011finde, hakk\u0131nda yap\u0131lmakta olan bir soru\u015fturma ve kovu\u015fturman\u0131n bulunmas\u0131 veya su\u00e7 ihbar\u0131 \u00fczerine i\u015fin esas\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n yakalanmas\u0131 veya su\u00e7 delillerinin bulundu\u011fu hususunda <makul \u015f\u00fcphe> de\u011ferlendirmesi ve ba\u015fka suretle delil elde edilme imkan\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve buna ait somut gerek\u00e7eler de g\u00f6sterilmek suretiyle, yukar\u0131da belirtilen Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin karar\u0131ndaki \u00f6l\u00e7\u00fctler de nazara al\u0131narak, arama karar\u0131 verilmesi gerekirken davac\u0131n\u0131n <uyu\u015fturucu ticareti ve silah ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131> yapt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin telefon ihbar\u0131 \u00fczerine CMK\u2019n\u0131n 160.maddesi gere\u011fince yetkili Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131nca i\u015fin ger\u00e7e\u011fi ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flanmadan, ortada makul \u015f\u00fcphe oldu\u011funa dair bir delil ve ba\u015fka ki\u015fi veya olaylar hakk\u0131nda yap\u0131lan bir soru\u015fturma da bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve yap\u0131lan araman\u0131n A\u0130HM kararlar\u0131ndaki \u00f6l\u00e7\u00fctlere ve ilkelere uygun olmad\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmakla davac\u0131 lehine makul bir miktar manevi tazminata h\u00fckmedilmesi gerekirken, yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7elerle davan\u0131n reddine karar verilmesi, kanuna ayk\u0131r\u0131 <\/strong>Kabule g\u00f6re de;<\/strong>Tazminat davas\u0131n\u0131n reddine karar verildi\u011fi halde daval\u0131 hazine lehine vekalet \u00fccretine h\u00fckmedilmemesi,<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Sonu\u00e7:<\/span> Bozmay\u0131 gerektirmi\u015f olup, davac\u0131 vekili ile daval\u0131 vekilinin temyiz itirazlar\u0131 bu nedenle yerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden, h\u00fckm\u00fcn 5320 say\u0131l\u0131 Kanunun 8\/1. maddesi uyar\u0131nca halen uygulanmakta olan 1412 say\u0131l\u0131 CMUK’un 321. maddesi gere\u011fince isteme ayk\u0131r\u0131 olarak BOZULMASINA, 24.12.2013 tarihinde oy\u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

MUHALEFET \u015eERH\u0130<\/span> <\/em><\/strong>CMK’n\u0131n 141\/1-i maddesinde <Hakk\u0131ndaki arama karar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilen> ki\u015filerin tazminat isteyebilecekleri belirtilmi\u015ftir. Dava konusu olayda; davac\u0131n\u0131n, araman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine dair bir iddias\u0131 yoktur. Davac\u0131 arama karar\u0131n\u0131n haks\u0131z oldu\u011funu iddia etmektedir. Davac\u0131 haks\u0131z oldu\u011funu iddia etti\u011fi arama karar\u0131 nedeniyle idare mahkemesinde dava a\u00e7ma hakk\u0131nda sahiptir. Mahkemenin ret karar\u0131 ve gerek\u00e7esi yerinde oldu\u011fundan onanmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

YARGITAY 7. CEZA DA\u0130RES\u0130<\/span><\/strong>
\nESAS: 2013\/5127<\/span><\/strong>
\nKARAR: 2013\/17549<\/span><\/strong><\/div>\n

<\/div>\n
DAVA : Ka\u00e7ak e\u015fyay\u0131 bilerek ticari ama\u00e7l\u0131 sat\u0131\u015fa arz etmek su\u00e7undan san\u0131klar S. K. ve S. N.’in, 5607 say\u0131l\u0131 Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131kla M\u00fccadele Kanunu’nun 3\/5, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 62, 52.maddeleri uyar\u0131nca 10 ay hapis ve 500,00 T\u00fcrk Liras\u0131 adli para cezalar\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131na, hapis cezalar\u0131n\u0131n 5237 say\u0131l\u0131 Kanun’un 51.maddesi gere\u011fince ertelenmesine 5237 say\u0131l\u0131 Kanun’un 53\/1-a-b-d-e maddesindeki haklardan hapis cezas\u0131n\u0131n infaz\u0131 tamamlan\u0131ncaya, an\u0131lan Kanun’un 53\/1-c maddesindeki haklardan ise ko\u015fullu sal\u0131verilme tarihine kadar yoksun b\u0131rak\u0131lmalar\u0131na, 5237 say\u0131l\u0131 Kanun’un 54.maddesi gere\u011fince su\u00e7a konu e\u015fyan\u0131n m\u00fcsaderesine dair ANTALYA 1.Asliye Ceza Mahkemesinin 08.06.2012 tarihli ve 2012\/215-696 say\u0131l\u0131 karar\u0131 aleyhine Y\u00fcksek Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan verilen 15.02.2013 g\u00fcn ve 11130 say\u0131l\u0131 kanun yarar\u0131na bozma istemini i\u00e7eren dava dosyas\u0131 Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 18.03.2013 g\u00fcn ve KYB. 2013-59330 say\u0131l\u0131 ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.<\/strong>Mezk\u00fcr ihbarnamede;<\/strong>Dosya kapsam\u0131na g\u00f6re;<\/strong>1-Su\u00e7 tarihi olan 28.01.2012 g\u00fcn\u00fc, \u015f\u00fcphe \u00fczerine durdurulan san\u0131klar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndaki 16 … … plakal\u0131 ara\u00e7tan ele ge\u00e7en 202 par\u00e7a muhtelif markalardaki ka\u00e7ak parf\u00fcmlere el konularak at\u0131l\u0131 su\u00e7tan mahkumiyetlerine karar verilmi\u015f ise de; usul\u00fcne uygun arama ve el koyma karar\u0131 olmadan, sahipleri taraf\u0131ndan r\u0131zalar\u0131 ile teslim edildi\u011fine dair dosyada bildirim bulunmayan e\u015fyalar y\u00f6n\u00fcnden, hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilmi\u015f delile dayan\u0131larak mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131nda,<\/strong>2-San\u0131klara h\u00fckmedilen hapis cezalar\u0131n\u0131n ertelenmi\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 53\/4.maddesinde yer alan “K\u0131sa s\u00fcreli hapis cezas\u0131 ertelenmi\u015f ki\u015filer hakk\u0131nda birinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uygulanmaz” h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olacak \u015fekilde, k\u0131sa s\u00fcreli hapis cezalar\u0131 ertelenen san\u0131klar haklar\u0131nda ayn\u0131 Kanun’un 53\/1.maddesinde belirtilen hak yoksunluklar\u0131na h\u00fckmedilmesinde isabet g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyar\u0131nca an\u0131lan karar\u0131n bozulmas\u0131 l\u00fczumu kanun yarar\u0131na bozmaya atfen ihbar olunmu\u015f bulunmakla T\u00fcrk Milleti ad\u0131na gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
KARAR : Tebli\u011fname i\u00e7eri\u011findeki bozma nedeninin yerinde olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda esastan incelemeye ge\u00e7ilmeden \u00f6nce, Say\u0131n \u00dcyeler Memi\u015f Sel\u00e7uk G\u00fcney ve Turgut Emiro\u011flunun, \u201cTebli\u011fnamedeki bozma nedeninin Mahkemenin delil takdiri kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 ve mahkemenin delil takdirine kar\u015f\u0131 Kanun Yarar\u0131na Bozma Yasa Yoluna ba\u015fvurulamayaca\u011f\u0131ndan, Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 talebinin, esastan incelenmeden bu nedenle reddi gerekti\u011fi\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcrmeleri \u00fczerine Heyet taraf\u0131ndan \u00f6ncelikle bu \u00f6n meselenin karara ba\u011flanmas\u0131 gerekmi\u015ftir.<\/strong>Sorunun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunun konu ile ilgili h\u00fck\u00fcmlerinin incelenmesinde yarar bulunmaktad\u0131r.<\/strong>5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununun \u201cDelillerin ortaya konulmas\u0131 ve reddi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131kl\u0131 206. maddesinde;<\/strong>\u201c(1) San\u0131\u011f\u0131n sorguya \u00e7ekilmesinden sonra delillerin ortaya konulmas\u0131na ba\u015flan\u0131r. (Ek c\u00fcmleler: 25\/5\/2005 – 5353\/29 md.) Ancak, san\u0131\u011f\u0131n tebligata ra\u011fmen mazeretsiz olarak gelmemesi sebebiyle sorgusunun yap\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131, delillerin ortaya konulmas\u0131na engel olmaz. Ortaya konulan deliller, sonradan gelen san\u0131\u011fa bildirilir.<\/em><\/strong>(2) Ortaya konulmas\u0131 istenilen bir delil a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131 h\u00e2llerde reddolunur:<\/em><\/strong>a) Delil, kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015fse.<\/em><\/strong>b) Delil ile ispat edilmek istenilen olay\u0131n karara etkisi yoksa.<\/em><\/strong>c) \u0130stem, sadece davay\u0131 uzatmak maksad\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015fsa.<\/em><\/strong>(3) Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ile san\u0131k veya m\u00fcdafii birlikte r\u0131za g\u00f6sterirlerse, tan\u0131\u011f\u0131n dinlenmesinden veya ba\u015fka herhangi bir delilin ortaya konulmas\u0131ndan vazge\u00e7ilebilir.\u201d<\/em> H\u00fckm\u00fcn\u00fcn yer ald\u0131\u011f\u0131,<\/strong>Ayn\u0131 Kanunun 207.maddesinde, delillerin ve olay\u0131n ge\u00e7 bildirilmesinin, 208. maddesinde, Tan\u0131\u011f\u0131n duru\u015fma salonundan ayr\u0131lmas\u0131, 209. maddesinde, duru\u015fmada okunmas\u0131 zorunlu belge ve tutanaklar\u0131n neler oldu\u011fu, 210. maddesinde, duru\u015fmada okunmayacak belgelerin neler oldu\u011fu, 211. maddesinde, duru\u015fmada okunmas\u0131yla yetinilebilecek belgelerin neler oldu\u011fu, 212. maddesinde, tan\u0131\u011f\u0131n \u00f6nceki ifadesinin okunmas\u0131, 213. maddesinde san\u0131\u011f\u0131n \u00f6nceki ifadesinin okunmas\u0131, 214. maddesinde, rapor, belge ve di\u011fer yaz\u0131lar\u0131n okunmas\u0131, 215. maddesinde, dinleme ve okumadan sonra diyeceklerinin taraflara sorulmas\u0131, 216. maddesinde delillerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 konular\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi,<\/strong>309. maddesinin 1. ve 2. f\u0131kralar\u0131nda ise, \u201c(1) H\u00e2kim veya mahkeme taraf\u0131ndan verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden ge\u00e7meksizin kesinle\u015fen karar veya h\u00fck\u00fcmde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulundu\u011funu \u00f6\u011frenen Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131, o karar veya h\u00fckm\u00fcn Yarg\u0131tayca bozulmas\u0131 istemini, yasal nedenlerini belirterek Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na yaz\u0131l\u0131 olarak bildirir.<\/strong>(2) Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131, bu nedenleri aynen yazarak karar veya h\u00fckm\u00fcn bozulmas\u0131 istemini i\u00e7eren yaz\u0131s\u0131n\u0131 Yarg\u0131tay\u0131n ilgili ceza dairesine verir.\u201d H\u00fck\u00fcmlerine yer verildi\u011fi,<\/strong>Yine CMK nun, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gereken konumuzla ilgili \u201cDelilleri takdir yetkisi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 217. maddesinde;<\/strong>\u201c(1) Hakim karar\u0131n\u0131 ancak duru\u015fmaya getirilmi\u015f ve huzurda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayand\u0131rabilir. Bu deliller hakimin vicdani kanaatiyle serbestce takdir edilir.<\/em><\/strong>(2) Y\u00fcklenen su\u00e7, hukuka uygun bir \u015fekilde elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilir.\u201d<\/em> H\u00fckm\u00fc yer almaktad\u0131r.<\/strong>Bu yasa h\u00fck\u00fcmleri birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde g\u00f6r\u00fclmektedir ki;<\/strong>5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu sistemati\u011fine g\u00f6re \u201cBirinci K\u0131s\u0131m\u201d \u201cD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcmde\u201d 206-218. maddelerinde \u201cDelillerin Ortaya Konulmas\u0131 ve Tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131\u201d konular\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmde yer alan ilk h\u00fck\u00fcm olan 206. maddesine g\u00f6re, delillerin ortaya konulmas\u0131na san\u0131\u011f\u0131n sorgusundan hemen sonra ba\u015flanmaktad\u0131r. Yine ayn\u0131 maddenin 2. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ise ortaya konan delillerin hangi hallerde mahkemece reddedilece\u011fi belirtilmektedir. Bu f\u0131kran\u0131n (a) bendine g\u00f6re delil kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f ise reddedilmesi gerekmektedir.<\/strong>Delillerin ortaya konulmas\u0131 ve reddi a\u015famas\u0131ndan sonra ise CMK nun 207-216. maddelerine g\u00f6re delillerin taraflarca tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 diye adland\u0131rabilece\u011fimiz a\u015famaya ge\u00e7ilmektedir. Bu a\u015famadan sonra ise 217. madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re delillerin takdiri a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmektedir. Bu a\u015famada maddenin 1. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re \u201cHakim karar\u0131n\u0131 ancak duru\u015fmaya getirilmi\u015f ve huzurda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayand\u0131rabilir. Bu deliller hakimin vicdani kanaatiyle serbestce takdir edilir.\u201dBu h\u00fckm\u00fcn 2.c\u00fcmlesi Hakimin takdir yetkisini d\u00fczenlemektedir. Yarg\u0131tay\u0131n istikrar bulmu\u015f uygulamalar\u0131na g\u00f6re bu takdir yetkisine kar\u015f\u0131 Kanun Yarar\u0131na Bozma Yasa Yoluna ba\u015fvurulamayacakt\u0131r. Maddenin 2. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ise y\u00fcklenen su\u00e7un ancak hukuka uygun delillerle ispat\u0131 gerekmektedir.<\/strong>Ayn\u0131 Kanunun 309. maddesinin 1. ve 2. f\u0131kralar\u0131na g\u00f6re, Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131, temyiz edilmeksizin kesinle\u015fen karar veya h\u00fck\u00fcmlerde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar bulundu\u011funu \u00f6\u011frendi\u011fi takdirde nedenlerini belirterek karar\u0131n bozulmas\u0131 i\u00e7in durumu Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na bildirecektir. Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise, Bakanl\u0131\u011f\u0131n bildirdi\u011fi nedenleri de\u011fi\u015ftirmeden aynen yazarak bozma istemi yaz\u0131s\u0131n\u0131 Yarg\u0131tay\u0131n ilgili dairesine g\u00f6nderecektir.<\/strong>Bu tespit ve de\u011ferlendirmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekli \u00f6n sorunu ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda;<\/strong>\u0130hbarnamede 1.bozma nedeni olarak g\u00f6sterilen \u201c…usul\u00fcne uygun arama ve el koyma karar\u0131 olmadan, sahipleri taraf\u0131ndan r\u0131zalar\u0131 ile teslim edildi\u011fine dair dosyada bildirim bulunmayan e\u015fyalar y\u00f6n\u00fcnden hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilmi\u015f delile dayan\u0131larak mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131nda…\u201d \u015feklindeki gerek\u00e7e, \u201cdelilleri takdir yetkisini\u201d d\u00fczenleyen 217. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n 2. c\u00fcmlesi h\u00fckm\u00fc kapsam\u0131na girmemektedir.<\/strong>Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elere g\u00f6re, temyiz edilmeksizin kesinle\u015fmi\u015f bulunan h\u00fckme ili\u015fkin ihbarnamenin 1 nolu bendine konu hususa kar\u015f\u0131, belirtilen nedenlerle, CMK nun 309. maddesi h\u00fckm\u00fc gere\u011fince Kanun Yarar\u0131na Bozma Yasa Yoluna ba\u015fvurulabilece\u011fi, Say\u0131n \u00dcyeler M.Sel\u00e7uk G\u00fcney ve Turgut Emiro\u011flu’nun kar\u015f\u0131 oylar\u0131yla ve oy \u00e7oklu\u011fu ile kabul edilerek yap\u0131lan incelemede:<\/strong>Arama karar\u0131 olmadan san\u0131\u011f\u0131n bagaj\u0131nda ka\u00e7ak parf\u00fcmler ele ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle delil olarak kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle kanun yarar\u0131na bozma talebinde bulunulmu\u015f ise de, san\u0131k ara\u00e7 bagaj\u0131n\u0131 kendi r\u0131zas\u0131 ile a\u00e7m\u0131\u015f olup, san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmesi halinde, su\u00e7un topluma verdi\u011fi zarar ile devlet g\u00f6revlilerinin san\u0131\u011fa ait haklar\u0131 ihlal etmelerinden do\u011fan ki\u015fisel ve toplumsal zarar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak san\u0131\u011f\u0131n topluma verdi\u011fi zarar daha fazla ise hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen deliller yarg\u0131lamada delil olarak kullan\u0131lmal\u0131, aksi takdirde de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/strong>\u0130nsan haklar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla yasaya konulan hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delillerin, delil olarak kabul edilemeyece\u011fi h\u00fckm\u00fc hukuk devleti ilkesinin di\u011fer iki unsuru olan adaleti ve hukuki g\u00fcvenli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi engellememelidir. Doktrin (Bahri \u00d6zt\u00fcrk, Yenisey delil yasaklar\u0131 sh.44-45) ve Yarg\u0131tay Genel Kurul Kararlar\u0131 (15.02.2005 g\u00fcn ve 2005\/10-15\/29, 26.06.2007 g\u00fcn ve 2007\/7-147\/159 say\u0131l\u0131 kararlar\u0131) ve insan haklar\u0131 mahkemesi kararlar\u0131 da bu do\u011frultuda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz y\u00f6n\u00fcnde olup; \u0130nsan haklar\u0131 mahkemesi kararlar\u0131na uyma zorunlulu\u011fu milletleraras\u0131 anla\u015fmalarla kabul edildi\u011finden Anayasan\u0131n 90\/son f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca da bu kurallar en \u00fcst\u00fcn kural oldu\u011fundan insan haklar\u0131 mahkemesinin kabul etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi g\u00f6zetilmek zorundad\u0131r.<\/strong>Somut olay\u0131m\u0131zda da sahte ve ka\u00e7ak parf\u00fcm insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 oldu\u011fu cihetle, ya\u015fam hakk\u0131 di\u011fer haklar\u0131n \u00fczerinde olup, arama ile ele ge\u00e7en ka\u00e7ak e\u015fyan\u0131n delil olarak de\u011ferlendirilmesinde hukuka ayk\u0131r\u0131 bir durum olmad\u0131\u011f\u0131na \u00fcyeler Seyfettin \u00c7ilesiz ve Dr. Birsen Karaka\u015f’\u0131n kar\u015f\u0131 oyu ve oy\u00e7oklu\u011fu ile Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kanun yarar\u0131na bozma istemine dayanan talebinin 1 no’lu bendi y\u00f6n\u00fcnden REDD\u0130NE,<\/strong>SONU\u00c7 : Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kanun yarar\u0131na bozma istemine dayanan ihbarnamenin 2 nolu bendinde belirtilen husus ise yerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden, Antalya 1.Asliye Ceza Mahkemesinin 08.06.2012 g\u00fcn ve 2012\/215 esas, 2012\/696 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n CMK.nun 309.maddesi uyar\u0131nca BOZULMASINA,<\/em> h\u00fck\u00fcm f\u0131kras\u0131ndan \u201csan\u0131k hakk\u0131nda TCK.nun 53.mad. Uygulanmas\u0131na TCK 53.maddesinin a, b, d, e bentlerinde g\u00f6sterilen haklar\u0131 mahkum oldu\u011fu hapis cezas\u0131n\u0131n infaz\u0131 tamamlan\u0131ncaya kadar ayn\u0131 maddenin c bendindeki haklar\u0131 ko\u015fullu sal\u0131vermeye kadar kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131na\u201d ibarelerinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na, 03.07.2013 g\u00fcn\u00fcnde, ihbarnamenin 1 numaral\u0131 bendinde belirtilen hususla ilgili olarak oy\u00e7oklu\u011fuyla, ihbarnamenin 2 numaral\u0131 bendinde belirtilen hususla ilgili olarak ise oybirli\u011fiyle karar verildi.<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
KAR\u015eI OY :<\/strong>Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 18.03.2013 g\u00fcn ve 2013\/59330 say\u0131l\u0131 Kanun Yarar\u0131na Bozma Talebinde belirtilen 1 nolu bozma nedenin reddine karar veren Say\u0131n \u00c7o\u011funluk, karar gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi gibi araman\u0131n r\u0131za ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, san\u0131\u011f\u0131n hakk\u0131 ihlal edilerek arama yap\u0131lm\u0131\u015f olsa dahi elde edilen bu delilin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi gere\u011fince mahkumiyet karar\u0131nda ispat arac\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilece\u011fini kabul etmektedir.Say\u0131n \u00c7o\u011funlu\u011fun bu karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esine g\u00f6re aram\u0131zda olu\u015fan g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131, mahkeme karar\u0131 ya da yetkili mercilerin yaz\u0131l\u0131 izni olmadan r\u0131za ile yap\u0131lan araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, arama hukuka ayk\u0131r\u0131 olsa dahi elde edilen delilin yarg\u0131lamada ispat arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 noktalar\u0131nda toplanmaktad\u0131r.Bu nedenle kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fc, \u00f6nce somut olaydaki araman\u0131n hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 sonrada bu aramada elde edilen delilin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.Somut olayda, mahkumiyet karar\u0131na dayanak yap\u0131lan delilin elde edildi\u011fi araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorununun de\u011ferlendirmesi:Somut olaydaki arama i\u015flemi 5936 kod nolu ekipde g\u00f6rev yapan polis memurlar\u0131n\u0131n d\u00fczenledi\u011fi 29.01.2012 tarihli olay- yakalama tutana\u011f\u0131na g\u00f6re \u015fu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir:28.01.2012 g\u00fcn\u00fc saat 23.15 s\u0131ralar\u0131nda Antalya Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Haber Merkezinden 16 … … plaka say\u0131l\u0131 Kartal marka bir arac\u0131n ka\u00e7ak e\u015fya ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anons edilmi\u015ftir. Antalya-Mersin Karayolu \u00fczerinde g\u00f6rev yapan 5936 kod nolu \u00fc\u00e7 ki\u015filik polis ekibi saat 23.40 civar\u0131nda Aksu kav\u015fa\u011f\u0131nda s\u00f6z konusu arac\u0131 durdurmu\u015flard\u0131r. G\u00f6revli polisler, ara\u00e7ta bulunan san\u0131klar \u00fczerinde kaba bir \u00fcst aramas\u0131 yapt\u0131ktan sonra otellere parf\u00fcm satt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen san\u0131klardan arac\u0131n bagaj\u0131n\u0131 a\u00e7mas\u0131n\u0131 istemi\u015flerdir. San\u0131klar\u0131n bagaj kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7malar\u0131 \u00fczerine g\u00f6revli polislerce yap\u0131lan bagaj kontrol\u00fcnde \u00fc\u00e7 koli bulunmu\u015ftur. Bu kolileri inceleyen g\u00f6revli polisler kolilerin i\u00e7erlerinde toplam 201 adet muhtelif marka ve ebatlarda parf\u00fcm bulundu\u011funu tespit etmi\u015flerdir. Bu tespitten sonra arac\u0131, tespit edilen parf\u00fcmleri ve san\u0131klar\u0131 Aksu Polis Merkezine g\u00f6t\u00fcrerek teslim etmi\u015flerdir.Bu olaydaki arama faaliyet ve i\u015flemi 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununda d\u00fczenlenen koruma tedbirleri kapsam\u0131nda bir adli aramad\u0131r.Somut olaydaki araman\u0131n hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in konuya ili\u015fkin uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fme ile anayasal ve yasal d\u00fczenlemelere k\u0131saca de\u011finmek yararl\u0131 olacakt\u0131r:Arama tedbiri, ki\u015finin, temel ve vazge\u00e7ilmez haklar\u0131ndan olan \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren a\u011f\u0131r bir m\u00fcdahaledir. Bu nedenle s\u00f6z konusu hakka yap\u0131lacak m\u00fcdahalelerin \u015fartlar\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 8. maddesi ile Anayasan\u0131n 20 ve 21. maddelerinde a\u00e7\u0131k \u015fekilde g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu h\u00fck\u00fcmler \u015f\u00f6yledir: A\u0130HS.nin 8. maddesi;<\/span>\u201c1. Herkes \u00f6zel ve aile hayat\u0131na, konutuna ve haberle\u015fmesine sayg\u0131 g\u00f6sterilmesi hakk\u0131na sahiptir.2. Bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na bir kamu otoritesinin m\u00fcdahalesi, ancak ulusal g\u00fcvenlik, kamu emniyeti, \u00fclkenin ekonomik refah\u0131, dirlik ve d\u00fczenin korunmas\u0131, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n veya ahlak\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 i\u00e7in, demokratik bir toplumda, zorunlu olan \u00f6l\u00e7\u00fcde ve yasayla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmak ko\u015fuluyla s\u00f6z konusu olabilir.\u201dAnayasan\u0131n 20. maddesi:\u201cHerkes, \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahiptir. \u00d6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine dokunulamaz. (M\u00fclga c\u00fcmle: 3\/10\/2001-4709\/5 md.)(De\u011fi\u015fik: 3\/10\/2001-4709\/5 md.) Mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 ve e\u015fyas\u0131 aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin karar\u0131 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli h\u00e2kimin onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar.\u201dAnayasan\u0131n 21. maddesi:”Kimsenin konutuna dokunulamaz. Mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin konutuna girilemez, arama yap\u0131lamaz ve buradaki e\u015fyaya el konulamaz. Yetkili merciin karar\u0131 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli h\u00e2kimin onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar.”Bu h\u00fck\u00fcmlerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi insan\u0131n, devredilmez, vazge\u00e7ilmez temel haklar\u0131ndan biri olan\u201d\u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi\u201d ve konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131na kamu otoritesinin hangi ama\u00e7larla m\u00fcdahale edilebilece\u011fi belirtilmi\u015f ve bu m\u00fcdahalenin kanunla \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi zorunlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi kararlar\u0131nda, s\u00f6z konusu m\u00fcdahalenin sadece kanunla d\u00fczenlenmesini de yeterli g\u00f6rmemi\u015f, hangi ama\u00e7 i\u00e7in olursa olsun, s\u00f6zle\u015fme maddelerinde yer alan haklara kanunla getirilen m\u00fcdahalenin demokratik bir toplumun gereklerine uygun olmas\u0131 ve kamu otoritesine tan\u0131nan bu m\u00fcdahale hakk\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir.(Klass ve di\u011ferleri-Almanya karar\u0131)Kanun Koyucu, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesine, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi \u0130\u00e7tihatlar\u0131na ve Anayasan\u0131n 20. ve 21. maddelerine uygun olarak ki\u015finin \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine kamu otoritesinin m\u00fcdahale etme hakk\u0131 olan arama tedbirini 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununda d\u00fczenlemi\u015ftir. An\u0131lan Kanunun 116. maddesinde hangi ama\u00e7la arama yap\u0131labilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu h\u00fckme g\u00f6re yakalanabilece\u011fi veya su\u00e7 delillerinin elde edilebilece\u011fi hususunda makul \u015f\u00fcphe varsa; \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fc, e\u015fyas\u0131, konutu, i\u015fyeri veya ona ait di\u011fer yerler aranabilecektir.118. maddesinde araman\u0131n ne zaman yap\u0131laca\u011f\u0131 konusu d\u00fczenlenmi\u015ftir. 119. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda ise arama karar\u0131n\u0131 kimlerin verece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu h\u00fck\u00fcm \u015f\u00f6yledir: \u201cH\u00e2kim karar\u0131 \u00fczerine veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2llerde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 hallerde ise kolluk amirinin yaz\u0131l\u0131 emri ile kolluk g\u00f6revlileri arama yapabilirler. Ancak, konutta, i\u015fyerinde ve kamuya a\u00e7\u0131k olmayan kapal\u0131 alanlarda arama, h\u00e2kim karar\u0131 veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 emri ile yap\u0131labilir. Kolluk amirinin yaz\u0131l\u0131 emri ile yap\u0131lan arama sonu\u00e7lar\u0131 Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na derhal bildirilir.\u201d 2. f\u0131krada, arama karar veya emrinin neleri kapsayaca\u011f\u0131, 3. f\u0131krada, aramay\u0131 yapanlar\u0131n tutana\u011fa isimlerinin yaz\u0131laca\u011f\u0131, 4. f\u0131krada aramada bulunmas\u0131 zorunlu ki\u015filerin kimler oldu\u011fu ve 5. f\u0131krada askeri mahallerde araman\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine ayn\u0131 Kanunun 120. maddesinde aramada haz\u0131r bulmaya hakk\u0131 olan ki\u015filer, 121.maddesinde ise arama sonucu verilecek belge ile ilgili h\u00fck\u00fcmlere yer verilmi\u015ftir.Arama bak\u0131m\u0131ndan ara\u00e7, CMK nun 119. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda belirtilen e\u015fya kapsam\u0131ndad\u0131r. (Prof. Dr.Veli \u00d6zer \u00d6zbek – Yeni Ceza Muhakemesi Kanunun Anlam\u0131 2005 bask\u0131-s.417) A\u0130HM\u2019 nin 15.07.2003 g\u00fcnl\u00fc ERNST ve di\u011ferleri – Bel\u00e7ika karar\u0131na g\u00f6re de ara\u00e7 aramas\u0131 S\u00f6zle\u015fmenin 8. maddesi ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan haklara m\u00fcdahale kapsam\u0131na girmektedir. Bu nedenle arama karar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan CMK nun 119. maddesindeki h\u00fck\u00fcmlere tabidir. Ara\u00e7 (otomobil) aramas\u0131 i\u00e7in hakim karar\u0131 al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fi ve zaman itibariyle gecikmesinde sak\u0131nca oldu\u011fu kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn ise de b\u00f6yle bir durumda CMK nun 119. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131ndan arama i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken yaz\u0131l\u0131 emir de al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Dosyada herhangi bir bilgi ve belge olmamakla birlikte Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 kabul edilse dahi bu durumda yine 119. madde h\u00fckm\u00fc gere\u011fi kolluk amirinden arama i\u00e7in yaz\u0131l\u0131 emir al\u0131nmas\u0131 gerekmekte olup, b\u00f6yle bir yaz\u0131l\u0131 emir de al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Selahiyet Kanunun 4\/A maddesinin 6.f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re Polis, durdurdu\u011fu arac\u0131n, d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7erisi g\u00f6r\u00fcnmeyen b\u00f6l\u00fcmlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyemez. Somut olayda polisler san\u0131klardan bagaj\u0131n kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7mas\u0131n\u0131 istemi\u015flerdir. Bu talep \u00fczerine san\u0131klar bagaj kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7mak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu durumu Say\u0131n \u00c7o\u011funluk, araman\u0131n hukuka uygun oldu\u011fu anlam\u0131na gelecek \u015fekilde, r\u0131za ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir.Bu kabule a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m\u0131z nedenler ile kat\u0131lm\u0131yoruz:Gerek m\u00fclga 1412 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Usul\u00fc Kanununda, gerekse 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununda muvafakatl\u0131 arama yap\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 01.06.2005 g\u00fcn ve 25832 say\u0131l\u0131 Resmi Gazetede yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Adli ve \u00d6nleme Aramalar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011finin 8. maddesinin (f) bendinde \u201cilgilinin r\u0131zas\u0131 ile\u201d yap\u0131lacak aramalarda hakim karar\u0131 veya yaz\u0131l\u0131 emir al\u0131nmas\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir d\u00fczenleme yer al\u0131yordu. Ancak bu d\u00fczenleme Dan\u0131\u015ftay\u0131n 13.03.2007 g\u00fcn ve 2005\/6392 esas, 2007\/948 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile iptal edilmi\u015ftir.\u00d6te yandan Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulunun 29.11.2005 g\u00fcn ve 2005\/144 – 150 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda r\u0131za ile yap\u0131lan aramay\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak kabul etmi\u015ftir. Y\u00fcksek Kurul bu kabul\u00fcn\u00fc 17.112009 g\u00fcn ve 2009\/160 – 264 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla tekrar etmi\u015ftir. Y\u00fcksek Kurulun bu kararlar\u0131 Yarg\u0131tay Ceza Dairelerince de benimsenerek uygulama halen bu y\u00f6nde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. (\u00f6rnk: 13.Ceza Dairesi 27.03.2013 g\u00fcn ve 2012\/456 E.2013\/8436 K., 5.Ceza Dairesi 21.03.2013 g\u00fcn ve 2012\/3352 E., 2013\/2126 K. say\u0131l\u0131 kararlar)Bu g\u00fcn i\u00e7in pozitif hukuk normlar\u0131nda hakim karar\u0131 veya yetkili merciinin yaz\u0131l\u0131 emri olmadan r\u0131za ile arama yap\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme yoktur. \u00d6\u011fretide de r\u0131za ile yap\u0131lan araman\u0131n hukuka uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 kabul eden bir g\u00f6r\u00fc\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 gibi bu y\u00f6nde bir yarg\u0131sal kararda bulunmamaktad\u0131r.\u00d6\u011fretide arama hukuku ihlal edilerek elde edilen deliller hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen deliller aras\u0131nda g\u00f6sterilmektedir.( Kunter-Yenisey-Nuho\u011flu-Muhakeme Hukuku Dal\u0131 Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku \u0130kinci Kitap 17. Bask\u0131 2010 s. 404-405 prg.78.3 )A\u00e7\u0131klanan bu nedenlerle somut olayda r\u0131za olsa dahi arama, Anayasan\u0131n 20. maddesi ve CMK nun 119\/1. maddesi h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.Kald\u0131 ki somut olayda r\u0131za da s\u00f6zkonusu de\u011fildir. G\u00f6revli polisler san\u0131klardan arac\u0131n bagaj\u0131n\u0131 a\u00e7malar\u0131n\u0131 istemi\u015flerdir. Kollu\u011fun bu istedi\u011fi \u00fczerine san\u0131klar bagaj kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7mak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. G\u00f6revli \u00fc\u00e7 polisin bu talebine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamalar\u0131 san\u0131klar\u0131n r\u0131za g\u00f6sterdikleri anlam\u0131na gelmez. San\u0131klar el konulan e\u015fyalar\u0131 da kendi r\u0131zalar\u0131yla teslim etmemi\u015flerdir. G\u00f6revli polisler, ara\u00e7ta el koyduklar\u0131 e\u015fyalar\u0131 Aksu Polis Merkezine kendileri teslim etmi\u015flerdir. El koyma i\u015flemi de CMK nun 127. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Hakim karar\u0131 veya yetkili merciin yaz\u0131l\u0131 emrine dayanmamaktad\u0131r. El koyma i\u015flemi hakim onay\u0131na da sunulmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle de arama ve el koyma kanuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r.Somut olaydaki araman\u0131n kanuna ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu bu \u015fekilde belirledikten sonra kanuna ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde yap\u0131lan aramada elde edilen bu delilin yarg\u0131lamada de\u011ferlendirilip de\u011ferlendirilmeyece\u011fi sorununa gelince:Bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fcde, \u00f6nce \u00f6\u011fretideki g\u00f6r\u00fc\u015flere, sonra mukayeseli hukuka, ard\u0131ndan i\u00e7 hukuk d\u00fczenlemeleri ile yarg\u0131sal kararlara ve A\u0130HM si uygulamalar\u0131na k\u0131saca de\u011finerek a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.\u00d6\u011freti:Hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delilin belli \u015fartlar alt\u0131nda kullan\u0131labilece\u011fini kabul eden g\u00f6r\u00fc\u015fler:Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kabul eden yazarlar\u0131n baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re, temel haklar\u0131 ihlal etmeyen hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klarda delil kullan\u0131labilir. Temel haklar\u0131 ihlal eden hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klarda ilke olarak delil kullan\u0131lamaz. Ancak a\u011f\u0131r su\u00e7larda istisnai olarak bu \u015fekilde elde edilen delil san\u0131k haklar\u0131 teorisi (ihlal edilen hak ile kamu yarar\u0131) \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirme yap\u0131larak kullan\u0131labilir.(Kunter-Yenisey-Nuho\u011flu-Muhakeme Hukuku Dal\u0131 Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku \u0130kinci Kitap 17. Bask\u0131 2010 s.420) Bu g\u00f6r\u00fc\u015f oranl\u0131l\u0131k (\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck) ilkesine dayanmaktad\u0131r. Yazarlar, bu eserinde delil elde etmedeki ayk\u0131r\u0131l\u0131k adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal etmiyorsa kullan\u0131labilece\u011fini de belirtmektedir. Bu y\u00f6nde g\u00f6r\u00fc\u015fe sahip baz\u0131 ba\u015fka yazarlara g\u00f6re ise delil elde edilirken yap\u0131lan ve hak ihlaline yol a\u00e7mayan basit ayk\u0131r\u0131l\u0131klar delilin kullan\u0131lmas\u0131na engel olmamal\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde elde edilen delil oranl\u0131l\u0131k (\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck) ilkesine g\u00f6re mahkemece de\u011ferlendirilebilmelidir.(Prof.Dr. Bahri \u00d6zt\u00fcrk – Do\u00e7.Dr. Mustafa Ruhan Erdem – Do\u00e7. Dr. Veli \u00d6zer \u00d6zbek \u201cUygulamal\u0131 Ceza Muhakemesi\u201d isimli eser) Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu da bu esere at\u0131f yaparak 2012\/96 K. say\u0131l\u0131 ve 2007\/159 K. say\u0131l\u0131 kararlar\u0131nda hakim karar\u0131yla yap\u0131lan aramada iki ki\u015finin haz\u0131r bulunmamas\u0131n\u0131 basit ayk\u0131r\u0131l\u0131k olarak kabul edip bu aramada elde edilen delilin kullan\u0131labilece\u011fine karar vermi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Ceza Genel Kurulunun at\u0131f yapt\u0131\u011f\u0131 eserin yazar\u0131 say\u0131n Prof. Dr. Bahri \u00d6zt\u00fcrk’\u00fcn edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 ve yazarlar\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 \u201cCeza Muhakemesi Hukuku\u201d isimli eserin \u015eubat 2013 tarihli 5. bask\u0131s\u0131n\u0131n 396. sahifesinde mutlak delil yasa\u011f\u0131 ve nisbi delil yasa\u011f\u0131n\u0131n bizim hukukumuz bak\u0131m\u0131ndan ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131, Anayasa ve CMK da ge\u00e7erli olan delil yasa\u011f\u0131 Anglo-Amerikan hukukunda oldu\u011fu gibi mutlak delil yasa\u011f\u0131 oldu\u011fu belirtilmektedir. Yine ayn\u0131 eserin 513. sahifesinde CMK nun 120. maddesine g\u00f6re haz\u0131r bulundurulmas\u0131 gereken ki\u015filerin arama karar\u0131n\u0131n yerine getirilmesi s\u0131ras\u0131nda haz\u0131r bulundurulmamalar\u0131 halinde araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 ve bu aramada elde edilen delillerin de kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir.Hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delilin kesinlikle kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc:\u00d6\u011fretide bir \u00e7ok yazar taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclen bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re \u00f6zetle, T\u00fcrk ceza siyaseti 18.11.1992 g\u00fcn ve 3842 say\u0131l\u0131 Kanunla m\u00fclga CMUK nun 135\/A ve 254\/2 maddelerinde yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenleme ile \u00e7a\u011fda\u015f ceza yarg\u0131lamas\u0131 sistemini benimsemi\u015ftir. Ne pahas\u0131na olursa olsun su\u00e7luyu cezaland\u0131rma yerine su\u00e7un ispat arac\u0131 olarak kullan\u0131lacak delillerin toplanmas\u0131nda kamu otoritesine s\u0131n\u0131rlamalar getirilmi\u015ftir. Kamu otoritesi su\u00e7u ispat etmek i\u00e7in hukukun belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ersinde kalarak delil toplamak zorundad\u0131r. Anaysan\u0131n 38. maddesinin 6. f\u0131kras\u0131 ile 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunun 206 ve 217. madde h\u00fck\u00fcmleri yoruma ihtiya\u00e7 g\u00f6stermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k ve nettir. Bu h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re delil elde etmede \u00f6nemsiz, basit, sonuca etkili olmayan \u015fekli ayk\u0131r\u0131l\u0131k, nisbi-mutlak ayk\u0131r\u0131l\u0131k ay\u0131r\u0131m\u0131 yap\u0131lamaz. Keza \u0130hlal edilen hak ile kamu yarar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 (oranl\u0131l\u0131k-\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck) yap\u0131lmas\u0131 da s\u00f6z konusu de\u011fildir. Delil elde etme kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen delil ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00f6nemli-\u00f6nemsiz olmas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n yarg\u0131laman\u0131n hi\u00e7 bir a\u015famas\u0131nda kullan\u0131lamaz.Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6\u011fretide bask\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimseyen yazarlardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: Prof. Dr. Nevzat Toroslu – \u201cHukuka Ayk\u0131r\u0131 Deliller Sorunu\u201d Ankara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesiYay\u0131nlar\u0131 No.498 Ankara, 1995 Sayfa: 55-58, Prof. Erdener Yurtcan – Nurullah Kunter\u2019e Arma\u011fan \u0130.\u00dc.H.F. E\u011f. \u00d6\u011fr. ve Yard\u0131mla\u015fma Vakf\u0131 Yay\u0131n\u0131 N0:716 \u0130st. 1998, Prof. Duygun Yarsuvat – Ceza Muhakemesi Hukukunda Kanuna Ayk\u0131r\u0131 Elde Edilen Delillerin Ge\u00e7erlili\u011fi \u201cyarsuvat-law.com.tr\/articles\/article 2 pdf\u201d (eri\u015fim-11.07.2013 22.48), Centel Nur – Zafer Hamide – Ceza Muhakemesi Hukuku 6. Bas\u0131 sh. 697 vd. CGK. nun 17.11.2009 g\u00fcn ve 2009\/160 – 264 say\u0131l\u0131 karar\u0131na yap\u0131lan at\u0131f, Prof. Dr. Ersan \u015een- T\u00fcrk Hukukunda Telefon Dinleme Gizli Soru\u015fturmac\u0131 X Muhbir 6. bask\u0131 shf. 49-58, Yarg\u0131tay ve Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Deliller:\u00dc\u00e7 Yanl\u0131\u015f Bir Do\u011fruyu G\u00f6t\u00fcr\u00fcr m\u00fc? Yarg\u0131 D\u00fcnyas\u0131 Dergisi \u015eubat 2013 say\u0131 206, Prof. Dr. Yener \u00dcnver – Prof. Dr. Hakan Hakeri – Ceza Muhakemesi Hukuku 2. Cilt 7. Bask\u0131 2013 shf. 181, Yrd. Do\u00e7. Dr. Mahmut Koca – Ceza Muhakemesinde Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Delilleri De\u011ferlendirme Yasa\u011f\u0131. \u201cerzincan edu.tr\/birim\/Hukuk Dergi\/makale\/2000_1_8 pdf\u201d (eri\u015fim, 11.07.2013 22.31). Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc biz de benimsiyoruz..Mukayeseli Hukuk:Fransa hukuk sisteminde, kanunla getirilen yasaklara ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen deliler ge\u00e7ersiz kabul edilmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kanunda yer almayan ayk\u0131r\u0131l\u0131klarla elde edilen delilillerin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131na her olayda hakim karar vermektedir. (Prof.Dr. Duygun Yarsuvat – Ceza Muhakemesi Hukukunda Kanuna Ayk\u0131r\u0131 Elde Edilen Delillerin Ge\u00e7erlili\u011fi\u201c ba\u015fl\u0131kl\u0131 makale)\u0130svi\u00e7re hukuk sisteminde, \u015fekil kural\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k (d\u00fczensizlik) suretiyle elde edilen delilin kullan\u0131laca\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131k halinde \u00f6nemli bir hak ihlal edilmi\u015f demektir ve bu suretle elde edilen delil kullan\u0131lmas\u0131 kabul edilmemektedir. (Prof.Dr. Duygun Yarsuvat )\u0130talya hukuk sisteminde, kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen delillerin kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler bulunmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle \u0130talyan Ceza Usul Kanunu ile T\u00fcrk Ceza Muhakemesi Kanunu aras\u0131nda paralellik bulunmaktad\u0131r. (Prof.Dr. Duygun Yarsuvat)Alman Hukuk sisteminde, oranl\u0131l\u0131k (\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck) ilkesi benimsenmi\u015ftir. Her olayda mahkeme, delil elde etmeyi k\u0131s\u0131tlayan h\u00fckm\u00fcn korudu\u011fu hukuki menfaat ile su\u00e7un ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve san\u0131\u011f\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki kamu yarar\u0131n\u0131n hangisinin \u00fcst\u00fcn oldu\u011funa karar verdikten sonra delili kullanmakta veya kullanmamaktad\u0131r.\u0130ngiltere hukuk sisteminde, hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin kabul edilip edilmeyece\u011fi konusunda esnek teori benimsenmektedir. Buna g\u00f6re hukuka ayk\u0131r\u0131 delilleri de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131nda tutmak hakimin takdirindedir. Hukuka ayk\u0131r\u0131 delilin kabul edilmesi mahkemenin d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcne etki edecek bir sonu\u00e7 do\u011furacaksa bu delil kabul edilmemektedir. (Yrd. Do\u00e7. Dr. Mahmut Koca – Ceza Muhakemesinde Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Delilleri De\u011ferlendirme Yasa\u011f\u0131. \u201cerzincan edu.tr\/birim\/Hukuk Dergi\/makale\/2000_1_8 pdf\u201d)Amerikan hukuk sisteminde, mutlak delil yasa\u011f\u0131 benimsenmi\u015ftir. Anglo Amerikan hukuk sistemi kollu\u011fu disipline etmek amac\u0131yla mutlak delil yasa\u011f\u0131 teorisini benimsemi\u015ftir. Herhangi bir ihlal suretiyle elde edilen delil mutlak surette de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.\u0130\u00e7 hukukumuzdaki d\u00fczenlemeler ve yarg\u0131 kararlar\u0131:T\u00fcrk hukuk sisteminin benimsedi\u011fi \u00e7a\u011fda\u015f ceza yarg\u0131lamas\u0131 hukukunda \u0130talya ve Amerika gibi mutlak delil yasaklar\u0131 teorisi kabul edilmi\u015ftir. Bu konudaki ilk yasal d\u00fczenleme m\u00fclga 1412 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanununun 18.11.1992 g\u00fcn ve 3842 say\u0131l\u0131 Kanunla eklenen 135\/A ve 254\/2. maddelerinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kanun Koyucu bununla da yetinmeyerek 03.11.2001 tarihinde 4709 say\u0131l\u0131 Kanunun 15. maddesiyle Anayasan\u0131n 38. maddesine delil yasaklar\u0131 konusunda 6. f\u0131kra h\u00fckm\u00fc eklemi\u015ftir.1412 say\u0131l\u0131 CMUK nun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131ran ve 01.06.2005 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununda da benzer d\u00fczenlemelere yer verildi\u011fini g\u00f6rmekteyiz.Bu noktada mevzuat\u0131m\u0131zdaki hukuka ayk\u0131r\u0131 delilerin kullan\u0131lmas\u0131 yasa\u011f\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeleri somut olay\u0131m\u0131z\u0131n konusu olan hukuka ayk\u0131r\u0131 arama ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak de\u011ferlendirece\u011fiz.Konumuzla ilgili hukukumuzdaki d\u00fczenlemeleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:Anayasan\u0131n 38.maddesinin 6. f\u0131kras\u0131\u201c(Ek f\u0131kra: 3\/10\/2001-4709\/15 md.) Kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f bulgular, delil olarak kabul edilemez.\u201dCeza Muhakemesi Kanunun 206. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi;Ortaya konulmas\u0131 istenilen bir delil a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131 h\u00e2llerde reddolunur:a) Delil, kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015fse.Ayn\u0131 Kanunun 217. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131:\u201cY\u00fcklenen su\u00e7, hukuka uygun bir \u015fekilde elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilir.”CMK nun 230. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131 (b) bendi;\u201cMahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn gerek\u00e7esinde a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar g\u00f6sterilir:b) Delillerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesi, h\u00fckme esas al\u0131nan ve reddedilen delillerin belirtilmesi; bu kapsamda dosya i\u00e7erisinde bulunan ve hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen delillerin ayr\u0131ca ve a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmesi.\u201dAnayasan\u0131n 38. maddesinin 6. f\u0131kras\u0131ndaki d\u00fczenlemeyle T\u00fcrk ceza, siyaseti hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delillerin yarg\u0131lamada de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 Anayasa h\u00fckm\u00fc haline getirmi\u015ftir. F\u0131krada belirtilen \u201ckanuna ayk\u0131r\u0131\u201d ifadesini \u201chukuka ayk\u0131r\u0131\u201d olarak de\u011ferlendirmek gerekmektedir. F\u0131kra h\u00fckm\u00fcndeki \u201cbulgular\u201d ifadesi \u201cdelilleri\u201d de kapsamaktad\u0131r. \u201cBulgu\u201d kavram\u0131n\u0131n i\u00e7ersinde \u201cdelil\u201d kavram\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Yasa koyucu Anayasan\u0131n bu h\u00fckm\u00fc gere\u011fi olarak Ceza Muhakemesi Kanunun 206\/2-a, 217\/2 ve 230\/1-b maddelerinde hukuka ayk\u0131r\u0131 deliller konusunda d\u00fczenlemeler yapm\u0131\u015ft\u0131r. CMK nun tasar\u0131s\u0131nda, 226. maddesinin son f\u0131kras\u0131 olarak d\u00fczenlenen ancak 217\/2. maddesi olarak yasala\u015fan h\u00fckm\u00fcn gerek\u00e7esinde de bu husus belirtilmektedir. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz gerek\u00e7e \u015f\u00f6yledir: \u201cMaddenin son f\u0131kras\u0131, usul hukuku y\u00f6n\u00fcnden ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6nem ta\u015f\u0131yan ve adil yarg\u0131lama ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bir ilkeyi belirtmektedir. \u0130lke, delilin do\u011frulu\u011funu, hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hakkaniyete uygunlu\u011funu sa\u011flamak amac\u0131n\u0131 g\u00fctmektedir. B\u00f6ylece ister soru\u015fturma ister kovu\u015fturma evrelerinde olsun, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak, \u00f6rne\u011fin, i\u015fkence, narko analiz, hataya s\u00fcr\u00fckleyici eylemler, sorgulamalar, bask\u0131lar, ki\u015finin fizik ve moral b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sald\u0131r\u0131lar yolu ile elde edilmi\u015f deliller h\u00fckme esas al\u0131namayacakt\u0131r.B\u00f6ylece son f\u0131kra soru\u015fturma ve kovu\u015fturma ile g\u00f6revli olanlar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde elde ettikleri delillerin h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 belirterek bunlara ili\u015fkin usul yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015f olmaktad\u0131r. Son f\u0131kra ayr\u0131ca, 3\/10\/2001 tarihli ve 4709 say\u0131l\u0131 Kanunla Anayasan\u0131n 38 inci maddesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fikli\u011fin Tasar\u0131ya yans\u0131t\u0131lmas\u0131 niteli\u011findedir. Delili b\u00f6ylece elde etmi\u015f olanlar hakk\u0131nda ceza ve disiplin soru\u015fturmas\u0131 da yap\u0131lmas\u0131 gerekece\u011fi ise a\u00e7\u0131kt\u0131r.\u201dCMK nun 206. maddesinin 2.f\u0131kras\u0131n\u0131n(a) bendine g\u00f6re ortaya konan delilin kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmesi halinde mahkemece reddedilmesi gerekmektedir. 217. maddenin 2. f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re ise y\u00fcklenen su\u00e7un ancak hukuka uygun delilerle ispat edilmesi zorunludur. Bu h\u00fck\u00fcmden a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi hukuka uygun olarak elde edilmeyen deliller yeni ceza yarg\u0131lama sistemimizde ispat arac\u0131 olarak kullan\u0131lamayacakt\u0131r. Ayr\u0131ca CMK nun 230. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131 ile de mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn gerek\u00e7esinde h\u00fckme esas al\u0131nan ve reddedilen delillerin a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmesi zorunlulu\u011fu getirilmi\u015ftir.Yerel mahkeme karar\u0131nda, yukar\u0131da belirtti\u011fimiz h\u00fck\u00fcmlere uymam\u0131\u015ft\u0131r.Anayasadaki ve CMK daki s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bu d\u00fczenlemeler farkl\u0131 hi\u00e7 bir de\u011ferlendirmeye ihtiya\u00e7 g\u00f6stermeyecek kadar a\u00e7\u0131k ve nettir. Anayasan\u0131n 38\/6, CMK nun 206\/2-a ve 217\/2 maddeleri, nispi-mutlak, \u00f6nemli, \u00f6nemsiz, \u015fekli-esas, haklar\u0131n ihlali-toplum yarar\u0131 ay\u0131r\u0131m\u0131 yapmadan hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delillerin yarg\u0131lamada kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 emretmektedir. Aksi yorum ve kabul CMK nun 206\/2-a ve 217\/2 maddelerini ihlal eder. Dolay\u0131s\u0131yla da Anayasan\u0131n 38. maddesinin 6. f\u0131kras\u0131n\u0131 ihlal eder. Anayasa kendisini ihlale izin vermez. Aksini kabul hukuk devletinin gerekleriyle ba\u011fda\u015fmaz.Say\u0131n \u00c7o\u011funlu\u011fun karar gerek\u00e7esininde yukar\u0131da belirtti\u011fimiz kurallara uygun olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyiz. Say\u0131n \u00c7o\u011funluk, arama karar\u0131 olmadan hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen delilin oranl\u0131l\u0131k ilkesi uyar\u0131nca yarg\u0131lamada kullan\u0131labilece\u011fine karar vermi\u015ftir. Bu karar A\u0130HS ve Anayasa ile teminat alt\u0131na al\u0131nan \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ve konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gelece\u011fe y\u00f6nelik endi\u015fe verici sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilecektir. \u015e\u00f6yleki;Hakim karar\u0131 veya ko\u015fullar\u0131 olu\u015ftu\u011funda Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131, bulunamad\u0131\u011f\u0131 takdirde kolluk amirinin yaz\u0131l\u0131 emri gereken bir olayda karar veya yaz\u0131l\u0131 emir al\u0131nmadan yap\u0131lan aramada elde edilen bir delilin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu konusunda \u00f6\u011freti ve uygulamada g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi bulunmaktad\u0131r. Bu \u015fekilde elde edilen hukuka ayk\u0131r\u0131 bir delilin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131 hususunda ihlal edilen hak ile su\u00e7u i\u015fleyenin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki kamu yarar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak kullan\u0131labilece\u011fi kabul edilirse, hemen hemen her olayda bu delilin kullan\u0131lma ihtimali \u00e7ok y\u00fcksektir. Zira delil kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda (feda edildi\u011finde) san\u0131\u011f\u0131n cezas\u0131z kalaca\u011f\u0131 endi\u015fesi g\u00fcndeme gelecek ve delili kullanarak san\u0131\u011f\u0131 cezaland\u0131rmak i\u00e7in gerek\u00e7eler yarat\u0131lmas\u0131 yoluna gidilebilecektir. \u00d6rne\u011fin i\u015flenen su\u00e7un, kamu g\u00fcvenli\u011fini veya kamu d\u00fczenini ya da kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 veyahut \u00fclke ekonomisini tehlikeye att\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ileri s\u00fcr\u00fclerek hukuka ayk\u0131r\u0131 delili kullanman\u0131n, ki\u015finin ihlal edilen hakk\u0131ndan daha \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131 ihtimali y\u00fcksektir. Bu durumda Anayasan\u0131n 20., 21. maddeleri ve CMK. n\u0131n arama ile ilgili madde h\u00fck\u00fcmleri i\u015flevsiz kalacak ve \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ile konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131na hakim karar\u0131 olmadan kamu otoritesinin hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak m\u00fcdahale etmesinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lacakt\u0131r.Nitekim somut olayda da mahkeme hukuka ayk\u0131r\u0131 delili kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu yaparken de delilin hukuka ayk\u0131r\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunu tart\u0131\u015fmam\u0131\u015f ve delili kullanma gerek\u00e7esini de g\u00f6stermemi\u015ftir. Say\u0131n \u00c7o\u011funluk mahkemenin g\u00f6stermesi gereken gerek\u00e7eyi, mahkeme yerine ge\u00e7erek kendisi g\u00f6stermi\u015ftir. Say\u0131n \u00c7o\u011funluk, bu gerek\u00e7ede hukuka ayk\u0131r\u0131 arama ile elde edilen parf\u00fcmler sahte oldu\u011fu i\u00e7in kamunun ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi gerek\u00e7esiyle elde edilen delili ihlal edilen haktan daha \u00fcst\u00fcn tutmu\u015f ve kullan\u0131labilece\u011fini kabul etmi\u015ftir. Say\u0131n \u00c7o\u011funlu\u011fun bu gerek\u00e7esi hukuka ayk\u0131r\u0131 delil konusundaki d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi olu\u015fa ve dosya kapsam\u0131na da uygun de\u011fildir. Zira i\u015flendi\u011fi iddia edilen su\u00e7 ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k su\u00e7udur. Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k su\u00e7una konu e\u015fyan\u0131n kamunun ya\u015fam hakk\u0131 ile bir ili\u015fkisi yoktur. Zira sahte parf\u00fcmlerin v\u00fccuda s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u011f\u0131r sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na veya \u00f6l\u00fcme neden olabileceklerine ili\u015fkin dosyada bir bilgi ya da belge bulunmamaktad\u0131r. Yerel mahkemece de b\u00f6yle bir de\u011ferlendirmede bulunulmam\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki s\u00f6z konusu parf\u00fcmlerin hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edildi\u011fi kabul edilse dahi sahiplerine iade edilmeyecek 5325 say\u0131l\u0131 kanunun 6. maddesi uyar\u0131nca i\u015flem yap\u0131lmak \u00fczere yetkili mercilere g\u00f6nderilmesi gerekecektir. Sahte \u00fcretilen parf\u00fcmler hakk\u0131nda Daire uygulamalar\u0131m\u0131z da bu y\u00f6ndedir.Sonu\u00e7 olarak; T\u00fcrkiye, \u201cne pahas\u0131na olursa olsun su\u00e7lu cezaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 terk ederek bireyin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine sayg\u0131 duyan, delil toplama faaliyetlerinde kamu otoritesine hukuki s\u0131n\u0131rlamalar getiren \u00e7a\u011fda\u015f ceza yarg\u0131lamas\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftir. Bu amaca uygun olarak Anayasas\u0131nda ve Ceza Muhakemesi Kanununda hukuki d\u00fczenlemeler yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n uygulamaya da yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu konudaki uygulamalar\u0131n istikrara kavu\u015fmakta oldu\u011funu a\u015fa\u011f\u0131da g\u00fcn ve say\u0131s\u0131n\u0131 verece\u011fimiz Yarg\u0131sal kararlar\u0131ndan anlamaktay\u0131z.A\u00e7\u0131klanan bu nedenlerle Say\u0131n \u00c7o\u011funlu\u011fun karar\u0131, Anayasal ve yasal d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu karar ile Yasa Koyucunun terk etti\u011fi \u201cne pahas\u0131na olursa olsun su\u00e7lu cezaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fclmekle birlikte bu konudaki yarg\u0131sal kararlardan da d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015f olacakt\u0131r.Konuya ili\u015fkin Yarg\u0131sal kararlar:Anayasa Mahkemesi Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 bir parti kapatma davas\u0131nda, 22.06.2001 g\u00fcn ve 1999\/2 E. 2001\/2 K. say\u0131 ile verdi\u011fi kararda, \u201cDelilin elde edili\u015f bi\u00e7imi ki\u015filerin Anayasa ile tan\u0131nm\u0131\u015f haklar\u0131n\u0131 ihlal ediyorsa onun hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edildi\u011finin kabul\u00fc gerekir\u201d \u015feklindeki tespitinden sonra konu\u015fma band\u0131n\u0131n Anayasan\u0131n 22. maddesinde belirtilen bi\u00e7imde kaydedilmedi\u011finden haberle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal etti\u011fi ve bu nedenle hukuka uygun elde edilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle delilin h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir.Yine Anayasa Mahkemesi Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 r\u00fc\u015fvet alma-verme su\u00e7lar\u0131yla ilgili bir davada, 19.12.2012 g\u00fcn ve 2011\/1 E. 2012\/2 K. say\u0131l\u0131 kararda, Adalet m\u00fcfetti\u015finin yetkisiz olarak kendisinin verdi\u011fi ve yine m\u00fcfetti\u015fin talebi \u00fczerine hakim taraf\u0131ndan verilen ileti\u015fimin denetlenmesi ve teknik takip kararlar\u0131 vermelerini basit bir hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k olarak kabul edilemeyece\u011fine ve bu yolla elde edilen delilin kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir.Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulunun, izinsiz hint keneviri ekme su\u00e7uyla ilgili bir davada verdi\u011fi, 29.11.2005 g\u00fcn ve 2005\/144-150 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delillerin yarg\u0131lamada kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak \u015fu ifadelere yer verilmi\u015ftir:\u201cA\u00e7\u0131klanan pozitif hukuk normlar\u0131 ve uygulamay\u0131 yans\u0131tan yarg\u0131sal kararlar kar\u015f\u0131s\u0131nda belirtmek gerekir ki \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde\u201d elde edilen deliller, T\u00fcrk Ceza Yarg\u0131lamas\u0131 hukuku sisteminde dikkate al\u0131nmaz.Bu itibarla; san\u0131\u011f\u0131n konutunda hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen arama i\u015fleminde elde edilen maddi delil ile buna ili\u015fkin d\u00fczenlenen ekspetiz raporlar\u0131n\u0131n Yerel mahkemece h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131nda isabet bulunmamaktad\u0131r\u201dY.C.G.K. bu kabul\u00fcn\u00fc, sahte rak\u0131 \u00fcretimi su\u00e7uyla ilgili verdi\u011fi, 17.11.2009 g\u00fcn ve 2009-264 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda ayn\u0131 ifadelerle tekrar etmi\u015ftir.Y.C.G.K.’nun g\u00f6revi k\u00f6t\u00fcye kullanma su\u00e7u ile ilgili bir davada, 13.06.2006 g\u00fcn ve 2006\/122-162 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda, haklar\u0131nda dinleme karar\u0131 bulunmayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slar\u0131n aras\u0131nda ge\u00e7en konu\u015fman\u0131n tespit edildi\u011fi tutana\u011f\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve yarg\u0131lamada kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak \u015fu ifadelere yer vermi\u015ftir:\u201cYasa d\u0131\u015f\u0131 elde edilen bir kan\u0131t\u0131n ise soru\u015fturma ve kovu\u015fturma a\u015famalar\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131na olanak bulunmamaktad\u0131r.Bu nedenle dosyada yer alan telefon g\u00f6r\u00fc\u015fme tutana\u011f\u0131n\u0131n yasa d\u0131\u015f\u0131 elde edilen kan\u0131t niteli\u011finde oldu\u011funun kabul\u00fc gerekir. Yasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 saptanan i\u015fbu kan\u0131t d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131nda dosyada isnat edilmi\u015f su\u00e7u s\u00fcbuta erdirecek ba\u015fkaca kan\u0131t bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmekle bunun sonucu olarak \u00d6zel Dairenin, san\u0131\u011f\u0131n beraatine ili\u015fkin h\u00fckm\u00fcn\u00fcn isabetli oldu\u011fu a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanmaktad\u0131r.\u201dYine Y.C.G.K.nun g\u00f6revi k\u00f6t\u00fcye kullanma su\u00e7lar\u0131 ile ilgili bir davada, 21.01.2008 g\u00fcn ve 2007\/101 E. 2008\/3 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda, 01.06.2005 tarihinden \u00f6nce y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 4422 say\u0131l\u0131 Kanunun 2. maddesi uyar\u0131nca hakim karar\u0131yla yap\u0131lan dinlemede tesad\u00fcfen elde edilen delilin kullan\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan bu dinleme tutanaklar\u0131n\u0131n delil olarak kullan\u0131lmas\u0131na hukuken olanak bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.Yarg\u0131tay 4. Ceza Dairesinin, iftira su\u00e7uyla ilgili bir davada, 22.12.2009 g\u00fcn ve 2007\/11957 E. 2009\/21077 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131yla, hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu saptanan kamera \u00e7ekimine ili\u015fkin kay\u0131tlar\u0131n delil olarak kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131na karar verilmi\u015ftir.Yarg\u0131tay 5. Ceza Dairesinin, ihaleye fesat kar\u0131\u015ft\u0131rma su\u00e7u ile ilgili bir davada, 21.03.2013 g\u00fcn ve 2012\/3352 E. 2013\/2126 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131yla, hakim karar\u0131 olmadan yap\u0131lan aramada d\u00fczenlenen tutanakta gecikmede sak\u0131nca bulundu\u011funa ve Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131na dair hi\u00e7 bir belirlemeye yer verilmeden ve hakim karar\u0131 al\u0131nmas\u0131n\u0131n gecikme yarataca\u011f\u0131na ili\u015fkin dosyada hi\u00e7 bir bilgi ve belge de bulunmad\u0131\u011f\u0131 halde kollu\u011fun arama yapmas\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve bu suretle elde edilen delilin de yasal delil say\u0131lamayaca\u011f\u0131na karar verilmi\u015ftir.Yarg\u0131tay 13. Ceza Dairesi, h\u0131rs\u0131zl\u0131k ve konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ihlal su\u00e7uyla ilgili bir davada, 27.03.2013 g\u00fcn E.2012\/456, K.2013\/8436 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda, \u201cYarg\u0131tay Ceza Genel Kurulunun 29.11.2005 g\u00fcn ve 2009\/144-150 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere. arama karar\u0131 al\u0131nmadan hukuka ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde yap\u0131lan arama sonucunda elde edilen delillerin T\u00fcrk Ceza Yarg\u0131lamas\u0131 hukukunda dikkate al\u0131namayaca\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle beraat karar\u0131 verilmi\u015f ise de,\u201d \u015feklindeki ifadeyle Y.C.G.K. karar\u0131na at\u0131f yap\u0131lmak suretiyle hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak yap\u0131lan aramada elde edilen delillerin Ceza Yarg\u0131lamas\u0131nda kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir.Yukar\u0131da belirtilen yarg\u0131sal kararlarda hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin ceza yarg\u0131lamas\u0131nda kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131na karar verilirken, delil elde etmede ihlal edilen hak ile su\u00e7lunun cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki kamu yarar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ilkesi (oranl\u0131l\u0131k-\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi) g\u00f6zetilmemi\u015f ve bu ilkeye g\u00f6re bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka bir ifadeyle oranl\u0131l\u0131k-\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi T\u00fcrk Ceza Yarg\u0131lamas\u0131 hukukunda uygulanmamaktad\u0131r. Tarih ve say\u0131s\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz kararlara konu su\u00e7lar\u0131n bir \u00e7o\u011fu, somut olay\u0131m\u0131za konu ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k su\u00e7una g\u00f6re kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, kamu d\u00fczeni ve kamu g\u00fcvenli\u011fi tehlikesi bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok daha a\u011f\u0131r su\u00e7lar oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. (\u00d6rne\u011fin, r\u00fc\u015fvet alma-verme, sahte rak\u0131 \u00fcretimi ve izinsiz hint keneviri ekme su\u00e7lar\u0131 gibi.) Buna ra\u011fmen T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131 hukukunda yer verilmedi\u011fi i\u00e7in s\u00f6z konusu Anayasa ve Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda oranl\u0131l\u0131k (\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck) ilkesine g\u00f6re bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.Bu nedenlerle de Say\u0131n \u00c7o\u011funlu\u011fun karar\u0131, istikrar bulmu\u015f yarg\u0131sal kararlara aykr\u0131d\u0131r.A\u0130HM kararlar\u0131:Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, 15.07.2003 g\u00fcnl\u00fc ERNTS-BEL\u00c7\u0130KA karar\u0131nda, arama kararlar\u0131n\u0131n geni\u015f terimlerle ifade edilmesinin soru\u015fturmac\u0131ya geni\u015f yetkiler verdi\u011fini belirterek, bu kararlara g\u00f6re yap\u0131lan araman\u0131n S\u00f6zle\u015fmenin 8. maddesini ihlal etti\u011fini tespit etmi\u015ftir. Yine A\u0130HM, 25.02.1993 g\u00fcnl\u00fc CREIEUX – FFRANSA karar\u0131nda, ayn\u0131 g\u00fcnl\u00fc FUNKE – FRANSA karar\u0131nda, 16.04.2002 g\u00fcnl\u00fc STES COLAS EST ve Di\u011ferleri – FRANSA karar\u0131nda, \u201cyarg\u0131sal bir arama m\u00fczekkeresi\u201d olmadan yap\u0131lan araman\u0131n, S\u00f6zle\u015fmenin 8. maddesini ihlal etti\u011fine karar vermi\u015ftir.Somut olay\u0131m\u0131zdaki aramada da hakim karar\u0131 veya yetkili merciinin yaz\u0131l\u0131 bir emrini i\u00e7eren m\u00fczekkeresi yoktur.Bu nedenle s\u00f6z konusu arama ile s\u00f6zle\u015fmenin 8.maddesi ihlal edilmi\u015ftir.A\u0130HM, 8. maddenin ihlali veya ba\u015fka nedenle hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen delilin yarg\u0131lamada kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 konusunu 1998 y\u0131l\u0131nda verdi\u011fi SCHENK – \u0130SV\u0130\u00c7RE ve 2000 y\u0131l\u0131nda verdi\u011fi KHAN – \u0130NG\u0130LTERE kararlar\u0131nda incelemi\u015ftir. [Dr.G\u00fc\u00e7l\u00fc Aky\u00fcrek – Ceza Muhakemesinde Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Delillerin De\u011ferlendirilmesi Sorunu – TBB Dergisi 2012 (101)] Mahkeme bu kararlar\u0131nda, ba\u015fvurucular taraf\u0131ndan hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen delillerin kullan\u0131larak S\u00f6zle\u015fmenin 6. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal iddialar\u0131n\u0131 reddetmi\u015ftir. Gerek\u00e7e olarak da adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan 6. maddede hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin kabul edilip edilmeyece\u011fine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu konuda ulusal mahkemelerin yetkili oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Mahkeme, bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sonraki kararlar\u0131nda da devam ettirmi\u015f, ancak hukuka ayk\u0131r\u0131 delil kullan\u0131lsa dahi yarg\u0131laman\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcnde, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fini denetlemekle yetkili oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fini tespit etti\u011fi takdirde hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak kullan\u0131lan delil konusunda de\u011ferlendirme yapmaya kendisini yetkili g\u00f6rmemi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131 Mahkeme, S\u00f6zle\u015fmenin 3. maddesi ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan i\u015fkence ve k\u00f6t\u00fc muamele g\u00f6rmeme hakk\u0131n\u0131n ihlali suretiyle elde edilen delillerin yarg\u0131lamada kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 adil yarg\u0131lama hakk\u0131n\u0131n ihlali olarak kabul etmi\u015ftir.(2006 – Jalloh – Almanya karar\u0131) Yine Mahkemeye g\u00f6re soru\u015fturmac\u0131 organlar\u0131n aktif davran\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde i\u015flenmeyecek biri su\u00e7, provoke ile i\u015flenmi\u015fse bu durumun adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fini kabul etmi\u015ftir. (Pysgiotakis – Yunanistan, Prof.Dr. \u00d6zt\u00fcrk, Prof.Dr.Tezcan, Prof. Dr. Erdem, Yrd.Do\u00e7.Dr. S\u0131rma \u2013 K\u0131rt\u0131t – Ceza Muhakemesi Hukuku 5.bas\u0131 s. 430, 431) Mahkeme bu karar\u0131n\u0131 Hun – T\u00fcrkiye davas\u0131nda da tekrarlam\u0131\u015ft\u0131r.Yukar\u0131daki kararlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delillere ili\u015fkin A\u0130HM’nin yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6zetlersek; A\u0130HM kural olarak yarg\u0131laman\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcnde adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fine bakmaktad\u0131r. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlali tespit etmedi\u011fi bir davada, hukuka ayk\u0131r\u0131 delil kullan\u0131lm\u0131\u015f olsa da A\u0130HM bu delil konusunda de\u011ferlendirme yapma yetkisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir. Bu konunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc ulusal hukuka ve ulusal yarg\u0131 organlar\u0131na b\u0131rakmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k S\u00f6zle\u015fmenin 3. maddesinin ihlali ve kolluk provakasyonu ile elde edilen hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal edece\u011fine karar vermektedir.Bu belirlemeye g\u00f6re, somut olay\u0131m\u0131zdaki i\u00e7 hukuk kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 arama ile elde edilen hukuka ayk\u0131r\u0131 delilin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131 i\u015fini tespit de T\u00fcrk yarg\u0131 organlar\u0131na ait olacakt\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f ceza yarg\u0131lama sistemini benimseyen i\u00e7 hukukumuzda Anayasal ve yasal kurallar ile hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen delillerin kullan\u0131lmas\u0131 yasa\u011f\u0131 getirilmi\u015ftir. Bu kurallar\u0131 yukar\u0131da a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f idik. Hukuka ayk\u0131r\u0131 delillerin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131 konusunda A\u0130HS de bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r.Say\u0131n \u00c7o\u011funluk karar\u0131nda, konumuzla ilgili A\u0130HM kararlar\u0131n\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve Anayasan\u0131n 90\/son maddesi h\u00fckm\u00fcne yanl\u0131\u015f anlam vererek, ki\u015filere, S\u00f6zle\u015fmede tan\u0131nan haklardan ba\u015fka, bir hakk\u0131n tan\u0131namayaca\u011f\u0131 \u015feklinde anla\u015f\u0131labilecek bir gerek\u00e7eye yer vermi\u015ftir. S\u00f6zle\u015fme ve A\u0130HM kararlar\u0131 kamu otoritesine kar\u015f\u0131 bireylerin insan haklar\u0131 ve temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin asgari s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirler. Kamu otoritesinin bu asgari s\u0131n\u0131ra uymas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. S\u00f6zle\u015fmenin 53. maddesine g\u00f6re, S\u00f6zle\u015fmeci Devletler taraf\u0131ndan S\u00f6zle\u015fmedeki asgari s\u0131n\u0131r\u0131n \u00fcst\u00fcnde tan\u0131nan insan hak ve temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini A\u0130HS ve A\u0130HM aleyhe yorumlayamaz ve s\u0131n\u0131rlayamaz. Bu nedenle Say\u0131n \u00c7o\u011funlu\u011fun kanun yarar\u0131na bozma talebini red gerek\u00e7esinde yer alan bu husus da isabetli de\u011fildir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyiz.Yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klama ve tespitlerimizi birlikte de\u011ferlendirdi\u011fimizde sonu\u00e7 olarak:Somut olayda ara\u00e7ta yap\u0131lan arama i\u00e7in hakimden karar al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Gecikmesinde sak\u0131nca oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle Savc\u0131ya ba\u015fvurularak arama emri talep edilmemi\u015ftir. Savc\u0131ya ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle kolluk amirinden de yaz\u0131l\u0131 emir al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fekilde aramada elde edilen delil hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu hukuka ayk\u0131r\u0131 delili yerel mahkeme, Anayasan\u0131n 38\/6.,CMK nun 206\/2-a ve 217\/2. maddeleri h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne dayanak yapm\u0131\u015ft\u0131r. Karar gerek\u00e7esinde bu hukuka ayk\u0131r\u0131 delil ile ilgili bir de\u011ferlendirme ve tart\u0131\u015fma yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Karar temyiz edilmeksizin kesinle\u015fmi\u015ftir. Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise 2 nolu bozma nedeniyle birlikte hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilen s\u00f6z konusu delilin kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle kanun yarar\u0131na bozma talebinde bulunmu\u015ftur. Kanun yarar\u0131na bozma talebinde belirtilen (1) nolu bozma nedeni a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gerek\u00e7elerle yerinde oldu\u011fundan kabul\u00fcne, dosya kapsam\u0131na g\u00f6re san\u0131\u011f\u0131n mahkumiyetini gerektirecek ba\u015fkaca \u015f\u00fcpheden uzak bir delil bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan san\u0131k hakk\u0131nda verilen cezan\u0131n CMK. nun 309\/4-d maddeleri uyar\u0131nca kald\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle Say\u0131n \u00c7o\u011funlu\u011fun karar\u0131na ve gerek\u00e7esine kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
KAR\u015eI OY :<\/strong>Her ne kadar usul\u00fcne uygun arama ve el koyma karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, sahipleri taraf\u0131ndan r\u0131zalar\u0131 ile tespit edildi\u011fine dair dosyada bildirim bulunmayan e\u015fyalar y\u00f6n\u00fcnden, hukuka ayk\u0131r\u0131 delil ile mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131 iddia olunmu\u015f ise de;Kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda, delil reddi veya kabul\u00fc hususunda, mahkemece bir karar verilmemesi, art\u0131k geri d\u00f6n\u00fclemeyen bir durum oldu\u011fundan ve mahkemenin bu \u015fekilde elde edilmi\u015f delile dayanarak, mahkumiyet h\u00fckm\u00fc vermesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, s\u00f6z konusu delilin niteli\u011fini tart\u0131\u015fmak, delil tart\u0131\u015fmas\u0131 vasf\u0131nda (niteli\u011finde) oldu\u011fundan ve bu hususta kanun yarar\u0131na bozma, yasa yoluna gelinmesi isabetli g\u00f6r\u00fclmedi\u011finden, talebin reddi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/em><\/div>\n
<\/div>\n
T.C.<\/span><\/strong>
\nYARGITAY<\/span><\/strong>
\n20. CEZA DA\u0130RES\u0130<\/span><\/strong>
\nESAS NO. 2015\/28<\/span><\/strong>
\nKARAR NO. 2015\/2428<\/span><\/strong>
\nKARAR TAR\u0130H\u0130. 24.6.2015<\/span><\/strong><\/div>\n
* ADL\u0130 ARAMA KARARI (Arama Karar\u0131 Al\u0131nmadan Arama Yap\u0131lmas\u0131n\u0131n Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Oldu\u011fu\/Arama Karar\u0131 Al\u0131nmadan Yap\u0131lan Arama Sonucu Bulunan Ve Su\u00e7un Maddi Konusunu Olu\u015fturan Deliller Ya Da Su\u00e7un Maddi Konusu Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Y\u00f6ntemlerle Elde Edilmi\u015f Olaca\u011f\u0131ndan \u0130krar Bulunsa Bile H\u00fckme Esas Al\u0131namayaca\u011f\u0131)<\/strong><\/div>\n
* HUKUKA AYKIRI ARAMA SONUCU ELE GE\u00c7\u0130R\u0130LEN UYU\u015eTURUCU MADDELER\u0130N SU\u00c7UN MADD\u0130 KONUSU VE SU\u00c7UN DEL\u0130L\u0130 OLARAK H\u00dcKME ESAS ALINAMAMASI (Adli Arama Karar\u0131 Ve Yaz\u0131l\u0131 Adli Arama Emri Al\u0131nmadan \u00dczerinde Ve Arac\u0131nda Yap\u0131lan Aramalarda Esrar Kokain ve Uyu\u015fturucu Madde \u0130\u00e7eren Hap Ele Ge\u00e7irildi\u011fi – Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Aramalar Sonucu Ele Ge\u00e7irilen Uyu\u015fturucu Maddelerin Su\u00e7un Maddi Konusu Ve Su\u00e7un Delili Olarak H\u00fckme Esas Al\u0131namayaca\u011f\u0131 G\u00f6zetilerek Su\u00e7un Unsurlar\u0131 Olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan San\u0131k Hakk\u0131nda Beraat Karar\u0131 Verilmesi Gerekti\u011fi)<\/strong><\/div>\n
* SU\u00c7UN MADD\u0130 KONUSUNUN BULUNMAMASI (Adli Arama Karar\u0131 Ve Yaz\u0131l\u0131 Adli Arama Emri Al\u0131nmadan \u00dczerinde Ve Arac\u0131nda Yap\u0131lan Aramalarda Uyu\u015fturucu Madde Ele Ge\u00e7irildi\u011fi Anla\u015f\u0131lmakla Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Aramalar Sonucu Ele Ge\u00e7irilen Uyu\u015fturucu Maddelerin Su\u00e7un Maddi Konusu Ve Su\u00e7un Delili Olarak H\u00fckme Esas Al\u0131namayaca\u011f\u0131\/Su\u00e7un Maddi Konusunun Bulunmamas\u0131 Sebebiyle Su\u00e7un Unsurlar\u0131n\u0131n Olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131)<\/strong>2709\/m.38\/6<\/strong>5237\/m.188\/3-4<\/strong>5271\/m.116,117,119,206\/2-a,217\/2,230\/1-b<\/strong><\/div>\n
\u00d6ZET :<\/span> San\u0131\u011f\u0131n kullan\u0131m\u0131ndaki ara\u00e7la uyu\u015fturucu madde ticareti yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair ihbarda bulunulmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla CMK’n\u0131n 116, 117 ve 119. maddelerine uygun \u015fekilde “adli arama karar\u0131” ve “yaz\u0131l\u0131 adli arama emri” al\u0131nmadan \u00fczerinde ve arac\u0131nda yap\u0131lan aramalarda, net 38 g esrar, 1 g kokain ve uyu\u015fturucu madde i\u00e7eren 336 adet hap ele ge\u00e7irildi\u011fi anla\u015f\u0131lmakla, hukuka ayk\u0131r\u0131 aramalar sonucu ele ge\u00e7irilen uyu\u015fturucu maddelerin, “su\u00e7un maddi konusu” ve “su\u00e7un delili” olarak h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 g\u00f6zetilerek, somut olayda su\u00e7un maddi konusunun bulunmamas\u0131 sebebiyle su\u00e7un unsurlar\u0131 olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan, san\u0131k hakk\u0131nda beraat karar\u0131 verilmesi gerekirken, TCK’n\u0131n 188\/3-4. f\u0131kralar\u0131 uyar\u0131nca mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131 yasaya ayk\u0131r\u0131 olup bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir.<\/strong>DAVA : Temyiz incelemesi, m\u00fcdafiinin s\u00fcresindeki istemi sebebiyle san\u0131k hakk\u0131nda duru\u015fmal\u0131 olarak yap\u0131ld\u0131.<\/strong>Dosya incelendi.<\/strong>Gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/strong>KARAR : Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu’nun 2013\/610-2014\/512, 2013\/841-2014\/513 ve 2014\/166-514 Say\u0131l\u0131 kararlar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere; adli arama karar\u0131 al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektiren olayda arama karar\u0131 al\u0131nmadan arama yap\u0131lmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir arama sonucu bulunan ve su\u00e7un maddi konusunu olu\u015fturan deliller ya da su\u00e7un maddi konusu “hukuka ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilmi\u015f” olaca\u011f\u0131ndan, ikrar bulunsa bile Anayasa’n\u0131n 38. maddesinin 6. f\u0131kras\u0131 ile CMK’n\u0131n 206. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi, 217. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131, 230. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi uyar\u0131nca h\u00fckme esas al\u0131namaz.<\/strong>San\u0131\u011f\u0131n kullan\u0131m\u0131ndaki ara\u00e7la uyu\u015fturucu madde ticareti yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair ihbarda bulunulmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla CMK’n\u0131n 116, 117 ve 119. maddelerine uygun \u015fekilde “adli arama karar\u0131” ve “yaz\u0131l\u0131 adli arama emri” al\u0131nmadan \u00fczerinde ve arac\u0131nda yap\u0131lan aramalarda, net 38 g esrar, 1 g kokain ve uyu\u015fturucu madde i\u00e7eren 336 adet hap ele ge\u00e7irildi\u011fi anla\u015f\u0131lmakla, hukuka ayk\u0131r\u0131 aramalar sonucu ele ge\u00e7irilen uyu\u015fturucu maddelerin, “su\u00e7un maddi konusu” ve “su\u00e7un delili” olarak h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 g\u00f6zetilerek, somut olayda su\u00e7un maddi konusunun bulunmamas\u0131 sebebiyle su\u00e7un unsurlar\u0131 olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan, san\u0131k hakk\u0131nda beraat karar\u0131 verilmesi gerekirken, TCK’n\u0131n 188\/3-4. f\u0131kralar\u0131 uyar\u0131nca mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131,<\/strong>SONU\u00c7 : Yasaya ayk\u0131r\u0131, san\u0131k ve m\u00fcdafiinin temyiz itirazlar\u0131 ve san\u0131k m\u00fcdafiinin duru\u015fmal\u0131 inceleme s\u0131ras\u0131ndaki s\u00f6zl\u00fc savunmalar\u0131 bu sebeple yerinde oldu\u011fundan, h\u00fckm\u00fcn BOZULMASINA, bozma nedenine g\u00f6re san\u0131\u011f\u0131n SALIVER\u0130LMES\u0130NE<\/span>, ba\u015fka su\u00e7tan h\u00fck\u00fcml\u00fc veya tutuklu olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in ilgili Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na yaz\u0131 yaz\u0131lmas\u0131na, 24.06.2015 tarihinde oybirli\u011fiyle karar verildi.<\/strong><\/p>\n

T.C. YARGITAY<\/span><\/strong>
\nCeza Genel Kurulu<\/span><\/strong>
\nEsas No : Karar No : \u0130tirazname : <\/span><\/strong>
\n2011\/8-278 2012\/96 2007\/177317<\/span><\/strong>Y A R G I T A Y K A R A R I<\/span><\/strong>Karar\u0131 veren Yarg\u0131tay Dairesi : 8. Ceza Dairesi<\/strong>
\nMahkemesi : B\u0130REC\u0130K Asliye Ceza Mah.<\/strong>
\nG\u00fcn\u00fc : 08.05.2007<\/strong>
\nSay\u0131s\u0131 : 120-220<\/strong>
\nDavac\u0131 : K.H.<\/strong>
\nSan\u0131k : M.D.<\/strong>
\nRuhsats\u0131z silah bulundurmak su\u00e7undan san\u0131k<\/span> M.D’in 6136 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 13\/2. maddesi uyar\u0131nca 5 y\u0131l hapis ve 450 TL adli para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin, Birecik Asliye Ceza Mahkemesince verilen 08.05.2007 g\u00fcn ve 120-220 say\u0131l\u0131 h\u00fckm\u00fcn san\u0131k ve m\u00fcdafii taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine dosyay\u0131 inceleyen Yarg\u0131tay 8. Ceza Dairesince 08.06.2011 g\u00fcn ve 3981-4511 say\u0131 ile;<\/strong>\u201cCYY’n\u0131n 119. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131n\u0131n \u2018Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n konut, i\u015fyeri veya di\u011fer kapal\u0131 yerlerde arama yapabilmek i\u00e7in o yer ihtiyar heyetinden veya kom\u015fulardan iki ki\u015fi bulundurulur\u2019<\/em> h\u00fckm\u00fcne uyulmadan yap\u0131lan arama sonucu su\u00e7a konu silah ve eklerinin bulundu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda; araman\u0131n CYY’n\u0131n 119\/4. madde ve f\u0131kras\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve CYY’n\u0131n 217\/2. madde ve f\u0131kras\u0131n\u0131n \u2018y\u00fcklenen su\u00e7, hukuka uygun bir \u015fekilde elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilir\u2019 ve CYY’n\u0131n 206\/2-a madde ve f\u0131kras\u0131n\u0131n \u2018ortaya konulmas\u0131 istenilen bir delil kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015fse reddolunur\u2019 h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen arama i\u015flemi sonucunda elde edilen maddi delil ile buna ili\u015fkin d\u00fczenlenen ekspertiz raporunun h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 ve san\u0131\u011f\u0131n su\u00e7u inkara y\u00f6nelik savunmas\u0131 ve t\u00fcm dosya kapsam\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, at\u0131l\u0131 su\u00e7u i\u015fledi\u011fine ili\u015fkin mahkumiyetine yeter kesin ve inand\u0131r\u0131c\u0131 kan\u0131t bulunmad\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6zetilmeden, san\u0131\u011f\u0131n at\u0131l\u0131 su\u00e7tan beraat\u0131 yerine mahkumiyetine karar verilmesi\u201d isabetsizli\u011finden h\u00fckm\u00fcn oy \u00e7oklu\u011fu ile bozulmas\u0131na karar verilmi\u015f,<\/strong>Daire \u00fcyesi H. Akda\u011f; \u201c\u015fekli unsurun her ko\u015fulda yerine getirilebilmesi imkan\u0131 bulunamayaca\u011f\u0131ndan bahisle\u201d kar\u015f\u0131 oy kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise 06.09.2011 g\u00fcn ve 177317 say\u0131 ile;<\/strong>\u201c…Somut olayda, san\u0131\u011f\u0131n ev ve eklentilerinde arama yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin Birecik Sulh Ceza Mahkemesinin 15.02.2007 g\u00fcn ve 207\/50 m\u00fct. say\u0131l\u0131 arama karar\u0131 bulunmakta olup an\u0131lan arama karar\u0131na istinaden san\u0131\u011f\u0131n evinde arama yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Arama karar\u0131n\u0131n ne \u015fekilde infaz edilece\u011fine ili\u015fkin d\u00fczenlemenin yer ald\u0131\u011f\u0131 CYY’n\u0131n 119\/4. madde ve f\u0131kras\u0131nda \u2018Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n konut, i\u015fyeri veya di\u011fer kapal\u0131 yerlerde arama yapabilmek i\u00e7in o yer ihtiyar heyetinden veya kom\u015fulardan iki ki\u015fi bulundurulur\u2019 h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir.<\/strong>Somut olayda, Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n ve o yer ihtiyar heyetinden veya kom\u015fulardan iki ki\u015fi bulundurulmaks\u0131z\u0131n san\u0131\u011f\u0131n konutunda Birecik Sulh Ceza Mahkemesinin 15.02.2007 g\u00fcn ve 207\/50 m\u00fct. say\u0131l\u0131 karar\u0131na istinaden arama yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu arama sonucunda ele ge\u00e7en kale\u015fnikof marka t\u00fcfe\u011fe el konulmu\u015ftur.<\/strong>Olay\u0131m\u0131zda, usul\u00fcne g\u00f6re al\u0131nm\u0131\u015f bir arama karar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu, bu karara ve karar\u0131n infaz\u0131 s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan i\u015flemlere y\u00f6nelik bir itiraz\u0131n da vaki olmad\u0131\u011f\u0131, arama i\u015flemine ve arama yap\u0131l\u0131rken bir tak\u0131m haklar\u0131n ihlal edildi\u011fine y\u00f6nelik olarak san\u0131ktan gelen herhangi bir yak\u0131nman\u0131n da bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong>…Hakim karar\u0131na dayan\u0131larak, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n, iki ihtiyar heyeti \u00fcyesi veya iki kom\u015fu bulundurulmaks\u0131z\u0131n ve fakat bu karara ve karar\u0131n infaz\u0131 s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan i\u015flemlere y\u00f6nelik herhangi bir itiraz da vaki olmaks\u0131z\u0131n, arama i\u015flemine ve arama yap\u0131l\u0131rken bir tak\u0131m haklar\u0131n ihlal edildi\u011fine y\u00f6nelik olarak san\u0131ktan gelen herhangi bir yak\u0131nma da bulunmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla arama sonucu elde edilen delillerin de hukuka ayk\u0131r\u0131 elde edilmi\u015f delil say\u0131lamayaca\u011f\u0131 belirlendikten sonra, somut olaya ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken sorun, evinde yap\u0131lan aramada ele ge\u00e7en kale\u015fnikof marka silah ile san\u0131k aras\u0131nda aidiyet ili\u015fkisinin kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak, di\u011fer bir anlat\u0131mla su\u00e7a konu silah\u0131n san\u0131\u011fa ait oldu\u011funun kabul\u00fcn\u00fc gerektirecek delilin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 15.02.2007 tarihli arama tutana\u011f\u0131na g\u00f6re, su\u00e7a konu silah, san\u0131\u011f\u0131n ikamet etti\u011fi konutunun giri\u015fe g\u00f6re sa\u011fdan ikinci odas\u0131nda yerde bulunan ye\u015fil renkli fermuarl\u0131 bir \u00e7anta i\u00e7inde bulunmu\u015ftur. Silah\u0131n bulundu\u011fu yer ve \u015fekli itibariyle konut sahibi olan san\u0131\u011f\u0131n bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda bulundurulmas\u0131 hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc gibi, ayr\u0131ca tek katl\u0131 konuta ait bah\u00e7ede de kale\u015fnikof marka silaha ait 1 adet bo\u015f kovan bulunmu\u015f ve Diyarbak\u0131r Kriminal Polis Laboratuarl\u0131\u011f\u0131nca d\u00fczenlenen 06.03.2007 tarihli ekspertiz raporu i\u00e7eri\u011fine g\u00f6re de, bah\u00e7ede ele ge\u00e7en bo\u015f kovan\u0131n su\u00e7a konu kale\u015fnikof marka t\u00fcfekten at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda g\u00f6steriyor ki, su\u00e7a konu silah san\u0131\u011f\u0131n ikamet etti\u011fi konutun bah\u00e7esinde de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>San\u0131k t\u00fcm a\u015famalardaki savunmas\u0131nda, su\u00e7a konu kale\u015fnikof t\u00fcfe\u011fin kendisine ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015f ise de, herhangi \u015f\u00fcphelendi\u011fi biri ya da birileri olmamakla birlikte, kendisini sevmeyen ki\u015filer taraf\u0131ndan evine konulmu\u015f oldu\u011funu belirtmek suretiyle su\u00e7a konu silah\u0131n evinde bulunu\u015funu izah etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca dosya i\u00e7erisinde mevcut olan san\u0131\u011fa ait sosyal ve ekonomik durum ara\u015ft\u0131rma belgesine g\u00f6re, san\u0131\u011f\u0131n 5 k\u0131z\u0131 ve 4 o\u011flunun evli olup ayr\u0131 konutlarda oturduklar\u0131, 2 \u00e7ocu\u011funun ise \u00f6\u011frenci oldu\u011fu, yine san\u0131\u011f\u0131n mahkeme a\u015famas\u0131ndaki 08.05.2007 tarihli savunmas\u0131na g\u00f6re de; ayn\u0131 konutta e\u015fi ve k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftaki \u00e7ocuklar\u0131 ile beraber kald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong>Bu veriler ile olu\u015f ve t\u00fcm dosya i\u00e7eri\u011fi birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, san\u0131\u011f\u0131n su\u00e7a konu kale\u015fnikof marka silah\u0131n kendisine ait olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin savunmas\u0131n\u0131n, dosya i\u00e7eri\u011fi ve elde edilen delillerle ba\u011fda\u015fmayan su\u00e7tan kurtulmaya y\u00f6nelik savunma olarak de\u011ferlendirilerek itibar edilmemesi gerekmektedir.<\/strong>Bu nedenle, Y\u00fcksek Dairenin, \u2018araman\u0131n CYY’n\u0131n 119\/4. madde ve f\u0131kras\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve CYY’n\u0131n 217\/2. madde ve f\u0131kras\u0131n\u0131n \u2018y\u00fcklenen su\u00e7, hukuka uygun bir \u015fekilde elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilir.\u2019 ve CYY’n\u0131n 206\/2-a madde ve f\u0131kras\u0131n\u0131n \u2018ortaya konulmas\u0131 istenilen bir delil kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015fse reddolunur\u2019 h\u00fck\u00fcm\u00aclerine ayk\u0131r\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen arama i\u015flemi sonucunda elde edilen maddi delil ile buna ili\u015fkin d\u00fczenlenen ekspertiz raporunun h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 ve san\u0131\u011f\u0131n su\u00e7u inkara y\u00f6nelik savunmas\u0131 ve t\u00fcm dosya kapsam\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, at\u0131l\u0131 su\u00e7u i\u015fledi\u011fine ili\u015fkin mahkumiye\u00actine yeter kesin ve inand\u0131r\u0131c\u0131 kan\u0131t bulunmad\u0131\u011f\u0131na\u2019 dair d\u00fc\u015f\u00fcncesinde isabet g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle itiraz yasa yoluna ba\u015fvurarak, \u00d6zel Daire bozma karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ve yerel mahkeme h\u00fckm\u00fcn\u00fcn onanmas\u0131na karar verilmesi isteminde bulunmu\u015ftur.<\/strong>Dosya Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilmekle, Ceza Genel Kurulunca de\u011ferlendirilmi\u015f ve a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>T\u00dcRK M\u0130LLET\u0130 ADINA<\/strong>CEZA GENEL KURULU KARARI<\/strong>\u00d6zel Daire \u00e7o\u011funlu\u011fu ile Yarg\u0131tay C.Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda olu\u015fan ve Ceza Genel Kurulunca \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gereken uyu\u015fmazl\u0131k; san\u0131\u011f\u0131n evinde yap\u0131lan araman\u0131n usule uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bu arama sonunda elde edilen delillerin \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 delil\u201d olarak de\u011ferlendirilip de\u011ferlendirilmeyece\u011finin belirlenmesine ili\u015fkindir.<\/strong>\u0130ncelenen dosya i\u00e7eri\u011finden;<\/strong>San\u0131\u011f\u0131n evinde uzun namlulu silah bulundurdu\u011fu bilgisi edinilmesi \u00fczerine Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n talebiyle Birecik Sulh Ceza Mahkemesince 15.02.2007 g\u00fcn ve 2007\/50 say\u0131 ile san\u0131\u011f\u0131n ikametg\u00e2h\u0131nda g\u00fcnd\u00fczleyin bir defaya mahsus arama yap\u0131lmas\u0131na karar verildi\u011fi,<\/strong>Bu karara istinaden san\u0131\u011f\u0131n ikametg\u00e2h\u0131nda 15.02.2007 tarihinde ond\u00f6rt kolluk g\u00f6revlisi ve san\u0131\u011f\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla arama yap\u0131ld\u0131ktan sonra, elde edilen bir adet uzun namlulu silah, bu silaha ait \u015farj\u00f6rler ve mermiler ile bir adet av t\u00fcfe\u011fine Sulh Ceza Mahkemesinin an\u0131lan karar\u0131 uyar\u0131nca el konularak emanete al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong>San\u0131k kollukta;\u201cBen halen yukar\u0131da belirtti\u011fim adreste e\u015fimle birlikte ya\u015far\u0131m. Herhangi bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorum. \u0130kametimde bulunan av t\u00fcfe\u011fi ve av fi\u015fekleri bana aittir, bu t\u00fcfek babamdan miras kald\u0131, t\u00fcfe\u011fin ruhsat\u0131 yoktur, manevi de\u011feri bulundu\u011fundan evimde bulunduruyordum, bu silah\u0131 herhangi bir olayda kullanmad\u0131m, yine evimde yap\u0131lan aramada bulunan kale\u015fnikof silah bana ait de\u011fildir. Bu silah\u0131n evime nereden geldi\u011fini hat\u0131rlam\u0131\u00acyorum. D\u00fc\u015fman\u0131m yoktur, ancak beni sevmeyen baz\u0131 yak\u0131nlar\u0131m evime b\u0131rakm\u0131\u015f olabilir\u201d,<\/strong>C.Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda; \u201cBug\u00fcn polisler bana ait ikamete gelerek ellerinde hakim karar\u0131 oldu\u011funu evimde arama yapacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Ben de i\u00e7eri ald\u0131m, yapt\u0131klar\u0131 aramada bana ait evde bir adet kale\u015fnikof marka t\u00fcfek ve bir adet av t\u00fcfe\u011fi ele ge\u00e7ti bu av t\u00fcfe\u011fi bana aittir bana babamdan kalm\u0131\u015ft\u0131r, ancak kale\u015fnikof t\u00fcfek bana ait de\u011fildir. Bu t\u00fcfe\u011fin benim evime nas\u0131l geldi\u011fini bilmiyorum. Tahminimce beni sevmeyen her hangi bir \u015fah\u0131s taraf\u0131ndan evime konulmu\u015ftur. Bu i\u015f beni sevmeyenlerce ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve kale\u015fnikof evimde bulunmu\u015ftur. Benim bu konu ile ilgili her hangi bir d\u00fc\u015fman\u0131m veya her hangi \u015f\u00fcphelendi\u011fim kimse yoktur. Kale\u015fnikof marka t\u00fcfek bana veya evde ya\u015fayan di\u011fer aile bireylerine ait de\u011fildir. Ben evimde e\u015fim Besey ve di\u011fer \u00e7ocuklar\u0131mla birlikte ya\u015far\u0131m. Benim veya \u00e7ocuklar\u0131m\u0131n bu olayla bir ilgisi yoktur. \u00dcstelik ben ya\u015fl\u0131 ve hasta bir insan\u0131m, kale\u015fnikof marka t\u00fcfe\u011fi kullanacak dirayetimde yoktur. \u00dcstelik bu silah\u0131 bulundurmak ve kullanmak i\u00e7in bir sebebimde yoktur\u201d,<\/strong>Mahkemede ise; \u201cBen evimde e\u015fim ve k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftaki \u00e7ocuklar\u0131m ile beraber ya\u015famak\u00actay\u0131m, benim evimde arama yap\u0131ld\u0131, arama neticesinde bir adet av t\u00fcfe\u011fi ile bir adet kale\u015fni\u00ackof silah bulundu. Av t\u00fcfe\u011fi bana babamdan kalm\u0131\u015ft\u0131r, ancak kale\u015fnikof marka silah\u0131n evime nas\u0131l geldi\u011fini bilmiyorum. Bunu kim koymu\u015f onu da bilmiyorum, benim \u00e7ocuklar\u0131m\u0131n ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr, onlar\u0131n bu silah\u0131 almas\u0131 da s\u00f6z konusu de\u011fildir, benim evime kim taraf\u0131ndan getiril\u00acdi\u011fini bilmedi\u011fim bir \u00e7anta getirilerek b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, bu \u00e7antan\u0131n i\u00e7erisinde kale\u015fnikof silahlarla mermiler bulunmu\u015f, ben bu \u00e7antan\u0131n kime ait oldu\u011funu ve evime nas\u0131l geldi\u011fini bilmiyorum, beni sevmeyen birileri bunu evime b\u0131rakm\u0131\u015f olabilir\u201d \u015feklinde savunmada bulunmu\u015ftur.<\/strong>Arama karar\u0131n\u0131n ne \u015fekilde infaz edilece\u011fi, araman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 15.02.2007 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan 5271 say\u0131l\u0131 CYY’n\u0131n 119. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131nda; \u201cCumhuriyet savc\u0131s\u0131 haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n konut, i\u015fyeri veya di\u011fer kapal\u0131 yerlerde arama yapabilmek i\u00e7in o yer ihtiyar heyetinden veya kom\u015fulardan iki ki\u015fi bulundurulur\u201d \u015feklinde belirtilmi\u015ftir.<\/strong>Buna g\u00f6re, konutta yap\u0131lan arama s\u0131ras\u0131nda;<\/em><\/strong>– Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131n\u0131n,<\/em><\/strong>-(veya) \u0130htiyar heyetinden iki ki\u015finin,<\/em><\/strong>-(veya) iki kom\u015funun,<\/em><\/strong>Haz\u0131r bulundurulmas\u0131 gerekmektedir.<\/em><\/strong>Buna kar\u015f\u0131n uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu olayda, aramaya ond\u00f6rt kolluk g\u00f6revlisi ile san\u0131\u011f\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bununla birlikte Yasan\u0131n arama s\u0131ras\u0131nda bulunmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi di\u011fer ki\u015filerin kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bunun da \u015feklen hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve 5271 say\u0131l\u0131 CYY’n\u0131n 217. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131nda; \u201cY\u00fcklenen su\u00e7, hukuka uygun bir \u015fekilde elde edilmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc delille ispat edilebilir\u201d \u015feklindeki h\u00fck\u00fcm uyar\u0131nca, arama sonucu elde edilen delilin hukuka uygun bi\u00e7imde elde edilen delil niteli\u011finde bulunmad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir ise de; usul\u00fcne g\u00f6re al\u0131nm\u0131\u015f bir arama karar\u0131 bulunan somut olayda, bu karara ve karar\u0131n infaz\u0131 s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan i\u015flemlere y\u00f6nelik bir itiraz vaki olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, arama i\u015flemine ve arama yap\u0131l\u0131rken bir tak\u0131m haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine y\u00f6nelik olarak san\u0131ktan gelen herhangi bir yak\u0131nma da bulunmamaktad\u0131r.<\/strong>Bu nedenle, s\u0131rf arama s\u0131ras\u0131nda \u015fekle ili\u015fkin bir ko\u015fulun ihlal edilmesine dayan\u0131larak araman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 say\u0131lamayaca\u011f\u0131 ve ele ge\u00e7en delillerin \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde elde edilmi\u015f delil\u201d olarak nitelenemeyece\u011finin kabul\u00fc gerekmektedir.<\/strong>\u00d6\u011fretide de; Prof. Bahri \u00d6zt\u00fcrk, Do\u00e7. Dr. Mustafa Ruhan Erdem ve Do\u00e7. Dr. Veli \u00d6zer \u00d6zbek taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan Uygulamal\u0131 Ceza Muhakemesi isimli eserde bu konudan bahsedilirken, ikili bir ayr\u0131m yap\u0131larak, bu tasnifte; hak ihlalinin niteli\u011fi \u00fczerinde durulup, bir hukuk devletinde baz\u0131 haklar\u0131n mutlak, di\u011fer baz\u0131 haklar\u0131n ise nisbi koruma alt\u0131nda bulunduruldu\u011fu belirtildikten sonra; buna ba\u011fl\u0131 olarak \u201cmutlak delil yasaklar\u0131\u201d ve \u201cnisbi delil yasaklar\u0131\u201d kavramlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re mutlak delil yasaklar\u0131;<\/strong>
\n1-San\u0131\u011f\u0131n kendisini su\u00e7land\u0131r\u0131c\u0131 beyanda bulunmaya zorlanmas\u0131,<\/strong>
\n2-Bir kimsenin yak\u0131nlar\u0131n\u0131 su\u00e7land\u0131r\u0131c\u0131 beyanda bulunmaya zorlanmas\u0131,<\/strong>
\n3-San\u0131\u011fa kendisi ile ilk temasa ge\u00e7en yetkili taraf\u0131ndan baz\u0131 haklar\u0131n\u0131n hat\u0131rlat\u0131lmamas\u0131, (susma hakk\u0131, m\u00fcdafi tayini isteme hakk\u0131 gibi)<\/strong>
\n4-Hayat\u0131n gizli alan\u0131na (\u00f6zel hayata de\u011fil) yap\u0131lan m\u00fcdahaleler,<\/strong>
\nOlarak say\u0131lm\u0131\u015f, bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan durumlarda ise hakim taraf\u0131ndan oranl\u0131l\u0131k (\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck) ilkesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak \u201ckamu yarar\u0131\u201d bak\u0131m\u0131ndan bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gereklili\u011finden bahsedilmi\u015ftir.<\/strong>
\nBu ba\u011flamda; illiyet ba\u011f\u0131, etkileme g\u00fcc\u00fc ve hak ihlali kriterlerine yer vermeden yap\u0131lan bir de\u011ferlendirmenin; \u201cherhangi bir hakk\u0131n ihlal edilmedi\u011fi her t\u00fcrl\u00fc basit \u015fekli ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n da mutlak bozma sebebi say\u0131lmas\u0131n\u0131\u201d gerektirece\u011fi i\u00e7in, b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131n ceza yarg\u0131lamas\u0131nda hakkaniyete ayk\u0131r\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n do\u011fmas\u0131na, adalet ve e\u015fitlik ilkelerinin zedelenmesine yol a\u00e7abilecek son derece a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar\u0131 da birlikte getirece\u011fi ku\u015fkusuzdur.<\/strong>
\nHer \u015fekle ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131 zamanda bir hak ihlaline de yol a\u00e7aca\u011f\u0131 \u015feklindeki bir kabul isabetli olmayaca\u011f\u0131ndan, olay\u0131m\u0131zda oldu\u011fu gibi \u201cCumhuriyet savc\u0131s\u0131, iki ihtiyar heyeti \u00fcyesi veya iki kom\u015fu\u201d bulunmadan yap\u0131lan bir aramada, CYY’n\u0131n 119. maddesine \u015fekli bir ayk\u0131r\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu ise de, herhangi bir hakk\u0131n ihlal edildi\u011fi s\u00f6ylenemeyecektir.<\/strong>
\nUsul\u00fcne g\u00f6re al\u0131nm\u0131\u015f arama karar\u0131na istinaden, herhangi bir hak ihlaline neden olunmadan yap\u0131lan arama sonunda ele ge\u00e7en delillerin, sadece arama s\u0131ras\u0131nda bulunmas\u0131 gereken ki\u015filerin orada bulundurulmamas\u0131 suretiyle \u015fekle ayk\u0131r\u0131 hareket edildi\u011finden bahisle \u201chukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f delil\u201d say\u0131lmalar\u0131 ve mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne dayanak te\u015fkil edememeleri kabul edilemez.<\/strong>
\nNitekim, Ceza Genel Kurulunun 26.06.2007 g\u00fcn ve 147-159 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da ayn\u0131 sonuca ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>
\nBu nedenle, \u00d6zel Dairenin san\u0131\u011f\u0131n beraatine karar verilmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki gerek\u00e7esi yerinde de\u011fildir.<\/strong>
\nBu itibarla, itiraz\u0131n kabul\u00fcne, \u00d6zel Daire bozma karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na, arama s\u0131ras\u0131nda ele ge\u00e7irilen ve Genel Kurulun kabul\u00fcne g\u00f6re hukuka uygun olarak elde edildi\u011fi belirlenen deliller de de\u011ferlendirilerek bir h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 i\u00e7in dosyan\u0131n yeniden \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesine karar verilmelidir.<\/strong>
\n\u00c7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmayan Genel Kurul \u00fcyesi H.Y. Aktan;<\/strong>
\n\u201cCeza Muhakemesi Kanununun (CMK.nun) 119. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131 \u2018Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n konut, i\u015fyeri veya di\u011fer kapal\u0131 yerlerde arama yapabilmek i\u00e7in o yer ihtiyar heyetinden veya kom\u015fulardan iki ki\u015fi bulundurulur.\u2019 h\u00fckm\u00fcn\u00fc getirmektedir.<\/strong>
\nF\u0131kran\u0131n son kelimesi \u2018bulundurulur\u2019 \u015feklinde olup emredicidir. S\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn esnetilmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Yorumla f\u0131kraya de\u011fi\u015fik anlam y\u00fcklenmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/strong>
\n\u2018San\u0131k aramaya, arama s\u0131ras\u0131nda itiraz etmemi\u015ftir.\u2019 de\u011ferlendirmesine kat\u0131lmak da olanaks\u0131zd\u0131r. Zab\u0131ta ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bir tek san\u0131k vard\u0131r. \u0130tiraz etmesi halinde, itiraz\u0131n i\u00e7eri\u011finin aynen yaz\u0131l\u0131p yaz\u0131lmayaca\u011f\u0131ndan ku\u015fku duymas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer taraftan aramada \u2018hak ihlali yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.\u2019 bi\u00e7imindeki yorumun da ge\u00e7erlili\u011fi mevcut d\u00fczenleme kar\u015f\u0131s\u0131nda olanaks\u0131zd\u0131r. A\u00e7\u0131k, somut bir hukuk normuna ayk\u0131r\u0131 bir arama bizatihi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen, san\u0131\u011fa tan\u0131na hakk\u0131n ihlalidir. Hukukta \u015fekli ihlal ya da nisbi ihlal\/mutlak ihlal gibi bir ayr\u0131ma yer verilmemelidir.<\/strong>
\nUnutulmamal\u0131d\u0131r ki bir g\u00fcn nisbi ihlaller \u00e7o\u011falabilir ve bu halde de usul kurallar\u0131 ve g\u00fcvencelerine yer kalmaz.<\/strong>
\nKamu yarar\u0131, ceza yarg\u0131lamas\u0131nda, ki\u015fi yarar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emez. Delil tart\u0131m\u0131 de\u011ferlendirilmesinin hukukumuzda yeri yoktur. Anayasa ya g\u00f6re \u2018kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f bulgular delil olarak kabul edilemez.\u2019 (AY.m 38\/6)<\/strong>
\nHukuk devletinde her su\u00e7 ayd\u0131nlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak, her su\u00e7, hukuka uygun olarak elde edilmi\u015f delillerle ayd\u0131nlat\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u2019Delilere k\u0131ymayal\u0131m\u2019 yorumuyla basit ihlal \/mutlak ihlal, \u2018usule de\u011fil esasa bak\u0131lmal\u0131\u2019 bi\u00e7imindeki yakla\u015f\u0131m hukuk devleti ilkesini de gereksiz k\u0131lan sonuca g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/strong>
\nUsul\u00fcne g\u00f6re al\u0131nm\u0131\u015f mahkeme karar\u0131ndan sonra CMK.m. 119\/4. ihlalinin s\u00fcreklilik kazanmas\u0131 arama yapan g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerini de bir g\u00fcn korumas\u0131z b\u0131rakaca\u011f\u0131 ve sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131laca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/strong>
\nAraman\u0131n CMK 119\/4. madde f\u0131kras\u0131na a\u00e7\u0131k ayk\u0131r\u0131l\u0131k basit ihlal olarak nitelendirilemeyece\u011finden ve yukar\u0131daki yazd\u0131\u011f\u0131m gerek\u00e7elerle \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yorum\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle kar\u015f\u0131 oy kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>SONU\u00c7:<\/strong>
\nA\u00e7\u0131klanan nedenlerle;<\/strong>
\n1- Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n\u0131n KABUL\u00dcNE,<\/strong>
\n2- Yarg\u0131tay 8. Ceza Dairesinin 08.06.2011 g\u00fcn ve 3981-4511 say\u0131l\u0131 bozma karar\u0131n\u0131n KALDIRILMASINA,<\/strong>
\n3- Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulunun \u201cyap\u0131lan arama s\u0131ras\u0131nda ele ge\u00e7irilen delillerin hukuka uygunlu\u011fu\u201d y\u00f6n\u00fcndeki kabul\u00fcne ve di\u011fer kan\u0131tlara g\u00f6re inceleme ve de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in dosyan\u0131n Yarg\u0131tay 8. Ceza Dairesine g\u00f6nderilmek \u00fczere Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na TEVD\u0130\u0130NE, 13.03.2012 g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan m\u00fczakerede oy\u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

YARGITAY 12. Ceza Dairesi <\/span><\/strong>
\nEsas: 2012\/29108 <\/span><\/strong>
\nKarar: 2013\/507<\/span><\/strong>ADL\u0130 ARAMALARDA \u00d6L\u00c7\u00dcL\u00dcL\u00dcK \u0130LKES\u0130<\/strong>
\nADL\u0130 ARAMA KARARININ \u00d6L\u00c7\u00dcS\u00dcZ B\u0130R \u015eEK\u0130LDE GER\u00c7EKLE\u015eT\u0130R\u0130LMES\u0130<\/strong>Davac\u0131n\u0131n tazminat talebinin k\u0131smen kabul\u00fcne ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm, davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan temyiz edilmekle, dosya incelenerek gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc,<\/strong>Reddedilen miktar y\u00f6n\u00fcnden h\u00fckm\u00fcn temyizi kabil oldu\u011fundan davac\u0131 vekilinin temyiz isteminin reddine ili\u015fkin 27.06.2011 tarihli ek karar kald\u0131r\u0131larak yap\u0131lan incelemede,<\/strong>
\nDavac\u0131n\u0131n tazminat talebinin “i\u015fyerinde yap\u0131lan araman\u0131n haks\u0131z oldu\u011funa dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131”, yakalama ve g\u00f6zalt\u0131 tedbirinden bahsedilerek tazminat talebinde bulunulmad\u0131\u011f\u0131, 5237 say\u0131l\u0131 CMK’n\u0131n 141\/1-i maddesinde tazminat verilebilecek haller aras\u0131nda \u201chakk\u0131nda arama karar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilen\u201d ki\u015filer olarak g\u00f6sterildi\u011fi, arama karar\u0131ndan sonra haklar\u0131nda beraat veya kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na dair karar verilenler i\u00e7in tazminat \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde \u201carama karar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir \u015fekilde\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finin iddia edilmemesi kar\u015f\u0131s\u0131nda arama karar\u0131 nedeniyle tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne karar verilmesi temyiz edenin s\u0131fat\u0131na g\u00f6re bozma sebebi yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong>Yap\u0131lan inceleme, toplan\u0131p karar yerinde g\u00f6sterilen delillere, mahkemenin kovu\u015fturma sonu\u00e7lar\u0131na uygun olarak olu\u015fan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsam\u0131na g\u00f6re, davac\u0131 vekilinin yerinde g\u00f6r\u00fclmeyen t\u00fcm temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddiyle, h\u00fckm\u00fcn isteme ayk\u0131r\u0131 olarak ONANMASINA, 09.01.2013 tarihinde oybirli\u011fiyle karar verildi.<\/strong>KAR\u015eI OY:<\/strong>Davac\u0131 vekili 07.07.2010 havale tarihli dilek\u00e7esiyle … \u0130l\u00e7esinde Avukat olan davac\u0131n\u0131n b\u00fcrosunda …’a ait foto\u011fraf\u0131n as\u0131l\u0131 oldu\u011fu ihbar\u0131 ile arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, arama karar\u0131nda hangi konuda arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ne aranaca\u011f\u0131 hususlar\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak bildirilmedi\u011fini dolay\u0131s\u0131yla “haks\u0131z arama, g\u00f6zalt\u0131 ve soru\u015fturmadan” dolay\u0131 50 000 TL maddi, 25 000 TL manevi tazminat isteminde bulunmu\u015f, yerel mahkemece hi\u00e7bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n davac\u0131n\u0131n maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin k\u0131smen kabul\u00fc ile 250 TL manevi tazminata h\u00fckmedilmi\u015ftir.<\/strong>Davac\u0131 hakk\u0131nda “Ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc propagandas\u0131 yapmak” su\u00e7undan … 11. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 2009\/257 esas, 2010\/7 karar say\u0131l\u0131 11\/02\/2010 tarihli karar\u0131 ile beraat karar\u0131 verildi\u011fi dosya i\u00e7indeki karar \u00f6rne\u011finden anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f ise de; davac\u0131n\u0131n “haks\u0131z arama, g\u00f6zalt\u0131 ve soru\u015fturmadan” dolay\u0131 do\u011fan zararlar\u0131n\u0131n, araman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, g\u00f6zalt\u0131 varsa s\u00fcresinin tespiti y\u00f6n\u00fcnden, … Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan ihbara ait evrak, … Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 Vekilli\u011finin 06\/04\/2009 tarih ve 2009\/16 say\u0131l\u0131 “arama, el koyma karar\u0131 verilmesi iste\u011fi” ve ekleri ile … 11. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 2009\/342 De\u011fi\u015fik i\u015f say\u0131l\u0131 arama karar\u0131 \u00fczerine davac\u0131n\u0131n b\u00fcrosundan yap\u0131lan “arama-el koyma-g\u00f6zalt\u0131” tutanaklar\u0131 getirtilmeden ve davac\u0131n\u0131n iddialar\u0131 yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131lmadan eksik incelemeyle davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne ili\u015fkin h\u00fckm\u00fcn “davac\u0131n\u0131n b\u00fcrosunda yap\u0131lan araman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finin iddia edilmemesi” nedeniyle davan\u0131n reddi yerine k\u0131smen kabul\u00fcne karar verilmesi temyiz edenin s\u0131fat\u0131 nedeniyle ele\u015ftirilerek h\u00fckm\u00fcn onanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yorum.<\/strong>Muhalif \u00dcye<\/strong>